Danıştay 10. Daire Başkanlığında görülen, tapu tescil talebinin reddi ile ölüme bağlı tasarrufların tescili genelgesi maddelerinin iptal davası.
Özet: Davacı, miras yoluyla edinilen taşınmazların tapuya tescil talebinin reddedilmesine dair tapu müdürlüğü ve genel müdürlük kararları ile bu kararlara dayanak teşkil eden, "ölünceye kadar bakma sözleşmesi ve miras hukuku uygulamaları" konulu genelgenin ölüme bağlı tasarrufların tapu siciline tesciliyle ilgili belirli paragraflarının iptalini talep etmektedir; mahkeme, idari yargıda dava açılabilmesi için aranan şartlar, özellikle birden fazla idari işlemin tek dilekçe ile dava edilip edilemeyeceği ve idari yargının görev alanı gibi hususları 2577 sayılı Kanun hükümleri kapsamında değerlendirmektedir.
Danıştay 10. Daire Başkanlığı         2025/1522 E.  ,  2025/2652 K.
"İçtihat Metni"

T.C.

D A N I Ş T A Y
ONUNCU DAİRE
Esas No : 2025/1522
Karar No : 2025/2652
DAVACI : ... Başkanlığı
VEKİLİ : Av. ...
DAVALI : ... Bakanlığı ... Genel Müdürlüğü
DAVANIN_ÖZETİ : Davacı tarafından, Şişli Tapu Müdürlüğünün ... tarih ve ... yevmiye numaralı kararı ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının ve Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı, "Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi ve Miras Hukuku Uygulamaları" konulu Genelgesi'nin "Ölüme Bağlı Tasarrufların Tapu Siciline Tescili" başlıklı II. bölümünün "Mirasçı Atama" başlıklı 1. kısmının 6., 7. ve 8. paragraflarının iptaline karar verilmesi istenilmektedir.
DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ : ...
DÜŞÜNCESİ : 2577 sayılı Kanunun 5. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddi gerektiği düşünülmektedir.
TÜRK MİLLETİ ADINA
Karar veren Danıştay Onuncu Dairesince, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 14. maddesi uyarınca Tetkik Hakiminin raporu ve sözlü açıklamaları dinlendikten sonra, gereği görüşüldü:
2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 2. maddesinin 1. fıkrasında, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlâl edilenler tarafından açılan iptal davaları, idari eylem ve işlemlerden dolayı kişisel hakları doğrudan muhtel olanlar tarafından açılan tam yargı davaları ve tahkim yolu öngörülen imtiyaz şartlaşma ve sözleşmelerinden doğan uyuşmazlıklar hariç, kamu hizmetlerinden birinin yürütülmesi için yapılan her türlü idari sözleşmelerden dolayı taraflar arasında çıkan uyuşmazlıklara ilişkin davalar, idari dava türleri olarak sayılmış; 5. maddesinin 1. fıkrasında, her idari işlem aleyhine ayrı ayrı dava açılacağı; ancak aralarında maddi veya hukuki yönden bağlılık ya da sebep sonuç ilişkisi bulunan birden fazla işleme karşı bir dilekçe ile de dava açılabileceği hükme bağlanmıştır.
Aynı Kanun'un 14. maddesinin 3. fıkrasının (a) bendinde, görev ve yetki; (g) bendinde, dilekçelerin 3. ve 5. maddelere uygun olup olmadıkları hususları ilk inceleme konuları arasında sayılmış; 15. maddesinin 1. fıkrasının (a) bendinde de, adli yargının görevli olduğu konularda açılan davaların reddine karar verileceği; (d) bendinde, dilekçelerin, 3. ve 5. maddelere uygun olmaması halinde uygun şekilde yeniden düzenlenmek veya noksanlıkları tamamlanmak üzere reddine karar verileceği kuralı getirilmiştir.
