istanbul bölge adliye mahkemesi 44. hukuk dairesinin endüstriyel tasarım hükümsüzlüğü davasında, yenilik ve genel izlenim farklılığı bulunmayan tescilli tasarımların iptaline ilişkin istinaf kararı özeti.

İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin endüstriyel tasarım hükümsüzlüğü davasında, yenilik ve genel izlenim farklılığı bulunmayan tescilli tasarımların iptaline ilişkin istinaf kararı özeti.

Özet: Bu hukuki evrak, piyasada tanınmış "..." serisi ürünlerine ait tescilli endüstriyel tasarımlarının başka bir şirket tarafından hukuka aykırı şekilde kopyalanarak taklit edildiğini ve bunun fikri mülkiyet haklarını ihlal ettiğini iddia eden bir şirketin açtığı tasarım hükümsüzlüğü davasına ilişkindir. Davacı, davalı şirketin meşrubat bardağı ve kase gibi ürünlerine dair tescillerinin, kendi önceki tasarımlarıyla bilgilenmiş kullanıcı üzerinde belirgin bir farklılık yaratmadığını ve dolayısıyla yenilik vasfına sahip olmadığını ileri sürmüştür. Delil tespiti kapsamında alınan bilirkişi raporu da davalıya ait tasarımların, davacı tasarımlarıyla benzer genel izlenim yarattığını tespit etmiş olup, davacının talebi davalıya ait tescillerin hükümsüz kılınarak sicilden terkin edilmesidir.

T.C.

İSTANBUL

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

44. HUKUK DAİRESİ

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

İ S T İ N A F M A H K E M E S İ K A R A R I

DOSYA NO: 2024/906

KARAR NO: 2026/1023

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İstanbul .... Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi

TARİHİ: 30/04/2024

NUMARASI: 2023/161 E. - 2024/117 K.

DAVANIN KONUSU: Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)

İSTİNAF KARAR TARİHİ: 11/06/2026

Yukarıda yazılı ilk derece mahkemesi kararına karşı, istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; müvekkili şirketin 1961 yılından bu yana sanayi ve ticaret alanında faaliyet gösteren, güçlü markaları ile hızlı büyüyen ve piyasaya yenilikçi çözümler sunan global bir şirket olduğunu, vekil eden şirketin ürün gruplarından olan, “...” seri isimli ürünleri tüketici nezdinde kısa sürede tanınmışlığa ulaşan ve büyük bir beğeni toplayan ürünler olup, piyasaya sunulma tarihinden bu yana vekil eden şirketin tüketici nezdinde en çok tercih edilen ürün serilerinden biri olduğunu, vekil eden adına korunan ... seri isimli ürününe ilişkin Türk Patent ve Marka Kurumu tasarım tescil belgeleri - ... numaralı ve ... numaralı çoklu tasarım tescil belgelerinin Sayın Mahkemece Türk Patent ve Marka Kurumu Tasarım Daire Başkanlığından celp edilmesini talep etiklerini, vekil eden şirketin ilgili birimleri tarafından, yukarıda yer verilen vekil eden adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescil ile korunmakta olan ... tasarımlarının ve başkaca tescilli tasarımlarının aynılarının iş bu dava dışı ... Limited Şirketi tarafından izinsiz kopyalanarak üretildiği, satışa sunulmakta olduğu, ticaret mevkiine konulduğu, anılan tasarımlarının haksız ve hukuka aykırı şekilde kopyalanarak benzerlerinin satışa sunulması sureti ile, vekil edenin tasarım tescillerinden doğan haklarının ihlal edildiği ile vekil edenin itibarından ve tanımışlığından faydalanılması suretiyle hukuka aykırı menfaat temin edilmeye çalışıldığının tespit edildiğini, bu kapsamda vekil edence davalı ...’nin münferiden müdür olduğu ... Limited Şirketi aleyhine taraflarında Bakırköy 2 Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2023/128 D.iş sayılı dosyası üzerinden ihtiyati tedbir talepli olarak delil tespiti işlemi uygulandığını, dosya kapsamına sunulu 24/06/2023 tarihli bilirkişi raporu ile; iş bu dava konusu olan vekil eden adına tescilli ... serisi ürünlere ilişkin ... numaralı meşrubat bardağı ürünlerine ilişkin tasarım tescili ile ve ... numaralı kase ürünlerine ilişkin tasarım tesciline tecavüz teşkil eden ürünlerin satışa sunulduğunun tespit edildiğini, Bakırköy 2 Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2023/128 D.İş sayılı dosyasına sunulu bilirkişi heyet raporu ile tespit isteyen tarafa ait ... (1) numaralı tasarım ile aleyhine tespit istenene ait iş yerinde tespit edilen ... kodlu ürün ve ... (4) numaralı tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, tespit isteyen. tarafa ait ... (1) numaralı tasarım ile aleyhine tespit istenene ait iş yerinde tespit edilen ... kodlu ürün ve ... (5) numaralı tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, tespit isteyen tarafa ait ... (23) numaralı tasarım ile aleyhine tespit istenene ait iş yerinde tespit edilen ... kodlu ürün ve ... (6) numaralı tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları; tespit isteyen tarafa ait ... (23) numaralı tasarım ile aleyhine tespit istenene ait iş yerinde tespit edilen 14771 kodlu ürün ve ... (6) numaralı tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları hususları tespit ve rapor ettiğini belirtmiş, tüm bu nedenlerle davalı adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde ... 1-2-3-4-5-6 numarası ile tescilli olan çoklu tasarım belgesinin tüm tasarımlar bakımından 6769 sayılı SMK’nın 77. vd. maddeleri uyarınca hükümsüz kılınmasına ve TÜRKPATENT tasarımlar sicilinden terkinine karar verilmesi talep etmiştir.

