izmir bölge adliye mahkemesi, süresi dolmuş sürücü belgesiyle gerçekleşen trafik kazasında kasko sigortacısının maddi tazminat sorumluluğunu inceleyen istinaf kararı.

İzmir Bölge Adliye Mahkemesi, süresi dolmuş sürücü belgesiyle gerçekleşen trafik kazasında kasko sigortacısının maddi tazminat sorumluluğunu inceleyen istinaf kararı.

Özet: Bu dava, kasko sigortalı kamyonun kar ve buzlanma nedeniyle karıştığı trafik kazası sonucu meydana gelen hasar bedeli ile çekici ücretinin sigorta şirketinden tahsili talebine ilişkindir; sigorta şirketi, kaza anında sürücünün ehliyetinin süresinin dolduğunu ileri sürerek teminat dışı olduğunu savunurken, davacı, ehliyet yenileme süresinin İçişleri Bakanlığı tarafından uzatıldığını ve bu nedenle ehliyetin geçerli sayılması gerektiğini belirtmekte, ayrıca sigorta şirketinin iskonto uygulama hakkına ve poliçe hakkında bilgilendirme eksikliğine itiraz etmektedir.

T.C.

İZMİR

BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ

20. HUKUK DAİRESİ

DOSYA NO : 2023/2288

KARAR NO : 2026/1169

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

B Ö L G E A D L İ Y E M A H K E M E S İ K A R A R I

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ : İZMİR 4. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

TARİHİ : 08/06/2021 (Dava) - 05/07/2023 (Karar)

NUMARASI : 2021/391 Esas - 2023/558 Karar

DAVA : Maddi Tazminat

BAM KARAR TARİHİ : 19/06/2026

KARAR YAZIM TARİHİ : 19/06/2026

İstinaf incelemesi için Dairemize gönderilen İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/391 Esas-2023/558 Karar sayılı dosyasının incelemesi tamamlanmış olmakla HMK'nın 353. ve 356. maddeleri gereğince; dosya içeriğine ve kararın niteliğine göre sonuca etkili olmadığından duruşma yapılmasına gerek görülmeden dosya üzerinden yapılan inceleme sonucunda;

GEREĞİ GÖRÜŞÜLDÜ:

DAVA: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; 16/02/2021 tarihinde müvekkiline ait olup davadışı ... sevk ve idaresinde bulunan ... plakalı kamyon ile ... plakalı kamyonun kar yağışı ve yerde buzlanma olması nedeniyle çarpışması neticesinde maddi hasarlı trafik kazası meydana geldiğini, müvekkili adına kayıtlı aracın davalı sigorta şirketi tarafından kasko poliçesi ile sigortalı olduğunu, sigorta ettirenin rizikonun gerçekleşmesinde kusurlu olmasının ödenecek tazminat hesaplanmasında bir etkisi bulunmadığını, hasar dosyası oluşturulmuş olup müvekkilinin aracında 25.420,00 TL hasar onarım maliyeti olduğunun tespit edildiğini, ancak davalı sigorta şirketi tarafından 19/03/2021 tarihli yazıyla hasarın kapsam dâhilinde olmadığından bahisle olumsuz yanıt verildiğini, her ne kadar müvekkilinin sürücü belgesinde kamyon kullanmak için gerekli olan 4c/1 sınıfı ehliyetin geçerlilik süresi 18/01/2021 tarihi olarak düzenlenmiş ise de 01.01.2016 tarihinden önce düzenlenmiş olan eski sürücü belgelerinin yeni tip sürücü belgeleri ile değiştirilme süresinin İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü’nün tarafından 31.12.2022’ye kadar uzatıldığını, davalının gerçek zararı tazminle yükümlü olup iskonto indirimi uygulanamayacağını, çekici ile aracın en yakın servise götürüldüğünü ve müvekkilinin bunun için ödediği 500,00 TL çekici ücretinin de sigorta şirketince ödenmesi gerektiğini, davalının müvekkilini hiçbir şekilde bilgilendirmediğini, poliçeyi zamanında müvekkiline teslim etmediği gibi, poliçenin imzalı dahi olmadığını belirterek, fazlaya dair hakları saklı kalmak üzere, HMK 107 uyarınca şimdilik; 100,00-TL (KDV dahil) hasar bedeli ile 500,00 TL çekici ücretinin hasarı ret tarihinden itibaren işletilecek avans faizi ile tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

