Asliye Ticaret Mahkemesince, davalının ticari sözleşmeden doğan edimini yerine getirmemesi sonucu verilen çekin bedelsiz kaldığının tespiti talepli menfi tespit davası kararı.
Özet: Bir şirketin, ticari bir sözleşme kapsamında avans olarak verdiği 570.000 TLlik çekin, karşı tarafın edimlerini (ürün teslimini) yerine getirmemesi nedeniyle bedelsiz kaldığını iddia ederek açtığı menfi tespit davasında, davalı tarafın savunma sunmaması ve uzman bilirkişi raporunun ürün teslimatının ispatlanamadığını belirtmesi üzerine, davacı şirketin bu çekten dolayı borçlu olmadığının tespiti, çeke ödeme yasağı konulması ve iadesi talep edilmektedir.
T.C. ... 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/334 Esas - 2025/726
T.C. ... 3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO : 2025/334KARAR NO : 2025/726DAVA : Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 29/04/2025KARAR TARİHİ : 22/10/2025K.YAZIM TARİHİ : 23/10/2025Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kambiyo Senetlerinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Müvekkili şirket ile davalı şirket arasında 28.01.2025 tarihinde ticari bir sözleşme imzalandığını, bu sözleşme uyarınca davalı tarafın edimini yerine getirmesi karşılığı olarak müvekkili tarafından 570.000,00 TL bedelli bir çek düzenlendiğini ve davalıya verildiğini, ancak, davalı taraf sözleşmeden kaynaklanan yükümlülüklerini yerine getirmediğini, müvekkilinin kararlaştırılan sözleşme dolayısıyla, bu borca konu çekten dolayı herhangi bir sorumluluğu bulunmadığını, söz konusu çekin üçüncü kişilere devredilmesi ihtimali bulunduğundan, müvekkilinin ileride daha büyük zararlara uğramaması adına eldeki bu menfi tespit davasının açılması ivedi hale geldiğini, ödeme yeri ve borcun ifa edileceği yer ... olduğundan, yetkili mahkeme ... Asliye Ticaret Mahkemesi olduğunu, zorunlu arabuluculuk dava şartı olduğundan, taraflarınca ... Arabuluculuk Bürosu nezdinde 2025/53917 numaralı arabuluculuk dosyası ile yürütüldüğünü, ancak anlaşma sağlanamadığını, davalı taraf ile müvekkili şirket arasındaki 28.01.2025 tarihli sözleşme, karşılıklı yükümlülüklerin yerine getirilmesi şartıyla geçerli hale geldiğini, taraflar arasında yapılan sözleşme, davalı tarafın belirli bir edimi ifa etmesi şartıyla müvekkili şirket tarafından verilen çekin geçerli olmasını öngörmüşken, davalının edimlerini yerine getirmemesi nedeniyle, söz konusu çekin herhangi bir karşılığı kalmadığını, bu durumda, temel borç ilişkisinin geçerli bir şekilde kurulmadığının açık olduğunu, Türk Ticaret Kanunu ve diğer ilgili mevzuatlar ışığında, söz konusu çekin bedelsiz olduğu ve müvekkilinin hiçbir borcu bulunmadığı ortaya çıktığını, çekin bedelsiz olması ve temel borç ilişkisinin geçersizliği nedeniyle, bu çekin üçüncü kişilere devri söz konusu olduğunda müvekkilinin zarara uğramaması adına bu davanın açılması zorunlu hale geldiğini, çek henüz bankaya ibraz edilmemiş olsa da, ileride devredilmesi durumunda müvekkilinin hak kaybı yaşaması riski bulunduğunu, bu nedenle çeke dayalı herhangi bir borcun bulunmadığının resmen tespit edilmesini, çekin bedelsiz olduğu ve davalı tarafın yükümlülüklerini yerine getirmemesi nedeniyle, çek bedelinin lehtara ödenmesini engellemek amacıyla ihtiyati tedbir talebinde bulunulması gerektiğini, açıklanan ve sayın mahkemece de resen göz önüne alınacak nedenlerle taleplerinin kabulü ile, davalı tarafa verilen 570.000,00 TL bedelli çeke ilişkin olarak müvekkil şirketin bu çeke dayalı herhangi bir borcunun bulunmadığının tespitine, davaya konu çekle ilgili ödeme yasağı konulmasına, davaya konu çekin müvekkile iadesine karar verilmesine, her türlü yargılama gideri, harç ve vekalet ücretinin davalı taraf üzerine bırakılmasını karar verilmesini talep ederimCEVAP: Davalıya usulüne uygun dava dilekçesi ekli duruşma gün ve saatini bildirir ihtaratlı davetiye tebliğ edilmiş, taraf teşkili sağlanmış, davalı süresinde cevap vermemiş, duruşmalara katılmamıştır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:Taraflar arasındaki uyuşmazlık konularının, ticari satımdan kaynaklı çekin