Davalı taraf cevap dilekçesini sunmamıştır.

İlk derece mahkemesince yapılan yargılama sonunda; "...somut olaya bakıldığında dava konusu tasarımın yenilik unsurunun bulunup bulunmadığının belirlenmesi için TPMK kayıtları, alınan rapor ve ürünlerin numunelerinin de incelendiği raporda; davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 09.07.2020 başvuru tarihli ... – 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 numaralı tasarım tescilleri ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan davacı tarafa ait 13.11.2018 başvuru tarihli ... ve 06.03.2019 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescilleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, ... – 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan 09.07.2020 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığı bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, bu haliyle davalı tarafa adına tescilli 2020 04740 tescil numaralı tasarımın başvuru tarihi olan 09/07/2020 tarihinden daha önce kamuya sunuldukları bu haliyle davalı tarafa ait tasarımın yenilik ve ayırt edicilik unsurlarına sahip olmadığı yönündeki tespitler ile incelenen ürün görsellerinde ürünlerin geometrik biçimlerinin, yüzey özelliklerinin, tasarıma karakterini kazandıran yüzey üzerindeki desenlerin gerek biçimleri gerek yüzeye yerleşimleri dikkate alındığında aynı formda, benzer motifler içerdiği dikkate alındığında SMK'nın 77 ve 56. Maddesi gereği hükümsüzlük şartlarının oluştuğu kabul edilerek davanın kabulüne" karar verilmiştir.

Davalı vekili istinaf dilekçesinde özetle;