CEVAP:

Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; ... plakalı aracın, müvekkili şirket nezdinde Genişletilmiş Kasko Poliçesi ile sigortalı olduğunu, davacının talebinin reddi gerektiğini, başvuru üzerine hasar dosyası açılmak ve eksper atanmak suretiyle incelemelere başlandığını, yapılan incelemeler sırasında sigortalı çekici sürücüsü ...'in sürücü belgesi incelendiğinde çekici kullanma ehliyetinin 18/01/2021 tarihinde sona erdiğinin görüldüğünü, kaza tarihi olan 16/02/2021 tarihi itibariyle çekici kullanma ehliyetinin bulunmaması nedeniyle talebe ilişkin olarak açılan hasar dosyasının reddedildiğini, zira Kasko Sigortası Genel Şartlarının A.5. Teminat Dışında Kalan Zararlar başlıklı 5.4. maddesinde; "Poliçede gösterilen aracın, ilgili mevzuat hükümlerine göre gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kimseler tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararlar"ın teminat dışı olarak sayıldığını, bu kapsamda ehliyet yenileme işlemi yapılmamış olan ve dolayısıyla kaza tarihinde fiilen geçerli ehliyeti bulunmayan başvuru sahibinin talebinin teminat kapsamı dışında olacağını, davacı tarafından sürücü belgelerinin değiştirilme süresinin İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 31.12.2022’ye kadar uzatıldığı belirtilmiş ise de, bu hususun herhangi bir öneminin bulunmadığını, zira kaza tarihinde geçerli bir sürücü belgesinin bulunmamasının talebin teminat kapsamı dışında değerlendirilmesi için yeterli olduğunu (Yargıtay 11. HD 2007/2121 Esas-2008/10141 Karar), davacı aracında KDV dahil 25.420,00 TL hasar meydana geldiği beyan edilmiş ise de ekli eksper raporu çerçevesinde söz konusu bedeli kabul etmediklerini ve itiraz ettiklerini, müvekkili şirketin iskonto hakkı göz önüne alınarak hesaplama yapılmasını talep ettiklerini, zira klozlarda görüleceği üzere parçanın tedarikinin, aracın onarımının yapıldığı servis veya sigortalı tarafından yapılmasının sigortacının onayına bağlı olup, müvekkili şirketin onayı alınmadığı bir durumda parçalar müvekkili şirket tarafından tedarik edilmemiş olsa dahi müvekkili şirketin ancak iskontolu bedelden sorumlu tutulabileceğini, taraflar arasında kararlaştırılmış olan poliçe özel şartlarına göre hüküm kurulması gerektiğini, davacının aydınlatıcı bilgilendirme yapılmadığını iddia ettiğini, ancak bu iddialarının hiçbir geçerliliği bulunmadığını, davacı sigortalının poliçeyi yeterince dikkatli okumaması sebebiyle müvekkili şirkete yüklenebilecek bir sorumluluk bulunmadığını, kaldı ki TTK’nın 1423.maddesinin 2.fıkrasında; poliçeye on dört gün içinde itiraz edilmemişse, sözleşmenin poliçede yazılı şartlarla yapılmış olacağının belirtildiğini beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI:

Mahkemece; "...Kasko Sigortası Genel Şartları’nın

teminat kapsamında kalan halleri düzenleyen A.5 maddesinde, ilgili mevzuat hükümlerine göre gerekli

sürücü belgesine sahip olmayan kişi tarafından işletilmesinin teminat kapsamı dışında olduğunun

