Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinde idari kararlarla durdurulan gemi söküm hizmet sözleşmesinden kaynaklanan menfi tespit ve istirdat davasında mücbir sebep ve aşırı ifa güçlüğü tartışmaları.
Özet: Davacı şirket, davalı ile imzaladığı gemi söküm tesisi işletme sözleşmesi kapsamında, idari mercilerce faaliyetlerin ve tarama işlemlerinin durdurulması nedeniyle edimlerini yerine getiremediğini, bu durumun mücbir sebep ve aşırı ifa güçlüğü oluşturduğunu belirterek, sözleşme gereği ödeme yükümlülüklerinin askıya alınması veya sözleşme koşullarının değiştirilmesi taleplerinin davalı tarafından reddedilmesi üzerine, haksız yere tahsil edilen bedellerin iadesi ve mevcut ödeme yükümlülüğünün bulunmadığının tespiti amacıyla dava açmıştır.
T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/15 Esas - 2026/401
T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ " TÜRK MİLLETİ ADINA " KARARESAS NO : 2024/15 EsasKARAR NO: 2026/401DAVA : Menfi Tespit (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 30/04/2025KARAR TARİHİ : 21/05/2026GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : 19/06/2026 Mahkememizde görülmekte olan İstirdat ( Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan) asıl ve birleşen davanın yapılan açık yargılaması sonunda,DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 13/01/2022 tarihli ... A.Ş. ... Çerçevesinde hizmet alımı yapılarak işletilmesi işine ait sözleşme imzalandığını ve sözleşme uyarınca 26/01/2022 tarihinde iş yeri teslimi yapıldığını, yer teslimin yapılmasından sonra, ... adına ... bulunan iş yerine ilişkin olarak müvekkil şirket adına ... verilmesi için evraklar ve malzemeler temin edilerek 02/03/2022 tarihinde ... başvuru yapıldığını, tüm belgelerin sunulmasına rağmen ... 21/04/2022 tarihli yazılarında çalışılması istenilen hususlardan birisinin getirilecek gemilerin draflarının kıyıdaki derinliklerinden fazla olması durumunda karaya oturmaya sebep olabileceği, bu durumda hem emniyetsiz manevra riskinin hem de komşu tesise çapariz verme riskinin bulunduğu, gemi söküm tesisinin kıyı hattından yaklaşık 200 metre açıkta 10 metre derinlik konturunun başladığı, 60 metre açıkta ise derinliklerin 5 metre konturu altına düştüğü, böylece bir ... tarama faaliyeti yapma zorunluluğunun hasıl olduğunun bildirildiği, 21/04/2022 tarihli yazıda istenilen oturma ve emniyetsiz manevra ve çapariz risklerine karşı ... tarama çalışması için gerekli evrakların ilgili kurumlardan temin edildiğini ve ... 24/08/2022 tarihinde ... Tarama Uygunluk belgesinin alındığını, 24/08/2022 tarihinde ... Tarama Ön İzin müracaatı yapıldığını ve ön izinin verildiğini, ... tarama izninin davacı tarafa tebliğ edildiğini, 20/05/2023 tarihinde ... tarama faaliyetinin fiilen başladığını, ... tarama faaliyetinin bu kez ...'ın haksız ve nedensiz başvurusu üzerine ... 'nün 12/06/2023 tarihli yazıları ile durdurulduğunu, ... A.Ş.'nin haksız ve nedensiz başvurusu üzerine 19/06/2023 tarihli yazısı üzerine ... 