Davacı şirketin karayolu yapımında kullanılacak kırma eleme tesisi alımına ilişkin sözlü anlaşma ve çeklerden kaynaklanan menfi tespit davasında, Yargıtayın davacının iflası nedeniyle İİK 194 uyarınca bozma kararı.
Özet: Karayolu yüklenicisi olan davacı şirket, sözlü anlaşma ile temin edeceği iddia edilen kırma eleme tesisi için verdiği çeklere ilişkin olarak davalıya borçlu olmadığının tespiti, çeklerin iptali ve kötü niyet tazminatı talebiyle menfi tespit davası açmış, davalı ise yazılı sözleşme ile kendi mevcut makinesini sattığını ve davacının teslim alıp kullandığını ileri sürerek davanın reddini ve kendisi lehine tazminat talep etmiştir; ilk derece mahkemesi davacının talebini reddetmiş, ancak Yargıtay, davacının iflası sebebiyle ilgili kanun gereği yargılamanın durdurulmaması usulü hatası nedeniyle kararı bozmuştur.
T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA VERİLEN GEREKÇELİ KARARESAS NO : 2018/150 EsasKARAR NO : 2025/593BAŞKAN : ... ...ÜYE : ... ...ÜYE : ... ...KATİP : ... ...DAVACI : ... ..VEKİLİ : Av..DAVALI : ...VEKİLİ : Av. ...DAVA : Menfi Tespit DAVA TARİHİ : 07/06/2013KARAR TARİHİ : 11/09/2025G.KARARIN YAZIM TARİHİ : 18/09/2025Mahkememizde görülen davanın yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:İDDİA :Davacı vekili iddiasında özetle; Müvekkili şirketin Karayolları 18. Bölge Müdürlüğüne bağlı Göle-Ardahan yolunu üstlenen yüklenici firma olduğunu, yapımını üstlendiği yolda kullanmak üzere 15.08.2012 tarihinde davalı şirket yetkilileri ile sözlü olarak akit yapıldığını, 550.000,00-TL bedel mukabilinde kırma eleme tesisi kurulmasını talep ettiğini, davalı şirket yetkililerin kabulü üzerine ...'da müvekkili şirket nezdinde yapılan sözlü anlaşma gereği davalı şirkete 15.08.2012 başlangıç tarihli 110.000,00-TL'lik nama yazılı, muhatabı TEB olan 15.09.2012 tarihli 110.000,00-TL, 15.10.2012 tarihli 110.000,00-TL, 15.11.2012 tarihli 110.000,00-TL ve 15.12.2012 tarihli 110.000,00-TL bedelli olmak üzere toplam 5 adet çek verildiğini, taraflar arasında yapılan sözlü sipariş gereği davalı şirket çekleri almasını rağmen yapımını üstlendiği kırma eleme tesisini yapmadığını ve usulüne uygun olarak teslim etmediğini, ayıplı olarak getirilen ve işlemini görmeyen tesisin yenisi ile değiştirilmesi istenilmiş ise de davalının bu yükümlülüğü yerine getirmediğini iddia ederek, ... 12. İcra Müdürlüğünün 2013/8584 sayılı dosyası ile takibe konu kılınan 5 adet çekten dolayı davalıya borçlu olmadığının tespitine, çeklerin iptaline ve davalının kötü niyet tazminatı ödemesine karar verilmesini talep etmiştir.SAVUNMA :Davalı vekili savunmasında özetle; Davacının iddialarının tamamen gerçek dışı olduğunu, taraflar arasında 04.04.2012 tarihli yazılı sözleşme akdedildiğini, müvekkili şirketin sahibi olduğu, sözleşme tarihinde Şavşat-Ardanuç kavşağında kurulu olan 110'luk Konkasör Tesisi ve Erzincan-Kemaliye yolunda çalışır vaziyette kurulu olan mekanik plentin satışı konusunda 04.04.2012 tarihli sözleşme ile 600.000,00-TL+KDV olarak anlaşıldığını, sözleşme gereği davacı şirketin tesisleri çalışır vaziyette olduğu yerde en geç 30.06.2012 tarihinde teslim alacağını, sözleşme gereğinin müvekkili tarafından yerine getirildiğini, davacının satın aldığı tesisleri tırları ile gelip alıp kendi şantiyesine kurduğunu, davacı tarafından alınmış olan makinelerin halen Ardahan-Göle Devlet Karayolunu yapan davacı şirkete ait şantiye sahasında kurulu vaziyette olduğunu, davalının makine imalatçısı olmadığını, sahibi olduğu 2. el konkasör (kırma-eleme) tesisini davacıya sattığını, davacı tarafından icra takibinden sonra çeklerin iadesi için ihtar çekildiğini, davacının iyi niyetli olmadığını, müvekkilinden aldığı tesisi bir yıl aşkın süredir çalıştırdığını, davacının iş bu davayı açmakta kötü niyetli olduğundan %20 kötü niyet tazminatının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.YARGILAMA SAFAHATI :Mahkememizin 2013/404 Esas sırasında yapılan ilk yargılama sonunda verilen 08/04/2015 tarihli ve 2015/188 sayılı kararda; " Davacı, bu davayı sözleşmeye konu