Kamu iktisadi kuruluşunun sigorta şirketine açtığı, sözleşmedeki eksik sigorta muafiyeti ve eskime tenzili uyuşmazlığına ilişkin mal sigortası alacak davası.
Özet: Bu davada davacı kamu iktisadi kuruluşu, davalı sigorta şirketi ile akdettiği elektronik cihaz sigorta sözleşmesi kapsamında hasar gören cihazının onarım bedelinin, sözleşmedeki teknik şartnamede eksik sigorta hükümlerinin uygulanmayacağı ve kısmi hasarlarda onarım faturasının eksiksiz ödeneceği yönündeki özel düzenlemeye rağmen davalı şirket tarafından eksik sigorta iddiasıyla eksik ödendiğini belirterek bakiye alacağın avans faiziyle tahsilini talep etmektedir; davalı şirket ise sigorta hukukundaki zenginleşme yasağı ve eksik sigorta prensibine dayanarak, poliçedeki sigorta bedelinin sigorta edilen menfaatin gerçek değerinin altında kaldığı durumlarda, hasar ödemesinin proporsiyon esasına göre yapıldığını ve yükümlülüğünü yerine getirdiğini savunarak davanın reddini istemekte, ayrıca sigortalının koruyucu önlem alma yükümlülüğünü yerine getirmediğini iddia etmektedir.
T.C. ... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/867 Esas - 2025/487
Türk Milleti Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili... 5. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARARESAS NO : 2024/867 EsasKARAR NO : 2025/487DAVA : Sigorta (Mal Sigortası Kaynaklı)DAVA TARİHİ : 09/12/2024KARAR TARİHİ : 25/06/2025KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 14/07/2025Mahkememizde görülmekte olan Sigorta (Mal Sigortası Kaynaklı) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle: Müvekkilinin kamu iktisadi kuruluşu olduğunu, müvekkili kuruluşa ait elektronik cihazların sigortalanması hususunda açılan ihale neticesinde davalı şirket ile kuruluş arasında sözleşme imzalandığını, sözleşmede muafiyet uygulanmayacağı ve hasar ödemelerinin hasar evrakını yüklenicinin eline geçmesinden itibaren 20 takvim günü içerisinde yapılacağını, Elektronik Cihaz Sigortası Genel Şartları ve Teknik Şartnamede belirtilen diğer hallerin teminat kapsamında olacağının kararlaştırıldığını, sigorta poliçesinde teknik şartname hükümlerinin aynen poliçeye derç edildiğini, elektronik cihaz arızasının davalı şirkete bildirildiğini, onarımın akabinde fatura bedelinin müvekkili kuruluşa ödenmesinin talep edildiğini, davalı şirketin hasarda eksik sigorta bulunduğunu iddia ederek kısmi ödeme yaptığını, davalı şirketin müvekkili kuruluşun alacağının tamamını ödememiş olmasının hukuka, sözleşmeye ve poliçeye aykırı olduğunu, ödenmeyen kısmın ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faiziyle birlitte ödenmesi gerektiğini, Türk Ticaret Kanunun 1462.Maddesine göre taraflar arasında eksik sigorta hükümlerinin uygulanmayacağının kararlaştırılabileceğine cevaz verildiğini, Sigortacılık Kanununda sigorta sözleşmelerinde özel şartlar tesis edilebileceğinin belirtildiğini, ihaleye katılmak ve sözleşme imzalamak suretiyle davalı şirketçe açıkça kabul edilen ve sigorta poliçesinde aynen tekrarlanan teknik şartnamenin 9. Maddesinde eskime tenzilinin uygulanmayacağının ve sigorta bedelini geçmeyecek kısmi hasarlarda sigortacı onarımı müteakip fatura bedelini eksiksiz öder dendiğini, davalı şirketin eksik sigorta iddiasında bulunmayacağının düzenlendiğini ve bu hususun