ormanlık alan maden izin bedellerinde sonraki yıl peşin ödemelerine artış oranı uygulanması işleminin iptali davası.

Ormanlık alan maden izin bedellerinde sonraki yıl peşin ödemelerine artış oranı uygulanması işleminin iptali davası.

Özet: Bir maden şirketi, Orman Genel Müdürlüğünün, 2023 yılına ait orman arazisi izin bedelini 2022 yılında peşin ödemesine rağmen, cari yıl vade tarihinden sonra yapıldığı gerekçesiyle artış oranı (BAK) uygulamasını öngören talimatının ve buna dayalı işleminin, ilgili mevzuata aykırı olduğu iddiasıyla iptalini talep etmiş olup, idare ödemenin izin başlangıç tarihinden sonra yapılmasını BAK uygulamasının nedeni olarak savunmuş, ancak mahkeme tetkik hakimi ve savcısı işlemlerin iptali yönünde görüş bildirmiştir.

Danıştay 8. Daire Başkanlığı 2023/685 E. , 2025/10290 K.

"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y

SEKİZİNCİ DAİRE

Esas No : 2023/685

Karar No : 2025/10290

DAVACI : ... Ticaret Anonim Şirketi

VEKİLİ : Av. ...

DAVALI : ... Genel Müdürlüğü

VEKİLLERİ : Av. ..., Av. ...

DAVANIN KONUSU :

1- Davacı tarafından, arazi izin bedellerinde, cari yıl bedeli vade tarihinden önceki izinlerle ilgili yapılan peşin ödemelerde artış oranı uygulanmayacağı, vade tarihinden sonra yapılan peşin ödemelerin artış oranı uygulanarak tahakkuk ettirileceği, müteakip yıllar için yapılan peşin ödemelerin, yapıldığı yıl olan 2022 yılı bedeli üzerinden kayda alınmasına ilişkin olarak tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Daire Başkanlığı işlemi ile;

2- Anılan işlemin dayanağını teşkil eden ... tarih ve ... sayılı "Sonraki Yıl Bedellerinin Peşin Ödemesi" konulu Orman Genel Müdürlüğü Talimatının iptali istenilmektedir.

DAVACININ İDDİALARI :

Davacıya ait, Eskişehir ili sınırları dahilinde 4 adet IV. Grup manzyezit maden işletme ruhsatının bulunduğunu, ruhsat sürelerinin temdit edilerek uzun süredir işlettiğini, arazi izin bedellerinin izin sahibince sonraki yıl bedellerinin peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde defaten ödenebileceğinin mevzuatta açıkça ifade edildiğini, 16/12/2022 tarihinde dilekçe ile başvurarak, 2023 yılı arazi izin bedellerini 2022 yılı arazi izin bedeli üzerinden 27/12/2022 tarihinde yatırdığını bildirdiğini, ancak davalı idarece tesis edilen dava konusu işlem ile, Orman Genel Müdürlüğünün 14/12/2022 sayılı talimatında “ cari yıl bedeli vade tarihinden önce olmak üzere izin sahibi tarafından sonraki yıllara ait bedellerin bir kısmının veya tamamının cari yıl bedeli üzerinden peşin ödenmesinin talep edilmesi ve ödemenin yapılması halinde, ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden, 24/11/2022 tarih ve 32023 saylı Resmi Gazete'de yayımlanan bedel artış katsayısı oranı (BAK) %122,93 olacak şekilde arttırılarak ödeme yapılması gerektiğinin bildirildiğini, ilgili mevzuatta böyle bir şartın düzenlenmediğini, dava konusu işlemlerin Anayasaya, hukuk devleti ilkesine ve Orman Kanununa açıkça aykırı olduğu ileri sürülmüştür.

