Danıştay 9. Daireden, varlık yönetim şirketinin 5411 sayılı Kanundaki tapu harcı istisnası ve süresinde açılmayan davanın esastan incelenmesinin hukuka aykırılığı.
Özet: Bir varlık yönetim şirketinin, kuruluştan itibaren beş yıl içinde, alacağa mahsuben devredilen taşınmazları vefa hakkı kapsamında tekrar devralması sırasında ödediği tapu harcının, 5411 sayılı Bankacılık Kanununun 143. maddesindeki vergi, resim ve harç istisnası kapsamında iadesi talebiyle açılan davada, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, bu işlemin şirketin ana faaliyet konusuyla ilgili ve yasal süre içinde gerçekleştiği gerekçesiyle harcın iadesine karar vermiş olup, davalı idare istisnanın alacak tahsiline yönelik olmayan gayrimenkul devirlerinde uygulanamayacağını iddia ederek kararın bozulmasını talep ederken, tetkik hakimi davanın süresinde açılmaması nedeniyle esastan incelenmemesi gerektiğini belirtmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YDOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2023/8418 Karar No : 2025/4412 TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Defterdarlığı- ... (... Vergi Dairesi Müdürlüğü) VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Yönetim A.Ş.VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Davacı şirketin İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... mahallesi, ... pafta, ... ada ... sayılı parselde kayıtlı bulunan ..., ..., ... ve ... numaralı bağımsız bölümlerin tapuda adına tescili sırasında ödediği 744.853,10-TL tutarlı tapu harcının; 5411 sayılı Bankacılık Kanunun 143. maddesi hükmü uyarınca, varlık yönerim şirketlerinin kuruldukları tarihi izleyen 5 yıl süreyle faaliyet konusu ile ilgili iş ve işlemlerin her türlü vergi resim ve harçtan istisna olduğundan bahisle iadesi istemiyle davalı idareye yapılan 30/09/2019 tarihli başvurunun reddi işleminin iptali ile ödenen tapu harcının iadesi istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; Varlık yönetim şirketi olan davacı taraf ile dava dışı ... arasında temlik sözleşmesi imzalandığı, bu kapsamda Üsküdar ilçesi, ... mahallesi, ... pafta, ... ada, .. parselde kayıtlı bulunan ..., ..., ... ve ... numaralı tripleks villaların vefa hakkı kapsamında davacıya 13/09/2019 tarihindeki satışından kaynaklı davaya konu tapu harcının tahsil edildiğinin görüldüğü, bu durumda, davacı şirketin alacağa mahsuben devredilen taşınmazların geri alım (vefa hakkı) kapsamında tekrar devralınmasının, varlık yönetim şirketi olan davacının esas faaliyet konusuna ilişkin olarak ve Kanun'da düzenlenen istisna kapsamında gerçekleştiği, davacı şirketin 16/06/2015 tarihinde ticaret siciline tescil edilerek kurulması ve akabinde 13/09/2019 tarihinde yapılan taşınmaz devir işlemlerinin de 5411 sayılı Yasa'nın 143. maddesindeki istisna için öngörülen beş yıllık süre içerisinde olduğu göz önüne alındığında, varlık yönetim şirketi olan davacının taraf olduğu devir işleminde davacıdan tapu harcı alınmasında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle davnın kabulüne, ödenen 744.853,10-TL tutarındaki tapu harcının davacıya iadeseine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu Vergi Mahkemesi kararının hukuka ve usule uygun olduğu ve davalı idare tarafından ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: 5411 sayılı Bankacılık Kanunu'nun 143. maddesindeki istisnanın alacakların tahsili amacına yönelik olmayan gayrimenkul devir işlemlerinde uygulanamayacağı, , işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Yasal dayanaktan yoksun olan temyiz isteminin reddi gerektiği yolundadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü ile süresinde açılmayan davanın esasın incelenmesi suretiyle karar verilmesi hukuka aykırı olduğundan, Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY: Davacı şirketin İstanbul ili, Üsküdar ilçesi, ... mahallesi, ... pafta, ... ada ... sayılı parselde kayıtlı bulunan ..., ..., .. ve ... numaralı bağımsız bölümlerin tapuda adına tescili sırasında ödediği 744.853,10-TL tutarlı tapu harcının; 5411 sayılı Bankacılık Kanunun 143. maddesi hükmü uyarınca, varlık yönerim şirketlerinin kuruldukları tarihi izleyen beş yıl süreyle faaliyet konusu ile ilgili iş ve işlemlerin her türlü vergi resim ve harçtan istisna oldduğundan bahisle iadesi istemiyle davalı idareye yapılan 30/09/2019 tarihli başvurunun reddi işleminin iptali ile ödenen tapu harcının iadesi istemine ilişkindir.İLGİLİ MEVZUAT:2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "Dava açma süresi" başlıklı 7. maddesinde; dava açma süresinin özel kanunlarda ayrı süre gösterilmeyen hallerde vergi mahkemelerinde 30 gün olduğu ve vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda, tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen işlemlerde tebliğin yapıldığı tarihten itibaren dava açma süresinin işleyeceği hükme bağlanmıştır."