Belirtildiği, söz konusu genel şart hükmü gereğince sigorta şirketinin bir aracı kasko ile teminat altına

alabilmesi için gerekli ehliyete sahip olan bir kişi tarafından aracın kullanılması gerektiği, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu' nun 39. maddesinde ehliyetlerin süreli olarak verileceğinin, ehliyet süresi dolmasına rağmen bu ehliyetle araç kullananlar hakkında idari para cezası verileceğinin ve ehliyetlerinin geri alınacağının belirtildiği, başka bir ifadeyle, söz konusu kişinin bu ehliyetle araç kullanmasının mümkün olmadığı, nitekim Yargıtay'ın (17. HD E. 2012/8008-K. 2012/12085) ehliyeti elinden alınmış olan bir kişinin yaptığı kaza nedeniyle ortaya çıkan zararın kasko sigortası teminatı kapsamında olmadığına karar verdiği, Yargıtayca (17. HD. E. 2013/14465-K. 2013/15935) ehliyetine geçici olarak el konulan kişinin kullandığı araçla meydana gelen hasarın teminat kapsamı dışında olacağının belirtildiği, 16.02.2021 tarihinde kasko sigortalı ... idaresindeki ... plakalı ... marka çekicinin Manisa Soma ....Mah. üzerinde seyir halinde iken aracının arka dorse kısımları ile, sürücü ... idaresindeki park halinde bulunan ... marka çekiciye ön kısımlarından çarpması neticesinde kaza meydana geldiği, davacı vekilinin; '01.01.2016 tarihinden önce düzenlenmiş olan eski sürücü belgelerinin yeni tip sürücü belgeleri ile değiştirilme süresinin İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 31.12.2022'ye kadar uzatıldığı' yönündeki iddiasının değerlendirilmesi için ilgili kuruma yazılan yazı ve verilen cevaba göre, kaza tarihinde sürücü belgesinin uzatılması için başvurunun henüz yapılmadığı, kazanın yeterli sürücü belgesinin olmadığı süre içerisinde olduğunun anlaşıldığı, Genel Şartların ilgili hükmü ve Yargıtay’ın kararları dikkate alındığında, sürücü belgesinin süresinin dolmasına ve henüz yenilenmemiş olmasına rağmen aracın kullanılması ve söz konusu aracın kaza yapması suretiyle hasara uğramasının teminat kapsamı dışında kalması nedeniyle davacının hasar bedeli ve çekici masrafına ilişkin davasının REDDİNE...." şeklinde karar verilmiştir.

İSTİNAF SEBEPLERİ:

Davacı vekili tarafından, "...Mahkemece gerekli araştırma yapılmaksızın davanın reddinin hakkaniyete aykırı olduğunu, mahkeme dosyasında beyan ettikleri üzere 01.01.2016 tarihinden önce düzenlenmiş olan eski tip sürücü belgelerinin yeni tip sürücü belgeleri ile değiştirilme süresinin İçişleri Bakanlığı Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü tarafından 31.12.2022 tarihine kadar uzatıldığını, dava konusu araç sürücüsünün 11/03/2021 tarihinde ise ehliyetini yenilediğini, yenileme süresi içinde ehliyetini yenilediğini, keza Bakanlıkça verilen 31.12.2022 tarihine kadar ehliyet yenilenmesi için başvuru süresinin uzatılmasına karar verilmesinin de ehliyetin geçerlilik durumuna etki ettiğini, başvuru süresi içinde olan bir ehliyetin geçersiz olduğu iddiasının hakkaniyete aykırı olduğunu, mahkemece sadece sürücünün ehliyetinin yenilenme tarihi araştırılmış olup İçişleri Bakanlığı’nın başvuru süresini uzatıp uzatmadığının araştırılmadığını, kararın gerekçeli olmadığını, yüzeysel bir inceleme ve değerlendirme ile delillerinin gereği gibi incelenmediğini, Türk Anayasası'nın 141.maddesinde; ‘Bütün mahkemelerin her türlü kararları gerekçeli olarak yazılır’ denildiğini..." beyanla, mahkeme kararı istinaf kanun yoluna getirilmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, maddi hasarlı trafik kazası nedeniyle kendi kasko sigortacısından maddi tazminat istemine ilişkindir.