DAVALININ SAVUNMASI :

Ormanlık alana rastlayan madencilik faaliyetlerinde ödenmesi gereken arazi izin bedelinin ödeme bedeli ve şeklinin Orman Kanunun 16. Maddesinin Uygulanmasına ilişkin Yönetmelikte düzenlendiğini, müteakip yıllara ait arazi izin bedelinin izin başlangıç tarihinde ödenmesinin esas olduğu, 2022 yılı cari yıl vade tarihinden sonra yapılan ödemelerin 2022 yılı bedeli üzerinden yapılmasının kabul edilemeyeceğinin ilgili şirkete Orman Bölge Müdürlüğünce bildirildiğini; idarenin, Kanunların uygulanmasını sağlamak üzere ve ona uygun olmak şartı ile ayrıntıları düzenlemek üzere kurul koyucu işlemlerde bulunabileceğini, bu kapsamda Yönetmeliğin tüm taşra teşkilatında uygulanmasını göstermek amacıyla dava konusu edilen talimatı hazırladığını, talimata göre “cari yıl vade tarihinden önce olmak üzere izin sahibi tarafından sonraki yıllara ait bedellerin bir kısmının veya tamamının cari yıl bedeli üzerinden ilgili Yönetmelikte belirtilen madde hükmü kapsamında tahakkuk ve tahsil işlemlerinin yapılması gerektiğinin belirtildiğini, davacı şirket tarafından ise maden işletme izninin vade tarihi olan 21/05/2022 tarihine kadar 2023 yılı arazi izin bedeli ödenmediğinden, talimat gereği 2023 yılı Bak oranı (%122,93) arttırılarak hesap edilen fark bedeline ilişkin tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılması gerektiği savunulmuştur.

DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...

DÜŞÜNCESİ : Dava konusu işlemlerin iptali gerektiği düşünülmektedir.

DANIŞTAY SAVCISI : ...

DÜŞÜNCESİ : Davacı tarafından, arazi izin bedellerinde, cari yıl bedeli vade tarihinden önceki izinlerle ilgili yapılan peşin ödemelerde artış oranı uygulanmayacağı, vade tarihinden sonra yapılan peşin ödemelerin artış oranı uygulanarak tahakkuk ettirileceği, müteakip yıllar için yapılan peşin ödemelerin, yapıldığı yıl olan 2022 yılı bedeli üzerinden kayda alınmasına ilişkin olarak tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Şube Müdürlüğü işlemi ile işlemin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü talimatının iptali istenilmektedir.

6831 sayılı Orman Kanununun 16. maddesinin 1. fıkrasında: Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti yapılmasının Tarım ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlı olduğu hükmüne, aynı maddenin son fıkrasında ise "Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir." hükmüne yer verilmiştir.

Orman Kanunun 16. maddesinin Uygulama Yönetmeliğinin "Bedellerin Tespiti ve Tahsili" başlıklı 20. maddesinin 3.fıkrasında; "Arazi izin bedeli izin başlangıç tarihi esas alınarak bildirime gerek kalmaksızın her yıl defaten izin sahibi tarafından ödenir. Müteakip yıllara ait arazi izin bedeli BAK oranında artırılmak suretiyle tespit edilerek bildirime gerek kalmaksızın izin başlangıç tarihinde defaten izin sahibi tarafından ödenir. Ancak, Bakanlıkça verilen izin süresinin veya son yıl izin süresinin bir yıldan az olması halinde arazi izin bedeli tespit ve tahsilinde kıstelyevm uygulanır." hükmüne, 6.fıkrasında ise; (6) Sonraki yıl bedellerinin peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde ödenmesi talep edilen yıllara ait bedeller ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden defaten izin sahibi tarafından ödenir." hükmüne yer verilmiştir.

