Danıştay 7. Daire, gümrük idaresinin termostat olarak beyan edilen eşyayı yeterli inceleme yapmadan valf olarak sınıflandırıp haksız ek vergi ve ceza uygulamasının hukuka aykırı olduğuna karar verdi.
Özet: İthal edilen eşyanın, idarece önceden belirlenmiş bağlayıcı tarife bilgilerine dayanarak, fiili bir inceleme yapılmaksızın geriye dönük olarak termostat yerine valf olarak yeniden sınıflandırılması ve bu sebeple ek gümrük vergisi ile para cezası uygulanması üzerine açılan davada, mahkemeler, idarenin ilgili eşyalar üzerinde herhangi bir inceleme ve araştırma yapmadan, sadece bağlayıcı tarife bilgisine konu eşya ile aynı olduğu varsayımıyla işlem tesis etmesinin hukuka aykırı olduğuna hükmederek davayı iptal etmiş, yüksek mahkeme de bu kararı onamıştır.
T.C.
D A N I Ş T A YYEDİNCİ DAİRE Esas No : 2025/478Karar No : 2025/4283 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Bakanlığı adına ... Gümrük MüdürlüğüVEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Sanayi Anonim Şirketi VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı adına 2021 ilâ 2023 yıllarında tescilli muhtelif tarih ve sayılı serbest dolaşıma giriş beyannameleri muhteviyatı olup ağırlıklı olarak ... gümrük tarife istatistik pozisyonunda "termostat", "yuva-termostat" ticari tanımlarıyla beyan edilen eşyaların bağlayıcı tarife bilgileri doğrultusunda ... pozisyonundaki "valf" olduğundan bahisle, ek olarak tahakkuk ettirilen ilave gümrük ve katma değer vergileri ile anılan vergiler üzerinden 4458 sayılı Gümrük Kanunu'nun 234. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendi uyarınca hesaplanarak karara bağlanan para cezasına vaki itirazın reddine dair işlemin iptali istemiyle dava açılmıştır. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; uyuşmazlığa konu eşyanın, araçta önceden belirlenmiş bir sıcaklık değerine göre sürekli ölçüm yaparak bu değeri istenilen miktara otomatik olarak getirmek gibi bir fonksiyona sahip olması nedeniyle termostat olarak sınıflandırılmasının uygun olduğunun anlaşılması karşısında, ... pozisyonundaki "valf" olduğundan bahisle alınan ek tahakkuk ve para cezası kararlarına vaki itirazın reddine ilişkin işlemde hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği gerekçesiyle 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Eşya hakkında bağlayıcı tarife bilgilerinin bulunduğu, bilirkişi incelemesi yaptırılması gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ: Olayda, davalı idarece uyuşmazlığa konu eşyalar üzerinde herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadan, bağlayıcı tarife bilgilerine konu eşya ile aynı olduğu varsayımından hareketle geçmişe dönük tarama sonucunda tespit edilen beyannameler nedeniyle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, temyiz isteminin belirtilen gerekçeyle reddi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Yedinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME : Dosyanın incelenmesinden, davacı tarafından ağırlıklı olarak ... gümrük tarife istatistik pozisyonunda "termostat", "yuva-termostat" ticari tanımlarıyla beyan edilen eşyaların bağlayıcı tarife bilgileri doğrultusunda ... pozisyonundaki "valf" olduğundan bahisle cevaplı rapor dayanak alınarak davaya konu işlem tesis edilmişse de; davalı idarece, uyuşmazlığa konu eşyalar üzerinde herhangi bir inceleme ve araştırma yapılmadan, bağlayıcı tarife bilgilerine konu eşya ile aynı olduğu varsayımından hareketle geçmişe dönük tarama sonucunda tespit edilen beyannameler nedeniyle tesis edilen işlemde hukuka uyarlık bulunmadığından, işlemi yukarıda değinilen gerekçeyle iptal eden mahkeme kararına yönelik istinaf başvurusunun reddedilmesinde sonucu itibarıyla isabetsizlik görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararına yönelik TEMYİZ İSTEMİNİN REDDİNE, 2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 50. maddesi uyarınca, bu kararın taraflara tebliği ve bir örneğinin de Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın ilk derece Mahkemesine gönderilmesine, 10/12/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi.(X) KARŞI OY :2577 sayılı Kanun'un 31. maddesinde atıfta bulunulan Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nu, yürürlüğe girdiği 01/10/2011 tarihi itibariyle yürürlükten kaldıran 6100 sayılı Kanun'un 447. maddesinde, mevzuatta, 1086 sayılı Kanun'a yapılan yollamaların, Hukuk Muhakemeleri Kanununun bu hükümlerinin karşılığını oluşturan maddelerine yönelik sayılacağı; 266. maddesinde ise, mahkemenin, çözümü hukuk dışında, özel veya teknik bir bilgiyi gerektiren hallerde, taraflardan birinin talebi üzerine yahut kendiliğinden, bilirkişinin oy ve görüşünün alınmasına karar vereceği, hâkimlik mesleğinin gerektirdiği genel ve hukuki bilgiyle çözümlenmesi mümkün olan konularda bilirkişiye başvurulamayacağı hükme bağlanmıştır.Yargılama Hukukunda, bilirkişi, davanın çözümünün gerektirdiği özel veya teknik bilgiyi hâkime sağlayan kişi olarak tanımlanmaktadır. 6100 sayılı Kanun'un 266. maddesinde yer alan düzenleme, kanun koyucunun da bu tanımı benimsediğini göstermektedir. Buna göre; bir davada bilirkişi incelemesine başvurulabilmesi için, davanın çözümünün hâkimin mesleği gereği bilmek durumunda olmadığı, özel veya teknik bir bilgiyi gerektirmesine bağlı bulunmaktadır. Görülmekte olan uyuşmazlığın çözümü, "termostat", "yuva-termostat" ticari tanımlarıyla beyan edilen eşyaların ne olduğu ve nitelikleri hususunda taraflar arasında herhangi bir uyuşmazlık bulunmadığı, ihtilafın çözümünün, dava dilekçesinde de açık şekilde isimleri belirtilen eşyaların ... pozisyonunda mı, yoksa ... pozisyonunda mı olduğunun tespitine bağlı olup, teknik bilgi ve uzmanlık gerektirmesi nedeniyle bu hususta bilirkişi incelemesi yaptırılması icap ettiğinden, temyize konu kararın bozulması gerektiği oyu ile Daire kararına katılmıyorum.