-Hükme esas alınan bilirkişi raporunda yeterli tespit ve incelemede bulunulmadığını, itirazlarının değerlendirilmediğini, müvekkiline ait hükümsüzlüğü talep edilen 09.07.2020 başvuru tarihli ...... numaralı tasarım tescili ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan davacı tarafa ait 06.03.2019 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescilinin hükme esas alınan bilirkişi raporunda müvekkiline ait ...-1 numaralı tescilli bardağın davacının benzer nitelikte gösterdiği tasarımından farklılıkları izah edildiğini, müvekkiline ait hükümsüzlüğü talep edilen 09.07.2020 başvuru tarihli ... – 2 numaralı tasarım tescilinin, davacıya ait 06.03.2019 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili ile farklı olduğunu, tasarımlar arasında bulunan farklar oldukça fazla olup en başta gövde oranı ve sap üzerinde yer alan desen olup bu fark tasarımlara ayırt edici nitelik kazandırmakta olduğunu, ... – 4 numaralı tasarım tescilinin davacının, ... numaralı tasarım tescilinden gövde oranı, bardak kesimi ve desen olarak farklı olduğunu, hükümsüzlüğü talep edilen 09.07.2020 başvuru tarihli ... – 5 numaralı tasarım tescilinin davacının ... numaralı tasarım tescilinden gövde oranlarında, bardak şekli ve kesiminde ve yüzey deseninde farklılık olduğunu, davaya konu tasarım ürünlerinin müvekkilinin kendi özgün üretimi olmakla tasarımların davacı tasarımı ile benzerlik göstermediğini, ürünler karşılaştırıldığında desen, renk, şekil, boyut, kategori açısından farklı olup hükme esas alınan bilirkişi raporunun kabulüne olanak bulunmadığını, müvekkiline ait tasarımlar ile davaya konu dayanak tasarımlar karşılaştırıldığında da, her iki ürünün çizgi, şekil, biçim, desen bakımından farklı olduğunu, Davaya konu endüstriyel tasarımların SMK'nın ilgili maddelerinde belirtilen yenilik ve ayırt edici özellik kriterlerini fazlasıyla barındırdığını, müvekkili tasarımının, gözde ve zihinde husule getirilen umumi intiba bakımından ayırt edicilik ve yenilik kriterlerini karşıladığını, mahkemece itirazları karşılar yeni bir rapor alınmaksızın doğrudan hüküm tesis edildiğini,

-Yerel Mahkemece atanacak yeni bir heyet tarafından sadece ürün bazında benzerlik karşılaştırılmasının değil, aynı zamanda, davacının 'gerçek' menfaat sahibi olup-olmadığının da tahkiki-araştırılması gerektiğini, müvekkilinin yetkilisi olduğu .... Şti. tarafından davacının dava konusu tasarımlarının hükümsüzlüğü talebi ile İstanbul Anadolu 2. Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi nezdinde 2023/158 E. sayılı dosyası ile görülen bir dava da bulunmakta olduğu bildirildiğini, davacının gerçekten işbu davayı açmakta menfaat sahibi olup olmadığının tespiti adına bahsi geçen davanın da beklenmesinin talep edildiğini ancak taleplerinin kabul edilmediğini, bu nedenlerle kararın kaldırılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