bedelsiz olduğu iddiasıyla açılan menfi tespit davası olduğu anlaşıldı.Dosya üzerinde bilirkişi incelemesi yapılmıştır.Bilirkişi heyetinden alınan 26.09.2025 tarihli raporda:Davacının ticari defter kayıtları sabit olmak üzere: 11.02.2025 tarih WGL202500000015 Seri numaralı 215.192,51TL ve 10,257,20TL kur farkı olmak üzere toplam: (215.192,51+10.257,20)=225.449.71 TL davalıya borçlu göründüğünü, davalı taraf ticari defter ve kayıtları bildirilmediğinden incelenemediğini, davalı tarafın bir savunması ve iddiası bulunmadığından dosya kapsamı itibarıyla; çekin fiyat teklifine konu ürün bedeline karşılık avans olarak verildiğini, dosya kapsamında bir ürün teslimi yapılıp yapılmadığını denetleyebilir şekilde irsaliye yada teslim tesellüm belgesi bulunmadığını, somut uyuşmazlıkta; nihai takdir mahkemeye ait olmak üzere; dava konusu çekin dava dilekçesi ekinde ibraz edilen 27.01.2025 tarihli fiyat teklifine konu ürün bedelleri için avans mahiyetinde verildiğini, zira fatura tarihine bakıldığında fatura tarihinden önce verildiğini, yani faturanın fiyat teklifinden sonraki bir tarihi kapsadığı ve dosya kapsamı itibarıyla davalı tarafın herhangi bir savunma sunmaması yada ürün teslimine ilişkin irsaliye veya teslim belgesi sunmamış olması yani davalının ürün teslimi ispatlanamadığından nihai takdir mahkemeye ait olmak üzere çekin bedelsiz kaldığı bildirilmiştir.Tüm dosya kapsamında davacı satış sözleşmesi kapsamında avans çeki verdiğini mal teslimi gerçekleşmediğinden çeklerin bedelsiz kaldığı iddiasıyla borçlu olmadığının tespiti talepli eldeki davayı açmıştır. Davalı taraf süresi içerisinde davaya cevap vermemiştir. Davacının öncelikle ticari ilişkiyi ve verilen çekin bu kapsamda avans çeki olarak verildiğini ispat etmesi gerektiği delil olarak ticari defterlere dayandığı ve davalıya usulüne uygun ihtaratlı tebligat yapıldığı, tebliğe rağmen defterlerin ibraz edilmediği anlaşılmıştır. Davacı defterlerinin usulüne uygun tutulduğu ve sahibi lehine delil teşkil ettiği hükme esas alınan bilirkişi raporuna göre davaya konu çekin davacı defterlerinde verilen çekler hesabına avans çeki olarak kaydedildiği bu haliyle davacının taraflar arasındaki ticari ilişki ve dava konusu çekin avans çeki olduğuna ilişkin iddiasının sübut bulduğu davacı defterlerine kayıtlı faturanın ba bildirimi yapılmadığından ve malın teslimi hususunun davalı tarafça ispat edilmesi gerektiğinden davalı tarafça bu hususta ispata elverişli delil sunulmadığı anlaşılmakla davacının davasını ispat ettiğinden davanın kabulüne ve davaya konu 570.000,00TL bedelli çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, çekin iadesi talebinin 3. kişiler aleyhine hüküm kurulamayacağından reddine dair karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere, Davanın KABULÜ ile; Halkbank Mithatpaşa Şubesinin 30.05.2025 vade tarihli, keşideci davacı ... Grup İnşaat Taahhüt Mühendislik Mimarlık Turizm Ve Ticaret Limited Şirketi, lehtarı davalı World Global Led Aydınlatma Ticaret Limited Şirketi olan, 6152197 seri nolu, 570.000,00TL bedelli çek nedeniyle davacının davalıya borçlu olmadığının tespitine, Çekin iadesi talebinin 3. Kişiler aleyhine hüküm kurulamayacağından reddine,Alınması gereken 38.936,70TL harçtan peşin alınan 615,40TL harç ile tamamlama harcı 9.118,70TL'nin mahsubu ile eksik alınan 29.202,60TL harcın davalıdan alınarak hazineye gelir kaydına,4.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davalıdan alınarak Hazine'ye gelir kaydına,Davacı tarafından yatırılan toplam 10.437,07TL harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Karar tarihinde yürürlükte olan AAÜT uyarınca kabul edilen miktar üzerinden hesaplanan ve takdir olunan 89.500,00TL nisbi vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Davacı tarafından yapılan ve UYAP sisteminde kayıtlı toplam 9.150,00TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde iadesine,Dair, Davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık sürede verilecek dilekçe ile ... Bölge Adliye Mahkemesinde istinaf yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.22/10/2025