Demiryolu idaresinin hemzemin geçit bekçilik hizmet bedelinin vekaletsiz işgörme hükümlerine göre büyükşehir belediyesinden tahsiline ilişkin uyuşmazlık.
Özet: Davacı, 6360 sayılı Kanun ile tüzel kişiliği sona eren bir belediyenin sorumluluk alanında kalan hemzemin geçitte 2011 döneminde can ve mal güvenliği için ihale yoluyla sağladığı bekçilik hizmetlerinin bedelini, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununun vekaletsiz iş görme hükümleri uyarınca, bu belediyenin sorumluluklarını devralan davalı belediyeden yasal faiziyle tahsilini talep etmiş; davalı belediye, husumet yokluğu, zamanaşımı ve sorumluluğun kendisine değil davacıya ait olduğu itirazlarıyla davanın reddini savunurken, ilk derece mahkemesi hemzemin geçit güvenliğinin davalı belediyenin sorumluluğunda olduğu gerekçesiyle diğer davalıya yöneltilen talebi pasif husumet yokluğundan reddederek, davalı belediye aleyhine 60.669,41 TLnin belirli bir tarihten itibaren yasal faiziyle tahsiline karar vermiş, bu karar davacı ve davalı vekili tarafından istinaf edilmiştir.
MAHKEMESİ : Antalya Bölge Adliye Mahkemesi 3. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1644 E., 2025/1380 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Denizli 5. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2022/496 E., 2023/26 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili ve davalı ... vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; ... -...hattı km 232+830'de bulunan, 6360 sayılı Kanun ile tüzel kişiliği son bularak davalı ... Başkanlığına mahalle olarak bağlanan ... Belediye Başkanlığı sorumluluk sınırları içerisinde kalan hemzemin geçitte, meydana gelebilecek kazaların önlenmesi ile can ve mal güvenliğinin sağlanması, karayolu araçlarının hemzemin geçitlerden geçiş konforunun artırılması amacıyla bekçili bariyerli hemzemin geçitte Ocak-Aralık 2011 dönemlerindeki bekçilik hizmetlerinin sorumlu kapatılan ... Belediye Başkanlığı tarafından yerine getirilmemesi üzerine bu hizmetin müvekkili İdare tarafından ihale yöntemi ile hizmet alınarak 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun (6098 sayılı Kanun) 526. maddesi ve devamı maddelerindeki vekaletsiz iş görme hükümlerine istinaden yerine getirildiğini ileri sürerek, fazlaya ilişkin hakları ve farklı dönemlere ait talep hakları saklı kalmak kaydıyla, KDV dahil toplam 60.669,41 TL'nin temerrüt tarihlerinden itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte davalılardan müştereken ve müteselsilen tahsiline karar verilmesini talep etmiştir. II. CEVAP 1. Davalı ... vekili; görev itirazında ve zamanaşımı def'inde bulunduktan sonra, davanın öncelikle husumet yokluğundan reddinin gerektiğini, yapılan işinin davacının yararına olduğunu, müvekkili İdarenin menfaatinin mevcut olmadığını, müvekkil İdarenin kendi sorumluluk alalına giren yerlerde gerekli önlemleri almaktan, hizmetleri sunmaktan çekinmediğini, hemzemin geçitlerde kontrollü geçit yapılmasının zorunlu olduğuna dair hiçbir hükmün mevcut olmadığını, hemzemin geçite trafik levha ve işaretlerinin konulduğunu, müvekkili İdareye fatura edilen bedelinin ödenmesinin mümkün olmadığını, talep edilen bedelinin gerçeği yansıtmadığını savunarak, davanın reddini istemiştir. 