Anaokulu devir sözleşmesinin gerçekleşmemesi nedeniyle ödenen bedelin iadesi ve senede dayalı takipten borçlu olunmadığına dair itirazın iptali ve menfi tespit davası gerekçeli kararı.
Özet: Taraflar arasında yapılan kreş işletmesi devir sözleşmesinden kaynaklanan, davacıların 1.000.000 TL nakit ödeme ve 475.000 TL senet vermiş olmalarına rağmen devrin davalıların taahhütlerini yerine getirmemesi ve yasal engeller nedeniyle gerçekleşmediğini ileri sürerek ödedikleri bedelin iadesi için başlattıkları icra takibine yapılan itirazın iptali ile 475.000 TLlik senedin hükümsüzlüğüne ilişkin menfi tespit taleplerini içeren ve davalıların ise kendi edimlerini yerine getirdiklerini, devrin davacıların eksik eylemleri nedeniyle tamamlanamadığını savunarak davanın reddini istediği bir uyuşmazlıktır.
T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/193 Esas - 2025/778
T.C. ... TÜRK MİLLETİ ADINA6.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2025/193 EsasKARAR NO : 2025/778HAKİM : ...KATİP : ...DAVACILAR : 1- ... 2-....VEKİLİ : Av. ....DAVALILAR : 1- .... 2- ....VEKİLİ : Av. ....DAVA : İtirazın İptali ve Menfi TespitDAVA TARİHİ : 06/03/2025KARAR TARİHİ : 11/11/2025KARAR YAZIM TARİHİ : 24/12/2025Mahkememizde görülmekte olan İtirazın İptali ve Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda, GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davalılar ve müvekkili arasında sözleşme ile davalıların sahibi oldukları . . . Anaokulunun devri konusunda anlaşma sağlandığını, söz konusu anlaşma ile davalı tarafların 1.450.000 TL karşılığında işletmeyi öğrenci ve çalışanları ile birlikte devretmeyi kabul ve taahhüt ettiğini, müvekkillerinin ise bu devir için davalılara toplamda ekte suretleri sunulan dekontlarla sabit olan 1.000.000 TL nakit bedel ve ... 7. Genel İcra Dairesinin 2024/75693 E sayılı dosyasına konu 475.000 TL bedelli senet verdiğini, Sözleşmeden sonra iş yerinde bulunan öğrenci ve öğretmenler iş yeri ile bağını koparmayacağını, devir gerçekleşene kadar 01.09.2024 tarihinden itibaren velilerden öğrenim ücretlerini devir alanın toplayacağını, bu tarihten sonra öğretmenlerin ücretlerinin devir alan tarafından yapılacağı sözleşme ile kararlaştırılmasına rağmen, davalıların hem öğretmeleri işten ayırdığını, daha önce velilere kayıt esnasında imzalatılan senetlerle dayatarak okuldan ayrılmasını ve . . isimli kişi adına yeni bir okul açtığını, hem öğrencileri hemde öğretmenleri bu bina altında toplamaya çalıştığını, müvekkilinin tüm bunları dikkate almadığını, devir aldığı okulu işletmek ve devri alabilmek adına Pursaklar . . .kanlığı İlçe Milli Eğitim müdürlüğü'ne başvurduğunu kurum adına bir çok şikayetle karşılaştığını, kurumun devredilemeyeceğini öğrendiğini, müvekkilinin devir gerçekleşmediği halde imzalanan ve 475.000 TL bedelli senet icra takibine davalılar tarafından konu edildiğini, ... 7. Genel İcra Dairesinin 2024/75693 E. dosyasının dava sonuna kadar durdurulmasına karar verilmesini, Sözleşme kapsamında verilen ve ... 7. Genel İcra Dairesinin 2024/75693 E sayılı dosyana dayanak 475.000 TL bedelli senedin hükümsüzlüğüne ve takibin iptaline, Müvekkilin davalılara gönderdiği bedel olan 1.000.000 TL alacak yönünden ... 