Mihalıççık Orman İşletme Müdürlüğü, Mihalıççık Orman İşletme Şefliği sınırlarında ... A.Ş. adına kayıtlı ... nolu ruhsat sahası içerisinde makamın ... tarih ve ... sayılı oluru ile 125.840,95 m2’ lik maden işletme ve altyapı tesis izni, ... tarih ve ... sayılı oluru ile 58.131,64 m2 'lik maden işletme sahasının izinleri verildiği,Davacı ... A.Ş. adına kayıtlı ... sicil ve ... erişim nolu IV. Grup Manyezit işletme ruhsatlı 14/10/2022 tarihi vade tarihi, ... tarih ve ... sayılı Makam Oluru ile 58.131,64 m2 'lik maden işletme izninin 21/05/2022 tarihi vade tarihi olmasına rağmen, 2023 yılı arazi izin bedeli daha sonra 27/12/2022 tarihinde ödendiği, dava konusu talimat gereği 2023 yılı BAK oranı (%122,93) artırılarak hesap edilen fark bedeline ilişkin tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılması üzerine bakılan davanın açıldığı anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen Yönetmeliğinin 20. maddesinin 3. fıkrasında arazi izin bedelinin izin başlangıç tarihi esas alınarak her yıl def'aten izin sahibi tarafından ödeneceği, 6. fıkrasında da sonraki yıl bedellerinin peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden def'aten ödeneceğinin düzenlendiği görülmektedir. Arazi izin bedeli başlangıç tarihinin miladi yıl başlangıcı değil, iznin verildiği tarih olduğu anlaşılmaktadır. Yönetmeliğin 20.maddesinin 6.fıkrasının tek başına değerlendirmeye alınması halinde ödemenin yapılacağı tarihin tespiti mümkün olmayıp 3.fıkra hükmü ile birlikte değerlendirildiğinde arazi izin bedellerinin iznin başlangıç tarihinde peşinen ödeneceği, ödeme tarihinin iznin verildiği tarih olduğu ve müteakip yıllar için de iznin yenilendiği tarih itibarıyla ödenmesi gerektiği, müteakip yıllar izin bedellerinin peşinen ödenmesinin istenilmesi halinde cari yıl için vade tarihi olan tarihte ödenmesi halinde peşin ödeme indiriminden yararlanılacağı anlamı çıkmaktadır. Aksi halin kabulü halinde peşinen ödeme indiriminden elde edilmesi istenen sonucun elde edilmesine imkan bulunmadığı işin niteliğinden de anlaşılmaktadır. Cari yıl izninin başlangıç tarihinden sonra yapılan o yıla ait ödemeler vadesinde ödenen bir ödeme değil vadesinden sonra yapılan bir ödeme niteliğindedir. Dolayısıyla sonraki yıllara ilişkin ödemenin, cari yıl izin başlangıç tarihinde yapılması halinde ödemenin peşin ödeme olduğu, bu tarihten sonra yapılan ödemenin ise peşin ödeme olmayacağı açıktır.

542 sıra no'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde 2022 yılı için Yeniden Değerleme Oranı %1229,93 olarak tespit edildiği ve 2023 yılı BAK oranının ise tebliğ uyarınca %122,93 olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. Yönetmeliğin 20 maddesi 3 ve 6. fıkralarına göre arazi izin bedelinin iznin başlangıç tarihi esas alınarak her yılı BAK oranında artırılmak suretiyle tahsil edileceği düzenlendiğinden ve bu durumda; vade tarihinden sonra (uyuşmazlıkta 14.10.2022 ve 21.05.2022 tarihi) yapılan ödemelerde temerrüde düşüleceğinden, ancak, bu tarihten önce ki bir takvim yılı içinde yapılan ödemelerde, peşin ödeme olarak kabul edilip ,BAK oranının uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü talimatın da ve ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Şube Müdürlüğü işleminde hukuka aykırılık bulunmamaktadır.