2. Davalı ... vekili; görev, yetki ve yargı yolu itirazı ile zamanaşımı def'inde bulunduktan sonra, müvekkili yönünden davanın husumetten reddinin gerektiği, demir yollarının bakım, onarım ve güvenliğine ilişkin hizmetlerin yürütülmesinin davacının görev ve sorumluluğunda olduğunu, müvekkilinin bu konuda bir sorumluluğunun bulunmadığını, davayı kabul anlamına gelmemek kaydıyla, müvekkilinin temerrüde düşmediğini, bu nedenle temerrüt tarihinden itibaren faiz istenmesinin usul ve yasaya aykırı olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin 01.02.2021 tarihli kararıyla; ... Belediye Başkanlığının ... Mahallesi olarak davalı ... Başkanlığının idari yetki alanı içine alındığı, diğer davalı ... Belediyesinin pasif husumetini bulunmadığı, hemzemin geçitlerde ihtiyaca göre bariyerli-bekçili yada otomatik bariyerli tesis, alt veya üst geçit yapılması veya gerekli diğer güvenlik önlemlerinin alınması görevinin, T.C. Maliye Bakanlığının 04.04.1966 tarihli ve 52894/17322 sayılı Genelgesi ile, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun (2918 sayılı Kanun) 7. ve devamı maddeleri ve 5216 sayılı Kanunun ilgili hükümleri, Yüksek Planlama Kurulu'nun 27.04.1992 tarihli ve 92/T-29 sayılı kararı gereğince, ... İşletmesi Genel Müdürlüğünün Ana Statüsüne ilave edilen Ek 2. maddesi uyarınca, yeni yolun bağlı olduğu kurum veya kuruluşa ait olduğu, dava konusu hemzemin geçidinin davalı davalı ... Başkanlığının görev ve sorumluluğu içinde bulunduğu, davacı tarafça belirtilen hemzemin geçitlerde meydana gelebilecek kazaların önlenmesi hususunda Ocak -Aralık 2011 yılı için bekçilik hizmetlerinin sağlandığı, bu durumda davacının bu hizmetlerin bedelini vekaletsiz işgörme hükümlerine göre asıl sorumludan talep edebileceği, her ne kadar davacı tarafça hadise tarihinden itibaren yasal faiz isteminde bulunulmuş ise de, davaya dayanak yapılan alacağın varlığı ve miktarının yargılama yapılmasını zorunlu kıldığı, davalı tarafın dava tarihinden önce temerrüde düşürülmediği gerekçesiyle, davalı ... Belediyesi yönünden davanını pasif husumet yokluğundan reddine, diğer davalı ... yönünden davanın kabulü ile, 60,669,41 TL'nin temerrüt tarihi 02.05.2012'den itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalıdan tahsiline karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı ve davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. Bölge Adliye Mahkemesinin 07.11.2022 tarihli kararıyla; davalı ... vekilinin 30.01.2021 tarihli dilekçesi ile, sağlık sorunları sebebiyle 01.02.2021 tarihli duruşmaya katılamayacağını beyan ederek sağlık kurulu raporunu eklediği, Mahkemece vekilin mesleki dayanaktan yoksun mazeretinin reddine karar verilerek yargılamaya devam edilip karar verilmesinin savunma hakkının ihlali niteliğinde olduğu, kararın gerekçe kısmında dava tarihinden önce temerrüdün söz konusu olmadığı belirtilmesine rağmen, kararın hüküm kısmında dava tarihinden önceki bir tarih olan 02.05.2012 tarihinin temerrüt tarihi olarak kabulü ile hüküm tesis edilmesinin çelişkili olduğu gerekçesiyle davalı ... Başkanlığının istinaf başvurusunun kabulü ile, İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, dosyanın yeniden yargılama yapılmak üzere Mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir. İlk Derece Mahkemesinin ilam başlığında tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; ... Belediye Başkanlığının ... Mahallesi olarak davalı ... Başkanlığının idari yetki alanı içine alındığı, diğer davalı ... Belediyesinin pasif husumetini bulunmadığı, hemzemin geçitlerde ihtiyaca göre bariyerli-bekçili yada otomatik