Bilirkişinin etik dışı rapor düzenlemesi üzerine sicilden çıkarılma kararının orantılılık ilkesi doğrultusunda incelenmesi.
Özet: Bilirkişilik sicilinden, raporlarında hukuki açıklamalarda bulunma, şahsını ön plana çıkarma ve taraflardan biriyle tartışmaya girme eylemleri nedeniyle çıkarılan bir uzmanla ilgili davada, ilk derece mahkemesi bu eylemleri etik dışı bularak çıkarma işleminin hukuka uygun olduğuna karar vermiştir. Ancak Bölge İdare Mahkemesi, söz konusu eylemler etik dışı olsa bile, bilirkişi raporlarının mahkemece değerlendirilen bağlayıcı olmayan niteliği ve mesleki faaliyetin engellenmesinin orantısız bir yaptırım olduğu gerekçesiyle çıkarma işlemini iptal etmiştir. Dosya, davalı idarenin Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması talebiyle temyiz incelemesi için Danıştaya taşınmıştır.
T.C.
D A N I Ş T A YONUNCU DAİREEsas No : 2022/5910Karar No : 2025/6169 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN_KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacının bilirkişilik sicilinden ve listesinden çıkartılmasına ilişkin Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile bu karara karşı yapılan itirazın reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile davacının bilirkişi raporunda hukuki açıklamalarda bulunduğu, şahsını da ön plana çıkararak, taraflardan birisi ile tartışmaya girmiş izlenimi verecek şekilde rapor tanzim ettiği, davacının bu eylemleriyle bilirkişilik görevi ve bu görevin gerektirdiği etik ilkelerle bağdaşmayan nitelikte davranışlarda bulunduğu anlaşıldığından, bilirkişilik listesinden ve sicilinden çıkarılmasına ilişkin dava konusu işlemde ve bu işleme karşı yapılan itirazın reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı, öte yandan, davacı tarafından; bilirkişilikten istifa etmesine ve istifasının kabul edilerek bilirkişilik listesinden silinmesine rağmen bilirkişilik listesinden isminin silinmesine karar verildiği, kök raporun ve ek raporun birbiri ile aynı olması nedeniyle hakkında mükerrer yaptırım uygulandığı, kök rapor hakkında verilen cezanın tarafına tebliğ edildiği tarihten önce ek raporu mahkemeye sunması nedeniyle ilk yaptırım kararından haberi olmadığı ileri sürülmüşse de yasaların istifaya yüklediği sonuç ile idari soruşturma sonucu yaptırıma maruz kalmaya bağladığı sonuçların birbirinden farklı olduğu, bu nedenle bilirkişinin istifa etmesinin, hakkında başlamış idari soruşturmanın neticelenmesine ve idari soruşturma sonucunda mevzuata aykırı bir tutum ve davranışının tespiti halinde ceza almasına engel teşkil etmeyeceği, bilirkişinin kök raporu nedeniyle hakkındaki şikayeti ve bu nedenle savunma yaptığını bilmesine rağmen hazırladığı ek raporda yeniden bilirkişilik görevi ve bu görevin gerektirdiği etik ilkelerle bağdaşmayan nitelikte davranışlarda bulunduğu ve ayrıca davacının hazırladığı ek raporda da şahsını ön plana çıkararak kendisine karşı kullanılan ifadeler nedeniyle yasal yollara başvuracağının belirten ifadeleriyle taraflardan birisi ile tartışmaya girdiği izlenimi verecek şekilde rapor tanzim etme ve hukuki nitelendirme ve değerlendirmede bulunma uygulamasını devam ettirme eyleminin (yeniden hukuki nitelendirme ve değerlendirmede bulunması durumunun) bilirkişilik mevzuatı kapsamında bilirkişi hakkında yaptırım uygulanması noktasında yeni bir değerlendirmeyi ve bu değerlendirme sonucunda yeni bir yaptırım uygulanmasını gerektirdiği, dolayısıyla bu kapsamda yeni bir değerlendirme sonucunda davacı bilirkişi hakkında yeni bir değerlendirme yapılmak suretiyle yaptırım tesis edildiği, bu bağlamda davacı bilirkişi hakkında mükerrer yaptırım uygulandığından bahsedilemeyeceği dikkate alındığında, bu yöndeki iddialarına itibar edilmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesince, davacının istinaf başvurusunun kabulü ile anılan ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak; davacının eylemlerinin etik bir davranış olmadığı, bu eylemlerin mesleki disipline aykırı olduğu açık olmakla birlikte Bilirkişilik Kanunu'na göre raporun bağlayıcılığının olmadığı, mahkemece raporun değerlendirilmesinin ayrıca yapılacağı, buna göre davacının bu eyleminin mesleki faaliyetinin engellenmesi suretiyle cezalandırılmasının ağır bir yaptırıma dönüştürülerek orantılılık ilkesinin ihlali sonucunu doğuracağı, bu hâli ile dava konusu işlemde kamu yararı ve hizmet gerekleri açısından hukuka ve mevzuata uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.TEMYİZ_EDENİN_İDDİALARI : Davalı idare tarafından, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI_TARAFIN_SAVUNMASI : Davacı tarafından, temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir. TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE : MADDİ OLAY : Davacı hakkında, 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu'nun 14. maddesi gereğince denetim ve inceleme başlatılmış, inceleme ve araştırma aşamasında elde edilen bulgular ve savunma kapsamında Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile 6754 sayılı Kanun'un 13. maddesinin 1. fıkrasının (c) ve (ç) bentleri uyarınca davacının bilirkişilik sicilinden ve listesinden çıkartılmasına karar verilmiştir. Bu karara karşı davacı tarafından yapılan itiraz ise Ankara Bilirkişilik Bölge Kurulunun ... tarih ve ... sayılı kararı ile reddedilmiştir. Bunun üzerine, bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT: 24/11/2016 tarih ve 29898 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan 6754 sayılı Bilirkişilik Kanunu'nun; "Bilirkişilik bölge kurulları" başlıklı 7. maddesinde, "(1) Her bölge adliye mahkemesinin kurulu bulunduğu yerde bir bilirkişilik bölge kurulu kurulur. (2) Bölge kurulu aşağıdaki üyelerden oluşur: a) Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Birinci Dairesi tarafından istekleri bulunan ve bölge kurulunun bulunduğu yer bölge adliye mahkemesi üyeleri arasından seçilen bir kişi b) Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Birinci Dairesi tarafından bölge kurulunun bulunduğu il merkezi adli yargı ilk derece hukuk ve ceza mahkemelerinde görev yapan birer hâkim ve bir Cumhuriyet savcısı ile idari yargı ilk derece idare ve vergi mahkemelerinde görev yapan birer hâkim olmak üzere seçilen toplam beş kişi (3) Bölge adliye mahkemesi üyeleri arasından Hâkimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından seçilen üye, bölge kurulunun başkanıdır. Başkanın yokluğunda en kıdemli üye başkana vekalet eder. (4) Bölge kurulunun sekretarya hizmetlerini yerine getirmek üzere bölge adliye mahkemesinde bir yazı işleri müdürlüğü kurulur. Bu müdürlükte Bakanlık tarafından görevlendirilen bir müdür ile yeteri kadar memur bulunur. (5) Bölge kurulu, ayda bir toplanır. Bölge kurulunun başkanı, bölge kurulunu her zaman toplantıya çağırabilir. Bölge kurulu üye tamsayısının salt çoğunluğu ile toplanır ve üyetamsayısının salt çoğunluğu ile karar alır. (6) Bölge kurullarının denetimi, adalet müfettişlerince yapılır." hükmüne; "Bilirkişilik bölge kurullarının görevleri" başlıklı 8. maddesinde, "(1) Bölge kurullarının görevleri şunlardır: ... ç) Bilirkişilerin sicil ve listeden çıkarılmasına karar vermek. ..." hükmüne; "Bilirkişilik bölge kurulu başkanının görevleri" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Bölge kurulu başkanının görevleri şunlardır: ... d) Sicil ve listeden çıkarılmasına karar verilen bilirkişilerle ilgili işlemleri yürütmek. e) Bilirkişilik temel ilkeleri ile etik ilkeleri ihlal ettiği iddia edilen bilirkişiler hakkında başvuru üzerine veya resen gerekli inceleme ve araştırmayı yapmak veya yaptırmak. ... (2) Bölge kurulu başkanı münhasıran bu Kanunda belirtilen görevleri yerine getirir; bölge kurulu başkanına başka bir görev verilemez." hükmüne; "Bilirkişilik sicilinden ve listesinden çıkarılma" başlıklı 13. maddesinde, "(1) Bilirkişiler, aşağıdaki şartlardan birinin gerçekleşmesi hâlinde sicilden ve listeden çıkarılır: a) Bilirkişiliğe kabul şartlarının kaybedilmesi veya sicile kabul tarihinde gerekli şartların bulunmadığının sonradan tespit edilmesi. b) Kanuni bir sebep olmaksızın bilirkişilik yapmaktan kaçınılması veya raporun belirlenen süre içinde mazeretsiz olarak verilmemesi. c) Bilirkişilik görevi ve bu görevin gerektirdiği etik ilkelerle bağdaşmayan, güven duygusunu sarsıcı tutum ve davranışlarda bulunulması. ç) 3 üncü maddede belirtilen temel ilkelere aykırı olarak bilirkişilik faaliyetinde bulunulması. d) Bölge kurulu tarafından yapılacak performans değerlendirmeleri sonucunda yeterli bulunulmaması. e) Bilirkişilik süresinin dolmasına rağmen süresi içerisinde yenileme talebinde bulunulmaması. f) Bilirkişinin sicilden çıkarılmayı talep etmesi.