Açıklanan nedenlerle, davanın reddi gerektiği, düşünülmektedir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

Karar veren Danıştay Sekizinci Dairesince duruşma için taraflara önceden bildirilen 24/12/2025 tarihinde, davacı vekili Av. ...'nın ve davalı idare vekilleri Av. ... ve Av. ...'nın geldiği, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra her ne kadar davacı tarafından ilgili düzenlemelerin tamamının iptali istenilmiş ise de; davacının iddialarının ve dava konusu bireysel işlemin dayanağının Orman Kanunun 16. maddesi Uygulama Yönetmeliği olduğu görülmekle, uyuşmazlık belirtilen ... tarih ve ... sayılı "Sonraki Yıl Bedellerinin Peşin Ödemesi" konulu Orman Genel Müdürlüğü Talimatının Orman Kanununun 16. maddesine dayalı olarak verilen izinlere ilişkin sonraki arazi izin bedellerinin peşin ödenmesine ilişkin kısmının dava konusu edildiği kabul edilerek buna hasren dosya incelendi gereği görüşüldü:

HUKUKİ SÜREÇ :

Dava, davalı Orman Genel Müdürlüğü tarafından ... tarihli ... sayılı Talimatında, orman bölge müdürlüklerinden gelen talepler üzerine uygulamada birliğin sağlanabilmesi için Orman Kanun'un 16, 17/3 ve 18 inci maddelerine dayalı olarak verilen izinlerde sonraki yıl bedellerin peşin ödemesi ile ilgili olarak cari yıl vade tarihinden önce olmak üzere izin sahibi tarafından sonraki yıllara ait bedellerin bir kısmının veya tamamının cari yıl bedeli üzerinden peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden; izin bitim tarihine kadar yıl bedellerinin tamamının peşin ödenmemesi halinde, ödeminin yapıldığı yıl cari bedeli üzerinden yıllar itibarıyla BAK oranında artış yapılarak arazi izin bedelinin tahakkuk ve tahsilat yapılması gerektiği hususunda Orman Bölge Müdürlüklerine talimat verildiği, davacı şirket tarafından ise 16/12/2022 tarih ve 67,66,68 ve 69 sayılı dilekçeler ile davalı idareye başvurarak, müteakip yıllar için yapılan peşin ödemelerin yapıldığı yıl olan 2022 yılı bedeli üzerinden kayıtlara alınması talep edildiği, Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı tarafından ise ... tarih ve ... sayılı işlemi ile ise müteakip yıllara ait arazi izin bedellerinin izin başlangıç tarihinde ödenmesi esas olduğundan 2022 yılı cari vade tarihinden sonra yapılan ödemenin Orman Genel Müdürlüğünün ... tarihli ... sayılı Talimatı gereği 2023 yılı arazi izin bedelleri ödemelerinizi 2022 yılı arazi izin bedelleri üzerinden Bak oranı %122.93 olacak şekilde arttırılarak bedel ödemelerini yapmaları yönünden tesis edilen işlem nedeniyle söz konusu işlemlerin iptali istemiyle açılmıştır.

İNCELEME VE GEREKÇE:

İLGİLİ MEVZUAT:

Anayasa'nın 169. maddesinde, "Devlet, ormanların korunması ve sahalarının genişletilmesi için gerekli kanunları koyar ve tedbirleri alır. Yanan ormanların yerinde yeni orman yetiştirilir, bu yerlerde başka çeşit tarım ve hayvancılık yapılamaz. Bütün ormanların gözetimi Devlete aittir.

Devlet ormanlarının mülkiyeti devrolunamaz. Devlet ormanları kanuna göre, Devletçe yönetilir ve işletilir. Bu ormanlar zamanaşımı ile mülk edinilemez ve kamu yararı dışında irtifak hakkına konu olamaz.

Ormanlara zarar verebilecek hiçbir faaliyet ve eyleme müsaade edilemez. Ormanların

tahrip edilmesine yol açan siyasi propaganda yapılamaz; münhasıran orman suçları için genel ve özel af çıkarılamaz. Ormanları yakmak, ormanı yok etmek veya daraltmak amacıyla işlenen suçlar genel ve özel af kapsamına alınamaz.

Orman olarak muhafazasında bilim ve fen bakımından hiçbir yarar görülmeyen, aksine tarım alanlarına dönüştürülmesinde kesin yarar olduğu tespit edilen yerler ile 31/12/1981 tarihinden önce bilim ve fen bakımından orman niteliğini tam olarak kaybetmiş olan tarla, bağ, meyvelik, zeytinlik gibi çeşitli tarım alanlarında veya hayvancılıkta kullanılmasında yarar olduğu tespit edilen araziler, şehir, kasaba ve köy yapılarının toplu olarak bulunduğu yerler dışında, orman sınırlarında daraltma yapılamaz." hükmü yer almaktadır.

