Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesinde kayıp çekin kötü niyetli tedavülü iddiasıyla açılan menfi tespit davasında borçlu olunmadığının tespiti ve iadesi talep edilmiştir.
Özet: Davacı, ticari ilişki kapsamında teslim aldığı ve zayi olduğunu iddia ettiği 350.000 TL bedelli çeki iptal ettirerek ödeme yasağı koydurmasına rağmen, davalıların çeki kötü niyetle tedavüle sokup aleyhine icra takibi başlattığını ileri sürerek, çek nedeniyle borçlu olmadığının tespitini ve çekin iadesini talep ederken; davalı ise yetkisizlik, davacının hukuki yarar ve husumet yokluğu iddialarının yanı sıra çeki faktoring sözleşmesi kapsamında yasalara uygun olarak devraldığını savunarak davanın reddini istemektedir.
T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2026/193 Esas - 2026/472
T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİTÜRK MİLLETİ ADINAGEREKÇELİ KARARESAS NO : 2026/193 EsasKARAR NO : 2026/472DAVA : Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 05/03/2026KARAR TARİHİ : 12/06/2026KARAR YAZMA TARİHİ :30.06.2026Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit (Kıymetli Evraktan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA DİLEKÇESİ: Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; Davacı müvekkilinin ..., keşidecisi ... A.Ş. olan, .... Şubesine ait 20.09.2025 keşide tarihli ve 350.000,00 TL bedelli çeki ticari ilişki kapsamında teslim aldığını, Çekin müvekkiline tediye makbuzu karşılığında verildiğini, ayrıca çek teslim edilirken fotokopisi üzerine çekin elden teslim alındığına dair müvekkilin imzası alındığını bu husus yazılı belge ile sabit olduğunu, Müvekkilinin söz konusu çekin meşru hamili konumundayken çek iradesi dışında zayi olduğunu, Çekin zayi olması üzerine müvekkili tarafından .... Esas sayılı dosyası ile zayi nedeniyle iptal davası açıldığını, Mahkemece 16.09.2025 tarihli ara karar ile çek hakkında ödeme yasağı tedbiri verildiğini ve ilgili bankaya müzekkere yazılarak çek bedelinin ödenmemesi talimatı iletildiğini, .... Mahkemesinde yargılama devam ederken ilgili bankaya müzekkere yazıldığını ve çekin akıbeti sorulduğunu , bankadan gelen cevabi yazıda dava konusu çekin, davalılarca ciro yoluyla tedavüle sokulduğu ve en son .... A.Ş. tarafından bankaya ibraz edildiği, ancak mevcut ödeme yasağı tedbiri nedeniyle ödeme yapılmadığının bildirildiği, Bunun üzerine taraflarına çeki ibraz eden dava dışı ... A. Ş ye karşı istirdat davası açmak için 2 haftalık kesin süre verildiğini, Arabuluculuk süreci devam ederken zayi olan çek davalılardan ... şirketi tarafından .... E. Sayılı dosyası ile kötüniyetli olarak kambiyo takibine konulduğunu, keşideci şirketin itirazı üzerine .... E. Sayılı dosyası ile takip durdurulduğunu, Dava konusu çekin arka yüzünde davacıya ait herhangi bir ciro bulunmadığını, Çek müvekkil tarafından teslim alındıktan sonra zayi olduğunu ve ciro zinciri davacıda kesildiğini, Öte yandan kambiyo senedinin hamilinin rızası dışında elinden çıkması halinde, senedi devralan kişilerin iyi niyet iddiasında bulunabilmeleri de mümkün olmadığını, Somut olayda davacı müvekkilinin davalıları tanımadığını ve bir iş ilişkisinin bulunmadığını, bu nedenlerle davanın kabulü ile İİK m.72/2 uyarınca teminatsız olarak ihtiyati tedbir kararı verilerek çek nedeniyle davacı aleyhine herhangi bir icra takibi yapılmasının önlenmesine karar verilmesini, Davacının, 20.09.2025 keşide tarihli ... seri numaralı 350.000,00 TL bedelli çek nedeniyle davalılara borçlu olmadığının tespitine, Dava konusu çekin davalıların uhdesinden alınarak davacıya iadesine (istirdadına), karar verilmesini talep ve dava etmiştir. CEVAP DİLEKÇESİ: Davalı ... Anonim Şirketi vekili cevap dilekçesinde özetle; Gerek yasal düzenlemelerde gerek Yargıtay'ın yerleşik içtihatlarında da kabul gördüğü üzere menfi tespit davalarında yetkili mahkeme icra takibinin başlatıldığı veya davalının yerleşim yeri olması gerektiğini, İcra dosyası.... E. Sayılı dosyası olduğu gibi davanın açıldığı tarih itibariyle müvekkil davalının yerleşim yeri adresi Sarıyer yetkili mahkeme .... olması gerektiğini, Sayın Mahkemenizce de takdir edileceği üzere bir davada taraf olarak gösterilen kişiler, taraf ve dava ehliyetine ve davayı takip yetkisine sahip olsalar bile, bu kişilerden birinin o davada gerçekten davacı veya davalı sıfatı yoksa, dava konusu hakkın esasına ilişkin bir karar verilemeyeceğini, Böyle bir durumda davanın taraf sıfatı yokluğu (husumet yokluğu) nedeniyle reddi gerektiğini, Davacı işbu tespit davasını açmakla hukuki yararı olduğunu ispat etmekle mükellef olduğunu, Davacının işbu davada hiçbir hukuki yararı bulunmadığını, Müvekkil dava konusu çeki müşterisi ... ŞİRKETİ ile aralarında aktedilmiş olan 22.07.2025 tarihli faktoring sözleşmesine binaen devir aldığını, Çekin müvekkile devir ve ciro edilmesini sağlayan faturaya bağlı alacak temliki işlemi 6361 sayılı kanunda belirtilen esaslara ve .... 'nın belirlediği kriterlere uygun olarak eksiksiz yerine getirildiğini, tüm bu nedenlerden ötürü Öncelikle huzurdaki dosyadan yetkisizlik kararı verilerek dosyanın yetkili .... Mahkemesine gönderilmesine, davanın aktif husumet yokluğu ve hukuki yarar yokluğu nedeniyle reddine, esasa girilmesi halinde haksız ve mesnetsiz davanın esastan reddine, karar verilmesini talep etmiştir. DAVANIN NİTELİĞİ VE UYUŞMAZLIK:Dava; .... Şubesi’nin, ... çek numaralı, keşidecisi ... A.Ş.’nin şirket yetkilisi ... olan 20.09.2025 keşide tarihli 350.000,00 TL bedelli çekin yapılan iş karşılığı iddiası ile davacı tarafından tediye makbuzu ile teslim alındığı ve davacıda iken kaybolduğu iddiası ile açılan kıymetli evrakın iptali ve zayi belgesi davasında verilen süre ve izin üzerine son hamile ve öncesi ciranta avaline karşı açılan istirdat davası olduğu anlaşıldı.Uyuşmazlık konularının; aktif husumet ehliyeti, davalıların kötü niyetli olup olmadığı, alacağın varlığı, istirdat şartlarının oluşup oluşmadığı olduğu görüldü. Ayrıca davalılardan ... şirketinin mahkememiz yetkisine itiraz etmiş olduğu anlaşıldı.DELİLLER:.... E sayılı icra dosyasının UYAP'a eklendiği, .... E sayılı dosya evraklarının geldiği, çek ibraz ve ciro silsilesi cevabının bankadan geldiği görüldü. Davacı tarafça açıklama dilekçesi sunulduğu görüldü.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava; .... Şubesi’nin, ... çek numaralı, keşidecisi ... A.Ş.’nin şirket yetkilisi ... olan 20.09.2025 keşide tarihli 350.000,00 TL bedelli çekin yapılan iş karşılığı iddiası ile davacı tarafından tediye makbuzu ile teslim alındığı ve davacıda iken kaybolduğu iddiası ile açılan kıymetli evrakın iptali ve zayi belgesi davasında verilen süre ve izin üzerine son hamile ve öncesi ciranta ile avaline karşı açılan istirdat davası olduğu anlaşıldı. Uyuşmazlık konularının; aktif husumet ehliyeti, davalıların kötü niyetli olup olmadığı, alacağın varlığı, istirdat şartlarının oluşup oluşmadığı olduğu görüldü. Ayrıca davalılardan ... şirketinin mahkememiz yetkisine itiraz etmiş olduğu anlaşıldı. Dosya kapsamında dava konusu senedi davacının 05.09.2025 tarihinde tediye makbuzu ile teslim aldığı beyanı; ... kaydında davacının bir çok kez dava dışı ... AŞ de çalıştığı en son 20.05.2025 tarihinde tekrar işe girdiği ve 07.01.2026 tarihinde keşideci şirketten ayrıldığı, çeki keşideci şirketten yaptığı iş karşılığında aldığını beyan etmiş ancak verilen süre içerisinde yaptığı işe ilişkin belgelerini HMK madde .... kapsamında dosyaya sunmadığı görülmüş, çek kendisinde iken kaybolduğunu ve kaybolmadan önce çeki keşideci şirket adına ...'dan teslim aldığını zayi davasında yer alan dava dilekçesinde beyan etmesine rağmen çek cirosu silsilesinde yer alan lehtar ve ilk ciranta olan keşideci şirket yetkilisi ...'a ise istirdat davasını yöneltmemesi kendi iddiası ile çelişkili bulunmuş olup, çeki şirket adına yetkilisinden aldığını buna rağmen ilk cironun da yetkili tarafından yapılmasına rağmen elinde iken kaybolduğu iddia edilen çeki kendisine veren yetkilinin cirosunu görmezden gelip geriye kalanlara dava açması yersiz bulunmuş olup ayrıca davacının da çek üzerinde ne lehtar olarak ne de yetkili hamil olarak hak sahibi oluğunu gösteriri yeterli emare tespit edilememiştir. Yine son hamil davalı ... Şirketi tarafından çekin şirket yetkilisi ve lehtarı olan aynı zamanda ilk ciranta olan ...'ın diğer davalı ciranta ... San Tic Şti'nden ''organizasyon bedeli'' hizmeti karşılığı düzenlenen fatura nedeniyle fatura alacaklısı cirantanın kredi kullanması karşılığında kefili ile birlikte fatura alacağını son hamil faktoring şirketine devrettiği cevap dilekçesi ve eklerinde yer alan belgelerden anlaşılmış olup davacı tarafça aktif dava ehliyeti ispatlanamadığı gibi davalılarında görünürde kötü niyetli olarak çeki teslim aldıklarına karine emare delil olmadığı dosya kapsamından anlaşılmıştır. Yine son hamil tarafından .... E dosyası üzerinden başlatılan kambiyo takibinde borçlular arasında şirket yetkilisi lehtar ... da yer almış ve borca itiraz edilmeyerek takibin kesinleştiği görülmüştür. Tüm dosya dikkate alındığında davacının aktif dava ehliyeti sıfatı ispatlanamadığından davanın usulden reddine karar verilmiştir.H Ü K Ü M: Yukarıda Açıklanan Gerekçelerle;1-Davacının aktif dava ehliyeti yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine,2) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 732,00 TL harçtan, dava açılışında alınan 5.977,13 TL peşin harcın düşülmesi ile fazla 5.245,13 TL harcın karar kesinleştiğinde ve talep halinde YATIRANA İADESİNE,3) 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 6.400,00 TL arabuluculuk ücretinin DAVACIDAN ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,4) Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,5) Davalı ... ANONİM AŞ vekil ile temsil edilmesi nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 56.000,00 TL vekalet ücretinin DAVACIDAN ALINARAK DAVALI ... ANONİM ŞİRKETİNE VERİLMESİNE,6) Kullanılmayan avansların Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak YATIRANA İADESİNE,Dair, davacı vekilinin yüzüne karşı ve davalı vekilinin yokluğunda taraflara tebliğinden itibaren 2 hafta içerisinde .... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf başvuru yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı 12/06/2026Katip .... e-imzalıdır Hakim .... e-imzalıdır