makinenin kendilerine teslim edilmediğinden bahisle verilen çekler nedeniyle borçlu olmadığı iddiasıyla açmışsa da yukarıda bahsi geçen hazırlık soruşturmasından satışa konu konkasörün davacı tarafından dava dışı ... Gruba satılıp teslim edildiği, makinelerin davacı tarafından sözleşme gereği mahallinden teslim alındığı, ancak bedelinin ödenmediği, teslim edilen ve takibe konulan çeklerin takibe konulmasına kadar davacının ayıplı ifa veya teslimin ifası hususunda davalıya bir ihtarda çekmediğinden bu yöndeki davacı iddialarına mahkememece itibar edilmemiş, açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş, takipten sonra açılan menfi tespit davasında tedbir talebi reddedildiğinden davalının tazminat talebi de yerinde görülmeyerek izah olunan gerekçelerle davanın reddine, davalılar kötüniyet tazminatı talebinin reddine" karar verilmiştir.Mahkememiz kararının davacı vekilince temyizi üzerine, Yargıtay 19. Hukuk Dairesinin 2016/10204 Esas, 2017/7894 Karar sayılı, 12.12.2017 Tarihli İlamı ile; "Dava dosyasının incelenmesinden davacı ... ... İnş. ve San. Tic. A.Ş.’nin ... 6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 18/07/2014 gün, 2013/122 esas sayılı kararı ile iflasının açıldığı anlaşılmaktadır. İİK'nın 194. maddesinin ilk cümlesinde düzenlenen “ ...acele haller müstesna olmak üzere müflisin davacı ve davalı olduğu hukuk davaları durur ve ancak alacaklıların ikinci toplanmasından on gün sonra davacı olunabilir...” hükmü öngörülmekle, mahkemece karardan önce iflas eden davacı yönünden adı geçen madde gereğince işlem yapılmamış olması usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir. " gerekçesi ile Mahkememiz kararını bozmuştur.Bozma sonrası Mahkememizin 2018/150 Esas sayılı dosyasında yapılan yargılamada, bozma ilâmına uyulmasına karar verilmiş, İİK.'nın 194. Maddesi uyarınca hakkında iflas kararı verilen davacı şirket yönünden yargılama durmuş, ikinci alacaklılar toplantısı yapılması ve 10 günlük yasal sürenin geçmesi beklenilmiş, aşağıdaki gerekçe ile hüküm verilmiştir.GEREKÇE : Dava; edimin ifa edilmemesi nedeniyle satış sözleşmesi gereği davalıya verilen çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespiti istemine ilişkindir. Tarafların bildirmiş olduğu deliller toplanmış, takip ve bildirilen soruşturma evrakı sureti getirtilmiş, mahkemece resen seçilen mali müşavir bilirkişiden taraf defter ve kayıtları incelenmek suretiyle dava konusu çeklerin ve akdi ilişkinin taraf defterlerinde ne şekilde yer aldığını belirler rapor alınmıştır. ... 12. İcra Müdürlüğünün 2013/8584 sayılı takip dosyasının tetkikinden; davalının davacı aleyhine dava konusu 5 adet çekten dolayı kambiyo senetlerine mahsus haciz yoluyla takip başlattığı görülmüştür.Taraflar arasında kırma-eleme tesisinin satışından kaynaklı akdi ilişkinin mevcudiyeti konusunda uyuşmazlık yoktur. İhtilaf; sözleşme çerçevesinde davalının edimini ifa edip etmediği, dava konusu çekler nedeniyle davacının borçlu olup olmadığı hususlarındadır. Davacı, dava dilekçesinde taraflar arasında satışa ilişkin sözlü anlaşma yapıldığı iddiasında bulunmuş ise de davalının cevap dilekçesi ekinde sunduğu yazılı sözleşme, 27/03/2014 tarihli beyan dilekçesinde kabul edilmiş olup bu kabul çerçevesinde taraflar arasında 04/04/2012 tarihli sözleşmeye istinaden akdi ilişkinin var olduğu mahkemece kabul edilmiştir. 04/04/2012 tarihli sözleşmeye göre, davalı adına kayıtlı olan 110 luk Savşak-Ardanuç kavşağında kurulu konkasör tesisinin, Erzincan-Kemaliye yolunda kurulu mekanik plentin olduğu yerde davalıya teslim edileceği, toplam satış bedelinin 600.000,00-TL+KDV olduğu, 110.000,00-TL bedelli 5 adet çek verileceği ve ayrıca 50.000,00-TL peşinatın ödeneceğinin kararlaştırıldığı, 30/06/2012 teslimin yapılacağı öngörümüştür. Her ne kadar davacı satışa konu makinelerin davalı tarafından imal edilip teslim edileceğini iddia etmiş ise de ihtilafsız olan sözleşmeye göre satışa konu makinelerin ikinci el makine olduğu, mevcut bulundukları yerden davacı tarafından teslim alınacağı kararlaştırılmıştır. Davacı, sözleşme