Danıştayın, ilçe belediyeleri tarafından belirlenen katı atık toplama ve bertaraf bedelleri tarifelerinin hukuka uygunluğu ile büyükşehir belediyesi yetkisi konusundaki ihtilafın çözümü.
Özet: Davacı şirketin, Nilüfer Belediyesi tarafından belirlenen ve Bursa Büyükşehir Belediyesi tarafından onaylanan 2020 yılı katı atık toplama bedeli tarifesinin iptali istemiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesi, katı atık bertaraf tesisini işleten Büyükşehir Belediyesi yetkili olmasına rağmen ücretin yetkisiz Nilüfer Belediyesince belirlenmesi nedeniyle işlemi hukuka aykırı bularak iptal etmiş; Bölge İdare Mahkemesi ise, Nilüfer Belediyesinin tam maliyet esaslı tarife hazırlayarak Büyükşehir Belediyesinin onayına sunduğunu, Büyükşehir Belediyesinin kendi bünyesinde bertaraf bedeli tahakkuku yapmadığını ve ilçe belediyelerinin toplama maliyetlerini Büyükşehirin değerlendirerek uygun bulduğunu belirterek ilk kararın dayanağını farklı bir bakış açısıyla ele almıştır.
T.C.
D A N I Ş T A Y DÖRDÜNCÜ DAİRE Esas No : 2024/841Karar No : 2025/3109 TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Ticaret Anonim ŞirketiVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- ... Büyükşehir Belediye BaşkanlığıVEKİLİ : Av....2- ... Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdare Dava Dairesinin...tarih ve E:..., K:...sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Davacı şirket tarafından, Nilüfer Belediyesince işyerleri için belirlenen 2020 yılı katı atık toplama bedeli tarifesinin onaylanmasına ilişkin ... tarih ve ... sayılı Bursa Büyükşehir Belediyesi Meclis Kararının iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K... sayılı kararda; dosyadaki bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde, Nilüfer Belediye Başkanlığınca hazırlanan tam maliyet esaslı evsel katı atık toplama tarifesi hesap raporu (01/01/2019-31/12/2019) ve Nilüfer Belediye Meclisinin...tarihli, ... esas numaralı ve ... sayılı kararı ile; katı atık toplama ve taşıma giderleri karşılığı olarak konut ve işyerleri (küçük, orta, büyük işletmeler) için ayrı olarak evsel katı atık ücret tarifesinin belirlendiği, ancak Nilüfer Belediyesince işletilmekte olan evsel katı atık bertaraf tesisinin bulunmadığı, davalı idarenin söz konusu süreçteki görevinin, 5216 sayılı Kanunun 7/3. maddesinin ( b ) bendinde belirtilen "katı atıkları toplama ve taşıma" olduğu, bunun dışında katı atıkların bertaraf edilmesi sürecinde, 5216 ve 2872 sayılı Kanun hükümleri ile verilen başka bir görev ve buna bağlı yetkisinin bulunmadığı, buna göre, somut olayda katı atık bertaraf tesisini kuran ve işletmekte olan kurumun Bursa Büyükşehir Belediyesi olduğu dikkate alındığında, evsel katı atıkları toplama ve taşıma aşamalarının da dahil olduğu katı atıkların bertaraf sürecine ilişkin giderlerin içinde yer aldığı bütün maliyet unsurlarına göre belirlenecek olan ücretin, 2872 sayılı Kanunun 11/11. maddesi ve 5216 sayılı Kanunun 7/1-i maddesi uyarınca Bursa Büyükşehir Belediye Meclisince belirlenmesi gerektiği bu durumda; katı atıkların bertaraf sürecine ilişkin giderlerin içinde yer aldığı bütün maliyet unsurlarına göre belirlenecek olan ücretin Bursa Büyükşehir Belediye Meclisince belirlenmesi gerekirken, bu konuda yetkisiz makam olan Nilüfer Belediyesince hazırlanan hesap raporu ile kabul edilen meclis kararı uyarınca katı atık toplama bedeli belirlendiği görüldüğünden, dava konusu işlemde bu yönüyle hukuka uygunluk bulunmadığo sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İdare Dava Dairesince; uyuşmazlık konusu olayda; evsel katı atık toplama bedellerinin belirlemesine ilişkin olarak Atıksu Altyapı ve Evsel Katı Atık Bertaraf Tesisleri Tarifelerinin Belirlenmesinde Uyulacak Usul ve Esaslara İlişkin Yönetmeliğin hükümleri uyarınca Nilüfer Belediye Başkanlığı tarafından tam maliyet esaslı 2019 yılı evsel katı atık toplama tarifesi hesap raporunun hazırlandığı, bu rapor esas alınarak 2020 yılı