Danıştay 8. Daire Başkanlığı: 6292 sayılı Kanun kapsamında hazine taşınmazı iade talebinin reddi üzerine açılan davada, görevli mahkeme belirsizliği ve hak arama hürriyeti bağlamında süre aşımı değerlendirmesi.
Özet: Bu hukuki evrak, davacının mülkiyeti hazineye ait bir taşınmazın 6292 sayılı Kanun kapsamında kendisine iadesi talebinin reddine dair idari işlemin iptali için açtığı davanın süreaşımı nedeniyle reddedilmesi kararına ilişkindir; ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, idari işlemin tebliğ tarihinden itibaren 60 günlük genel dava açma süresi içinde adli yargıda dahi dava açılmadığı gerekçesiyle, görevsizlik kararından sonra idari yargıda 30 gün içinde dava açılsa bile, davanın esasının incelenmesine imkan bulunmadığına hükmederken, davacı ise karmaşık yargı yolu belirleme süreçleri ve görev uyuşmazlıkları nedeniyle vatandaşların hak kaybına uğramaması gerektiğini, adli yargıda açılan ilk davanın o dönemdeki belirsizlikler ışığında değerlendirilerek davanın esastan incelenmesi gerektiğini savunmaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No : 2025/2050Karar No : 2025/5814 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVACI) : ... VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVALI) : ... ValiliğiVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı tarafından, mülkiyeti Hazine adına kayıtlı Antalya ili, Kepez ilçesi, ...Mahallesi, ... Ada, ... Parsel sayılı taşınmazın (eski ... parsel) 6292 sayılı Kanun'un 7/1-a maddesi kapsamında kendisine iade edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair Antalya Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığı Batı Antalya Emlak Müdürlüğünün ...tarih ve ... sayılı işleminin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu edilen Antalya Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığı Batı Antalya Emlak Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işlemin davacıya 08/03/2016 tarihinde tebliğ edildiği, davacı tarafından da söz konusu tebliğ tarihinin kabul ve beyan edildiği, akabinde davacı tarafından adli yargıda 26/12/2016 tarihinde dava açıldığı, nihai aşamada görevsizlik kararının davacıya 28/02/2024 tarihinde tebliğ edilmesi üzerine 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 9. maddesine yer verilen "... bu husustaki kararların kesinleşmesini izleyen günden itibaren otuz gün içinde görevli mahkemede dava açılabilir." hükmüne istinaden 30 gün içerisinde 06/03/2024 tarihinde bakılan davanın açıldığı anlaşılmakta ise de; anılan davanın süresinde görülebilmesi için dava konusu edilen işlemin görevsiz yargı yerinde de idari yargılama usulünde yer alan 60 günlük genel dava açma süresi içerisinde açılması gerektiği, başka bir ifadeyle görevsiz yargı yerinde açılan dava sonucunda verilen görevsizlik kararının kesinleşmesinden sonra her halükarda 30 gün içerisinde dava açılabileceğinin kabul edilemeyeceği, davacı tarafından, mülkiyeti Hazine adına kayıtlı Antalya ili, Kepez ilçesi,... Mahallesi, ... Ada, ... Parsel sayılı taşınmazın (eski ... parsel) 6292 sayılı Kanun'un 7/1-a maddesi kapsamında kendisine iade edilmesi istemiyle yapılan başvurunun reddine dair Antalya Valiliği Defterdarlık Milli Emlak Dairesi Başkanlığı Batı Antalya Emlak Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı işleminin davacıya 08/03/2016 tarihinde tebliğ edildiğinin tartışmasız olduğu dikkate alındığında, bu tarihten sonra davacı tarafından 2577 sayılı Kanun'un 7 ve 11. maddeleri uyarınca belirtilen tarihlerden itibaren dava açma süresi içinde dava açılması ya da davalı idareye başvurulması gerekirken, davacı tarafından belirtilen süreler geçirildikten çok sonra 26/12/2016 tarihinde (Adli Yargıda açılan dava tarihi) davanın açıldığı anlaşıldığından, bu halde süresinde olmadığı açık olan davanın esasının incelenmesine imkan bulunmadığı gerekçesiyle davanın süre aşımı yönünden reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davacı tarafından, verilen kararın adil yargılanma hakkını ihlal ettiği, 14/05/2012 ve 19/02/2016 tarihlerinde davalı idareye başvuru yapıldığı, davalı idarece 29/02/2016 tarihli kararı ile talebi reddettiği, bunun üzerine Asliye Hukuk Mahkemesi nezdinde dava açtığı, Asliye Hukuk Mahkemesinde dava açıldığı zamanlarda eldeki dava benzeri davaların Adli Yargı Merciinde görülmesi gerektiği hem Uyuşmazlık Mahkemesi kararlarında hem de Yargıtay incelemelerinde de 6292 sayılı Kanun kapsamında iade için açılan davaların Adli Yargı Merciinde açılması gerektiği belirtildiği, o nedenle Adli Yargıda dava açtıkları, vatandaşın hangi mahkemede dava açması gerektiğini bilmesinin beklenemeyeceği, idari yargının süreye ilişkin katı uygulamaları, görev uyuşmazlıkları durumunda vatandaşların hak kaybına yol açmaması gerektiği, bu süreçte yaşanan belirsizlik ve görevli mahkemenin tespitine dair zorluklar göz önünde bulundurularak, hakkaniyet gereği davanın esastan incelenerek hüküm kurulması gerekirken tüm bu hususlar göz ardı edilerek hak arama hürriyetinin kısıtlandığı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davalı idare tarafından, temyiz isteminin reddi ile Mahkeme kararının onanması gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ...'IN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle,1. Temyiz isteminin reddine,2. ... Bölge İdare Mahkemesi ...İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan tutarın Mahkeme tarafından iadesine,4. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,5. Kesin olarak, 17/06/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.