konusu makinelerin teslim alınmadığını, davalı ise teslim edildiğini savunmaktadır.Mahkememiz dosyasına Göle Cumhuriyet Başsavcılığının 2013/381 sayılı soruşturma evrakı kazandırılmıştır. Hazırlık evrakının tetkikinden; davalı şirket yetkilisi ... ... Ardahan-Göle yolunu yapmakta olan... İş Ortaklığına 30/06/2012 tarihinde çalıştırılmak üzere kiraya verilen ve teslim edilen makinelerin şantiye sahasında bulunduğunu, tarafınca alınmak istendiğini, ancak şantiye de bulunan şirket yetkilisinin makineleri almasını engellediğinden bahisle şikayet dilekçe verdiği, yapılan soruşturma neticesinde taraflar arasında hukuki ihtilaf bulunduğundan şantiye sahası sorumlusu ... ... hakkında kamu adına kovuşturmaya yer olmadığına 21/05/2013 tarihinde karar verildiği, soruşturma sırasında beyanı alınan şüpheli ... ... ...'ın 10/05/2013 tarihli ifadesinde, kendisinin ... ... Elektrik Üretim sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.'nin hissedarı ve müdürü olduğunu, şirketin Makimsan ... Temaldaş İş Ortaklığına ihale edilen Göle Ardahan Karayolunun alt yüklenicisi olduğunu, işi taşeron olarak yaptıklarını, şikayetçinin maliki olduğunu iddia ettiği konkasör tesisini firmanın ağustos 2012 tarihinde ... ... İnş. San. Ve Tic. A.Ş. tarafından satılıp teslim edildiğini, satıcı ... A.Ş.'ye mallara ilişkin KDV dahil 780.000,00-TL tutarında 27/08/2012 tarih 052303 seri numaralı fatura keşide edilerek verildiğini, ... A.Ş. ile tahmini Mart 2013 tarihinde hesap mutabakatı yapıp konkasör tesisini de iade edilmesi hususunda anlaştıklarını, 04/05/2013 tarihinde şantiyeye tanımadığı birinin gelerek konkasör tesisini söküp teslim almak istediğini, kendisinin ... A.Ş. ile yaptığı anlaşmaya göre mekanik plent ve DMK 3 kum makinesinin kendilerine ait olduğunu, konkasör tesisinin de ...'a ait olduğunu , gelen şahsın sadece konkasör tesisini teslim almak istediğini, mekanik plentin ve DMK 3 kum makinesinin kendilerine ait olduğunu bildiğini, her ne kadar şikayetçinin sözü edilen konkasörü kiraya verdiğini iddia etmiş ise de kendilerinin müşteki ile herhangi bir kira mukavelesi düzenlemediklerini beyan etmiştir. Hazırlanan bilirkişi raporunda davalının defter ve kayıtlarında davacı tarafından verilen çeklerin yer almadığı, davacı defterlerinde kayıtlı olduğu bildirilmiştir. Davacı, bu davayı sözleşmeye konu makinenin kendilerine teslim edilmediğinden bahisle verilen çekler nedeniyle borçlu olmadığı iddiasıyla açmışsa da yukarıda bahsi geçen hazırlık soruşturmasından satışa konu konkasörün davacı tarafından dava dışı ... Gruba satılıp teslim edildiği, makinelerin davacı tarafından sözleşme gereği mahallinden teslim alındığı, ancak bedelinin ödenmediği, teslim edilen ve takibe konulan çeklerin takibe konulmasına kadar davacının ayıplı ifa veya teslimin ifası hususunda davalıya bir ihtarda çekmediğinden bu yöndeki davacı iddialarına mahkememece itibar edilmemiş, açıklanan gerekçelerle davanın reddine karar verilmiş, takipten sonra açılan menfi tespit davasında tedbir talebi reddedildiğinden davalının tazminat talebi de yerinde görülmeyerek izah olunan gerekçelerle aşağıdaki hüküm kurulmuştur. HÜKÜM: Açıklanan gerekçeye ve dosya kapsamına göre;1-Davanın REDDİNE,2-Davalılar kötüniyet tazminatı talebinin reddine,3-Harçlar kanunu gereğince alınması gereken 615,40-TL harcın mahsubu ile fazladan alınan 8.777,25-TL'nin yatıran tarafa iadesine,4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiginden A.A.Ü.T göre hesaplanan 86.500,00-TL nisbi vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,5-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin kendi üzerinde bırakılmasına,6-Kullanılmayan gider avansının bulunması halinde kararın kesinleşmesinden sonra HMK’nun 333. maddesi uyarınca resen yatırana İADESİNE,Dair,davacı vekilinin yüzüne karşı, davalının yokluğunda gerekçeli kararın tebliğden itibaren 15 gün içerisinde temyiz yolu açık olmak üzere oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.Başkan ... E imzalıdırÜye ...E imzalıdır Üye ... E imzalıdırKatip ... E imzalıdır