6831 sayılı Orman Kanun'unun dava konusu işlemin tesis edildiği tarih itibarıyla yürürlükte olan haliyle 16. maddesinde ''Devlet ormanları içinde maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerine, fon bedelleri hariç, bedeli alınarak Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilir. Ancak, temditler dahil ruhsat süresince müktesep haklar korunmak kaydı ile Devlet ormanları sınırları içindeki tohum meşcereleri, gen koruma alanları, muhafaza ormanları, orman içi dinlenme yerleri, endemik ve korunması gereken nadir ekosistemlerin bulunduğu alanlarda maden aranması ve işletilmesi, Çevre ve Orman Bakanlığının muvafakatine bağlıdır. Genel bütçe kapsamındaki kamu idarelerinin; baraj, gölet, liman ve yol gibi yapılarda dolgu amaçlı kullanacağı her türlü yapı hammaddesi üretimi için yapacağı madencilik faaliyetleri ile zorunlu tesislerinden bedel alınmaz.

Ruhsatname veya imtiyaz almış olanlarla, ruhsatname veya imtiyaz alacaklar, işe başlamadan evvel çalışma sahalarını orman idaresine haber vermeye ve ormana zarar gelebilecek hallerde, orman idaresinin göstereceği tedbirleri almaya ve yapmaya mecburdurlar.

Madencilik faaliyetlerinin ve faaliyetlerle ilgili her türlü yer, yol, bina ile tesislerin hükmi şahsiyeti haiz amme müesseselerine ait ormanlarda veya özel ormanlarda yapılmak istenmesi halinde Çevre ve Orman Bakanlığınca izin verilebilir. Bu takdirde kullanım bedeli, kullanım süresi, yapılan bina ve tesislerin devri gibi hususlar genel hükümlere uygun olarak taraflarca tespit edilir.

Madencilik faaliyetlerinin sona ermesi neticesinde idareye teslim edilen veya terk edilen doğal yapısı bozulmuş orman alanları rehabilite edilir. Rehabilite maksadı ile bu alanların orman yetiştirilmek üzere inşaat, yıkıntı ve hafriyat atıkları ile doldurularak ağaçlandırmaya hazır hale getirilmesi için büyükşehir mücavir alanlarında büyükşehir belediyelerine, diğer yerlerde ise il ve ilçe belediyelerine bedeli karşılığında izin verilebilir.

Maddenin uygulanması ile ilgili tanım, şekil, şart ve esaslar yönetmelikle düzenlenir.'' kuralına yer verilmiştir.

Dava konusu işlem tarihi itibarıyla yürürlükte bulunan (mülga) 14/04/2014 tarih ve 28976 sayılı Resmi Gazetede yayımlanarak yürürlüğe giren Orman Kanununun 16 ncı Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinde, Arazi izin bedeli: Verilen izinlerden orman idaresince alınacak kullanım bedelini, Bedel Artış Katsayısı (BAK): Her yıl bir önceki yıla ilişkin olarak 4/1/1961 tarihli ve 213 sayılı Vergi Usul Kanunu uyarınca belirlenen yeniden değerleme oranı olarak tanımlanmış; "Bedellerin tespiti ve tahsili" başlığını taşıyan 20. maddesinin 1. fıkrasının (b) bendinde, "İzin alanının metrekaresi, cari yıl ağaçlandırma birim metrekare bedeli, bu Yönetmeliğin ekinde yer alan izin türü katsayısı Ek-1, ekolojik denge katsayısı Ek-2 ve il katsayısının Ek-3 çarpımlarının sonucu alınacak bedeldir' kuralına, 3. fıkrasında "Arazi izin bedeli izin başlangıç tarihi esas alınarak bildirime gerek kalmaksızın her yıl defaten izin sahibi tarafından ödenir. Müteakip yıllara ait arazi izin bedeli BAK oranında artırılmak suretiyle tespit edilerek bildirime gerek kalmaksızın izin başlangıç tarihinde defaten izin sahibi tarafından ödenir." 6. fıkrasında "Sonraki yıl bedellerinin peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde ödenmesi talep edilen yıllara ait bedeller ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden defaten izin sahibi tarafından ödenir" kurallarına yer verilmiştir.

