Optisyenlik şirketlerine uygulanan sözleşme feshi ve cezai işlemin iptali talepli davada, ceza mahkemesi beraat kararı ve bilirkişi raporu ışığında hukuka aykırılık tespiti.
Özet: Optik şirketleri ve yetkilileri, davalı kurumun gözlük cam ve çerçeveleri sözleşmesini ihlal ettikleri gerekçesiyle uyguladığı iki yıllık fesih ve 8.101,75 TL para cezasının iptali için dava açmış, davacılar hakkındaki dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından beraat kararlarının kesinleşmesi ve bilirkişi raporlarının sözleşme ihlali tespit etmemesi üzerine, ilk derece ve istinaf mahkemeleri kurum işleminin iptaline hükmetmiş, davalı kurum ise bilirkişi raporunun yetersizliğini ve ceza mahkemesi kararının bağlayıcı olmadığını ileri sürerek kararı temyiz etmiştir.
MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 13. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2023/1220 E., 2025/210 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 12. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2012/17 E., 2023/110 K.Bölge Adliye Mahkemesi kararı, davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü: I. DAVA Davacı vekili; müvekkili ...'in yetkilisi olduğu ... Optik Ltd. Şti. ve ... Optik Ltd. Şti.de ... Optik ve ... Optik unvanları ile optisyenlik yapıldığını, ... Optik Ltd. Şti.nin ... Şubesinin mesul müdürünün müvekkili ..., ... Optik Ltd. Şti.nin ... Şubesinin mesul müdürünün ise müvekkili ... olduğunu, müvekkili şirketler ile davalı Kurum arasında Gözlük Cam ve Çerçeveleri Sözleşmesi imzalandığını, davalı Kurum tarafından müvekkili ...'e gönderilen 27.01.2010 tarihli yazıyla; ... Optik Ltd. Şti., ... Optik Ltd. Şti. ve fiiliyatta ... Optik Ltd. Şti.nin ... Şubesi ile eskiden aynı yerde bulunan ve şu anda faal olmayan ... Optik (...) ile yapılan sözleşmelerin 2 yıl süreyle feshedildiğinin ve toplamda 8.101,75 TL cezai işlem uygulandığının bildirildiğini, davalı Kurumun sözleşmenin ihlal edildiği gerekçesiyle uyguladığı fesih ve cezai işlemlerin sözleşme ve mevzuata aykırı olduğunu ileri sürerek, Kurum işleminin iptalini talep etmiştir. II. CEVAP Davalı vekili; müvekkili Kurumun İnceleme Komisyonu tarafından ... Optik, ... Optik ve ... Optik firmaları hakkında yürütülen inceleme sonucunda düzenlenen rapor uyarınca, davacılar hakkında 14.06.2005 tarihli Gözlük Cam ve Çerçeveleri Sözleşmesinin (13.), (15.), (10.), (8.) ve (12.) maddelerine aykırılık nedeniyle işlem tesis edildiğini ve savcılığa suç duyurusunda bulunulduğunu, iptali istenen işlemlerin sözleşme ve mevzuata uygun olduğunu savunarak, davanın reddini istemiştir. III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; bekletici mesele yapılmasına karar verilen İzmir 3. Ağır Ceza Mahkemesinin 2013/147 E., 2014/171 K. sayılı dosyasında, ..., ... ve ... haklarında dolandırıcılık ve resmi belgede sahtecilik suçlarından verilen beraat kararının Yargıtay incelemesinden geçerek 29.04.2019 tarihinde kesinleştiği, 25.11.2021 tarihli bilirkişi raporunda; Optisyenlik Müesseseleri Hakkında Yönetmeliğin "Tanıtım ve Reklam" başlıklı 24/2 maddesi gereği kartvizit bastırılabileceğinin, yönlendirmeden bahsedilemeyeceğinin, davacının şubelerinin aynı şirket kapsamında olduğunun, davacıların ceza dosyasından beraat ettiklerinin ve şirket sahibinin aynı kişiler olması nedeniyle sözleşmenin (15.) maddesine aykırılıktan bahsedilemeyeceğinin, imzaların hasta yakınlarına ait olmadığının somut olarak tespit edilemediğinin, davalı Kurumca Yönetmeliğin 26. maddesine uyulmadığından sözleşmenin (10.) maddesi kapsamında kesilen cezanın yerinde olmadığının, şirket tarafından katkı paylarının alındığına dair fişlerin ilgililere teslim edilmesi konusunda Kurum tarafından tam tespit yapılmadığından sözleşmenin (8.) maddesinin uygulanmasına yer olmadığının, sözleşmenin (12.) maddesine aykırılık yönünden ise aynı iddialar kapsamında (10.) maddeye aykırılıktan ceza verildiğinin, 8.101,75 TL'nin iadesinin