Sosyal Güvenlik Kurumu tabiplerinin ek ödeme oranlarının kanuna aykırılığı ve uzman hekimlerle eşitsizliğin giderilmesi için açılan iptal davası.
Özet: Sosyal Güvenlik Kurumunda görevli tabipler, personele yapılacak ek ödemelerin usul ve esaslarını belirleyen düzenlemenin iptali talebiyle dava açmıştır. Davacılar, ek ödeme oranlarının Anayasa gereği kanunla belirlenmesi gerekirken bakan onayıyla yürürlüğe konulmasının usulen hukuka aykırı olduğunu ve Resmi Gazetede yayımlanmamasının eksiklik taşıdığını belirtmiştir. Esas yönünden ise, 7447 sayılı Kanunla tabip için belirlenen %855lik ek ödeme oranının idarece %755e düşürülerek yasa hükmünün daraltıldığını, ayrıca tabip ile uzman tabip arasındaki ek ödeme farkının kanun koyucunun amacına aykırı ve hakkaniyetsiz bir şekilde %205e çıkarıldığını, bu durumun objektif kriterlere dayanmadığını ve dolayısıyla hukuka aykırı olduğunu ileri sürmüşlerdir.
Danıştay 12. Daire Başkanlığı         2023/6862 E.  ,  2025/5747 K.
"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y
ONİKİNCİ DAİRE
Esas No : 2023/6862
Karar No : 2025/5747
DAVACILAR :
1- ...
2-...
...
38- ...
39- ...
VEKİLLERİ : Av. ...
DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
2- ... Bakanlığı
VEKİLİ : Av. ...
3- ... Başkanlığı
VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...
DAVANIN KONUSU : Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında tabip olarak görev yapan davacılar tarafından; Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla hazırlanarak, ... tarih ve ... sayılı Bakan oluru ile yürürlüğe konulan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın Ek 5 sayılı Cetvelinin 3. sırasında yer alan ''tabip'' kadro ve görev unvanı için belirlenen ek ödeme oranlarının iptali istenilmektedir.
DAVACILARIN İDDİALARI : 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 28. maddesinde, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan sağlık personeline Bakan onayıyla belirlenecek usul ve esaslar çerçevesinde ek ödeme yapılmasının öngörüldüğü; ... tarih... sayılı Bakan onayı ile yürürlüğe konulan Sosyal Güvenlik Kurumu Ek Ödeme Usul ve Esasları ile eczacı ve diş tabipleri için en yüksek Devlet memuru aylığının %500'ü, tabipler için %550'si ve uzman tabipler için %650'si oranında ek ödeme verilmesinin kurala bağlandığı; Sağlık Bakanlığı dışındaki diğer kamu kurum ve kuruluşlarında görev yapan tabiplerin özlük haklarının iyileştirilmesi amacıyla 05/04/2023 tarih 32154 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 7447 sayılı Kanun'la yapılan düzenlemeler sonrasında, dava konusu Usul ve Esaslar yürürlüğe konularak söz konusu personel için yeni oranlar belirlendiği ve bu kapsamda tabip için %755, uzman tabip için %960 oranında ek ödeme öngörüldüğü; usul yönünden; Anayasa Mahkemesinin 13/09/2023 tarih ve E:2022/102, K:2023/154 sayılı kararında da belirtildiği üzere, kamu görevlilerine ödenecek mali haklar içinde yer alan ek ödeme oranının, dolayısıyla yapılacak ödemenin miktarının kanunla belirlenmesi gerektiği; fatura incelemesi yapan ve Kurum sağlık kurullarında çalışan sağlık personeline ilişkin ek ödeme oranları" kanunla değil, Bakan onayıyla yürürlüğe konulan Usul ve Esaslar ile belirlendiği; bu yetkinin davalı idareye tanınmasının ve idarece kullanılmasının açıkça Anayasa'ya aykırı olduğu; ayrıca, 3011 sayılı Resmi Gazetede Yayımlanacak Olan Yönetmelikler Hakkında Kanun’un 1. maddesinde; Bakanlıklar tarafından çıkarılan kamu personeline ait genel hükümleri düzenleyen, işbirliğine, yetki ve görev alanına ait hükümleri içeren düzenlemelerin Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe girmesi öngörüldüğü halde, dava konusu Usul ve Esaslar'ın Resmi Gazete'de yayımlanmaksızın yürürlüğe konulduğu; esas yönünden, 7447 sayılı Kanun'la %700 olan ek ödeme oranı, tabip ve diş tabibi için %855'e yükseltildiği ve idareye bu konuda takdir yetkisi tanınmadığı halde, dava konusu Usul ve Esaslar ile tabipler için %755 ek ödeme oranı öngörüldüğü, dolasıyla tabip için öngörülen ek ödeme oranının yasa hükmüne aykırılık teşkil ettiği; idareye sadece "İş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi kriterler göz önünde bulundurularak yapılacak ek ödeme tutarları ile ödemeye ilişkin diğer usul ve esasları" belirleme yetkisi verildiği; tabipler için %855 ek ödeme oranı uygunlaması gerekirken, davalı idarece yetkisi olmamasına rağmen, üst hukuk normu olan yasa hükmünü daraltacak şekilde düzenleme yapıldığı; ayrıca, yasakoyucu tarafından tabip ve uzman tabip arasında % 155 (1010-855) oranında ek ödeme farkı takdir ettiği halde, dava konusu düzenleme ile bu farkın %205'e (960-755) çıkarıldığı, kanun koyucunun amaç ve niyetine aykırı şekilde uzman tabip ile tabip arasındaki ek ödeme farkının genişletildiği; bir önceki Usul ve Esaslar ile aynı işi yapan sağlık personeli arasında, sadece eğitim/unvan farkı dolayısıyla, nispeten yakın oranlarda ve hakkaniyetli kademelendirme içeren ek ödeme