bariyerli tesis, alt veya üst geçit yapılması veya gerekli diğer güvenlik önlemlerinin alınması görevinin, T.C. Maliye Bakanlığının 04.04.1966 tarihli ve 52894/17322 sayılı Genelgesi ile, 2918 sayılı Kanun'un 7. ve devamı maddeleri ve 5216 sayılı Kanunun ilgili hükümleri, Yüksek Planlama Kurulu'nun 27.04.1992 tarihli ve 92/T-29 sayılı kararı gereğince, ... İşletmesi Genel Müdürlüğünün Ana Statüsüne ilave edilen Ek 2. maddesi uyarınca, yeni yolun bağlı olduğu kurum veya kuruluşa ait olduğu, dava konusu hemzemin geçidinin davalı ... Belediyesinin görev ve sorumluluğu içinde bulunduğu, davacı tarafça belirtilen hemzemin geçitlerde meydana gelebilecek kazaların önlenmesi hususunda Ocak -Aralık 2011 yılı için bekçilik hizmetlerinin sağlandığı, bu durumda davacının bu hizmetlerin bedelini vekaletsiz işgörme hükümlerine göre asıl sorumludan talep edebileceği, davacının alacağın ödenmesine ilişkin ihtarının davacının 02.05.2012 tarihli yazısı ile davalı ... Başkanlığına tebliğ edildiği, 02.05.2012 tarihi itibariyle muaccel olan alacağa temmerüt faizi istenebileceği gerekçesiyle davalı ... Belediyesi yönünden davanını pasif husumet yokluğundan reddine, diğer davalı ... yönünden davanın kabulü ile, 60,669,41 TL'nin temerrüt tarihi 02.05.2012'den itibaren işleyecek yasal faizi ile birlikte bu davalıdan tahsiline karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı ve davalı ... vekili istinaf başvurusunda bulunmuştur. IV. İSTİNAF Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; 5393 sayılı Belediye Kanunu'nun belediyelerin görev ve sorumluluklarını belirten 14. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde "İmar, su ve kanalizasyon, ulaşım gibi alt yapı hizmetlerini yapar veya yaptırır." hükmü ile, yine aynı Kanun'un belediyenin yetki ve imtiyazlarını düzenleyen 15. maddesinin birinci fıkrasının son cümlesinde; "Kanunların belediyelere verdiği trafik düzenlemesinin gerektirdiği bütün işleri yürütmek" hükmünün yer aldığı, 2918 sayılı Kanunun "Karayolu Trafik güvenliği" başlıklı 18. maddesinin birinci fıkrasında, karayolunun yapım ve bakımı ile görevli ve sorumlu bütün kuruluşların karayolu yapısını, trafik güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmakla yükümlü oldukları, aynı Kanun'un "Belediye trafik birimleri, görev ve yetkileri" başlıklı 10. maddesinin (b) fıkrasının birinci bendinde ise, yapım ve bakımdan sorumlu oldukları yolları trafik düzeni ve güvenliğini sağlayacak durumda bulundurmanın belediye trafik birimlerine ait olduğunun belirtildiği, ... Ana Statüsünün Ek 2. maddesinde; demiryolunun, karayolu, köy yolu ve benzeri yollar ile yaptığı kesişmelerde demir yolunun ana yol sayılacağı, bu kesişmelerde yapılan yeni yolun bağlı olduğu kurum ve kuruluşun alt ve üst geçit yapmak ve diğer emniyet tedbirlerini almakla yükümlü olduğu kuralı bulunduğu, 03.01.1996 tarihli Resmi Gazetede yayımlanan Hemzemin Geçitlerin Korunması, Bakım ve Geçit Bekçilerinin Görevlerine Dair Yönetmeliğin 24. maddesinde de, diğer kamu kurum veya kuruluşlarının, kendi sorumluluklarındaki yollarda teşekkül eden hemzemin geçitlerde kazaların önlenmesi amacı ile bekçili bariyer konulmasının usulü düzenlenmiş olup, anılan maddenin son fıkrasında; hemzemin geçitlerde, bağlı olduğu kamu kurum ve kuruluş personelinin geçit bekçisi olarak görevlendirilebilmesi için ... ile bu kurum ve kuruluşlar arasında protokol imzalanması ve protokolün