23/06/2023 tarihli yazıları ile ...'ye ait parseldeki gemi söküm faaliyetine yönelik iş ve işlemlerin durdurulması ile ateşli ve tehlikeli faaliyetlere ilişkin kararların tekrar gözden geçirilmesi gereğinin müvekkili şirkete duyurulduğunu, Ulaştırma Bakanlığı'nın ... Tarama faaliyetinin durdurulmasına yönelik yazısının iptali için 10/08/2023 tarihli dilekçe ile dava açıldığını ve ... Esas sayılı dosyasında 02/11/2023 tarihinde yürütmenin durdurulmasına karar verildiğini, ... Esas sayılı dosyasında itirazların red olunduğunu, ... yazısının iptaline yönelik açılan yürütmenin durdurulmasına yönelik dava... esasına kayıtlandığını, mahkemece henüz bir karar verilmediğini, davalı ...'nin açılan her iki dava dosyasına da davacı müvekkili şirketin yanında fer'i müdahil olduğunu, ... Tarama faaliyeti ile gemi söküm faaliyetine ilişkin iş ve işlemler idari kararlarla durdurulduğundan edimin iflasına başlanılamadığını, bu durumun mücbir sebep teşkil ettiğinin davalı yana vermiş oldukları 20/06/2023 tarihli dilekçeleri ile bildirildiğini ve sözleşmenin 14. maddesi gereğince ödeme mükellefiyetinin durdurularak ek süre talep edildiğini, ayrıca 21/07/2023 ve 11/10/2023 tarihli dilekçelerle tüm müsbit evrakların da sunulduğunu, ister mücbir sebep isterse sözleşme değişikliği yolu ile tesisin çalışabilir hale getirilmesine kadar mükellefiyetsiz bir dönem ihdas talep edildiğini, davalı yan tarafından müvekkili şirkete verilen 13/09/2023 ve 22/11/2023 tarihli cevabi yazılarda sonuç olarak, sözleşme uyarınca verilen 15 aylık mükellefiyetsiz sürenin yeterli olduğunu gemi söküm işini yapan bir şirket olduklarından karşılaşabilecek sorunları öngörmeleri gerektiğini, ... yakınındaki gaz deposunda oluşabilecek sorun nedeniyle 4.000. Ton gemi söküm üretim miktarının azaltılamayacağını, ...'nın gemi söküm faaliyetlerini durdurma yetkisinin bulunmadığını, bu mücbir sebep ve sözleşme değişikliği taleplerinin yerine getirilmeyeceğini bildirdiklerini, ... Esaslı davasında yürütmenin durdurulması kararına itirazın ... Mahkemesince reddi üzerine ...'nden 23/12/2023 tarih ve ... kayıt tarihli dilekçeleri ile ... taramanın tekrar başlamasını talep ettiklerini, tarama izni beklediklerini, sözleşme uyarınca 15 aylık mükellefiyetsiz dönemin 28 Nisan 2023 tarihinde sona erdiğini, ihtirazi kayıtla ödenen hizmet ve gecikme ceza tutarının 40.608.288,70 lira olduğunu, müvekkili şirketin sözleşmede kendisine yüklenen tüm edimlerini yerine getirdiğini, dava konusu edilen sözleşmenin sürekli borç ilişkisi kuran bir sözleşmede olduğunu, sözleşme kurulduktan sonra idarece ... tarafa faaliyeti durdurularak şartların değiştiğini, bu hususun aynı zamanda aşırı İfa Güçlüğüne sebebiyet verdiğini belirterek sözleşmenin 10 ncu maddesine göre her ay itibariyle 4.000.- ton üretim yapılmış gibi hesaplanarak ödenmesi gereken hak ediş bedel ödemesinin, ... ilgili biriminden tesise ilişkin ... alınmasına kadar durdurulması yönünden sözleşmenin uyarlanmasına, 12/13.06.2023 tarihli ... tarama izninin durdurulması kararından sonra ihtirazi kayıtla yapılan 40.608.288,70 Lira hizmet ve gecikme ceza ödemesinden sunulu nedenlerle borcun bulunmadığının tespiti ile 40.608.288,70 Liranın faizi ile birlikte istirdadına, sözleşme ile müvekkil şirkete yüklenilen edimin ifaya başlanılamaması ...'nin alımı sırasında ... verilen ... tarama İzninin 12/13.06.2023 tarihinde durdurulmasıyla başladığı ve yukarıda safhaları açıklandığı gibi hala devam ettiği, an itibariyle teknik ve hukuki nedenlerle yeniden faaliyete başlanması zaman alacağından oluşan mücbir sebep giderek aşırı ifa güçlüğü nedenleriyle sözleşmedeki sürekli edimin yerine getirilmesinin ... ilgili biriminden tesise ilişkin ... alınmasına kadar ihtiyaten durdurulmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında tanzim edilen "... Çerçevesinde Hizmet Alımı Yapılarak İşletilmesi İşi" sözleşmesinin 8.2. Maddesi kapsamında