oranları belirlenmişken, dava konusu Usul ve Esaslar ile sadece uzmanlık farkına bağlı olarak ek ödeme oranına ilişkin makasın açıldığı; ek ödeme oranlarının tavan ek ödeme oranları üzerinden belirlenmemesi ve aynı işi yapan tabip ile uzman tabip arasındaki puan farkının gerekçesiz ve hakkaniyetsiz şekilde açılmasının hukuka aykırı olduğu; bir önceki Usul ve Esaslar'a göre, uzman diş tabiplerin ek ödemesinde % 92, uzman tabiplerin % 47,69 oranında, diş tabiplerinin % 41 ve tabiplerin ise sadece % 37,27 oranında iyileştirme yapıldığı, yine tabipler ile uzman tabipler arasındaki ek ödeme farkının da %100'den %205'e çıkarıldığı; ek ödeme oranlarının hangi objektif kriterler dikkate alınarak belirlendiğinin ortaya konulamadığı; yapılan işin, sahip olunan yetkinin ve üstlenilen sorumluluğun aynı olduğu dikkate alındığında, dava konusu Usul ve Esaslar'da tabipler için belirlenen ek ödeme oranının hukuka ve hakkaniyete aykırı olduğu ileri sürülmektedir.
DAVALI İDARELERİN SAVUNMALARI :
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının Savunması: Hazine ve Maliye Bakanlığının da hasım mevkiine alınması gerektiği, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun’un 28. maddesinde, Sosyal Güvenlik Kurumu personelinin statüsü, ücret ve mali haklarının düzenlendiği, anılan maddenin sekizinci fıkrasında ise, Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan; tabip, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personelin ek ödeme tutarlarının belirlendiği, 05/04/2023 tarih ve 32154 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7447 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 39. maddenin yedinci fıkrasında yer alan hüküm ile Sosyal Güvenlik Kurumunda çalışan tabip ve diş tabiplerinin ek ödeme oranlarının yeniden düzenlendiği, böylece personele yapılacak ek ödemenin usul ve esaslarının söz konusu düzenlemeyle uyumlu hale getirilmesi gerektiğinden, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından ek ödeme tutarları ile ödemeye ilişkin diğer usul ve esaslar çalışmasının başlatıldığı, devam eden süreçte Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşleri aynen uygulanarak yeniden düzenlenen ve ... tarih ve ... sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile onaylanan Usul ve Esaslar'ın yeniden Bakanlığa gönderildiği ve Hazine ve Maliye Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı yazısı ile uygun görüş verildiği, mevzuat hükümleri çerçevesinde gerçekleştirilen işlemlerde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
Hazine ve Maliye Bakanlığının Savunması: Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esaslarında düzenlenen ek ödeme oranlarında Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan değişikliğin ana amacının, Sağlık Bakanlığı ve üniversite hastanelerinde çalışmakta olan tabip personelin yararlanmakta olduğu taban ödemeye karşılık gelen tutardan, Sosyal Güvenlik Kurumunda çalışmakta olan tabip personelin de faydalanmasını sağlamak olduğu, bu kapsamda, 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesinde belirtilen iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi kriterler ve ek ödeme üst sınırları doğrultusunda kurum içi ücret dengelerini de gözeterek Kanun maddesi ile kendisine verilen takdir yetkisini kullanarak gerekli düzenlemeleri yapıldığı ve değişikliğin ana gerekçesini oluşturan 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin Ek 39. maddesinde tabipler için öngörülen en yüksek devlet memuru aylığının %155’i olarak belirlenen artış oranının üzerinde bir artış ile ile en yüksek devlet memuru aylığının yüzde %205’i oranında bir artış gerçekleştirildiği, Kanun'un belirlemiş olduğu üst sınır içerisinde kalınarak, personelin kadro unvanı ve derecesinin de yer aldığı kriterler ile ve kamu yararı ve hizmet gerekleri de göz önünde bulundurularak ek ödeme oranlarının tespit edildiği, iddia edildiği üzere Anayasanın eşitlik ilkesine, kanuna ve hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığının Savunması: Davanın süresinde açılıp açılmadığının re'sen tetkiki ile süresinde açılmadığının tespiti halinde süre yönünden reddine karar verilmesi gerektiği, birden fazla kişinin birlikte dava açabilmesi için hak ve menfaatlerinde ortaklık olması ve hukuki sebeplerin aynı olması şartlarının bulunduğu, davacılar açısından bu şartların gerçekleşmediği, Hazine ve Maliye Bakanlığının da hasım mevkiine alınması gerektiği; 5502 sayılı Kanun’un 28. maddesinde, Sosyal Güvenlik Kurumu personelinin statüsü, ücret ve mali haklarının düzenlendiği, anılan maddenin sekizinci fıkrasında ise, Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan; tabip, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personelin ek ödeme tutarlarının belirlendiği, 05/04/2023 tarih ve 32154 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7447 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 39. maddenin yedinci fıkrasında yer alan hüküm ile de