Mahkemece yapılan yargılama sonucunda; yukarıda yazılı gerekçelerle davanın reddine karar verildiği, karara karşı davacı vekili tarafından istinaf kanun yoluna başvurulduğu anlaşılmıştır.

Dosya kapsamındaki bilgi ve belgelerin incelenmesinde; davacının ticari nitelikteki çekici aracının davalı sigorta şirketi nezdinde kasko sigortalı olduğu, 16.02.2021 tarihinde davacı aracının davadışı sürücü ... sevk ve idaresinde iken, park halindeki başka bir araca tam kusurlu şekilde çarpması suretiyle maddi hasarlı trafik kazasına neden olduğu, davacının aracının da kazada maddi hasara uğradığı, davalı kasko sigorta şirketine yaptığı başvurunun reddedilmesi üzerine de işbu davayı açtığı anlaşılmaktadır.

Kara Taşıtları Kasko Sigortası Genel Şartlarının A.5.4.maddesinde; “Teminat dışı kalan zararlar” kenar başlığı altında; poliçede gösterilen taşıtın, Karayolları Trafik Kanunu hükümlerine göre, gerekli sürücü belgesine sahip olmayan kimseler tarafından kullanılması sırasında meydana gelen zararların, kasko poliçe teminatı dışında olduğu açıklanmıştır.

Bilindiği üzere; Karayolları Trafik Kanunu'nun 38.maddesinde; "Sürücü belgesi sınıfları, belge sahiplerine sürme yetkisi verilen motorlu araçların cinsleri, özellikleri, sürücü belgelerinin şekli, içeriği ve verilmesine ilişkin hususlar ile Uluslararası Sürücü Belgesinin verilmesine dair usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir.", 39/1.maddesinde; "Sürücü belgeleri süreli olarak verilir. Belgelerin geçerlilik süreleri, yenilenmesinde aranacak şartlar ile diğer usul ve esaslar yönetmelikle belirlenir. Bu şekilde yenilenen sürücü belgelerinden harç alınmaz. Geçerlilik süresi dolan sürücü belgesi ile araç kullanan sürücüye 343 Türk Lirası idari para cezası verilir ve sürücü belgesi geri alınır." denildiği, Karayolları Trafik Yönetmeliği ile belirlenen sürücü belgesi türlerine ilişkin değişiklikler sonrasında sürücü belgelerinin yenilenmesine dair hükümlerin Yönetmeliğin Geçici 10.maddesinde; "Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce verilmiş olan ve 2918 sayılı Kanuna göre değiştirilmesi zorunlu olan sürücü belgelerinin değiştirme işlemleri beş yıl içerisinde tamamlanır. Gerekmesi halinde bu süre İçişleri Bakanlığınca uzatılabilir.....Belirlenen süre içerisinde değiştirilmeyen sürücü belgeleri geçersiz sayılır. Ancak, ilgililerin başvuruları halinde, gerekli harçlar ve indirimsiz değerli kâğıt bedeli ödendikten sonra kendilerine geçersiz sayılan sürücü belgesinin karşılığı olan yeni sürücü belgeleri verilir. Ancak, sürücü belgeleri çeşitli nedenlerle geri alınmış olanlar ile mücbir sebeplerle sürücü belgelerini bu madde kapsamında belirlenen sürelerde değiştirmeyenlerden de belgelerinin değiştirilmesi sırasında harç alınmaz." şeklinde düzenleme yapılmıştır.