(2) Birinci fıkranın (b), (c), (ç) ve (d) bentlerinde belirtilen hâllerde ihlalin niteliğine göre sicilden ve listeden çıkarma yaptırımı yerine uyarma veya bir yıla kadar geçici süreyle listeden çıkarma yaptırımı uygulanabilir." hükmüne; "İtiraz ve dava hakkı" başlıklı 15. maddesinde, "(1) Bölge kurulu kararlarına karşı, kararın tebliğ veya ilan tarihinden itibaren otuz gün içinde kararı veren bölge kuruluna itiraz edilir. Bölge kurulunun itiraz üzerine verdiği kararlara karşı yetkili idare mahkemesine dava açılabilir." hükmüne yer verilmiştir. HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Disiplin cezaları, kamu hizmetinin gereği gibi yürütülebilmesi bakımından kamu görevlilerinin mevzuat uyarınca yerine getirmek zorunda oldukları ödev ve sorumlulukları ifa etmemeleri veya mevzuatta yasaklanan fiillerde bulunmaları durumunda uygulanan yaptırımlar olup kişilerin özlük hakları üzerinde doğrudan ve önemli sonuçlar doğurmaları sebebiyle subjektif ve bireysel etkileri bulunduğu gibi kamu görevinin gereği gibi sürdürülmesi ve kamu düzeninin sağlanması bakımından objektif ve kamusal öneme sahiptir.Bu bakımdan, disiplin soruşturmalarının yapılmasında izlenecek yöntem, ceza verilecek fiiller ve ceza vermeye yetkili makam ve kurullar mevzuatla belirlenmekte, doktrin ve yargısal içtihatlarla da konu ile ilgili disiplin hukuku ilkeleri oluşturulmaktadır. Bu nedenle, adli, idari ve disiplin hukuku anlamında suç teşkil eden fiillerle ilgili olarak soruşturma yapılması zorunlu olduğu gibi soruşturmanın belirli usûller çerçevesinde yapılması da söz konusu isnada maruz kalanların hukuki güvencesidir. Disiplin cezası vermeye yetkili mercilerce disiplin suçu sayılacak eylemlerin işlenildiğinin öğrenilmesi hâlinde, bu kişiler hakkında soruşturma emri verilmesi; bağımsız ve üst veya denk görevde olan bir soruşturmacı atanması, olayla ilgili tanık ve soruşturulanın ifadelerinin alınması, ifade alınmadan kişiye haklarının ve soruşturma konusunun bildirilmesi, isnat olunan fiille ilgili lehe ve aleyhe başkaca delillerin araştırılması, hatta teknik konularda bilirkişilere inceleme yaptırılmak suretiyle, soruşturulanların görev ve konumları itibarıyla sorumlukları ile suçun oluş biçimi irdelenerek fiilin sübut bulup bulmadığının her türlü şüpheden uzak olacak şekilde ortaya çıkarılması amacıyla yürütülen soruşturma sonucunda, adli, idari ve disiplin yönünden soruşturulan hakkında soruşturmacı kanaat teklifinin de yer aldığı soruşturma raporunun hazırlanması ve raporun disiplin cezası vermeye yetkili amire veya kurula sunulması üzerine yetkili amir ve kurullarca yukarıda sıralanan bilgi ve belgelerin bulunduğu soruşturma dosyasının incelenerek karar verilmesi, soruşturmayı yapan kişi ile soruşturmada elde edilen delilleri değerlendirecek kişi veya kurulların ayrı olması, yasal süre içerisinde isnat olunan fiiller bildirilerek hakkında disiplin soruşturması yürütülen kişinin savunmasının alınması gerekliliği, disiplin hukukunun temel ilkelerinden olduğu gibi hukuki güvenlik ilkesinin de bir gereğidir. Öte yandan, soruşturma yapmakla görevlendirilenlerin ve cezayı verecek olan disiplin amirlerinin soruşturmaya konu olayla hiçbir ilgisi bulunmayan kişilerden olmaları, hakkında soruşturma yapılan kamu görevlisinin suç konusu eyleminden zarar gören veya yarar sağlayan kişilerden olmamaları, ayrıca soruşturulanın veya olayın mağduru durumundaki kişilerden etkilenecek konumda bulunmayan tamamen tarafsız kişi veya kişilerden olmaları, kıdem ve görev bakımından en az soruşturulan ile aynı seviyede veya üst düzeyde bulunmaları gerekmektedir. Bu itibarla, davacı hakkında yapılan ihbar üzerine başlatılan incelemenin Kurul Başkanı veya görevlendirildiği bir üye tarafından yapılmış olduğu göz önüne alındığında, Kurula rapor sunulması ile sonuçlanan bu incelemenin hangi Kurul üyesi (veya Başkan) tarafından yapıldığının, bu üyenin (veya Başkanın) davacı hakkında alınan Kurul kararlarına katılıp katılmadığının tespit edilmesi ve sonucuna göre bir karar verilmesi gerekmektedir. Bu durumda, dava konusu işlemin iptaline ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararı belirtilen gerekçe ile hukuka uygun görülmemiştir.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. Davalı idarenin temyiz isteminin KABULÜNE,2. Davanın reddine ilişkin ... İdare Mahkemesi kararına yönelik olarak yapılan istinaf başvurusunun kabulü ile anılan ilk derece mahkemesi kararı kaldırılarak dava konusu işlemlerin iptali yolundaki temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 15/12/2025 tarihinde oy birliğiyle kesin olarak karar verildi.