Sosyal Güvenlik Kurumunda çalışan tabip ve diş tabiplerinin ek ödeme oranlarında yeniden kanuni düzenleme yapıldığı, böylece personele yapılacak ek ödemenin usul ve esaslarının söz konusu düzenlemeyle uyumlu hale getirilmesi kapsamında başlatılan çalışmalarda Hazine ve Maliye Bakanlığının görüşleri aynen uygulanarak yeniden düzenlenen ve ... tarih ve ... sayılı Yönetim Kurulu Kararı ile onaylanan Usul ve Esaslar'ın yeniden Bakanlığa gönderildiği ve ... tarih ve ... sayılı yazı ile uygun görüş verildiği, ek ödeme uygulamasının, 657 sayılı Kanun kapsamında ödenen mali haklardan olmadığı, sağlık harcamalarında esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan veya Genel İdari Hizmetler Sınıfında yer alan kadrolara atanan ve Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde fiilen çalışan doktor, diş hekimi ve eczacılara iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi kriterler göz önünde bulundurularak aylığa ilave olarak ödenen bir teşvik uygulaması niteliğinde olduğu, hekimlerin uzmanlık seviyelerine göre "pratisyen hekimler" ve "uzman hekimler" olarak iki gruba ayrıldığı, uzman hekimlerin, pratisyen hekimlerden farklı olarak yalnızca lisans eğitimi değil aynı zamanda lisansüstü eğitim gördükleri, dolayısıyla uzman tabiplerin sağlık eğitimine ayırdıkları sürenin, bedensel ve zihinsel iş gücünün ve akademik başarının tabiplerden fazla olduğundan, ek ödeme oranlarının farklı olmasının hukuka uygun olduğu belirtilerek, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : Anayasa'nın 128. maddesinde kamu görevlilerinin hakları, aylık ve ödenekleri ile diğer özlük işlerinin kanunla düzenlenmesinin kurala bağlandığı; Anayasa Mahkemesinin 13/09/2023 tarih ve E:2022/102, K:2023/154 sayılı kararında da belirtildiği üzere, memurların mali ve sosyal haklarının miktarının/oranının (aynı şekilde bu haklarda yapılacak kısıtlamaların/kesintilerin) kanunla düzenlenmesinin Anayasal bir zorunluluk olduğu; 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesinde, SGK'da çalışan sağlık personeline yapılacak ek ödemenin "miktarı/oranı" ile ek ödemeden "hangi hallerde kesinti yapılacağının" kanunla düzenlenmediği ve bu hususların Bakan tarafından belirlenecek usul ve esaslara bırakıldığı; bu durumun Anayasa'nın 128. maddesindeki "kanunilik" koşuluna ve Anayasa Mahkemesinin söz konusu kararının gerekçesine aykırı olduğundan bahisle, söz konusu düzenlemede yer alan "Bakan tarafından belirlenir" ibaresinin iptali istemiyle Anayasa Mahkemesine başvurulması gerektiği; Anayasa Mahkemesine başvurulmaması halinde, işin esasına ilişkin olarak, 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesinde, tabip, diş tabibi, uzman tabip, uzman diş tabibi ve eczacı unvanlı personele, en yüksek Devlet memuru aylığının %700'ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilmesine imkan sağlandığı; 7447 sayılı Kanun'la tabip, uzman tabip, diş tabibi ve uzman diş tabibinin tavan ek ödeme oranlarının yükseltildiği; bunun üzerine, yasal değişikliğe uyum sağlanması amacıyla, bir önceki Usul ve Esaslar'da tabipler için öngörülen ek ödeme oranlarının, dava konusu Usul ve Esaslar ile artırıldığı; söz konusu Usul ve Esaslar'ın dava konusu edilen kısımlarının, 5502 ve 7447 sayılı Kanunlar'da belirtilen tavan ek ödeme oranları ve kriterler gözetilerek, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak idareye tanınan takdir yetkisi çerçevesinde düzenlendiği ve söz konusu düzenlemede açık bir takdir hatasının bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
DANIŞTAY SAVCISI : ...
DÜŞÜNCESİ : Davacıların vekili tarafından açılan davada; Sosyal Güvenlik Kurumunun ... tarih ve ... sayılı Yönetim Kurulu kararıyla kabul edilerek Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığının ... tarih ve ... sayılı onayı ile yürürlüğe konulan "Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları''nın Ek 5 sayılı cetvelinin 3. sırasında yer alan ''Tabip'' kadro ve görev unvanı için belirlenen ek ödeme oranlarının iptaline karar verilmesi istenilmiştir.
Anayasanın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla yönetmelikler çıkarabilecekleri belirtilmiştir.
Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak tüzük ve yönetmelik dışında, yönerge, tebliğ, genelge gibi çeşitli adlar altında da düzenleme yapabilmektedirler. Ancak bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, tüzük, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Düzenleyici işlemler tesis edilirken, üst hukuk normlarına açıklık getirilmesi ve bu normlarca çizilen çerçeve içerisinde detayların belirlenmesi, uygulamadaki belirsizliklerin giderilmesi amaçlanmakla birlikte idarelerin düzenleme yetkisinin üst normla getirilen hükümleri aşacak veya daraltacak bir biçimde kullanılamayacağı hususu da göz önünde tutulmalıdır. Başka bir deyimle düzenleyici işlemlerin bu nitelikleri gereği, dayandıkları üst hukuk normlarına aykırı hüküm içermeleri mümkün değildir.