Davacı vekilleri istinafa cevap dilekçesinde özetle; Dosya kapsamına sunulu Doç. Dr. ... Dr. ... Öğr. Gör. ... tarafından hazırlanan 14.03.2024 tarihli açık, net, hüküm kurmaya elverişli bilirkişi heyet raporu uyarınca; davalı adına tescilli ve iş bu dava ile hükümsüzlüğü talep edilen, ... numaralı tasarım tescili belgesine konu edilen ürünlerin vekil eden adına tescilli ... serisi ürünlere ilişkin ... numaralı meşrubat bardağı ürünlerine ilişkin tasarım tescili ile ve ... numaralı kase ürünlerine ilişkin tasarım tescili kapsamında kaldığı özetle aynı olduğu, ... numaralı tasarım tescili belgesine konu edilen ürünlerin vekil eden önceki tarihli tescil belgeleri referansı ile yeni ve ayırt edici olmadığı, dosya kapsamına sunulu bilirkişi heyet raporu ile açıklığa kavuştuğunu, dosya kapsamına sunulu bilirkişi heyet raporunda, dava konusu tasarımların benzerlik değerlendirmesi 6769 Sayılı SMK' da ve Yargıtay İçtihatlarında yer verilen değerlendirme kriterlerine uygun olarak son derece, açık ve net bir şekilde gerçekleştirildiğini, ... — 1 numaralı tasarım tescili, ... numaralı davacının tasarım tescili “Kadeh / Bardak” tasarımı olup tasarımlar geometrik biçimleri ve tasarıma karakterini veren yüzey özellikleri ile farklılaşmakta ve ayırt edici nitelik kazanmakta olduğunu, tasarımlar arasında bulunan farklar gövde oranı ve sap üzerinde yer alan desen olup bu fark tasarımlara ayırt edici nitelik kazandırmamakta tasarımlar aynı kök tasarımın versiyonu olarak algılanmakta olduğunu, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, bu sebep ile benzer olarak algılandıklarını, ... — 4 numaralı tasarım tescili, ile davacı tarafa ait 13.11.2018 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescilinin karşılaştırılmasında, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, ... — 5 numaralı tasarım tescili, ve davacıya ait ... numaralı tasarım tescili karşılaştırıldığında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, ... — 6 numaralı tasarım tescili, davacı tarafa ait 06.03.2019 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescili arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığını, Bakırköy 2 Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2023/128 D.iş Sayılı dosyasına sunulu bilişim uzmanı ... ve Endüstriyel Tasarım Uzmanı ... tarafından hazırlanan 24.06.2023 tarihli bilirkişi heyet raporu uyarınca da; davalı adına tescilli ... numaralı tasarım tescilinin vekil eden adına tescilli ... numaralı ve ... numaralı tescil belgeleri karşısında yeni ve ayırt edici olmadığı tespit edildiğini, Bakırköy 2 Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesinin 2023/128 D.iş dosyasına sunulu bilirkişi heyet raporunda, vekil eden adına tescilli tasarımlar ile davalı ...adına tescilli ... numaralı tasarıma ilişkin benzerlik değerlendirmesi gerçekleştirilerek, tespit isteyen tarafa ait ... (1) numaralı tasarım ile aleyhine tespit istenene ait iş yerinde tespit edilen ... kodlu ürün ve ... (4) numaralı tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, tespit isteyen tarafa ait ... (1) numaralı tasarım ile aleyhine tespit istenene ait iş yerinde tespit edilen ... kodlu ürün ve ... (5) numaralı tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, tespit isteyen tarafa ait ... (23) numaralı tasarım ile aleyhine tespit istenene ait iş yerinde tespit edilen ... kodlu ürün ve ... (6) numaralı tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, Tespit isteyen tarafa ait ... (23) numaralı tasarım ile aleyhine tespit istenene ait iş yerinde tespit edilen 14771 kodlu ürün ve ... (6) numaralı tasarım arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları tespit edildiğini, davalının istinaf taleplerinin reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İnceleme, 6100 Sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun (HMK) 355. maddesi hükmü uyarınca istinaf dilekçelerinde belirtilen sebeplerle sınırlı olarak ve kamu düzenine aykırı hususların olup olmadığı gözetilerek yapılmıştır.

Dava, davalı adına 2020 04740 tescil numaralı çoklu tasarımın tüm tasarımlar yönünden hükümsüzlüğü taleplidir.

Dosyaya Türk Patent ve Marka Kurumu kayıtları getirtilmiş olup, incelendiğinde; ... tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımın 06/03/2019 tarihinde davacı adına, 2020 04740 tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımın ise 09/07/2020 tarihinde davalı adına tescil edildiği anlaşılmıştır.

Davalı tarafa ait tasarım tescilinin hükümsüzlük şartlarının oluşup oluşmadığı hususunda rapor aldırılmış olup alınan heyet raporunda özetle; davalı tarafa ait hükümsüzlüğü talep edilen 09.07.2020 başvuru tarihli ... – 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 numaralı tasarım tescilleri ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan davacı tarafa ait 13.11.2018 başvuru tarihli ... ve 06.03.2019 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescilleri arasında bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimde farklılıklar bulunmadığı, bu sebep ile benzer olarak algılandıkları, ... – 1, 2, 3, 4, 5 ve 6 numaralı tasarım tescillerinin başvuru tarihi olan 09.07.2020 tarihi itibarı ile koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik özelliklerine sahip olmadığına dair görüş bildirilmiştir.

Tasarımın hükümsüzlük hâlleri dava tarihi itibari ile yürürlükte olmakla uygulanması gereken 6769 sayılı Sınai Mülkiyet Kanunu'nun (SMK) 77. maddesinde düzenlenmiş olup istinaf sebepleri kapsamında davalı adına tescilli tasarımın yenilik ve ayırt edicilik niteliğini hâiz olup olmadığının incelenmesi gerektiği anlaşılmıştır.