HUKUKİ DEĞERLENDİRME:

Dava konusu ... tarih ve ... sayılı "Sonraki Yıl Bedellerinin Peşin Ödemesi" konulu Orman Genel Müdürlüğü Talimatının iptali istemi yönünden;

Kanun hükümleri ile çeşitli idarelere mevzuat hükümlerinin somut olaya uygulanması konusunda yol göstermek veya mevzuat hükümlerini aydınlatmak/açıklamak amacıyla talimatname çıkarma yetkisi verilmiştir. İdarelerce çıkarılan talimatname ise çıkarılma amacına uygun olacak şekilde kanun ve yönetmeliklere uygun olarak düzenlenmesi gerekir. Mevzuat hükümlerine aykırı veya bu hükümleri genişletici şekilde talimatname çıkarılamaz.

Yukarıda yer verilen mevzuat hükümlerinin değerlendirilmesinden; orman sınırları içinde bulunan alanların maden aranması ve işletilmesi ile madencilik faaliyeti için zorunlu; tesis, yol, enerji, su, haberleşme ve altyapı tesislerinin yapılmasında kamu yararı ve zaruret olması halinde, gerçek ve tüzel kişilere bedeli mukabilinden Orman Kanunu kapsamında tahsis işlemlerine konu edilebileceği ve orman alanlarından yararlanma karşılığı alınacak bedel miktarlarının tespiti ve tahsiline ilişkin hususların, Orman Genel Müdürlüğü tarafından yürürlüğe konulan yönetmelikle düzenleneceği anlaşılmıştır.

Orman Kanunu kapsamında verilen izinlerden orman idaresince alınacak kullanım bedeli olan arazi izin bedelinin izin başlangıç tarihi esas alınarak her yıl bir defada izin sahibi tarafından ödeneceği, sonraki yıl bedellerinin peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden ödeneceğinin düzenlendiği görülmektedir. Arazi izin bedeli başlangıç tarihinin miladi yıl başlangıcı değil, iznin verildiği tarih olduğu açıktır.

Dava konusu edilen Talimatnamede ise; orman bölge müdürlüklerinden gelen talepler üzerine uygulamada birliğin sağlanabilmesi için Orman Kanun'un 16. fıkrasına dayalı olarak verilen izinlerde sonraki yıl bedellerin peşin ödemesi ile ilgili olarak cari yıl vade tarihinden önce olmak üzere izin sahibi tarafından sonraki yıllara ait bedellerin bir kısmının veya tamamının cari yıl bedeli üzerinden peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden; izin bitim tarihine kadar yıl bedellerinin tamamının peşin ödenmemesi halinde, ödeminin yapıldığı yıl cari bedeli üzerinden yıllar itibarıyla BAK oranında artış yapılarak arazi izin bedelinin tahakkuk ve tahsilat yapılması gerektiği belirtilmiştir.

6831 sayılı Kanunu'nun 16. Maddesinin Uygulama Yönetmeliğinde yer alan kuralları aşar nitelikte, alt düzenleyici işlemlerin yapılamayacağı açıktır. Zira, alt düzenleyici işlemler kurallar hiyerarşisi gereği, dayandığı üst normları genişletici değil, açıklayıcı hükümler içerebilirler.