Tüm bu mevzuat hükümlerine göre; ilgili yönetmelik hükmünün yürürlüğe girdiği 01/01/2016'dan itibaren sürücü belgelerinin değiştirilmesi için ilgililere 5 yıllık süre tanınmış olup bu sürenin bitiminden sonra eski tip sürücü belgelerinin geçersiz hale geleceği hüküm altına alınmıştır. Ancak belirlenen sürenin bitiminde 01/01/2021 tarihinden itibaren eski tip sürücü belgelerinin geçersiz sayılacağı düzenlenmiş olmakla birlikte İçişleri Bakanlığı'na verilen yetki kapsamında çeşitli sürelerle uzatılan yenileme süresinin son olarak 31.10.2025 tarihine kadar uzatıldığı, dolayısıyla eski tip sürücü belgesini hiç yenilememiş olan bir kimsenin 31.10.2025 tarihine kadar sürücü belgesinin geçerliliğini sürdüreceği açıktır.

Bahse konu düzenlemeler ışığında somut uyuşmazlık değerlendirildiğinde; mevcut durumda yönetmeliğin yürürlüğe girdiği tarihten sonra 5 yıl içerisinde yeni tip sürücü belgesi alan sürücülerin sürücü belgelerinin 5 yıl süreyle geçerli olduğu, bununla birlikte eski tip sürücü belgesini hiç değiştirmemiş olanların sürücü belgelerinin 31.10.2025 tarihine kadar geçerliliğini sürdürdüğü, kanun önünde eşitlik ilkesi uyarınca eski tip sürücü belgeleri için getirilen uzatma ve geçerlilik sürelerinin yeni tip sürücü belgesi edinmiş olan sürücüler aleyhine yorumlanamayacağı, aksi yöndeki bir kabulün, sürücü belgesini yenileme yükümlülüğünü zamanında yerine getiren kişilerin, yükümlülüklerini ilk belirlenen süre içerisinde yerine getirmeyip eski tip sürücü belgelerini kullanmaya devam ederek, uzatılan son süre içerisinde yenilemiş olan kişilere göre daha kötü bir duruma getirilmesi sonucunu doğuracağı, zira buna göre eski tip ehliyetine göre süresi geçerli bir ehliyeti bulunan bir şahsın yeni tip ehliyetini edinmesi nedeniyle süresi dolmuş bir ehliyete sahip kişi konumuna düşeceği, bunun da hakkaniyetli olmayacağının açık olduğu, sonuç olarak; davacının aracının sürücüsünün ehliyetini yenilememiş olması halinde eski ehliyetinin geçerli olacağı bir tarih olan 16.02.2021 tarihinde ehliyetsiz kabul edilemeyeceği, nitekim ehliyet yenileme şartlarını da yitirmemiş olup, 11.03.2021 tarihinde yenilediği de anlaşılmakla, mahkemece işin esasına girilerek sonucuna göre bir karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde karar verilmesi yerinde görülmemiştir.

Yukarıda açıklanan nedenlerle, HMK 355. madde gereğince istinaf dilekçesinde belirtilen sebeplerle ve kamu düzenine ilişkin hususlarla sınırlı olarak yapılan inceleme neticesinde; davacı vekilinin istinaf itirazlarının kabulü ile, yerel mahkeme kararının HMK 353/1-a-6. madde uyarınca kaldırılarak dosyanın mahkemesine iadesine karar verilmesi gerekmiştir.

H Ü K Ü M: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davacı vekilinin istinaf itirazlarının KABULÜ ile; İzmir 4. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/391 Esas - 2023/558 Karar sayılı kararının HMK 353/1-a-6. maddesi gereğince KALDIRILMASINA,

2-Davanın yeniden görülmesi için dosyanın ilk derece mahkemesine gönderilmesine,

3-İSTİNAF AŞAMASINDA; davacı tarafından yatırılan 269,85 TL istinaf karar harcının istek halinde davacıya iadesine,

4-İstinaf aşamasında davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin ilk derece mahkemesince yeniden verilecek kararda ele alınmasına,

5-İstinaf incelemesi duruşmasız yapıldığından vekalet ücretine hükmedilmesine yer olmadığına,

6-Kararın taraflara tebliği, harç ve gider avansı işlemlerinin ilk derece mahkemesince yerine getirilmesine,

Dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde, HMK'nın 353/1-a maddesi gereğince kesin olmak üzere oy birliği ile karar verildi. 19/06/2026