Ankara 3. Asliye Ticaret Mahkemesinin, eser sözleşmesinden kaynaklanan mekanik tesisat işleri alacakları, fiyat farkları, finans ve genel gider kaybı taleplerine ilişkin bilirkişi incelemesi ışığında verdiği gerekçeli kararı.
Özet: Bir eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak davasında, yüklenici, bir sağlık merkezinin mekanik tesisat işlerini tamamlamasına rağmen, iş sahibinin eksik ödeme yaptığını ve gecikmelere sebep olduğunu iddia ederek bakiye hakediş, finans maliyeti, fiyat farkı ve şantiye genel gider kayıplarının tahsilini talep etmiş, iş sahibi ise işin eksik ve ayıplı yapıldığını, kendisinden kaynaklanan bir borç kalmadığını savunmuş, yapılan bilirkişi incelemesinde ise yüklenicinin edimlerini sözleşmeye uygun ifa ettiği, gecikmelerin ve ödeme yapılmamasının iş sahibinden kaynaklandığı, davacının hak ediş ve fiyat farkı alacaklarının bulunduğu tespit edilmiştir.
T.C. ...3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
TÜRK MİLLETİ ADINA T.C. ANKARA3. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARARESAS NO : 2022/151 EsasKARAR NO : 2025/458HAKİM : ... ...KATİP : ... ...DAVA : Alacak (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 03/03/2022KARAR TARİHİ : 24/06/2025GEREKÇELİ KARAR TARİHİ : 26/06/2025Mahkememizde görülen davanın açık yargılaması sonunda;GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; taraflar arasında 15/06/2016 tarihli ... Sağlık Hizmetleri AŞ Tıp Merkezi İnşaatı Mekanik Tesisat İşleri Sözleşmesi imzalandığını, davalı iş sahibinden kaynaklanan sebeplerle işin teslim süresinin uzadığını ancak müvekkilinin edimlerini sözleşmeye uygun olarak ifa ettiğini ve teslimin gerçekleştiğini, davalının haksız olarak geçici kabulü yapmadığını, ...13. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2019/107 d.iş sayılı dosyası ile yapılan bilirkişi incelemesinde de işin eksiksiz teslim edildiğinin belirlendiğini, ödeme yapılmaması üzerine ...30. Noterliği'nin 23/10/2018 tarih 11171 yevmiye numaralı ihtarnamesinin gönderildiğini, davalının kötü niyetli olarak diğer yüklenicilerin alacağını da ödemediğini iddia ederek 150.000,00 TL bakiye hakediş bedeli, 5.000,00 TL finans maliyeti alacağı, 40.000,00 TL malzeme ve işçilik fiyat farkı alacağı, 5.000,00 TL şantiye genel gider kaybı alacağının temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davacı vekilinin 24/02/2025 tarihli talep açıklama dilekçesi ile, hakediş alacakları (kur farkı dahil) 150.000,00 TL, fiyat farkı alacağı olarak 40.000,00 TL, finans maliyeti alacağı olarak 5.000,00 TL, şantiye genel gider kaybı alacağı 5.000,00 TL talep ettiklerini bildirmiştir.Davacı vekili 05/05/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile, 805.804,81 TL bakiye hakediş bedeli, 372.577,56 TL finans maliyeti alacağı, 260.573,39 TL fiyat farkı alacağı, 263.399,05 TL şantiye genel gider kaybı alacağının tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının geçici kabul yapılması için yazılı başvuruda bulunması gerektiği halde yapmadığını, işten el çekerek iş yerini terk ettiğini, teslimin gerçekleşmediğini, eksik ve ayıplı işlerin başkaca firmalara tamamlattırıldığını, iş bedelinin götürü bedel olarak belirlenmesi nedeni ile ücrette artırım talep edilemeyeceğini, gerektiği halde hiçbir işlem için yazılı onay almadığını, yine yazılı onay almaksızın fazla ve ek imalat yaptığını, bu nedenle sadece malzeme ve montaj bedelini talep edebileceğini, kar talep edemeyeceğini, davacının birim fiyatı belirlenmeyen alacaklar için sözleşmeye aykırı davrandığını, fiyat farkı talebinin yerinde olmadığını, işi süresinde bitirmeyerek gecikmelere sebep olduğunu, karşılıklı mutabakat olmadığından genel gider kaybı talebinin yerinde olmadığını, müvekkilinin borcunu muaccel olduğu tarihte ödediğini, başkaca borcu kalmadığını savunarak davanın reddini talep etmiştir. DELİLLER:Tarafların bildirdiği deliller toplanmış, ...13. Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2019/107 d.iş sayılı dosyası, sözleşme, ihtarnameler, hakedişler dosya arasına alınmış, taraflara ticari defterlerini sunmak üzere HMK'nun 220. ve devamı maddeleri uyarınca ihtarat yapılarak süre verilmiş, sunulan defterler incelenmek üzere mali müşavir bilirkişiye tevdi edilmiştir.Mali müşavir, makine mühendisi, elektrik bilirkişisi, nitelikli hesap bilirkişisi 05/04/2023 tarihli ön raporundan sonra düzenlediği 16/11/2023 tarihli raporunda özetle, tarafların defterlerinin usulüne uygun olarak tutulduğu ve birbirini doğruladığı, taraf defterlerine göre davacının 90.671,35 TL hakediş alacağının bulunduğu, davacının uyuşmazlık tarihine kadar edimlerini sözleşmeye uygun yerine getirdiğini, davalının e posta ile sık sık yaptığı proje revizyonları nedeni ile işin uzadığını, 6. hakedişten itibaren davalının ödeme tarihlerine uymadığı ve geç ödeme yaptığını, 11. kesin hakedişten sonra hiç ödeme yapmadığını, kesin hakedişin davalının talebi üzerine mutabık kalınarak 20/05/2019 tarihinde ikinci kez düzenlendiğini, ancak davalının imzalmadığını ve ödeme yapmadığını, davacının 9, 10, 11. hakedişlerden toplam 431.904,42 TL alacağı bulunduğunu, eksik ve ayıplı iş ya da bu şekildeki işlerin başkaca yüklenicilere tamamlattırıldığına dair delil bulunmadığını, 11. hakedişe kadar birim fiyatlara uyulduğunu, davalı tarafça da hakedişlerin itirazsız imzalandığını, davalıya 21/05/2019 tarihinde bildirim yapılarak %53,15 oranında iş artışı meydana gelmesi sebebi ile fiyat revizyonu talep edildiğini ancak revize yapılmayarak ek işlerin bedelinin de ödenmediğini, tespit dosyasında alınan rapordan anlaşıldığı üzere iş artış oranının %30'un üzerinde olduğunu, sözleşmenin 8. Maddesi gözetildiğinde yeni birim fiyat belirlenebileceği, sözleşmede yer alamayan yeni imalatların fiyatlarının sözleşmeye uygun olarak belirlendiğini, davacının 2017-2018 fiyat farkı alacağının 220.824,91 TL olacağını, taraflar arasında mutabakata rastlanmadığından finansman maliyeti ve genel gider talebi yönünden takdirin Mahkeme'ye ait olduğunu, davacının son hakediş tarihinden dava tarihine kadar 214.196,20 TL talep edebileceğini bildirmiştir. Taraf itirazları üzerine bilirkişi heyetinden alınan 04/07/2024 ve 06/02/2025 tarihli ek raporlarda, kök rapordaki beyanlarını tekrar etmişlerdir. Kök ve ek raporlar oluşa ve dosya kapsamına uygun bulunarak hükme esas alınmıştır.DEĞERLENDİRME:Dava, eser sözleşmesinden kaynaklanan yüklenicinin açtığı alacak istemine ilişkindir.Taraflar arasında eser sözleşmesi bulunduğu ve işin süresinden sonra teslim edildiği uyuşmazlık konusu değildir. Uyuşmazlık yüklenicinin sözleşme gereği edimlerini süresinde, ayıpsız ve eksiksiz olarak teslim edip etmediği, davalının hakediş ödemelerini vaktinde yapıp yapmadığı, geç ödemelere ilişkin davacının finans maliyeti talebinin yerinde olup olmadığı, teslimin gecikmesinde hangi yanın kusurlu olduğu