Bu durumda; Orman Kanun'un 16. maddesine dayalı olarak verilen izinlerde sonraki yıl bedellerin peşin ödenmesi ile ilgili olarak cari yıl vade tarihinden önce olmak üzere izin sahibi tarafından sonraki yıllara ait bedellerin bir kısmının veya tamamının cari yıl bedeli üzerinden peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden; izin bitim tarihine kadar yıl bedellerinin tamamının peşin ödenmemesi halinde, ödeminin yapıldığı yıl cari bedeli üzerinden yıllar itibarıyla BAK oranında artış yapılarak arazi izin bedelinin tahakkuk ve tahsilat yapılması gerektiğini yönünde yeni bir şart düzenleyen Talimatın Yönetmelikte bulunmayan yeni bir kriter düzenlemesinde hukuka uyarlık bulunmamaktadır.

Dava konusu ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Daire Başkanlığı işlemi yönünden ise;

Davalı Orman Genel Müdürlüğünün ... tarihli ... sayılı Talimatında, orman bölge müdürlüklerinden gelen talepler üzerine uygulamada birliğin sağlanabilmesi için Orman Kanun'un 16, 17/3 ve 18 inci maddelerine dayalı olarak verilen izinlerde sonraki yıl bedellerin peşin ödemesi ile ilgili olarak cari yıl vade tarihinden önce olmak üzere izin sahibi tarafından sonraki yıllara ait bedellerin bir kısmının veya tamamının cari yıl bedeli üzerinden peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden; izin bitim tarihine kadar yıl bedellerinin tamamının peşin ödenmemesi halinde, ödeminin yapıldığı yıl cari bedeli üzerinden yıllar itibarıyla BAK oranında artış yapılarak arazi izin bedelinin tahakkuk ve tahsilat yapılması gerektiği hususunda Orman Bölge Müdürlüklerine talimat verilmiştir.

Davacı şirket tarafından ise, ... tarih ve ... sayılı dilekçe ile davalı idareye başvurarak, müteakip yıllar için yapılan peşin ödemelerin yapıldığı yıl olan 2022 yılı bedeli üzerinden kayıtlara alınması talep edildiği, Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Dairesi Başkanlığı tarafından ise ... tarih ve ... sayılı işlemi ile ise müteakip yıllara ait arazi izin bedellerinin izin başlangıç tarihinde ödenmesi esas olduğundan, 2022 yılı cari vade tarihinden sonra yapılan ödemenin Orman Genel Müdürlüğünün ... tarihli ... sayılı Talimatı gereği 2022 yılı bedeli üzerinden yapılmasının kabul edilemeyeceği ayrıca 2022 yıl cari yıl bedeli vade tarihinden sonra yapılan peşin ödemelerle ilgili olarak 2023 yılı BAK oranında (%122,93) arttırılarak hesap edilen fark bedeline ilişkin tahakkuk ve tahsilat işlemlerinin yapılması gerektiği belirtilmiştir.

Yukarıda yer alan mevzuat hükümleri uyarınca Orman Kanun'un 16. maddesine dayalı olarak verilen izinlerde sonraki yıl bedellerin peşin ödemesi ile ilgili olarak cari yıl vade tarihinden önce olmak üzere izin sahibi tarafından sonraki yıllara ait bedellerin bir kısmının veya tamamının cari yıl bedeli üzerinden peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden; izin bitim tarihine kadar yıl bedellerinin tamamının peşin ödenmemesi halinde, ödeminin yapıldığı yıl cari bedeli üzerinden yıllar itibarıyla BAK oranında artış yapılarak arazi izin bedelinin tahakkuk ve tahsilat yapılması gerektiğini düzenleyen talimatın Yönetmelikte bulunmayan yeni bir kriter düzenlemesinde hukuka uyarlık bulunmadığı gibi ayrıca sonraki yıl bedellerinin bedel artış katsayısının belirlenmesi amacıyla 2023 yılı için (%122,93) oranının, 2022 yılında ödeme yapmak isteyen davacı için uygulanamayacağı da açıktır.

Bu nedenle dava konusu işlemin iptali gerekmektedir.