2575 sayılı Danıştay Kanunu'nun 24. maddesinde ise, bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarınca çıkarılan ve ülke çapında uygulanacak düzenleyici işlemlerin iptali istemiyle açılacak davalarda, ilk derece mahkemesi olarak Danıştayın görevli olduğu hükme bağlanmıştır.
Dava dilekçesinde, davacı tarafından, dava dışı üçüncü kişinin miras bıraktığı taşınmazların Kurumları adına tapuya tescili için Şişli Tapu Müdürlüğüne başvurulduğu, Şişli Tapu Müdürlüğünün ... tarih ve ... yevmiye numaralı kararıyla tescil talebinin reddine karar verildiği, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü II. (İstanbul) Bölge Müdürlüğünün ... tarih ve ... sayılı kararıyla da bu karara yapılan itirazın süresinde olmadığından bahisle karar verilmesine yer olmadığına karar verildiği, anılan her iki karara yapılan itiraz üzerine Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığınca verilen ... tarih ve ... sayılı kararla Şişli Tapu Müdürlüğünün tescil talebinin reddine yönelik kararının yerinde olduğundan bahisle onandığı, Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü II. (İstanbul) Bölge Müdürlüğü kararının ise itiraz dilekçelerinin süresinde olduğundan bahisle bozulduğu belirtilmekte olup, bakılmakta olan davanın, Şişli Tapu Müdürlüğünün ... tarih ve ... yevmiye numaralı tescil talebinin reddine ilişkin kararı ile bu kararın onanmasına yönelik Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının ve bu işlemlerin dayanağı olan Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının 04/07/2022 tarih ve 2022/3 sayılı, "Ölünceye Kadar Bakma Sözleşmesi ve Miras Hukuku Uygulamaları" konulu Genelgesinin "Ölüme Bağlı Tasarrufların Tapu Siciline Tescili" başlıklı II. bölümünün "Mirasçı Atama" başlıklı 1. kısmının 6., 7. ve 8. paragraflarının iptaline karar verilmesi istemiyle açıldığı anlaşılmaktadır.
4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 705. maddesinin 1. fıkrasında, taşınmaz mülkiyetinin kazanılmasının tescille olacağı; 716. maddesinin 2. fıkrasında, bir taşınmazın mülkiyetini işgal, miras, kamulaştırma, cebrî icra veya mahkeme kararına dayanarak kazanan kişinin tescili doğrudan doğruya yaptırabileceği; 1008. maddesinde, taşınmaza ilişkin, mülkiyet, irtifak hakları ve taşınmaz yükleri ile rehin haklarının tapu kütüğüne tescil edileceği; 1013. maddesinin 1. fıkrasında, tescilin, tasarrufa konu olan taşınmaz malikinin yazılı beyanı üzerine yapılacağı; 1014. maddesinde, bir tescilin terkin edilmesi veya değiştirilmesinin, ancak bu kaydın kendilerine hak sağladığı kimselerin yazılı beyanı üzerine yapılabileceği; 1015. maddesinin 1. fıkrasında, tescil, terkin ve değişiklik gibi tasarruf işlemlerinin yapılabilmesinin, istemde bulunanın, tasarruf yetkisini ve hukukî sebebi belgelemiş olmasına bağlı olduğu; 1016. maddesinin 1. fıkrasında, tasarruf yetkisine ve hukukî sebebe ilişkin belgelerin tamam olmaması halinde istemin reddedileceği; 1021. maddesinde, kurulması kanunen tescile tâbi aynî hakların, tescil edilmedikçe varlık kazanamayacağı; 1027. maddesinin 1. fıkrasında, ilgililerin yazılı rızaları olmadıkça, tapu memurunun, tapu sicilindeki yanlışlığı ancak mahkeme kararıyla düzeltebileceği hüküm altına alınmıştır.