4. Genel İcra Dairesi 2024/74073 E sayılı dosyada bulunan İtirazın kaldırılmasına yargılama gideri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesini talep etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Taraflar arasında 23.12.2024 tarihli protokol uyarınca müvekkili satıcı tarafından muhatap alıcı/davacıya Pursaklar Yeni Umutlar Anaokulunun 28.02.2025 tarihine kadar devir işlemlerinin gerçekleşmesi karşılığında müvekkili satıcıya devir karşılığında eksik kalan 475.000,00-TL bakiye ödeneceğini, müvekkillerinin dürüstlük kuralı doğrultusunda iyiniyetli olarak üzerine düşen yükümlülükleri yerine getirdiğini, davacı taraf söz konusu devre ilişkin herhangi bir işlem yapmadığını, davacı protokolün imzalandığı tarihten itibaren 30 iş günü içerisinde . . . başvuru koşulunu gerçekleştirmediğini, tarafların sözleşmeden dönme hakkını sözleşmede düzenleyebileceğini, sözleşmede buna ilişkin bir düzenleme bulunmadığını, davacı yanın TMK m.2 dürüstlük kuralına aykırı hareketlerinin yanında müvekkillerinin kendilerine öğrenci dahi yönlendirdiğini, taraflar arasında imza edilen geçerli bir sözleşmenin bulunduğunu, davacı yanın iddialarını yaklaşık olarak ispatlayamadığını, müvekkilinin ticari hayatının herhangi bir tedbir kararından olumsuz olarak etkilenecek olmadığını, tedbir taleplerinin reddi gerektiğini, uygulanan tedbirin usulen ve esasen koşulları oluşmadığını, itirazın kabulü ile tedbirin kaldırılmasına karar verilmesini, Davanın reddine, Davacı yan tedbir taleplerinin reddine, ... 14. Asliye Ticaret Mahkemesi 2024/196 D.İş 2024/196 K. Sayılı kararı ile verilen tedbir kararının kaldırılmasına, haksız hukuka aykırı açılan dava nedeni ile davacı yan aleyhine %20'den aşağı olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin karşı taraf üzerine bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLER-Takip dosyaları,-Protokol,-Banka dekontları,-Senet sureti,-Dava dışı Milli Eğitim Müdürlüğü kayıtlarıDELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇEDava; işletme devir sözleşmesi kapsamında, devrin gerçekleşmemesi nedeniyle devir bedeli için peşin ödenen tutarın iadesi amacıyla başlatılan icra takibine yapılan itirazın iptali ile yine aynı devir sözleşmesi kapsamında bakiye devir bedeli için verilen kambiyo senedinden ve senede dayalı takipten borçlu olunmadığına dair menfi tespit istemlerine ilişkindir.Dava açıldıktan sonra ortaya çıkan bir olgu nedeniyle artık dava konusu edilen talep hakkında olumlu ya da olumsuz bir karar verilmesine gerek ya da neden kalmıyorsa, burada davanın konusuz kalmasından söz edilebilir.Böyle bir durum söz konusu olduğunda mahkemenin yargılamaya devam etmesine gerek yoktur. Bu durumda mahkemenin bir tespit hükmü niteliğinde olmak üzere esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar vermesi gerekir. Dava konusu hakkın davacıya ödenmesi, verilmesi ya da müdahalenin kaldırılması, davacı ve davalı sıfatının birleşmesi, yeni çıkan bir kanun veya Anayasa Mahkemesi kararı ile ya da kişiye sıkı sıkıya bağlı ve mirasçılara geçmeyen bir hakka ilişkin davalarda taraflardan birinin ölümü gibi nedenlerle dava konusuz kalabilir. Yine 6100 Sayılı HMK'nın 331. Maddesi uyarınca davanın konusuz kalması nedeniyle esastan karar verilmeyen hallerde davanın açıldığı tarihteki haklılık durumuna göre yargılama giderlerinin takdir edileceği düzenlenmiştir. Somut olayda taraflar arasındaki uyuşmazlığın temelinde yer alan "dava konusu" şey işletme devridir. Zira davacı işletme devrinin gerçekleşmemesi nedeniyle devir bedeli için nakit/peşin ödenen tutarın iadesi gerektiğini ve yine devir bedelinin