5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'nun "Personelin statüsü, ücret ve malî haklar" başlıklı 28. maddesinin son fıkrasında; "(Ek fıkra: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan; tabip, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlara en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %700’ünü, sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personele ise %225’ini geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. (Ek cümle: 12/7/2013-6495/37 md.) Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan kadrolara asaleten veya vekâleten atanan ve Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde fiilen çalışan doktor, diş hekimi ve eczacılara en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %700’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Yapılacak ek ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir vergi kesintisi yapılmaz. İş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi kriterler göz önünde bulundurularak yapılacak ek ödeme tutarları ile ödemeye ilişkin diğer usul ve esaslar, Yönetim Kurulunun teklifi ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakan tarafından belirlenir." hükmüne yer verilmiştir.
05/04/2023 tarihli ve 32154 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren 7447 sayılı Kanunun 17 nci maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye ek 39 uncu madde eklenmiş ve anılan maddenin sekizinci fıkrasında; “5502 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan “%700” ibareleri; uzman tabip ve uzman diş tabipleri için “%1.010”, tabip ve diş tabipleri için “%855” olarak uygulanır” hükmüne yer verilerek Sosyal Güvenlik Kurumundaki kapsam dahilindeki personelin de Sağlık Bakanlığı ve üniversite hastanelerinde çalışmakta olan tabip personel gibi taban ödemeden benzer tutarlarda faydalanmasına olanak sağlanmıştır.
Belirtilen yasal düzenleme üzerine 375 sayılı KHK’nın ek 39 uncu maddesinde öngörülen ödemeden SGK’da kapsam dahilindeki personelin de faydalanabilmesi için Bakanlık makamının ... tarih ve ... sayılı onayı ile 02/08/2013 tarihinden itibaren yürürlükte olan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödeme Usul ve Esaslarını yürürlükten kaldıran davaya konu Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödeme Usul ve Esasları (6. maddesinin 1. fıkrasının c ve ç bentleri hariç) 01/05/2023 tarihinden geçerli olmak üzere, 6. maddesinin 1. fıkrasının c ve ç bentleri yayımı takip eden ay başı itibarıyle yürürlüğe konulmuştur.
Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları ile ekli cetvellerin incelenmesinden, ek ödemenin personele fiilen görev yaptığı sürece verilebileceğinin belirtildiği (1), (2), (3) ve (4) sayılı cetvellerde, 657 sayılı Yasaya tabi kurumlarda tabip, diş tabibi ve eczacı olarak görev yapmakta iken Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde genel müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı ve şube müdürlüğü kadrolarına asaleten veya vekaleten atananlara yapılacak ek ödeme oranlarına, (5) sayılı cetvelde ise, Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan; tabip, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personele yapılacak ek ödeme oranlarına yer verildiği, diğer cetvellere göre ek ödeme yapılanlara Ek (5) sayılı cetvele göre, Ek (5) sayılı cetvele göre ek ödeme yapılanlara ise, diğer cetvellere göre ek ödeme yapılmayacağının kurala bağlandığı, Ek (5) sayılı Cetveldeki ek ödeme oranlarının, A ve B sütunlarında iki farklı şekilde belirlendiği, A sütunundaki ek ödeme oranlarının asıl kadro ve görev unvanına göre, B sütunundaki ek ödeme oranlarının da Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunanlardan, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi denetim, komisyon ve sağlık kurulunda fiilen çalışanlara performansa dayalı ek ödemeye ilişkin oranlar olduğu, bu cetvelin 3. sırasında yer alan "Tabip'' kadro ve görev unvanı için ek ödeme oranlarının A sütununda 600, B sütununda 155 olarak belirlendiği anlaşılmaktadır.
Dava konusu usul ve esasların hukuki dayanağını oluşturan 5502 sayılı Kanunu'nun değişik 5. maddesinde, sadece Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan, genel idare hizmetleri sınıfında yer alan kadrolara asaleten veya vekâleten atanan ve Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde fiilen çalışan sağlık personeline maddede belirtilen oranları geçmemek üzere ek ödeme yapılabileceği, ek ödeme tutarlarının belirlenmesinde iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi kriterler göz önünde bulundurulacağı, yapılacak ek ödeme tutarları ile ödemeye ilişkin usul ve esasların Bakan tarafından belirleneceği hüküm altına alınmak suretiyle belirtilen konuda idareye yetki verilmiştir.
Anılan mevzuatta ek ödemenin, Sosyal Güvenlik Kurumundaki bütün personele değil sadece belirtilen personele ödenmesi hüküm altına alınmakla birlikte kapsamdaki her personele aynı oranlarda ek ödeme yapılması öngörülmediği ve verilen hizmetin daha etkili ve verimli bir şekilde yürütülmesini sağlamak ve kapsamdaki personeli bu hususun gerçekleşmesi için teşvik etmek amacına yönelik olduğu açıktır.
Bu durumda söz konusu usul ve esaslara ekli cetvellerdeki düzenlemelerin, idareye verilen takdir yetkisi çerçevesinde ek ödemenin amacı gözetilerek üst hukuk normlarında belirtilen tavan tutarları ile ek ödeme tutarlarının belirlenmesinde dikkate alınacağı belirtilen kriterlerin birlikte değerlendirilerek yapıldığı sonucuna ulaşıldığından Ek 5 sayılı cetvelin 3. sırasında yer alan "Tabip'' kadro ve görev unvanı için belirlenen ek ödeme oranlarına ilişkin düzenlenmede hukuka aykırılık görülmemiştir.
Belirtilen nedenlerle davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onikinci Dairesince, duruşma için önceden belirlenen 09/12/2025 tarihinde, davacılardan ...'nın ve davacılar vekili Av. ... ile davalılar Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı vekili Av. ..., Hazine ve Maliye Bakanlığı vekili Av. ..., Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığı vekili Av. ...'ın ve Danıştay Savcısı ...'ın katılımıyla açık duruşmaya başlanıldı. Taraflara usulüne uygun ikişer defa söz verildikten, Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan ve taraflara son kez söz verildikten sonra, duruşmaya son verildi.
Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davalı idarelerin usule ilişkin itirazları yerinde görülmeyerek işin gereği görüşüldü:
MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :
Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında tabip olarak görev yapan davacılar tarafından; Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla hazırlanarak, ... tarih ve ... sayılı Bakan oluru ile yürürlüğe konulan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın Ek 5 sayılı Cetvelinin 3. sırasında yer alan ''tabip'' kadro ve görev unvanı için belirlenen ek ödeme oranlarının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.
İNCELEME VE GEREKÇE:
İLGİLİ MEVZUAT:
5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un ''Personelin statüsü, ücret ve malî haklar'' başlıklı 28. maddesinin sekizinci fıkrasında, ''Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan; tabip, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlara en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %700’ünü, sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personele ise %225’ini geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan kadrolara asaleten veya vekâleten atanan ve Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde fiilen çalışan doktor, diş hekimi ve eczacılara en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %700’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Yapılacak ek ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir vergi kesintisi yapılmaz. İş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi kriterler göz önünde bulundurularak yapılacak ek ödeme tutarları ile ödemeye ilişkin diğer usul ve esaslar, Yönetim Kurulunun teklifi ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakan tarafından belirlenir.'' kuralı yer almıştır.
Anılan düzenlemeye istinaden ...tarih ve ... sayılı Bakan onayı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları yürürlüğe konulmuştur.
05/04/2023 tarih ve 32154 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7447 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 39. maddenin yedinci fıkrasında, ''5502 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan “%700” ibareleri; uzman tabip ve uzman diş tabipleri için “%1.010”, tabip ve diş tabipleri için “%855” olarak uygulanır.'' kuralına yer verilmiştir.
Söz konusu değişikliğe ilişkin 17. maddenin gerekçesinde ise, "Madde ile özel kanunları uyarınca yapılan çeşitli ödemeler de dikkate alınarak kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen uzman tabip ve tabip kadro veya pozisyonlarında bulunan personel arasında ücret dengesinin sağlanmasına yönelik olarak ilave ödeme yapılmasına ilişkin hususlar düzenlenmektedir.” açıklamalarına yer verilmiştir.
7447 sayılı Kanun'la 5502 sayılı Kanun'da tabip ve diş tabiplerin ek ödeme tavan oranlarında yapılan değişiklik sonrasında, Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının 19/10/2023 tarihli onayıyla dava konusu Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları yürürlüğe konulmuş, ... tarih ve... sayılı Bakan onayı ile yürürlüğe konulmuş olan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları ise yürürlükten kaldırılmıştır.
İşbu davaya konu olan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın ''Amaç'' başlıklı 1. maddesinde, bu Usul ve Esaslar'ın 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'nun 28. maddesinin sekizinci fıkrasında sayılan sağlık personeline yapılacak ek ödemenin usul, esaslarını belirlemek amacıyla hazırlandığı; ''Kapsam'' başlıklı 2. maddesinde, bu Usul ve Esaslar'ın, 5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumu Kanunu'nun 28. maddesinde sayılan sağlık personelini kapsadığı; ''Ek ödemenin oranı'' başlıklı 5. maddesinde, bu Usul ve Esaslar kapsamına giren personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarına, ekli Cetvellerde yer alan oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda her ay ek ödeme yapılacağı; ''Ek ödemenin usul ve esasları'' başlıklı 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde, ek ödemenin; 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'na tabi kurumlarda uzman tabip/tabip, uzman diş tabibi/diş tabibi ve eczacı olarak görev yapmakta iken Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde; Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı ve Daire Başkanı kadrolarına atanan personele Ek (1) sayılı Cetvel'de belirlenen oranlarda; Genel Müdür, Genel Müdür Yardımcısı ve Daire Başkanı kadrolarına vekaleten atanan personele Ek (2) sayılı Cetvel'de belirlenen oranlarda; Şube Müdürlüğü kadrolarına asaleten atanan personele Ek (3) sayılı Cetvel'de belirlenen oranlarda; Şube Müdürlüğü kadrolarına vekaleten atanan personele Ek (4) sayılı Cetvel'de belirlenen oranlarda yapılacağı; (b) bendinde, birinci fıkranın (a) bendi kapsamında yer alanlar hariç olmak üzere; Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan; uzman tabip, tabip, uzman diş tabibi, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlar ile sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personele Ek (5) sayılı Cetvel'de belirlenen oranlar esas alınmak suretiyle ek ödeme yapılacağı; (c) bendinde, ek ödemenin personele fiilen görev yaptığı sürece verilebileceği; (ç) bendinde, Ek (5) sayılı Cetvelin (B) kısmında ''Ek ödeme oranı'' başlığı altında yer alan ek ödemenin; fatura ve reçete incelemesi, komisyon ve sağlık kurullarında çalışma gibi kriterler esas alınmak suretiyle ödeneceği; (d) bendinde, ilgili personele her ay yapılacak toplam ek ödeme oranının, (c) ve (ç) bentlerine göre belirleneceği, birim amirlerince bu kapsamda her ay yapılacak ek ödeme oranlarının takip eden ayın en geç onuncu günü itibarıyla tahakkuk birimlerine bildirileceği; 8. maddesinde, bu Usul ve Esaslar'ın (6. maddesinin birinci fıkrasının c ve ç bentleri hariç) 01/05/2023 tarihinden geçerli olmak üzere, 6. maddesinin birinci fıkrasının c ve ç bentlerinin yayımı takip eden ay başı itibarıyla Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakan onayı ile yürürlüğe gireceği kurala bağlanmış; Usul ve Esaslar'a ekli 1, 2, 3, 4 ve 5 sayılı cetvellerde ise tabip, uzman tabip, diş tabibi, uzman diş tabibi, eczacı ile diğer sağlık personeline yapılacak ek ödeme oranları belirlenmiştir.