sözleşmenin imzalanmasını müteakip en geç 15. ayın son gününde işe başlanacağı taraflarca kararlaştırıldığını, bu kapsamda işe başlama tarihinin 28.04.2023 olarak belirlendiğini, 28.04.2023 tarihi itibari ile yani davacı firmanın kendi tabiri ile mücbir sebep olarak belirttiği ... kararlarından çok daha öncesinde firmanın zaten işe başlayamadığını, gemi söküm yetki belgesini alamadığını, ... tarama faaliyetlerine dahi başlamadığını, davacı Firmanın 28.04.2023 tarihi ile işe başlayamama gerekçelerini bu tarihten çok daha sonra verilen ... 13.06.2023 tarihli ... tarama faaliyetini durdurma kararını ve ... 19.06.2023 tarih ve ... sayılı bağlayıcı niteliği olmayan tavsiye kararını öne sürdüğünü, ancak sözleşme gereği işe başlaması gereken 28.04.2023 tarihinden önce gemi söküm yetki belgesini almış olsa idi ilgili kararları öne sürerek mücbir sebep kapsamında değerlendirme talebinde bulunmasına da gerek olmayacağını, sözleşmenin 6. Maddesi hükümleri çerçevesinde işe başlama tarihi olan 28.04.2023 tarihinden itibaren müvekkili şirketçe davacı tarafa faturalar kesildiğini ve davacı tarafça da ilgili tutarlar ödendiğini, davacı tarafın, alanında uzman, uyuşmazlığa konu bölgede ayrıyeten kendisine ait ... bulunan köklü bir firma olduğunu, tanzim edilen sözleşme kapsamında öncelikle ... almak için başvuru yapması gerektiğinin bilincinde olduğunu, davacı taraf, gemi söküm yetki belgesini almak için ilgili Bakanlıklarca bir takım şartların öne sürüldüğünü iddia etse de zaten istenen belgeler ilgili yönetmelikler kapsamında belirli olmakla birlikte aynı bölgede kendi tesisi de bulunduğundan kendisinden istenebilecek belgelerin bilincinde olduğunu, davacı firmanın gemi söküm izin yetki belgesi almak için: 02.03.2022 tarihinde yapmış olduğu başvuruya; ... 21.04.2022 tarih ve ... sayılı yazı ile ... verilmesi için yerine getirilmesi gereken hususları bildirdiğini, davacı tarafın, gerekli belgeleri en hızlı şekilde hazırladığını iddia ederek ilgili Bakanlık yazısından itibaren 4 ay sonra 18.08.2022 tarihinde “... tarama malzemesinin çevresel yönetimi uygunluk belgesi” için başvuru yaptığını, ... 24.08.2022 tarih ve ... sayılı yazı ile, “... tarama malzemesinin çevresel yönetimi uygunluk belgesi” verildiğini, kendisinden hangi belgelerin isteneceğinin bilincinde olan basiretli tacir davacı firmanın 4 aylık hazırlık sürecinden sonra ilgili uygunluk belgesini elde etmesinin kabul edilemez olduğunu, zira ... tarama izin belgesini elde etmek için; ... tarama malzemesinin çevresel yönetimi uygunluk belgesinin yanı sıra tarama ön izni için, akabinde tarama izin belgesi için de ayrıca başvuru yapması gerektiğini, 9 Ağustos 2016 Tarihli 29796 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan ... Yönetmeliği'nin 5. maddesi gereği ... tarafından tarama ön izni verileceğinin hükme bağlandığını, Yönetmeliğin 19. maddesinde tarama ön izin alma başvurusu için gerekli belgelerin belirtildiğini, yine aynı Yönetmeliğin 21. maddesinde ise; tarama ön iznini alan tarama taleplisinin hükümde belirtilen belgeler ile ilgili ... başvuru yapılacağının hükme bağlandığını, ilgili hükümler doğrultusunda ... tarama ön izni ve ... tarama izni belgesinin aşamalı bir şekilde alınması gerektiği anlaşıldığını, belgeler eksiksiz sunulur ise ... tarama izin belgesinin ortalama 1 ay içerinde elde edilebileceğinin uygulamada görünen bir gerçek olduğunu, davacı firmanın, ... tün 24.08.2022 tarih ve ... sayılı yazı ile elde ettiği “... tarama malzemesinin çevresel yönetimi uygunluk belgesi”ni almasını müteakip deniz ... taramasının yapılabilmesi için ... Mad.Tic.A.