ilgili kuruluşun karar organınca, somut olayda Belediye Encümeni ve noter tarafından da onaylanmasının gerektiği kuralı getirildiğini, hükme esas alınan denetime elverişli bilirkişi raporuna göre, davalı ... Belediyesi'nin anılan Kanun maddeleri gereği davacıya vekaletsiz iş görme kapsamında bekçilik hizmeti yerine getirildiğinden hesaplanan bedeli ödeme yükümlülüğünün bulunduğu, Büyükşehir Belediyesinin sorumluluk alanı dışındaki bölgelere de sırf Büyükşehir Belediyesi olduğundan bahisle sorumlu olacağına dair istisnai bir düzenleme bulunmadığı, kararın usul ve esas yönünden hukuka uygun olduğu gerekçesiyle, istinaf başvurularının reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davacı ve davalı ... vekili temyiz başvurusunda bulunmuştur. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri 1. Davacı vekili; Yargıtay 3. Hukuk Dairesinin davalı ... Belediyesinin de müştereken ve müteselsilen olarak sorumlu tutulması gerektiğine dair 2020/7309 E., 2021/338 K. sayılı emsal kararı bulunduğunu, her iki davalı yönünden de davanın kabul edilmesi gerektiğini ileri sürerek, kararın bozulmasını talep etmiştir. 2. Davalı ... vekili; vekaletsiz iş görme hükümlerinin yanlış uygulandığını, davacının eyleminin müvekkilinin menfaatine veya varsayılan iradesine uygun olmadığını, 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun emredici hükümlerinin göz ardı edildiğini, İdarenin açık bir ihale süreci yürütmeden ve sözleşme akdetmeden bir hizmeti kabul etmesinin mümkün olmadığını, davacının iddia ettiği hizmeti ne ölçüde ve hangi standartlarda yerine getirdiğini somut ve kesin delillerle ispatlayamadığını, hükmedilen bedelin herhangi bir rekabet ortamı olmaksızın, davacının tek taraflı beyanları ve sunduğu faturalar esas alınarak belirlendiğini, hizmet ihale yoluyla temin edilmiş olsaydı, rekabet koşulları altında çok daha uygun bir bedelle alınmasının muhtemel olduğunu ileri sürerek, kararın bozulmasını talep etmiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, vekaletsiz iş görme hükümleri kapsamında verilen bekçilik hizmeti için harcanan bedelin tahsili istemine ilişkindir.Temyiz olunan kararda belirtilen gerekçeye, özellikle hukuki ilişkinin ve bu ilişki nedeniyle ortaya çıkan uyuşmazlığa uygulanması gereken hukuk kurallarının doğru şekilde belirlendiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunun denetime ve hüküm kurmaya elverişli olduğu, talep edilen alacağa konu hizmetin davacı tarafından yerine getirildiği, davalı ... Başkanlığının kendi sorumluluk alanlarında bulunan hemzemin geçitlerindeki bekçilik hizmetini vermekle yükümlü olduğu, Sarayköy Belediye Başkanlığının bu hizmeti vermemesi nedeniyle davacının vekaletsiz iş görme hükümlerine binaen verdiği hizmetten dolayı yapmış olduğu ödemeyi davalı ... Başkanlığından istemesinde bir usulsüzlük olmadığı, diğer davalı ... Belediyesinin alacağa ilişkin sorumluluğunun bulunmadığının anlaşılmasına göre, davacı vekilinin ve davalı ... vekilinin temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun bulunan kararın onanmasına karar verilmiştir. VI. KARAR Açıklanan sebeplerle; Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu’nun 370. maddesinini birinci fıkrası uyarınca ONANMASINA, Aşağıda yazılı bakiye temyiz karar harçlarının temyiz edenlere yükletilmesine, Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 22.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.