Ayrıca, bir önceki Usul ve Esaslar'a ekli 5 sayılı Cetvelde, "uzman tabip için % (550+100), tabip için % (450+100), diş tabibi ve eczacı için % (400+100)" oranında ek ödeme öngörülmüş iken; dava konusu Usul ve Esaslar'a ekli 5 sayılı Cetvelde ise bu oranlar "uzman tabip ve uzman diş tabibi için % (800+160), tabip için % (600+155), diş tabibi için % (550+155), eczacı için ise % (450+125)"e yükseltilmiştir.
HUKUKİ DEĞERLENDİRME :
5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un 28. maddesinin sekizinci fıkrasında, Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan tabip, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlara en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %700’ünü, sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personele ise %225’ini geçmemek üzere ek ödeme yapılabilmesinin; ayrıca Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan kadrolara asaleten veya vekâleten atanan ve Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde fiilen çalışan doktor, diş hekimi ve eczacılara da en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %700’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilmesinin kurala bağlandığı; söz konu ek ödemenin ise "iş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi" kriterler esas alınarak belirlenmesinin öngörüldüğü; ek ödeme tutarları ile ödemeye ilişkin diğer usul ve esasları belirleme konusunda, Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun teklifi ve Hazine ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanına yetki verildiği; dolayısıyla maddede sayılan kriterler dikkate alınmak suretiyle yapılacak ek ödeme tutarlarını belirlemek ve bu konuda gerekli düzenlemeleri yapmak konusunda idareye kamu yararı ve hizmet gerekleri ile sınırlı olmak üzere takdir yetkisi tanındığı anlaşılmaktadır.
Öte yandan, 05/04/2023 tarih ve 32154 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7447 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 39. maddenin yedinci fıkrasıyla, kamu kurum ve kuruluşlarında istihdam edilen uzman tabip ve tabip kadro veya pozisyonlarında bulunan personel arasında ücret dengesinin sağlanması ve bu kapsamda Sosyal Güvenlik Kurumunda görev yapan görev yapan tabip ve diş tabiplerinin ek ödeme oranlarının artırılmasını teminen, 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan “%700” tavan ek ödeme oranının; uzman tabip ve uzman diş tabipleri için “%1.010”e, tabip ve diş tabipleri için ise “%855”'e yükseltildiği; eczacı ve diğer sağlık personelinin tavan ek ödeme oranlarında ise herhangi bir değişiklik yapılmadığı görülmektedir.
Söz konusu yasal değişiklikten sonra, 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesine istinaden ... tarih ve ... sayılı Bakan oluru ile Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın yürürlüğe konulduğu, önceki Usul ve Esaslar'ın ise yürürlükten kaldırıldığı; dava konusu Usul ve Esaslar'a ekli cetvellerde personelin ek ödeme oranlarının belirlendiği; (1), (2), (3) ve (4) sayılı cetvellerde tabip, uzman tabip, diş tabibi, uzman diş tabibi ve eczacı olarak görev yapmakta iken Sosyal Güvenlik Kurumu Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde Genel müdür, genel müdür yardımcısı, daire başkanı ve şube müdürü kadrolarına asaleten veya vekaleten atananlara yapılacak ek ödeme oranlarına; (5) sayılı Cetvel'de ise, Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan tabip, uzman tabip, diş tabibi, uzman diş tabibi, eczacı ile diğer sağlık personeline yapılacak ek ödeme oranlarına yer verildiği, diğer cetvellere göre ek ödeme yapılanlara Ek (5) sayılı Cetvel'e göre, Ek (5) sayılı Cetvel'e göre ek ödeme yapılanlara ise, diğer cetvellere göre ek ödeme yapılmayacağının düzenlendiği; ayrıca, dava konusu cetvellerde tabip, uzman tabip, diş tabibi, uzman diş tabibi ve eczacıların ek ödeme oranlarının (bir önceki Usul ve Esaslar'daki ek ödeme oranlarına göre) yükseltildiği anlaşılmaktadır.