Somut olayda, hükümsüzlüğü talep edilen ... tescil numaralı çoklu endüstriyel tasarımın bardak tasarımı olduğu, tescilli tasarımın geçerliliği mutlak yenilik şartının varlığına bağlı olup mutlak yenilikten söz edilebilmesi için de tasarım tescil başvurusu yapılan ürünün görünümünün dünyanın herhangi bir yerinde kamuya sunulan tasarımlardan yararlanma ve benzetme serbestisi ilkesi sınırları içinde kalmak kaydıyla, küçük ayrıntıların ötesinde farklı özelliklere sahip olması gerekli olduğu, tasarım belgesine konu hususlar hakimlik mesleğinin gerektirdiği bilgiyle çözümlenmesi mümkün olmayan teknik hususlardan olduğundan, dosyaya sunulan bilirkişi raporlarının tasarım uzmanı ve cam uzmanı bilirkişinin yer aldığı heyet tarafından sunulu tüm belgeler incelenerek araştırma da yapılarak , gerekçeli ve denetime elverişli şekilde usul ve yasaya uygun düzenlendiği, yenilik ve ayırt edici nitelik yönünden tasarımcının seçenek özgürlüğü kapsamında yapılan değerlendirme sonucunda hükümsüzlük talebine dayanak olarak davacı tarafa ait 13.11.2018 başvuru tarihli ... ve 06.03.2019 başvuru tarihli ... numaralı tasarım tescillerine dayanıldığı, rapora göre tasarımlar arasında bulunan farklar gövde oranı ve sap üzerinde yer alan desen olup bu fark tasarımlara ayırt edici nitelik kazandırmamakta tasarımlar aynı kök tasarımın versiyonu olarak algılanmakta olduğu, tasarımların da benzer işlevde ve benzer oranlara sahip olduğu, ayırt edici alternatif biçim oluşturma seçenekleri söz konusu iken, bütüncül yapıların benzer olması nedeniyle bilgilenmiş kullanıcı açısından bir iltibas durumu davalı tarafça her tasarım için farklılıklar belirtilmiş ise de, rapordaki hususların farklılık oluşturmadığı, bilirkişi raporlarının hükme esas alınmasında isabetsizlik bulunmadığı, davacı tasarımının SMK m.56 anlamında koruma şartı olan başvuru tarihi itibariyle mutlak yenilik ve ayırt edicilik vasfını taşımadığı, SMK m.77 maddesi uyarınca tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesi yerinde görülmüştür.

Sonuç olarak dosya kapsamında iddia ve savunmaya, saptanan dava niteliğine ve toplanıp değerlendirilen delillere ilişkin kararda gösterilen yasal ve yeterli gerekçeye göre kurulan hükümlerde bir isabetsizlik bulunmadığı, Davalı vekilinin istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmesi gerektiği kanaat ve sonucuna varılarak 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince aşağıdaki hüküm kurulmuştur.

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Usûl ve yasaya uygu İstanbul .... Fikri Ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi'nin ..../04/2024 tarih ve 2023/... E., 2024/ K. sayılı kararına karşı davalı vekili tarafından yapılan istinaf talebinin 6100 Sayılı HMK'nın 353/1-b/1. maddesi gereğince ESASTAN REDDİNE,

2- 492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL maktu istinaf karar ve ilam harcından peşin yatırılan 427,60-TL harcın mahsubu ile bakiye 304,40-TL harcın davalıdan tahsiliyle Hazineye gelir kaydedilmesine,

3-Davalı tarafça istinaf aşamasında yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,

4-İncelemenin duruşmasız olarak yapılması sebebiyle taraflar yararına vekalet ücreti tayinine yer olmadığına,

5-Taraflarca yatırılan gider avansından harcanmayan kısmın karar kesinleştiğinde iadesine,

Dosya üzerinde yapılan inceleme sonucunda, 20/07/2017 tarih ve 7035 Sayılı Kanunun 31. maddesiyle değişik 6100 Sayılı HMK'nın 361/1. maddesi gereğince, kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde Yargıtay'a temyiz başvurusunda bulunma yolu açık olmak üzere, oy birliğiyle karar verildi. 11/06/2026