davalı şirketçe kabul edildiğini, davalı şirketin hasar dosyasında eksik sigorta hükümlerini uygulayarak ödemeden kaçınmasının kötü niyetli ve hukuka aykırı olduğunu, arabuluculuk sürecinde anlaşma sağlanamadığını, davalı şirket tarafından eksik sigorta hükümleri uygulanarak müvekkili kuruluşun zararının tam olarak giderilmemesinin hukuka aykırı olduğunu, ödenmeyen kısmın ödeme tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte müvekkili kuruluşa ödenmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle: Sigorta şirketinin sorumluluğunun kanun, poliçe genel ve özel şartları uyarınca tespit edilecek olduğunu, müvekkili şirketin zararda herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını, eksik sigortada sigorta bedeli sigorta menfaat değerinin altında kaldığını, sigorta edilen menfaatin kısmen zayi olması halinde sigortacı sigorta bedelinin sigorta ettirilen menfaat değerine olan oranını hesaplamak suretiyle bu oranda indirim yaparak ödemede bulunacağını, eksik sigorta sigortalanan menfaatin kısmen zayii halinde işlerlik kazanacağını ve kısmi zayi gerçekleştiğinde sigortacının sorumluluğunun sigorta sözleşmesiyle kararlaştırılan sigorta bedelinin sigorta ettirilen menfaatin gerçek değerine olan oranı hesaplanarak bu oranda yapılacak indirim sonucu kalan miktarla sınırlı olacağını, bu biçimde oranlamaya dayalı yapılan ödemeye esas hesaplama yöntemine ise proporsiyon adı verildiğini, sigorta değerinin belirlenmesi ve eksik sigortanın varlığının tespiti için hasar tarihinde geçerli poliçedeki sigorta bedeli ile sigortalı cihazın hasar tarihinde bir gün önceki değerinin dikkate alınacağını, sigorta hukukunda zenginleşme yasağının mevcut olduğunu, müvekkili şirket ile davacı taraf arasındaki teknik şartname içeriğinde eksik sözleşme ve genel şartların ikinci maddesine ilişkin poliçe özel şartına dair aksine bir sözleşme maddesinin görülmediğini, dosya kapsamında cihazın hasara uğradığını ve cihazın onarımının tamamlandığını, eksik sigortanın mevcut olduğunu, müvekkili şirket nezdinde proporsiyona göre ödeme yapıldığını, ödemeyle müvekkili şirketin borcunun sona erdiğini, davanın reddi gerektiğini, aksi kanaat halinde yapılan ödemelerin YHGK gereği avans faiz oranında güncellenerek denkleştirilmesi gerektiğini, elektronik cihaz sigorta poliçesi kapsamında sigortalının teminat altına alınan elektronik cihazını kullanım kılavuzu ve talimatları uyarınca koruyucu cihaz ve alarm sistemiyle kullanma yükümlülüğünün bulunduğunu, somut olayda gerçekleşen hasarın gerekçesi besleme gerilimindeki değişim olarak gösterildiğini, sigortalı veya onun yerine kaim olan sorumlu kişi imkânlar ölçüsünde önlemleri almadığını, bu nedenle müvekkili şirketin zarardan sorumluluğunun bulunmadığını, aksi kanaat halinde indirim nedeni olarak değerlendirilmesi gerektiğini, sorumluluğu kabul etmemekle beraber faiz başlangıç tarihi dava tarihi ve faiz türü karşı tarafın KİT niteliğinde olması gereği yasal faiz olabileceğini, belirtilen sebeplerle davacının haksız taleplerine itiraz ederek davanın reddini talep etmiştir. Dava, sigorta poliçesine dayalı olarak eksik ödeme nedeniyle sigortalının sigortacıya karşı açtığı tazminat istemine ilişkindir. Davacı ile davalı sigorta şirketi arasında 21/12/2023 tarihli 2004 Yılı Elektronik Cihaz Sigortası Hizmet Alımına ait 2023/872943 İhale Kayıt Numaralı Sözleşme imzalandığı, sözleşmenin davacıya ait Elektronik Cihazlardan 608.311.554,00.TL değerindeki bölümünün Elektronik Cihaz + Deprem + Terör + Sabotaj + GLKHH + KNH risklerine, 4.473.037.579,42.TL değerindeki bölümünün ise Elektronik Cihaz + Deprem risklerine karşı 01.01.2024 - 31.12.2024 tarihleri arasında kalan 366 gün süreyi kapsayacak şekilde teminat altına alınmasına yönelik olduğu ve sigorta poliçesinin 31/12/2023-31/12/2024 dönemi kapsadığı hususlarında taraflar arasında uyuşmazlık bulunmamaktadır. Uyuşmazlık, sigorta ettirilen malın gerçek değerinin altında bir bedel üzerinden ve daha az prim ödenerek sigortalatılıp sigortalanmadığı, eksik sigorta olup olmadığı, eksik sigorta var ise hasarın tamamından davalı sigorta şirketinin sorumlu olup olmadığı hususlarında toplanmıştır. Mahkememizce alınan bilirkişi raporunda özetle; Davacı sigortalı kurumun elektronik cihazların arızalanmasından dolayı davalı sigorta şirketinden talepte bulunabileceği, tutarın 17.745,14 TL olduğu, temerrüt tarihinin 14.03.2024 olacağı kanaatine varılmıştır. Davalı tarafından düzenlenen poliçenin tanzim tarihi ve riziko tarihi itibariyle yürürlükte olan 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 1462. maddesinde "sigorta bedeli, sigorta değerinden az olduğu takdirde, sigorta edilmiş menfaatin bir kısmının zarara uğraması hâlinde sigortacı, aksine sözleşme yoksa, sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranına göre tazminat öder" denilmek suretiyle eksik sigorta ve bu durumda sigortacının sorumluluk sınırının ne olacağı düzenlenmiştir. Sigorta ettirilen malın gerçek değerinin altında bir bedel üzerinden ve daha az prim ödenerek sigortalatıldığı durumda, TTK'nun 1461/1. maddesi gereği gerçek zararı ödeme yükümlülüğü altında olan sigortacıya yöneltilecek haksız ödeme taleplerinin önüne geçilebilmesini teminen, eksik sigortaya ilişkin düzenleme yapılmıştır. Eksik sigorta tespitinin, poliçede teminat verilen her bir unsur (somut olayda bina- demirbaş- emtea) bakımından ayrı ayrı değerlendirilmesi gerekir. Eksik sigortaya ilişkin belirleme yapılırken, poliçedeki toplam teminat bedeli değil; her bir sigortalı unsur için verilen teminat bedeli ile o sigortalı unsurun gerçek değeri dikkate alınmalıdır. Aksi halde, birden çok unsuru kapsayan sigorta poliçelerinde, eksik sigortanın sözkonusu olmadığı sigortalı unsur için eksik tazminat ödenmesi ya da eksik sigorta bulunan unsur için eksik sigorta indirimi yapılmaması suretiyle fazla tazminat ödenmesine yol açılabilecektir ki bu durum da gerçek zararın ödenmesi ilkesine aykırı olacaktır. (Yargıtay 17. Hukuk Dairesi'nin 2016/6341 Esas ve 2019/6776 Karar sayılı ilamı) Davacı vekili, 2004 Yılı Elektronik Cihaz Sigortası Hizmet Alımına ait 2023/872943 İhale Kayıt Numaralı Sözleşmenin 36.maddesinin 6.fıkrasında " Elektronik Cihaz Sigortası Genel Şartları ve Teknik Şartnamede belirtilen diğer haller teminat kapsamında olacaktır" düzenlemesi, İhale Teknik Şartnamesinin 9.maddesinde " Eskime tenzili uygulanmayacak olup, sigorta bedelini geçmeyecek kısmi hasarlarda sigortacı onarımı müteakip fatura bedelini eksiksiz öder" düzenlemesinin mevcut olduğundan bahisle hasar bedelinin tamamının ödenmesi gerektiğini ileri sürmüş ise de bu düzenleme eskime tenziline ilişkin olup, eksik sigortaya ilişkin değildir. 