KARAR SONUCU:

Açıklanan nedenlerle;

1. Dava konusu ... tarih ve ... sayılı "Sonraki Yıl Bedellerinin Peşin Ödemesi" konulu Orman Genel Müdürlüğü Talimatının dava konusu Orman Kanunu'nun 16. maddesine dayalı olarak verilen izinlere ilişkin sonraki arazi izin bedellerinin peşin ödenmesine ilişkin kısmının İPTALİNE,

2. ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Daire Başkanlığı dava konusu işleminin İPTALİNE,

3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,

4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ... TL vekâlet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,

5. Posta giderleri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra istemi halinde davacıya iadesine,

6. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere,

24/12/2025 tarihinde oyçokluğu ile karar verildi.

KARŞI OY:

(X)- Dava; davacı tarafından, arazi izin bedellerinde, cari yıl bedeli vade tarihinden önceki izinlerle ilgili yapılan peşin ödemelerde artış oranı uygulanmayacağı, vade tarihinden sonra yapılan peşin ödemelerin artış oranı uygulanarak tahakkuk ettirileceği, müteakip yıllar için yapılan peşin ödemelerin, yapıldığı yıl olan 2022 yılı bedeli üzerinden kayda alınmasına ilişkin olarak tesis edilen ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Daire Başkanlığı işlemi ile; anılan işlemin dayanağını teşkil eden ... tarih ve ... sayılı "Sonraki Yıl Bedellerinin Peşin Ödemesi" konulu Orman Genel Müdürlüğü Talimatının iptalin iptali istemiyle açılmıştır.

Arazi izin bedelinin izin başlangıç tarihi esas alınarak her yıl def'aten izin sahibi tarafından ödeneceği, sonraki yıl bedellerinin peşin ödenmesinin talep edilmesi halinde ödemenin yapıldığı yıl bedeli üzerinden def'aten ödeneceğinin düzenlendiği; arazi izin bedeli başlangıç tarihinin miladi yıl başlangıcı değil, iznin verildiği tarih olduğu anlaşılmaktadır. Müteakip yıllar için de iznin yenilendiği tarih itibarıyla ödenmesi gerektiği, müteakip yıllar izin bedellerinin peşinen ödenmesinin istenilmesi halinde cari yıl için vade tarihi olan tarihte ödenmesi halinde peşin ödeme indiriminden yararlanılacağı açıktır. Bu durumda, peşin ödeme indirimi suretiyle ulaşılmak istenen amacın gerçekleşmesine, işin niteliği itibariyle hukuken imkan bulunmadığı sonucuna varılmaktadır. Cari yıl izninin başlangıç tarihinden sonra yapılan o yıla ait ödemeler vadesinde ödenen bir ödeme değil vadesinden sonra yapılan bir ödeme niteliğindedir. Dolayısıyla sonraki yıllara ilişkin ödemenin, cari yıl izin başlangıç tarihinde yapılması halinde ödemenin peşin ödeme olduğu, bu tarihten sonra yapılan ödemenin ise peşin ödeme olmayacağı açıktır.

542 sıra no'lu Vergi Usul Kanunu Genel Tebliğinde 2022 yılı için Yeniden Değerleme Oranı %122,93 olarak tespit edildiği ve 2023 yılı BAK oranının ise tebliğ uyarınca %122,93 olarak belirlendiği anlaşılmaktadır. Arazi izin bedelinin iznin başlangıç tarihi esas alınarak her yılı BAK oranında artırılmak suretiyle tahsil edileceği düzenlendiğinden ve bu durumda; vade tarihinden sonra yapılan ödemelerde temerrüde düşüleceğinden, ancak, bu tarihten önce ki bir takvim yılı içinde yapılan ödemelerde, peşin ödeme olarak kabul edilip,BAK oranının uygulanmayacağı anlaşılmaktadır.

... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü İzin ve İrtifak Daire Başkanlığı işlemi işlemi ile işlemin dayanağı olan ... tarih ve ... sayılı Orman Genel Müdürlüğü talimatında hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Açıklanan nedenlerle, davanın reddine karar verilmesi gerektiği görüşüyle aksi yönde verilen çoğunluk kararına katılmıyoruz.