Hukukumuzda, kural olarak, tapu siciline tescil veya sicil kayıtlarının terkini ya da tadili gibi işlemlerden yahut bu işlemlerin tesisi yönündeki taleplerin reddine ilişkin işlemlerden kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünün, adli yargının görevinde olduğu kabul edilmektedir. Zira, bu gibi işlemler taşınmazın mülkiyet durumu üzerinde tashihe neden olan işlemler olduğundan bundan kaynaklanan uyuşmazlıkların çözümünde, medeni hukuk hükümlerinin incelenmesi gerekmektedir. Esasen bu husus, 4721 sayılı Kanun'un 1007, 1011, 1016 ve 1026. maddelerinde de zımnen yer almıştır.
Nitekim, Uyuşmazlık Mahkemesinin 14/12/2020 tarih ve E:2020/662, K:2020/721 sayılı kararında, "... talebin doğrudan, miras yoluyla taşınmaz mülkiyetinin intikaline ve tesciline yönelik olduğu, bir başka ifade ile tescil sonucu doğuracak bir talep olduğu gözetildiğinde, ortada idari yargı yetkisi kapsamına giren bir idari dava bulunmadığı ve uyuşmazlığın çözümlenmesinde, Medeni Kanun hükümlerine göre adli yargı yerlerinin görevli bulunduğu..." ifadelerine yer verilmiştir.
Buna göre, dava dilekçesinde iptal istemine yer verilen tapu tescil talebinin reddine yönelik Şişli Tapu Müdürlüğünün ... tarih ve ... yevmiye numaralı kararı ile bu kararın onanmasına ilişkin Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararının, yukarıda yer alan Kanun hükümleri uyarınca idari yargı yerlerinde dava konusu edilmesi imkan dahilinde olmayıp, anılan işlemlere karşı adli yargı yerlerinde dava açılması gerektiği açıktır.
Bu durumda, bakılan davada, Genelge maddelerinin iptaline ilişkin istemin Danıştayın görev alanına giren işlerden olduğu hususunda bir tereddüt bulunmamakla birlikte, iptal istemine konu uygulama işlemleri adli yargı yerlerinin görevinde olduğundan ve farklı yargı kollarının görev alanına giren işlemlere karşı tek dilekçe ile dava açılabilmesine hukuken olanak bulunmadığından, dava konusu düzenleyici işlem ile uygulama işlemlerinin iptali istemine aynı dilekçede yer verilmesi, 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesi uyarınca mümkün bulunmamakta ve bu haliyle, dava dilekçesinin 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine uygun düzenlenmediği sonucuna varılmaktadır.
Buna göre, davacı tarafından, Şişli Tapu Müdürlüğünün ... tarih ve ... yevmiye numaralı kararı ile Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü Tapu Dairesi Başkanlığının ... tarih ve ... sayılı kararına yönelik olarak adli yargı yerinde görülmesi gereken dava ile idari yargı yerinde (Danıştayda) görülmesi gereken Genelge'nin ilgili hükümlerinin iptali istemli davanın ayrı ayrı dilekçelerle doğru yargı kolunda açılması gerekmektedir.
KARAR SONUCU :
Açıklanan nedenlerle;
1) 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15. maddesinin 1. fıkrasının (d) bendi uyarınca bu kararın tebliğinden itibaren 30 (otuz) gün içinde 5. maddeye uygun şekilde, yukarıda belirtilen hususlar göz önüne alınarak gerekli harç ve posta ücreti yatırılmak suretiyle Dairemiz nezdinde dava açılmakta serbest olmak üzere DAVA DİLEKÇESİNİN REDDİNE,
2) 2577 sayılı Kanun'un 15. maddesinin 5. fıkrası hükmüne göre dilekçenin reddi üzerine yeniden verilen dilekçede aynı yanlışlıklar yapıldığı takdirde davanın reddine karar verileceğinin davacıya duyurulmasına,
3) Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde bırakılmasına, posta gideri avansından artan miktarın davacıya iadesine, 21/05/2025 tarihinde oybirliğiyle kesin olarak karar verildi.