Bu durumda, 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumu personeline yapılacak ek ödemenin ve bu ödemeye ilişkin usul ve esasların belirlenmesi hususunda idarenin takdir ve düzenleme yetkisinin olduğu; anılan Kanun'da ek ödemenin belirlenmesinde esas alınacak kriterler arasında "personelin kadro unvanına" da yer verilerek, unvanlara göre farklı oranlarda ek ödeme verilmesine imkan sağlandığı; 7447 sayılı Kanun'la yapılan değişiklikle de tabip, uzman tabip, diş tabibi ve uzman diş tabibinin tavan ek ödeme oranlarının (tabipler için %700'den %855'e, uzman tabipler için %700'den %1010'a) yükseltildiği, Usul ve Esaslar'ın dava konusu hükümlerinin de, 5502 sayılı Kanun'daki ek ödeme kriterleri ve tavan ek ödeme oranları ile 7447 sayılı Kanun'la tabip, uzman tabip, diş tabibi ve uzman diş tabibi için getirilen özel tavan ek ödeme oranları gözetilerek, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olarak idareye tanınan takdir yetkisi çerçevesinde düzenlendiği ve söz konusu düzenlemede açık bir takdir hatasının bulunmadığı; ayrıca 7447 sayılı Kanun'la özel olarak tabip, uzman tabip, diş tabibi ve uzman diş tabiplerinin tavan ek ödeme oranlarının artırılması üzerine, dava konusu Usul ve Esaslar ile tabiplerin ek ödeme oranlarının %550'den %755'e yükseltildiği; tabip unvanlı personel için öngörülen ek ödeme oranlarının daha fazla artırılması veya yasal tavan ek ödeme oranı (%855) üzerinden yapılması veyahut uzman tabip/uzman diş tabibi ek ödeme oranlarındaki artış nispetinde yükseltilmesi hususunda idarenin yargı kararıyla da zorlanmasının mümkün bulunmadığı sonucuna ulaşıldığından, Usul ve Esaslar'ın dava konusu edilen kısmında, üst hukuk normlarına ve hukuka aykırılık görülmemiştir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1. DAVANIN REDDİNE,
2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ...-TL yargılama giderinin davacılar üzerinde bırakılmasına,
3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için öngörülen ...-TL vekâlet ücretinin davacılardan alınarak davalı idarelere verilmesine,
4. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacılara iadesine,
5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 11/12/2025 tarihinde oyçokluğuyla karar verildi.
(X) KARŞI OY :
Dava, Sosyal Güvenlik Kurumu Başkanlığında tabip olarak görev yapan davacılar tarafından; Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararıyla hazırlanarak, ... tarih ve ... sayılı Bakan oluru ile yürürlüğe konulan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın Ek 5 sayılı Cetvelinin 3. sırasında yer alan ''tabip'' kadro ve görev unvanı için belirlenen ek ödeme oranlarının iptali istemiyle açılmıştır.
5502 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumuna İlişkin Bazı Düzenlemeler Hakkında Kanun'un ''Personelin statüsü, ücret ve malî haklar'' başlıklı 28. maddesinin sekizinci fıkrasında, ''(Ek fıkra: 11/10/2011-KHK-666/5 md.) Kurumun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan; tabip, diş tabibi, eczacı ve tıpta uzmanlık mevzuatında belirtilen dallarda bu mevzuat hükümlerine göre uzman olanlara en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %700’ünü, sağlık hizmetleri ve yardımcı sağlık hizmetleri sınıfına dahil diğer personele ise %225’ini geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. (Ek cümle: 12/7/2013-6495/37 md.) Genel İdare Hizmetleri Sınıfında yer alan kadrolara asaleten veya vekâleten atanan ve Genel Sağlık Sigortası Genel Müdürlüğünde fiilen çalışan doktor, diş hekimi ve eczacılara en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dâhil) %700’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılabilir. Yapılacak ek ödemelerden damga vergisi hariç herhangi bir vergi kesintisi yapılmaz. İş hacmi, görev mahalli, görevin önem ve güçlüğü, personelin kadro unvanı, derecesi, performansı ile kullanılan izin ve istirahat raporları gibi kriterler göz önünde bulundurularak yapılacak ek ödeme tutarları ile ödemeye ilişkin diğer usul ve esaslar, Yönetim Kurulunun teklifi ve Maliye Bakanlığının uygun görüşü üzerine Bakan tarafından belirlenir.'' kuralı yer almıştır.
Anılan düzenlemeye istinaden 11/04/2014 tarih ve 1351 sayılı Bakan onayı ile Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları yürürlüğe konulmuştur.
05/04/2023 tarih ve 32154 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan 7447 sayılı Kanun’un 17. maddesi ile 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’ye eklenen Ek 39. maddenin yedinci fıkrasında, ''5502 sayılı Kanunun 28 inci maddesinin sekizinci fıkrasında yer alan “%700” ibareleri; uzman tabip ve uzman diş tabipleri için “%1.010”, tabip ve diş tabipleri için “%855” olarak uygulanır.'' kuralına yer verilmiştir.
7447 sayılı Kanun'la 5502 sayılı Kanun'da tabip ve diş tabiplerin ek ödeme tavan oranlarında yapılan değişiklik sonrasında, Sosyal Güvenlik Kurumu Yönetim Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ve Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanının 19/10/2023 tarihli onayıyla dava konusu Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları yürürlüğe konulmuş, 11/04/2014 tarih ve 1351 sayılı Bakan onayı ile yürürlüğe konulmuş olan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları ise yürürlükten kaldırılmıştır.