Ş ile 30.08.2022 tarihli ... Tarama Sözleşmesi imzaladığını, davacı firmanın veya alt yüklenicisinin ne zaman başvuru yaptığı bilinmemekle birlikte tarama ön izninin 17.11.2022 tarihinde; elde edildiğini, 15 aylık işe başlama süresinin yani 28.04.2023 tarihine yaklaşıldığının bilincinde olan davacının tarama ön izni için hemen başvuru yapmamış olmaması ile tarama ön iznini elde etmesinin 2022 yılının 11. Ayını bulduğunu, 17.11.2022 tarihinden iki ay geçtikten sonra taşeron Firmanın 20.02.2023 tarihli başvurusu ile ... 22.02.2023 Tarih ve ... sayılı yazı ile tarama izni verilebilmesi için eksik belgeleri bildirildiğini, eksik belgeler ay içinde giderilebilmiş ve ...02.03.2023 Tarih ve ... sayılı yazı ile tarama izni verildiğini, davacı tarafın zaten makul olmayan süreçte başlattığı ... tarama izin belgesi alma sürecinin ... 02.03.2023 tarihli izni ile sonlandığını, davacı firmanın, yaklaşık 7 ay boyunca elde etmeye çalıştığı izin belgesi ile derhal ... taramasına başlaması gerekirken ve işe başlama süresinin sonuna gelindiği sabit iken ... tarama faaliyetlerine başlamadığını, bu sebeple de davacı Firma, ... süre uzatım talep ettiğini, ... 16.05.2023 Tarih ve ... sayılı yazı ile tarama izninin uzatıldığını, davacı taraf, 20.05.2023 tarihinde ... tarama faaliyetine başlamışsa da ... 13.06.2023 tarihli ve ... sayılı yazısı ile ... AŞ'ye ait kıyı düzenlemesi anroşmanlarında göçmeye sebebiyet verebileceğini ispatlayan "geoteknik ve kıyı mühendisliği" bakış açısıyla hazırlanmış teknik hesap raporunun ... A.Ş tarafından 6 ay içinde sunulmasına kadar ... tarama faaliyetlerinin durdurulduğunu, ilgili idari işleme karşı ...Esas sayılı dosya ile yürütmenin durdurulması kararını verdiğini, ancak davacı Firmanin halen ... tarama faaliyetine başlamadığını, 15 aylık işe başlama süresini davacı taraf kusurlu ve ihmalkar hareketleri ile geçirdiğinden, işe başlama süresinin sonuna gelindiği halde ve davacı ... tarama izin belgesini almasına rağmen ... tarafa faaliyetlerine başlamadığından, idarenin ... tarama durdurma kararına karşı yürütmenin durdurulması kararı verildiği halde halihazırda halen faaliyetlere başlamadığından davacı talebinin reddinin gerektiğini, taraflar arasında tanzim edilen Sözleşmenin 64.6.2 maddesinde sözleşmenin teknik detayları ve alınması gereken belgeler gereği Sözleşmenin 64.4.2. Maddesi ile bu hususlarda çıkabilecek sorunların davacı Firma tarafından çözüleceği kararlaştırıldığını, ilgili hüküm karşısında davacının işbu davasının reddinin gerektiğini, Taraflar arasında tanzim edilen Sözleşmenin 6.4.6.3 maddesinde uyuşmazlığa konu ... yakınlarındaki gaz depolama tesisleri ile oluşabilecek sorunların çözümünün, davacı tarafa ait olduğu, tesiste oluşabilecek sorunları mazeret göstererek davacının taahhüt ettiği aylık en az 4.000 ton gemi söküm üretim miktarının azaltılması talebinde bulunamayacağının açık olduğunu, taraflar arsasında tanzim edilen Sözleşmenin 17.2. Maddesi ile davacı tarafın, sözleşme kapsamındaki yükümlülüklerini yerine getirirken gereken özeni ve ihtimamı göstermeyi, sözleşme konusu işi; sözleşme ve ilgili dokümanlarına göre belirlenen süre ve miktarda gerçekleştirmeyi ve sözleşme süresi boyunca oluşabilecek kusurları Sözleşme hükümlerine uygun olarak gidermeyi kabul ve taahhüt ettiğini, tüm izah edilenler, davacı tarafın kusurlu hareketleri ve ihmalleri neticesinde boşta geçirilen 15 aylık hazırlık süreci ve izah edilen Sözleşme hükümleri kapsamında gelinen aşamada işbu davanın reddinin gerektiğini, ... 19.06.2023 tarih ve ... Sayılı yazısının Sözleşmenin Uyarlanması ve Ödenen Miktarların İstirdatı Talebine Konu olamayacağını, ... 19.06.2023 tarih ve ... sayılı yazı ile ... arz edildiğini, ...'nın işini durdurma yetkisi bulunmadığını, ilgili yazıdaki metin bütün olarak gözetildiğinde " gemi faaliyetlerinin durdurulması ve gemi söküm faaliyetleri ile ... ... terminalinde telafisi mümkün olmayacak kazalara neden olabilecek ateşli ve tehlikeli faaliyetlere ilişkin kararların tekrardan gözden geçilmesi” talep edildiği anlaşıldığını, ilgili yazının sadece tavsiye niteliğinde olduğunu, bu kapsamda davacı tarafın sözleşmenin uyarlanması ve ödenen miktarların istirdatı talebi kabul edilemez olduğunu, Türk Borçlar Kanunun 138. Maddesinin getirdiği hukuki düzenleme gereği; bir sözleşmenin uyarlanabilmesi için: Sözleşme yapıldıktan sonra ortaya çıkan, olağanüstü bir durumun varlığı, Uyarlama talebi olan tarafın sözleşmeyi yaparken olağanüstü durumu öngörmemiş olması ve öngörmesinin beklenmemesi, gerektiğini, ancak işbu davaya konu uyuşmazlıkta izah edilenler çerçevesinde ortaya çıkan olağanüstü bir durumun mevcut olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. BİRLEŞEN ... ESAS SAYILI DAVASINDA DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; asıl dava dilekçesindeki iddialarını tekrar ederek taraflar arasında yapılan sözleşmenin ... alınmasına kadar durdurulması yönünde sözleşmenin uyarlanmasına ve Ocak 2024 ile Mart 2025 aylarına ait ihtirazı kayıtla yapılan 89.505.438,84TL hizmet bedelinden sunulu nedenlerle borcun bulunmadığının tespiti ile ödenen 89.505.438,84TL nin avans faiziyle birlikte istirdadına, davalı kurum hakkında aynı sözleşme ve aynı nedenlere dayalı olarak Haziran 2023 - Aralık 2023 aylarına ilişkin olarak yapılan ödemeleri nedeniyle açılan ve derdest olan ... esas numaralı dosyasıyla birleştirilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; taraflar arasında 13.01.2022 tarihinde "..." sözleşmesi imzalandığını, sözleşmede işe başlama tarihinin 28.04.2023 olarak belirlendiğini ve 26.01.2022 tarihinde yer teslimi yapıldığını, ancak davacı firmanın sözleşmedeki yükümlülüklerini yerine getirmediğini ve dayanağı olmayan gerekçeler göstererek mücbir sebep iddiasında bulunduğunu, davacı firmanın dilekçelerinde yer alan iddiaların hukuki dayanaktan yoksun olduğunu, Borçlar Kanunu'nun 138. maddesine ilişkin uyarlama şartlarından "öngörülemezlik" ve "kaçınılmazlık" şartlarının davacı yan bakımından oluşmadığını, davacı firmanın iddiasının aksine gemi sökümü yapabilmesi için ... tarama izin belgesi alması gerekmediğini, ... tarama faaliyetinin sözleşmesel bir zorunluluk olmadığını, davacı tarafından sunulan teknik raporlar, ... alınamaması ya da sözleşme kapsamında işe başlanamaması gibi esaslı yükümlülüklerin yerine getirilmemesini haklı çıkaracak nitelikte olmadığını belirterek davanın reddini istemiştir. DELİLLER VE GEREKÇE:Asıl ve birleşen dava , hizmet sözleşmesinin uyarlanması ve itirazi kayıt ile yapılan ödemelerin istirdadı istemine ilişkindir. Mahkememizce tarafların deliller toplanmış, ...Esas sayılı dosyası ile ... Esas sayılı dosyası UYAP sistemi üzerinden getirtilerek dosya arasına alınmış, davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarının bulunduğu ... Nöbetçi Asliye Ticaret Mahkemesi'ne talimat yazılmış, bilirkişi incelemeleri yaptırılmıştır.Davacı tarafın ticari defter ve kayıtlarının bulunduğu ... Mahkemesine yazılan talimat sonucu düzenlenen 09/01/2024 tarihli bilirkişi raporunda özetle; davacı ... Geri Dönüşümlü Maddeler... A.Ş.'nin 2022-2023-2024 yılları inceleme döneminde E-DEFTER tuttuğu, inceleme dönemlerine ait tutulan Yevmiye Defteri ve Defter-i Kebirin E-Defter Beratları tarafımdan incelendiği, oluşturma tarihlerinin yasal süresi içinde yapıldığının görüldüğünü, davacı ... resmi defter kayıtlarına göre; dava dilekçesinin 5.sayfasının 1.tablosunda detaylandırılan davalı tarafından davacı adına düzenlenen 40.608.288,73.-TL toplam tutarındaki faturaların içinden 35.113.128,83.-TL toplam tutarındaki faturaların davacı ... resmi defterlerine kaydedildikleri, 44.970.110,40.-TL toplam tutarındaki davalıya ihtirazi kayıtla yapılan ödemelerin kaydedildikleri; görülmüş olup, dava dilekçesiyle talep edilen, sözleşmenin uyarlanması ile 40.608.288,70.-TL tutarındaki hizmet ve gecikme ceza ödemesinin faizi ile birlikte istirdatına ilişkin talebin hukuki olması sebebiyle değerlendirilmesi ve takdirinin mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir. Mahkememiz tarafından görevlendirilen bilirkişiler tarafından düzenlenen 24/03/2025 tarihli raporda özetle; sözleşmede yazılı mücbir sebep hükümleri, yazışmalar , mahkeme kararı v e uzman görüşü dikkate alındığında uyarlama şartlarının oluşup oluşmadığı hususunda takdirin mahkemeye ait olduğu, mahkemece uyarlama koşullarının oluşmadığının kabul edilmesi halinde istirdat talebinin yerinde olmayacağı hususunda takdirin mahkemeye ait olduğu, mahkemece uyarlama koşullarının oluştuğunun kabul edilmesi halinde ise davacının istirdat talebinin yerinde olacağı ve buna göre 12/13.06.2023 tarihli ... tarama izninin durdurulması kararından sonra tahakkuk eden ve ödenen toplam 40.608.288,70 TL hizmet ve gecikme ceza ödemesinin faizi ile birlikte istirdatı talebi hususunda takdirin mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir. Bilirkişi raporu taraflara tebliğ edilmiş, davacı vekilinin beyan ve itirazları üzerine bilirkişi tarafından düzenlenen 07/03/2026 tarihli ek raporda; 13.06.2023 tarihinde ... tarama izinleri askıya alınmış olsa dahi, davacının planlamasını sözleşme takvimi içerisinde yapamadığı, davacının iddia ettiği üzere ... tarafa izinleri 13.06.2023 tarihinde durdurulmuş olsa bile, sözleşme hükümleri gereği iş başlangıç tarihi olan 13.04.2023 tarihinden sonra ... tarama izinleri durdurulduğundan mücbir sebep veya ifa imkansızlığının bulunmadığı, planlama hatasının bulunduğu sözleşmede yazılı mücbir sebep hükümleri, yazışmalar, mahkeme kararı ve uzman görüşü dikkate alındığında uyarlama şartlarının oluşup oluşmadığı hususunda takdirin mahkemeye ait olduğu, mahkemece uyarlama koşullarının oluşmadığının kabul edilmesi halinde istirdat talebinin yerinde olmayacağı, mahkemece uyarlama koşullarının oluştuğunun kabul edilmesi halinde ise davacının istirdat talebinin yerinde olacağı ve buna göre 12/13.06.2023 tarihli ... tarama izninin durdurulması kararından sonra tahakkuk eden ve ödenen toplam 40.608.288,70 TL hizmet ve gecikme ceza ödemesinin faizi ile birlikte istirdadı talebi hususunda takdirinin mahkemeye ait olduğu, BİRLEŞEN DAVA YÖNÜNDEN ; Mahkemece uyarlama koşullarının oluşmadığının kabul edilmesi halinde istirdat talebinin yerinde