Kamu kurumu işyerinde 1 günlük sigortalılık başlangıcı tespiti davasında eksik inceleme yapıldığı gerekçesiyle bölge adliye mahkemesi kararının temyizen bozulması.
Özet: Bu hukuki evrak, davacının 01.01.1999 tarihinde bir firmada bir günlük sigortalı çalışmasının ve sigorta başlangıç tarihinin tespiti talebine ilişkin olup, ilk derece mahkemesi ile istinafın davayı kabul eden kararları davalı vekili tarafından temyiz edilmiş; Yargıtay, kamu düzenine ilişkin hizmet tespiti davalarında resen araştırma ilkesinin önemine vurgu yaparak, dosyadaki işe giriş bildirgesinde davacının adı bulunsa da ilgili bordroda sigorta süresi ve kazanç hanelerinin boş bırakılması, tanık beyanlarının çelişkili olması gibi eksiklikler nedeniyle çalışmanın fiilen gerçekleşip gerçekleşmediği ve sigortalı niteliğinin yeterince araştırılmadığını belirterek, kararı eksik inceleme gerekçesiyle bozmuştur.
MAHKEMESİ : İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/3092 E., 2025/1981 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Bakırköy 45. İş MahkemesiSAYISI : 2022/183 E., 2023/106 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı Kurum vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde, davacının 01.01.1999 tarihinden itibaren ... Gıda San. ve Tic. Ltd. Şti.’nde çalışmış olduğundan, hizmet akdine dayalı günün asgari ücretiyle 1 (bir) gün çalıştığının tespitine ve sigortalılık başlangıç tarihinin 01.01.1999 olarak tespitini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı ... vekili cevap dilekçesinde, davanın reddini talep etmiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulü ile davacının, sigorta başlangıç tarihinin 01.01.1999 tarihi olduğunun tespiti ile davacının dava dışı 1011616 iş yeri sicil numaralı ... Gıda Sanayi ve ... Limited Şirketinde asgari ücretle 1 gün süre ile çalıştığının tespitine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz Yoluna BaşvuranlarBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı ... vekili temyiz isteminde bulunmuştur. Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde, fiili çalışma emsal Yargıtay içtihatları gereği duraksamaya yer vermeyecek şekilde ispat edilemediğini belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, (1) gün süre ile sigortalı çalıştığının ve sigorta başlangıcının tespiti istemine ilişkindir.1.Davanın yasal dayanakları, 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu'nun 2., 6., 9., 79., 108. maddesi hükümleridir.506 sayılı Kanun'un 79/10. (5510 sayılı Kanun’un m. 86/9.) maddesine göre, “yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya çalıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacakları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.”Hizmet akdi ile bir veya birden fazla işveren tarafından çalıştırılanların hizmetlerin tespitine ilişkin davalar, kamu düzenine ilişkindir. Bu nedenle özel bir duyarlılıkla ve özenle yürütülmesi zorunludur. Bu çerçevede hak kayıplarının ve gerçeğe aykırı sigortalılık süresi edinme durumlarının önlenmesi, temel insan haklarından olan sosyal güvenlik hakkının korunabilmesi için bu tür davalarda tarafların gösterdiği kanıtlarla yetinilmeyerek, gerekli araştırmaların re'sen yapılması ve kanıtların toplanması gerektiği göz önünde bulundurulmalıdır. Somut olay bakımından davacının çalışmalarının geçtiğini ileri sürdüğü iş yeri belediye olup bir kamu kuruluşudur. Kamu kuruluşu olan iş yerinde geçen çalışmaların resmî kayıtlara dayanması ve ücretlerin yazılı belge ile ödenmesi esastır.Bu da dava konusu çalışmaların sigortalı çalışma niteliğinde olup olmadığı, sigortalı çalışma niteliğinde ise çalışmanın varlığı yönünden dönemde bordrolu olan tanık, yoksa komşu iş yeri tanığı araştırarak ifadelerinin alınması, varsa bu döneme ilişkin makbuz, fatura, defter gibi tüm kayıt ve belgelerin incelenmesi, 5 06... sayılı Kanunlar ile Yargıtayın yerleşik içtihatları gereğidir. 2.Mahkemenin yazılı hükmü, eksik inceleme ve değerlendirmeye dayalıdır. Yukarıda anılan yasal düzenleme ve açıklamalara göre inceleme konusu dava değerlendirildiğinde, dava dışı ... Gıda Tic. Ltd. Şti. unvanlı işverenin ... sicil no.lu iş yerinden davacı adına 01.01.1999 tarihli işe giriş bildirgesinin verilmiş olduğu, iş yerinin dava konusu 1999/1. dönem bordrosunun dosya kapsamına alındığı, bordroda davacının da adı-soyadı, sigorta sicil no.sunun yer aldığı ancak sigorta süresi ve kazanç hanelerinin boş olduğu, öte yandan aynı bordroda dört sigortalının daha bildiriminin yapıldığı, bildirimi yapılanların davacının kardeşi ... ile ..., ... ve ... olduğu, anılan bordrolu çalışanlardan ... dışındakilerin beyanları alındığında davacının kardeşinin çalışmayı doğruladığı ancak diğer iki tanığın 1999/1. dönemden bildirimleri 15.02.1999 tarihi itibariyle yapıldığı için davacıyı tanımadıkları, öte yandan davacı tanığı olarak o tarihte davacı ile aynı iş yerinde çalıştığını belirten ancak sigortalı çalışması gözükmeyen ...'un da beyanında davacı ile birlikte sigorasız şekilde iş yerinde çalıştığını beyan ettiği, ...'un beyanının alınmadığı, yapılan geniş çaplı komşu iş yeri araştırmasında komşu iş yeri tespit edilemediği, işe giriş bildirgesi üzerinde yapılan imza ve fotoğraf incelemesinde imzanın davacının el ürünü olduğu, fotoğrafın davacıya ait olduğunun belirlendiği, böylelikle davacının kardeşinin ve iş yerinden bildirimi olmayan ...'un beyanı ile diğer dosyadaki deliller değerlendirilmek suretiyle yazılı şekilde hüküm kurulduğu anlaşılmıştır.3.Buna göre, Mahkemece, dinlenmeyen bordrolu çalışan ...'un da beyanı alınmalı, öte yandan dinlenen bordrolu çalışanların da tekrar beyanı alınarak davacı ile birlikte sigortasız çalıştığını beyan eden ...'un da kendileri ile birlikte çalışıp çalışmadıkları sorulmak suretiyle bu tanığın beyanı da denetlenmeli, beyanların yetersiz kalması halinde komşu iş yeri tespit edilemediğinden taraflardan davacının çalışmasını bilebilecek olan kişiler sorulmak suretiyle bu tanıkların da sigortalılık ve vergi kayıtları getirtilmek suretiyle beyanları alınmalı, böylelikle toplanan ve toplanacak tüm deliller birlikte değerlendirilmek suretiyle sonucuna göre bir karar verilmelidir. Bu maddi ve hukuki olgular göz önünde bulundurulmaksızın, yazılı şekilde karar tesisi, usul ve yasaya aykırı olup bozma nedenidir. VI. KARARAçıklanan sebeplerle,1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 08.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.