İdari makamların sükutu" başlıklı 10. maddesinde (uyuşmazlık tarihindeki halinde); İlgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabileceği, 60 gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, İlgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabileceği, altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse ilgili bu cevabı, isteminin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebileceği, bu takdirde dava açma süresinin işlemeyeceği, ancak, bekleme süresinin başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemeyeceği, dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün içinde dava açabiliceği, "Üst makamlara başvurma" başlıklı 11. Maddesinde (uyuşmazlık tarihindeki halinde); ilgililer tarafından idari dava açılmadan önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması üst makamdan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan makamdan, idari dava açma süresi içinde istenebileceği, bu başvurunun işlemeye başlamış olan idari dava açma süresini durduracağı, altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, isteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması halinde dava açma süresinin yeniden işlemeye başlayacağı ve başvurma tarihine kadar geçmiş sürenin de hesaba katılacağı kurala bağlanmıştır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Dosyanın incelenmesinden; davacı şirket ile ... A.Ş. arasında imzalanan temlik sözleşmesine istinaden İstanbul İli, Üsküdar İlçesi, ... Mahallesi, ... ada, ... parselde kayıtlı bulunan ..., .., ... ve ... numaralı bağımsız bölümlerin vefa hakkı nedeniyle davacı adına tapuda tescili üzerine davacı tarafından 13/09/2019 tarihinde devreden ve devralan sıfatıyla ödediği toplam 744.853,10-TL tapu harcının iadesi istemiyle davalı idareye 30/09/2019 tarihinde başvuru yapıldığı, başvuruya cevap verilmediği, davacı tarafından; Tapu Müdürlüğünün uyuşmazlığa konu devrin istisna kapsamında olup-olmadığına yönelik özelge başvurusu üzerine, İstanbul Vergi Daire Başkanlığı Gelir Kanunları Diğer Vergiler Grup Müdürlüğünce özelgenin bir örneğinin Vergi Dairesi Müdürlüğüne gönderilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı yazının dava dilekçesinin birinci sayfasında cevap yazısı olarak belirtildiği, belge sunulmamakla birlikte bu yazının kendilerine tebliğ tarihinin 17/07/2020 olduğu belirtilerek, ... tarih ve ... sayılı yazı ve eki ... tarih ve ... sayılı özelge ile 30/09/2019 tarihli iade başvurusunu da dava dilekçesine ekleyerek, iade taleplerinin Vergi Dairesi Müdürlüğü tarafından reddedildiğinden bahsedilerek, tapu harcının iadesi istemiyle 27/08/2020 tarihinde bakılmakta olan davanın açıldığı, Vergi Mahkemesince davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verildiği, Bölge İdare Mahkemesince davacı tarafından zımni ret işleminin değil ... tarih ve ... sayılı açık ret işleminin dava açma süresi içerisinde dava konusu edildiği, zımni ret işlemi yerine idarece sonradan tesis edilen ve idarenin gerçek iradesini ortaya koyan işleme karşı dava açma süresi içerisinde dava açılabilmesi mümkün olduğundan, süre aşımı bulunmadığı belirtilerek Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına ve dosyanın Mahkemesine gönderilmesine karar verilmesi üzerine, Vergi Mahkemesince yukarıda özetlenen gerekçeyle verilen kabul kararına yönelik davalı idarenin istinaf başvurusunun reddedildiği anlaşılmıştır. Uyuşmazlıkta, davacı tarafından tapu harcının ödendiği tarih olan 13/09 /2019 tarihinden sonra 30/09/2019 tarihli dilekçe ile dava açma süresi içerisinde istisna kapsamında olunduğundan bahisle iade talebinde bulunulduğundan, İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesi kapsamında, yani tarh ve tahakkuk etmiş bir vergi için kaldırılması, geri alınması, değiştirilmesi veya yeni bir işlem yapılması için yapılmış bir başvuru bulunduğu açık olup, dava açma süresinin de buna göre belirlenmesi gerektiğinden, davacının sözkonusu başvurusuna ise 60 günlük yasal sürede cevap verilmediğinden, yasa gereği isteğin reddedilmiş sayılacağı, (sonradan verilmiş bir cevabın da 11. madde kapsamında yapılacak başvurularda dava açma süresine etkisi olmayacağı, sonradan verilen cevabın ancak İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 10. maddesi kapsamında yapılacak başvurularda dikkate alınabileceği de gözetilerek) bu durumda 29/11/2019 tarihinden itibaren kalan 13 günlük sürede, yani en geç 12/12/2019 tarihinde dava açılması gerektiği, 27/08/2020 tarihinde açılan davanın süre aşımı nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken, Tapu Müdürlüğü tarafından yapılan özelge başvurusunun cevabına ilişkin olan ve Tapu Müdürlüğüne hitaben düzenlenen yazının davacı açısından yapılmış bir başvuru olmaksızın yeni bir işlem tesisi gibi değerlendirilmesi de mümkün olmadığından esasın incelenmesi suretiyle davayı kabul eden Vergi Mahkemesi kararına yönelik davalı idarece yapılan istinaf başvurusunu reddeden Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuka uyarlık görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;Davalının temyiz isteminin kabulüne, ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 21/10/2025 tarihinde kesin olarak oyçokluğuyla karar verildi. (X)KARŞI OY: Davacı tarafından zımni ret işleminin değil, ... tarih ve ... sayılı açık ret işleminin dava açma süresi içerisinde dava konusu edildiği, zımni ret işlemi yerine İdarece sonradan tesis edilen ve idarenin gerçek iradesini ortaya koyan işleme karşı dava açma süresi içerisinde dava açılabilmesi mümkün olduğundan, işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerektiği karşı oyuyla Daire kararına katılmıyoruz.