olmayacağı, Mahkemece uyarlama koşullarının oluştuğunun kabul edilmesi halinde ise davacının istirdat talebinin yerinde olacağı ve buna göre 12/13.06.2023 tarihli ... tarama izninin durdurulması kararından sonra tahakkuk eden ve ödenen toplam 89.505.438,86 TL ve 40.608.288,70 TL hizmet bedelinin takdirin mahkemeye ait olduğu belirtilmiştir. Toplanan deliller, dosya içeriği ve bilirkişi raporları birlikte değerlendirildiğinde; sözleşmenin 8.2 maddesine göre, yüklenicinin gerekli izinleri alabilmesi ve tesisin çalıştırılması için zorunlu yatırımları yapabilmesi amacıyla sözleşmenin imzalanmasını müteakip en geç 15. ayın son günü işe başlanacağı, 6.4.6.3. maddesinde de , ... yakınlarındaki gaz depolama tesisleri ile ilgili oluşabilecek sorunların çözümünün yükleniciye ait olduğu, yüklenicinin bu tesislerde oluşabilecek sorunları mazeret gösteremeyeceği, işin yapılacağı yer ve çevresini görüp inceleme yapmanın yüklenicinin sorumluluğunda bulunduğunun düzenlendiği, somut uyuşmazlığın dava dışı ...'ın idarelere başvuruları nedeniyle başladığı, bu hususun da sözleşmenin 6.4.6.3 maddesinde öngörüldüğü, sözleşmenin 14. Maddesinde mücbir sebep olarak kabul edilebilecek hallerin düzenlendiği, mücbir sebep sayılabilecek bir hususun veya öngörülemeyen ve elde olmayan bir hususun varlığından söz edilemeyeceği, kaldı ki olayların kronolojisine akıldığında davacının planlama hatalarının bulunduğu, başvurularını gecikme ile yaptığı kanaatine varıldığından asıl ve birleşen davanın reddine karar vermek gerekmiştir. HÜKÜM:1)Mahkememizin ... Esas sayılı davasında;Davanın REDDİNE, 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 732,00 TL harcın , dava açılışında alınan 693.488,06 TL peşin harçtan düşülmesi ile fazla yatırıldığı anlaşılan 692.756,06 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde YATIRANA İADESİNE, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 3.120,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,Duruşmalarda vekil ile temsil olunan davalı yararına yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 1.462.082,89 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,2)Birleşen ... Esas sayılı davasında; Davanın REDDİNE, 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 732,00 TL harcın , dava açılışında alınan 1.582.529,14 TL peşin harçtan düşülmesi ile fazla yatırıldığı anlaşılan 1.581.797,14 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde YATIRANA İADESİNE, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun 5/A ve 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 4.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydedilmesine,Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,Duruşmalarda vekil ile temsil olunan davalı yararına yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 1.951.054,39 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine, Taraflarca yatırılan ve kullanılmayan gider ve delil avansının HMK'nin 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak YATIRANLARA İADESİNE,Dair, Asıl ve birleşen davada Davacı Vekili Av. ... , Asıl ve birleşen davada Davalı Vekili Av. ... yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren İKİ HAFTA içerisinde ... BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ'ne İSTİNAF BAŞVURU YOLU açık olmak üzere, oy birliği ile verilen karar açıkça okunup anlatıldı. 21/05/2026 Başkan ... ¸e-imzalıdır.Üye ...¸e-imzalıdır. Üye ... ¸e-imzalıdır.Katip ...¸e-imzalıdır.