bakiye kısmı için verilen senedin bedelsiz kaldığını ileri sürmüş olup bu hususlar dışında ihtilaf noktası bulunmamaktadır. Dolayısıyla dava açıldıktan sonra işletme devrinin gerçekleşmesi durumu dava konusunun davacıya verilmesi anlamına geldiğinden, davanın konusuz kaldığı sonucuna varılmıştır.Devrin gerçekleşmesi akabinde oluşan hukuki durum üzerine, devre konu işletmenin kararlaştırılan özellikleri taşıyıp taşımaması buna göre davacının zarara uğrayıp uğramadığı veya varsa zarardan davalının sorumluluğunun bulunup bulunmadığı gibi hususlar eldeki davanın konusu edilmemiş olup bilindiği üzere dava konusu edilmeyen bir şeyin ıslah yoluyla dahi sonradan davaya ithaline olanak yoktur. Değinilen hususlar ancak ayrı bir dava konusu yapılması halinde ele alınabilir.Hal böyle olunca, salt devrin gerçekleşmemesine dayalı olarak ileri sürülen "bedel iadesi" mahiyetindeki eldeki dava yönünden, dava açıldıktan sonra devrin gerçekleşmesi nedeniyle, davanın konusuz kaldığı ve yargılamaya devam edilmesine gerek kalmadığı anlaşılmıştır. Bu durumda tespit hükmü niteliğinde olmak üzere esas hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesi gerekmiştir.Yargılama giderleri yönünden HMK 331. Maddesi uyarınca yapılan değerlendirme kapsamında ise; taraflar arasında akdedilen protokolde öngörülen devir tarihi 28/02/2025 olup bu tarihte ve dava tarihinden henüz devir gerçekleşmemiş olduğundan davacı yanın dava açıldığı tarihte haklı olduğu kanaat edilmiştir. Bu itibarla yargılama giderleri davalıya yükletilmiş yine davacı lehine vekalet ücreti takdir edilmiştir. Bununla birlikte dava dışı idarece verilen kurum açma izni yazı tarihi olan 21/05/2025 tarihi itibariyle henüz ön inceleme yapılmadığından (diğer bir anlatımla henüz ön inceleme yapılmadan önce dava konusuz kaldığından) AAÜT'nin 6. Maddesi gereği yarı oranda vekalet ücretine hükmedilmiştir. HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-Dava konusuz kaldığından Esas Hakkında Karar Verilmesine Yer Olmadığına,2-Alınması gereken 615,40 TL karar ve ilam harcının; önceden alınan 20.189,32 TL peşin harç, 5.139,34 TL tamamlama harcı toplamı olan 25.328,66 TL harçtan mahsubu ile artan 24.713,26 TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana geri verilmesine,3-Davacı tarafından harç masrafı olarak yapılan 615,40 TL başvuru harcı ile (iadesine karar verilen kısım düşüldükten sonra kalan) 615,40 TL karar ve ilam harcı toplamı 1.230,80 TL'nin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4-Davacının karşıladığı 487,50 TL tebligat ve dosya masrafı yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca ve 6. Maddesi nazara alınarak hesaplanan 112.250,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 6-Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18A/13. Maddesi gereğince yargılama giderlerinden sayılan ve suç üstü ödeneğinden karşılanan 3.800,00-TL dava şartı arabuluculuk giderinin davalıdan tahsili ile hazineye irat kaydına,7-Gider avansından sarf edilmeyen miktarın 6100 Sayılı HMK'nın 333. Maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde iadesine,Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin (e-duruşma) yüzüne karşı gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemeleri nezdinde İstinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 11/11/2025Katip ... Hakim .... BU BELGE GÜVENLİ ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞTIR