Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrası döviz kazandırıcı faaliyet sayılan inşaat işine ait fazla ödenen damga vergileri ve harçların yasal faiziyle iadesi talebinin yargısal incelemesi.
Özet: Bir otoyol projesi kapsamında ödenen damga vergisi, değerli kağıt bedeli ve noter harçlarının, Anayasa Mahkemesi kararıyla oluşan yeni yasal durum gereği döviz kazandırıcı faaliyet sayılması nedeniyle istisna kapsamına girmesi üzerine iadesi talebinin zımnen reddine karşı açılan davada, ilk derece mahkemesinin iadeye hükmetmesine rağmen, bölge idare mahkemesinin vergi hatası düzeltme yollarına vurgu yaparak verdiği kararın temyizen incelenerek bozulması talep edilmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A Y DOKUZUNCU DAİRE Esas No : 2024/5447Karar No : 2025/4886TEMYİZ EDEN (DAVACI) : 1. ... Anonim Şirketi 2. ... İnşaat Taah. Mad. San. Ve Tic. A.Ş. KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Defterdarlığı- ...VEKİLİ : Av. ... İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Karayolları Genel Müdürlüğü Bursa ... Bölge Müdürlüğü tarafından ihale edilen "(Bandırma-Biga) Ayr-Erdek İl Yolu Km: 0+000-15+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Bitümlü Sıcak Karışım İşi"ne ilişkin ... kayıt numaralı ihale kapsamında ödenen ihale ve sözleşme damga vergisi ile hakediş ödemeleri üzerinden kesilen damga vergileri, değerli kağıt bedeli ve noter harcının yeni oluşan hukuki durum nedeniyle iadesi talebiyle 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında yapılan başvurunun reddine yönelik işleminin iptali ve ödenen toplam tutarın tahsil tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte iadesi istemine ilişkindir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... Vergi Mahkemesi ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla; dava konusu sözleşmenin imzalandığı tarihte, ihale konusu işin döviz kazandırıcı faaliyet sayılmama hususunun davacı tarafından üstlenilen işe ilişkin ihale aşamasında yabancı firmalarca teklif verme şartının gerçekleşmemiş olması sebebine dayandığı, bu sebep unsurunun hukuka aykırılığının da, Anayasa Mahkemesinin iptal kararı sonrasında somut bir olgu olarak ortaya çıktığı, ihale konusu işin döviz kazandırıcı faaliyet sayılması hususunda yasanın aradığı diğer koşulların mevcut olduğunun taraflar arasında tartışmasız bulunması karşısında, davacıdan 303.086,10-TL sözleşme damga vergisi, 7.638,00-TL değerli kağıt bedeli, 181.915,60 TL ihale karar pulu ile hakediş ödemeleri üzerinden kesilen 548.456,48-TL damga vergileri ile 33.607,10-TL noter harcı tahsil edilmesinde ve tahsil edilen vergilerin iadesi istemiyle yapılan başvurunun zımnen reddine ilişkin dava konusu işlemde hukuka uyarlık görülmediği, tahsili hukuka aykırı bulunan ve idarece tahsili tarihinden işbu karara göre düzeltme fişinin mükellefe tebliğ edildiği tarihe kadar geçen süre içinde kullanımından mahrum kalınan tutarın 6183 sayılı Kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanan faiz ile birlikte iadesi gerektiği gerekçesiyle davanın kabulüne, dava konusu işlemin iptaline, davacıdan tahsil edilen sözleşme damga vergisi, değerli kağıt bedeli, ihale karar pulu, hakediş ödemeleri üzerinden kesilen damga vergileri ile noter harcının tahsil edildiği tarihten itibaren 6183 sayılı kanuna göre belirlenen tecil faizi oranında hesaplanacak faizi ile birlikte davacıya iadesine karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: 213 sayılı Vergi Usul Kanununun 116. maddesinde vergi hatası; vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması şeklinde tanımlanmış olup, Kanunun 117. maddesinde hesap hataları, 118. maddesinde ise vergilendirme hataları ayrıntılı olarak açıklanmış; 120. maddesinde, vergi hatalarının düzeltilmesine ilgili vergi dairesi müdürünün karar vereceği; 122. maddesinde de, mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden yazı ile isteyebilecekleri, "Şikayet Yolu İle Müracaat" başlıklı 124. maddesinde ise, vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme talepleri reddolunanların, şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri; mükelleflerin vergi, resim ve harçların tarh, tahakkuk ve tahsili üzerine süresi içinde vergi mahkemesinde dava açma hakları bulunduğu gibi, tarhiyatta vergi hatası bulunduğunun iddia edilmesi halinde Vergi Usul Kanununun 116. ve müteakip maddelerine göre zamanaşımı süresi içinde düzeltme ve şikayet yoluna başvurmak suretiyle vergi hatasının giderilmesini yetkili idari mercilerden istemek ve isteğin reddi halinde bu işleme karşı dava açma hakları da bulunduğu, davacı şirket tarafından, uhdesinde kalan ... İKNnumaralı yapım işi kapsamında 2017, 2019, 2020 ve 2021 yılları muhtelif dönemlerinde sözleşme, değerli kağıt, ihale karar ve hakediş ödemeleri üzerinden ödenen damga vergileri ile sözleşmeden kaynaklanan harcın, Anayasa Mahkemesi'nin 24/12/2020 tarih ve E:2020/15, K:2020/78 sayılı iptal kararı ile istisna kapsamında olduğundan bahisle ödenen tutarların iadesi istemiyle Setbaşı Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne başvuruda bulunulduğu, otuz günlük yasal süre içerisinde cevap verilmemesi üzerine zımnen ret işleminin iptali istemiyle davanın açıldığı, davacı şirket tarafından kendisine ihale edilen iş nedeniyle ödenen damga vergileri ve harç tutarının iadesi istemiyle 07/08/2021 tarihinde yaptığı başvurunun 213 sayılı Kanunun yukarıda anılan hükümleri uyarınca "düzeltme" başvurusu olduğu; iadesi istenilen damga vergisi ve harcın ihtirazi kayıt konulmaksızın beyan edilerek ödendiğinin tartışmasız olduğu dikkate alındığında, dava açma süresi geçtikten sonra yapıldığı açık olduğundan, merciine tevdii kararı verilmesi gereken davada işin esası hakkında karar verilmesinde hukuki isabet bulunmadığı gerekçesiyle, istinaf isteminin kabulüne, Vergi Mahkemesi kararının kaldırılmasına,dava dilekçesinin Gelir İdaresi Başkanlığı'na tevdiine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Vergi Dairesi Müdürlüğüne yapılan başvurunun Vergi Usul Kanunu'nun 116 vd. maddelerine göre yapılmış bir başvuru olmadığı, 2577 sayılı Yasanın 10'uncu maddesi kapsamında bir başvuru olduğu, döviz kazandırıcı faaliyet kapsamında dava konusu işlerin iptali gerektiği iddiasıyla kararın bozulması istenilmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINA Karar veren Danıştay Dokuzuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY: Karayolları Genel Müdürlüğü Bursa ... Bölge Müdürlüğü tarafından ihale edilen "(Bandırma-Biga) Ayr-Erdek İl Yolu Km: 0+000-15+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Bitümlü Sıcak Karışım İşi"ne ilişkin ... kayıt numaralı ihale kapsamında ödenen ihale karar pulu, sözleşme damga vergisinin, hakediş ödemeleri üzerinden kesilen damga vergileri, değerli kağıt bedeli ve noter harcının iadesi talebiyle 2577 sayılı Kanunun 10. maddesi kapsamında yapılan başvurunun reddine yönelik işleminin iptali ve ödenen toplam tutarın tahsil tarihinden itibaren yasal faiziyle birlikte iadesi istenilmektedir.İLGİLİ MEVZUAT:2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 10. maddesinde, ilgililerin, haklarında idari davaya konu olabilecek bir işlem veya eylemin yapılması için idari makamlara başvurabilecekleri; altmış gün içinde bir cevap verilmezse isteğin reddedilmiş sayılacağı, ilgililerin altmış günün bittiği tarihten itibaren dava açma süresi içinde, konusuna göre Danıştaya, idare ve vergi mahkemelerine dava açabilecekleri, altmış günlük süre içinde idarece verilen cevap kesin değilse, ilgilinin bu cevabı istemin reddi sayarak dava açabileceği gibi, kesin cevabı da bekleyebileceği, bu takdirde dava açma süresinin işlemeyeceği; ancak, bekleme süresinin başvuru tarihinden itibaren altı ayı geçemeyeceği, dava açılmaması veya davanın süreden reddi hallerinde, altmış günlük sürenin bitmesinden sonra yetkili idari makamlarca cevap verilirse, cevabın tebliğinden itibaren altmış gün (vergi davalarında otuz gün) içinde dava açabilecekleri düzenlenmiştir.213 sayılı Vergi Usul Kanununun 116. maddesinde vergi hatası; vergiye müteallik hesaplarda veya vergilendirmede yapılan hatalar yüzünden haksız yere fazla veya eksik vergi istenmesi veya alınması şeklinde tanımlanmış olup, Kanunun 117. maddesinde hesap hataları, 118. maddesinde ise vergilendirme hataları ayrıntılı olarak açıklanmış; 122'nci maddesinde; mükelleflerin, vergi muamelelerindeki hataların düzeltilmesini vergi dairesinden yazı ile isteyebilecekleri, aynı Kanun'un 124'üncü maddesinde de, vergi mahkemesinde dava açma süresi geçtikten sonra yaptıkları düzeltme başvurusu reddolunanların şikayet yolu ile Maliye Bakanlığına müracaat edebilecekleri, bu madde gereğince il özel idare vergileri hakkında valiliğe ve belediye vergileri hakkında belediye başkanlığına müracaat edileceği belirtilmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Dosyanın incelenmesinden; davacı şirketin, Karayolları Genel Müdürlüğü Bursa ... Bölge Müdürlüğü ile akdedilen"(Bandırma-Biga) Ayr-Erdek İl Yolu Km: 0+000-15+000 Arası Toprak İşleri, Sanat Yapıları, Bitümlü Sıcak Karışım İşi"ne ilişkin olarak, 11/10/2017 tarihinde ihale kararı ve sözleşmeye isabet eden damga vergisi tutarı olarak 181.915,60-TL ödeme yapıldığı; 12/10/2017 tarihinde 303.086,10-TL sözleşme damga vergisi, 7.638,00-TL değerli kağıt bedeli, 33.607,10-TL noter harcı; çeşitli tarihlerde de hakediş ödemeleri üzerinden kesilen toplam 548.456,48-TL damga vergileri ödendiği, davacı şirket tarafından 09/05/2017 tarihinde Setbaşı Vergi Dairesi Müdürlüğüne Anayasa Mahkemesi'nin iptal kararı üzerine yeni oluşan hukuki durum nedeniyle başvuruda bulunarak ödenmiş olan tutarın iadesinin istenildiği; otuz günlük yasal süre içerisinde cevap verilmemesi üzerine zımnen ret işleminin iptali istemiyle işbu davanın açıldığı anlaşılmaktadır. Yukarıdaki düzenlemelere göre; ilgililer İdari Yargılama Usulü Kanunu 10. madde uyarınca, "idari davaya konu olabilecek idari işlem tesis ettirmek amaçlı" yaptıkları müracaatlara, zımnen veya açık olarak verilen ret yanıtlarına karşı aynı yasanın 7. maddesinde belirtilen 30 günlük dava açma süresi içerisinde Vergi Mahkemesinde dava açabileceklerdir. Bölge İdare Mahkemesince, davacılar tarafından yapılan başvurunun düzeltme talebi kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna varılarak, bu kapsamda davacılar tarafından yapılan başvurunun reddi üzerine, 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 124. maddesi gereğince şikayet yoluyla Gelir İdaresi Başkanlığı'na müracaat edilmesi gerektiğinden bahisle dava dilekçesinin merciine tevdii edilmesine karar verilmişse de; davacılar tarafından 09/05/2017 tarihinde Setbaşı Vergi Dairesi Müdürlüğü'ne Anayasa Mahkemesi kararı ile oluşan yeni hukuki durumun sonuçlarından yararlanmaları gerektiğinden bahisle ödenen sözleşme damga vergisinin hesaplanacak faiziyle birlikte iadesi gerektiği iddiasıyla yapılan başvuru, herhangi bir vergi hatasına bağlı düzeltme talebi içermediğinden 213 sayılı Vergi Usul Kanunu'nun 116 ve devamı madde hükümleri uyarınca vergi hatalarının düzeltilmesine ilişkin bir başvuru olmayıp, 2577 sayılı Yasanın 10'uncu maddesi uyarınca idari davaya konu olabilecek idari işlem yaratmak amacıyla yapılan bir başvuru olduğundan anılan madde kapsamında dava açma süresi, başvuru süresi, zamanaşımı gibi hususlar da değerlendirilmek suretiyle karar verilmesi gerekirken, merciine tevdi yolunda verilen Bölge İdare Mahkemesi kararında isabet bulunmamaktadır. KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle; 1. Davacının temyiz isteminin kabulüne, 2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA, 3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesi ... Vergi Dava Dairesine gönderilmesine, 17/11/2025 tarihinde kesin olarak oybirliğiyle karar verildi.