gerektiğinin bildirildiği, davacıların ceza dosyasında beraat ettikleri, ceza dosyasında dinlenen tanıkların doktorun yazdığı reçetedeki gözlük ve camları aldıklarını beyan ettikleri, reçetelerdeki imzaların sigortalılara ait olduğunun ceza dosyasında kabul edildiği, soruşturma aşamasında alınan 21.03.2013 havale tarihli bilirkişi raporunda, sanıkların Kurum zararına olacak şekilde haksız kazanç sağlamadıklarının belirtildiği, dinlenen tanık beyanları ile hastaların gözlüklerini muayene olup reçete edildikten sonra aldıklarının anlaşıldığı, bir kısım ödemeye ilişkin beyanların da bulunduğu gerekçesiyle; davanın kabulüne, davalı Kurum işleminin iptaline karar verilmiş, karara karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulmuştur. IV. İSTİNAFBölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararıyla; alınan bilirkişi heyet raporunun hüküm kurmaya ve denetime elverişli olduğu, Mahkemece verilen kararda usul ve yasaya aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; karara karşı, süresi içinde davalı vekili temyiz isteminde bulunmuştur. V. TEMYİZ A. Temyiz Sebepleri Davalı vekili; Mahkemece alınan bilirkişi raporunun hüküm kurmaya elverişli olmadığını, taraflar arasında akdedilen sözleşmeler çerçevesinde Kurum tarafından yapılan işlemin yerinde olduğunu, ceza mahkemesinin beraat kararının hukuk hakimi yönünden bağlayıcı olmadığını ileri sürerek, kararın bozulmasını istemiştir. B. Değerlendirme ve Gerekçe Uyuşmazlık, taraflar arasındaki sözleşmeye dayalı olarak davalı tarafından davacı aleyhine uygulanan cezai şart ile fesih işleminin iptali istemine ilişkindir. Somut uyuşmazlıkta; davacılar, 2005 Yılı Optik Sözleşmesinin (8.), (10.), (12.), (13.) ve (15.) maddeleri uyarınca sözleşmenin feshi ve toplam 8.101,75 TL cezai şart ile reçete bedelinin tahsili işlemlerinin iptali için eldeki davayı açmış, davalı ise Kurum işleminin sözleşmeye uygun olduğunu ileri sürerek, davanın reddini savunmuştur. Mahkemece hükme esas alınan alınan bilirkişi raporunda; davacılar hakkında uygulanan cezai işleme konu reçetelerin hangi hastalara ait reçeteler olduğu yönünden herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmadan, ceza davasındaki beraat kararı gerekçe gösterilerek Kurum işleminin yerinde olmadığı belirtilmiştir. O halde, İlk Derece Mahkemesince; 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 74. maddesi uyarınca, ceza mahkemesince verilen beraat kararı ile kusur ve derecesi, zarar tutarı gibi esasların hukuk hâkimini bağlamayacağı hususu gözetilerek, Sözleşmenin (8.), (10.), (12.), (13.) ve (15.) maddeleri uyarınca uygulanan fesih, cezai şart ve reçete bedelinin tahsili işlemlerinin yerinde olup olmadığının tespiti açısından, ceza dosyasının aslı getirtilip varsa bilirkişi raporunun bir örneği dosya arasına alındıktan sonra, dava konusu cezai işlemlerin dayanağı olan dava dışı Kurum sigortalısı hastalardan beyanları alınmayanların tanık olarak dinlenmesi, konusunda uzman optisyen, SGK müfettişi ve SGK mevzuatından anlayan nitelikli hesap uzmanınından oluşan bilirkişi heyetinden; Kurum inceleme raporu ile mevzuat ve sözleşme hükümlerinin de dava konusu işlemler yönünden gerekçeleriyle birlikte değerlendirildiği, denetime elverişli, tarafların bilirkişi raporuna yönelik itirazlarını da karşılayacak şekilde rapor alınması ve sonrasında tüm delillerin birlikte değerlendirilmesi sureti ile hasıl olacak sonuca uygun karar verilmesi gerekirken, yetersiz bilirkişi raporu esas alınarak yazılı şekilde karar verilmesi usul ve kanuna aykırı olup bozmayı gerektirmiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle; 1. Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 373/1 maddesi uyarınca ORTADAN KALDIRILMASINA,2. İlk Derece Mahkemesi kararının aynı Kanunun 371. maddesi uyarınca davalı yararına BOZULMASINA,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,20.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.