2004 Yılı Elektronik Cihaz Sigortası Hizmet Alımına ait 2023/872943 İhale Kayıt Numaralı Sözleşmesi ve Elektronik Cihaz Sigortası Genel Şartları ve Teknik Şartnamenin incelenmesinde eksik sigortalaya ilişkin bir düzenlemenin bulunmadığı görülmekle, eksik sigortanın söz konusu olması halinde eksik sigorta nedeniyle indirim yapılması gerektiği kanaatine varılmıştır. Bilirkişi raporunda eksik sigorta olduğu tespiti yapılmış, ancak sonuç kısmında her ne kadar zararın tamamının ödenmesi gerektiğine dair görüş bildirildiği görülmekle, bilirkişi raporunun sonuç kısmına itibar edilmemiştir. Yapılan yargılama sonucunda, dava dilekçesi, cevap dilekçesi, toplanan deliller, bilirkişi raporu birlikte değerlendirildiğinde; eksik sigorta oranının %90,66 olduğu, bu haliyle davacı tarafça davaya konu sigorta ettirilen malın gerçek değerinin altında bir bedel üzerinden ve daha az prim ödenerek sigortalatıldığı anlaşılmıştır. Davalı sigorta şirketinin sigorta bedelinin sigorta değerine olan oranına göre tazminat ödeme yükümlülüğünde bulunmakta olup, somut olayda hasar tutarının 19.572,34 TL olduğu, eksik sigorta oranına göre hesaplama yapıldığında davalının 1.827,21 TL tutarında ödeme yapması gerektiği, ödeme belgelerinin incelenmesinde bu bedelin 05/03/2024 tarihinde ödendiği, eksik ödemenin bulunmadığı anlaşılmakla davanın reddine karar vermek gerekmiştir. Her ne kadar dava konusu miktar kesinlik sınırının altında ise de; taraflar arasındaki uyuşmazlığın 2004 Yılı Elektronik Cihaz Sigortası Hizmet Alımına ait 2023/872943 İhale Kayıt Numaralı Sözleşmesi ve Elektronik Cihaz Sigortası Genel Şartları ve Teknik Şartnamesi kapsamında eksik sigorta hükümlerinin uygulanıp uygulanmayacağı noktasında toplanmakta olup, taraflar arasında bu uyuşmazlık kapsamında açılmış çok sayıda dosya bulunduğundan, istinafa tabi dosyalar ile istinafa tabi olmayan dosyalar arasında hukuki bütünlüğün sağlanması ve hukuki güvenlik hakkının ihlal edilmemesi için istinaf yasa yolu açık olarak karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm oluşturulmuştur. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan nedenlerle;Davanın REDDİNE,2-492 Sayılı Harçlar Kanunu gereğince hesaplanan 615,40 TL harçtan peşin alınan 427,60 TL'nin mahsubu ile bakiye 187,80 TL'nin davacıdan alınarak hazineye irat kaydına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderinin üzerinde bırakılmasına,4-Davalı tarafından yapılan yargılama gideri bulunmadığından bu hususta karar verilmesine yer olmadığına,5-Davalı vekille temsil olunduğundan karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca takdir olunan 17.745,14 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsili ile davalıya verilmesine,6-6325 Sayılı Kanunun 18/A-14 maddesi gereğince Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanacak olan 3.600,00 TL arabuluculuk giderinin davacıdan tahsili ile Hazineye irat kaydına,7-HMK'nın 333.maddesi gereğince kararın kesinleşmesinden sonra yatırılan gider avansının kullanılmayan kısmının yatırana iadesine,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesinde İstinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 25/06/2025