İşbu davaya konu olan Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın ''Ek ödemenin oranı'' başlıklı 5. maddesinde, bu Usul ve Esaslar kapsamına giren personele, en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) brüt tutarına, ekli cetvellerde yer alan oranların uygulanması suretiyle hesaplanan tutarda her ay ek ödeme yapılacağı kurala bağlanmış; Usul ve Esaslar'a ekli 1, 2, 3, 4 ve 5 sayılı cetvellerde ise tabip, uzman tabip, diş tabibi, uzman diş tabibi, eczacı ile diğer sağlık personeline yapılacak ek ödeme oranları belirlenmiş; dava konusu cetvellerde tabip, uzman tabip, diş tabibi, uzman diş tabibi ve eczacıların ek ödeme oranlarında (bir önceki Usul ve Esaslar'daki ek ödeme oranlarına göre) artış yapılmıştır.
Ayrıca, bir önceki Usul ve Esaslar'a ekli 5 sayılı Cetvelde, "uzman tabip için % (550+100), tabip için % (450+100), diş tabibi ve eczacı için % (400+100)" oranında ek ödeme öngörülmüş iken; dava konusu Usul ve Esaslar'a ekli 5 sayılı Cetvelde ise bu oranlar "uzman tabip ve uzman diş tabibi için % (800+160), tabip için % (600+155), diş tabibi için % (550+155), eczacı için ise % (450+125)"e yükseltilmiştir.
Yukarıda yer verilen mevzuat ve açıklamaların birlikte değerlendirilmesinden; 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesi uyarınca, Sosyal Güvenlik Kurumunun merkez ve taşra teşkilatı kadrolarında bulunup, sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan tabip, uzman tabip, diş tabibi, uzman diş tabibi ve eczacılar en yüksek Devlet memuru aylığının (ek gösterge dahil) %700’ünü geçmemek üzere ek ödeme yapılmasının öngörüldüğü; söz konusu personele yapılacak ek ödemenin ve bu ödemeye ilişkin usul ve esasların belirlenmesi hususunda, Kanun'da belirtilen kriterler ve tavan ek ödeme oranları gözetilmek, kamu yararı ve hizmet gereklerine uygun olmak koşuluyla, idarenin takdir ve düzenleme yetkisinin bulunduğu; bir önceki Usul ve Esaslar'da tabip ve uzman tabip için benzer oranlarda (örneğin, 5 sayılı Cetvelde uzman tabip için %650, tabip için % 550 oranında) ek ödeme verilmesi öngörülmüş iken, 7447 sayılı Kanun'la tabip, uzman tabip, diş tabibi ve uzman diş tabibi unvanlı personelin tavan ek ödeme oranlarının artırılması sonrasında, yürürlüğe konulan dava konusu Usul ve Esaslar'da, tabiplerin ek ödemesinde, uzman tabiplere nispeten çok daha düşük oranlarda (örneğin, 5 sayılı Cetvelde tabip için %550'den %755'e, uzman tabip için %650'den %960'a) artış yapıldığı anlaşılmaktadır.
5502 sayılı Kanun'un 28. maddesi kapsamında personele yapılacak ek ödeme oranlarının belirlenmesi hususunda idarenin takdir yetkisi bulunmakta ise de, bu takdir yetkisi mutlak ve sınırsız olmayıp kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu, takdire dayanan işlemlerin de sebep ve maksat yönünden yargı denetimine tabi bulunduğu hususları idare hukukunun bilinen ilkelerindendir.
Buna göre, 5502 sayılı Kanun'un 28. maddesiyle getirilen ek ödemenin, Sosyal Güvenlik Kurumunda sağlık harcamalarına esas olan fatura ve reçetelerin incelenmesi işlerinde ve Kurum sağlık kurullarında çalışan personele yönelik olduğu ve fiilen çalışmaya bağlı olarak yapıldığı; söz konusu ödemenin getiriliş amacı dikkate alındığında, Sosyal Güvenlik Kurumunda söz konusu hizmetlerde çalışan ve benzer görevleri yürüttüğü anlaşılan eczacı, tabip ve diş tabibi, uzman tabip ve uzman diş tabibi unvanlı personelin ek ödeme oranlarının, aynı veya farklı belirlenmesi hususunda idarenin takdir ve düzenleme yetkisi bulunmakta ise de; bu yetkinin kamu yararı ve hizmet gerekleriyle sınırlı olduğu; idare tarafından söz konusu personelin ek ödemelerinde yapılacak farklılaştırmanın, çalışma barışını ve ücret dengesini bozmayacak şekilde makul, haklı, ölçülü ve orantılı olması gerektiği; ancak 7447 sayılı Kanun'la yapılan değişiklik sonrasında yürürlüğe konulan dava konusu Usul ve Esaslar ile (bir önceki Usul ve Esaslar'a göre) tabiplerin ek ödeme oranlarının % 37, diş tabibinin %41, uzman tabibin %48 oranında artırıldığı; söz konusu oranlar, aynı/benzer görevleri yürüten personel arasında tabip unvanlı personelin aleyhine olacak biçimde ücret dengesizliğine yol açtığı gibi çalışma barışını bozacak nitelikte ölçüsüz ve orantısız olduğu; dolayısıyla, 5502 sayılı Kanun'la ek ödeme oranlarının belirlenmesi hususunda, idareye tanınan takdir yetkisinin; kamu yararına, hizmet gereklerine ve hukuka uygun olarak kullanılmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
Açıklanan nedenlerle, Sosyal Güvenlik Kurumu Personeline Yapılacak Ek Ödemenin Usul ve Esasları'nın Ek 5 sayılı Cetvelinin 3. sırasında yer alan ''tabip'' kadro ve görev unvanı için belirlenen ek ödeme oranlarının iptaline karar verilmesi gerektiği görüşüyle, aksi yöndeki çoğunluk kararına katılmıyoruz.