tam maliyet esaslı evsel katı atık toplama tarifesinin düzenlendiği, anılan 2020 yılına ait tam maliyet esaslı evsel katı atık toplama tarifesinde konut ve iş yeri (kendi içinde büyük, orta ve küçük olarak ayrılmış) için ayrı ayrı tarife belirlendiği, bu tarifelerin Nilüfer Belediye Meclisinin ... tarihli, ... sayılı kararı ile kabul edildiği, daha sonra bu tarifelerin Bursa Büyükşehir Belediye Meclisi gündemine sunulmak üzere Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı Çevre Koruma ve Kontrol Daire Başkanlığı'na gönderildiği, bunun üzerine 2020 yılına ilişkin olan söz konusu tarifelerin Bursa Büyükşehir Belediye Meclisinin ... tarihli toplantısında görüşülerek K... sayılı karar ile uygun olduğuna karar verildiği anlaşıldığı, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından Katı Atık Toplama ve Bertaraf Bedelinin Su Faturalarından Tahsili ile İlgili Uygulama Esasları Yönergesi hazırlandığı ve bu yönergenin Küçük ve Orta Büyüklükteki İşletmelerin Tanım, Nitelikleri ve Sınıflandırılması Hakkında Yönetmelik hükümlerinin işyerlerinin sınıflandırılmasına ilişkin olarak dikkate almış olduğu verilere göre sınıflandırma yapıldığı, Bursa Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından evsel atıklarla ilgili bertaraf bedeli oluşmadığından herhangi bir tahakkuk yapılmadığı ve toplanan bertaraf ücretinin tamamının ilçe belediyesi hesaplarına aktarıldığı, evsel katı atıkların ise ilçe belediyeleri tarafından toplanarak, bertaraf tesisine götürüldüğü, yani maliyet belirlenirken sadece ilçe belediyeleri tarafından yerine getirilen hizmet bedellerinin dikkate alındığı, ayrıca ilçe belediyeleri tarafından tam maliyet esasına göre belirlenen tarifelerin Büyükşehir Belediye Meclisinde değerlendirilmesi yapılarak tarifelerin uygun olup olmadığına karar verildiği ve tarifeye göre yapılan tahakkukların BUSKİ tarafından su faturalarına yansıtılarak tahsil edildiğinin görüldüğü, bu durumda, kararda yer verilen açıklamalar ile dava dosyasındaki bilgiler göz önüne alındığında, söz konusu tarifelerin tam maliyet esasına uygun olarak ilgili yönetmelik ve yönerge kapsamında getirilen kriterler gözetilerek Büyükşehir Belediyesinin onayı ile belirlendiği, Nilüfer Belediye Başkanlığınca hazırlanan 2019 yılı evsel katı atık toplama tarifesi hesap raporu hazırlanırken tam maliyet analizi yapıldığı, bu çerçevede direkt maliyetler (personel, malzeme, enerji, yakıt, iş ve hizmet sözleşmelerinden doğan maliyet, bakım ve onarım maliyetleri), dolaylı maliyetler, dolaylı personel maliyeti, diğer dolaylı maliyetler, finansman maliyeti ve kurumlar vergisi maliyeti dikkate alınmak suretiyle toplam sistem maliyetinin hesaplanmış olduğu görülmekle, iş yerleri için belirlenen 2020 yılı katı atık toplama bedeli tarifesinin onaylanmasına ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yönde verilen idare mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna varıldığı belirtilerek, davalı İdarelerin istinaf başvurularının kabulüne, İdare Mahkemesi kararının kaldırılmasına, davanın reddine karar verilmiştir. TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu işlemin yetki yönünden hukuka aykırı olduğu, ilçe belediyelerinde katı atık tesisi bulunmadığı, bu sebeple de bu gidere katılım talep etme hakkı olmadığı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmuştur.TETKİK HÂKİMİ: ...DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Dördüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1.Temyiz isteminin reddine,2.Temyize konu ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdare Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:...0 sayılı kararının ONANMASINA, 3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,4.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, kararın taraflara tebliğini ve bir örneğinin de İdare Dava Dairesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine, 16/05/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.