ve gecikme nedeni ile davacının malzeme, işçilik bedeli, şantiye genel gideri talebinin yerinde olup olmadığı hususlarında toplanmaktadır.Taraflar tahkime başvurmuş, tahkim süresinin aşılması nedeni ile karar verilemediği anlaşılmıştır. Bu hususta ...6. Asliye Ticaret Mahkemesi'nin 2021/437 sayılı kararı ile görevsizlik kararı alındığı anlaşılmıştır.Tüm dosya kapsamı ile hükme esas alınan bilirkişi raporu dikkate alındığında, davalı yan işin uzamasına davacının sebep olduğunu, işi yarım bıraktığını, eksik ve ayıplı işlerin kendisi tarafından tamamlandığını savunmuştur. Bilirkişi heyetinin yerinde yaptığı inceleme de dikkate alındığında, işin davalının çok sık gerçekleştiği proje revizyonları nedeni ile süresinden sonra bitirilmiş ise de eksiksiz ve ayıpsız olarak ifa edildiği, davalının davacı nam ve hesabına eksik ve ayıplı işleri ifa ettiğine ilişkin ispata elverişli delil ibraz edemediği, bu hali ile işin uzamasına davalının sebep olduğu, davacının edimlerini sözleşmeye uygun olarak ifa ettiği değerlendirilmiştir.Davacının bakiye hakediş alacağı talebine ilişkin olarak, davalı tarafından itiraza uğramayan hakedişler de dikkate alındığında, bilirkişi raporunda belirlendiği üzere, davacının 9, 10, 11. hakedişlerden doğan 431.904,42 TL+77.742,80 TL KDV (=509.647,22 TL) alacağı bulunduğu, bu hali ile bu alacak kalemine ilişkin talebinin bu miktar üzerinden sübut bulduğu değerlendirilmiştir. Yine hakediş alacağına dahil edilen ilave işlerin talep edilip edilemeyeceği konusunda uyuşmazlık bulunmakta ise de, bilirkişi heyeti tarafından belirlendiği üzere, sözleşme'nin 9. maddesine göre yeni birim fiyatlarının belirlenmesi gerektiği ve tespitinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı 2016 yılı birim fiyatlarının yeni birim tespitinin kıyası ile oran tespiti için baz alındığı, proje revizyonu ile yapılan ilave işlerin imalat tanımı sözleşme keşfinde yer almadığından, yeni imalat birim fiyatlarının sözleşme keşfindeki imalat pozlarından ayıran farklı bir kod ile belirtildiği ve bu pozların işin başından beri ara hak edişlerde kullanıldığı dolayısıyla sözleşmede yer almayan yeni imalatların birim fiyatlarının sözleşmenin 9. maddesine uygun olarak hesaplandığı dikkate alındığında davalının bu yöndeki savunmasına itibar etmek mümkün olmamıştır. İşlerin tamamlanmış olması karşısında, davalının geçici ve kesin hakedişin yapılması gerektiğine ilişkin savunmasına itibar edilmemiştir.Yukarıda açıklandığı üzere işin davalının kusuru nedeni ile uzadığının belirlendiği, davacının işin uzaması nedeni ile malzeme ve işçilik fiyatlarının arttığından bahisle zararının giderilmesini talep ettiği, sözleşmenin 8. maddesindeki şartların oluştuğu ve bilirkişi heyeti tarafından belirlendiği üzere, 2016 piyasa rayiç fiyatlarına göre hazırlanan sözleşme fiyatlarının, 2017 ve 2018 yıllarında yapılan işler açısından ve 2019 yılında tamamlanan işlerin öngörülemeyen stopaj kesintileri, malzemelere gelen zamlar ve yeni yıl itibariyle işçilik fiyatları ve şantiye genel giderlerinin artması sebebiyle, malzeme ve işçilik olarak fiyat farkı doğurabileceği, davalı yanın kusurlu olduğu, malzeme ve cihazların geç sağlaması sebebiyle yeni yıl işçilik fiyat farklarının olabileceği ve davacının 220.824,91 TL+39.748,48 TL (=260.573,39 TL) malzeme, işçilik fiyat farkı ve 223.219,53 TL+40.179,52 TL KDV (=263.399,05 TL) şantiye genel gider kaybı talep edebileceği, bu kalemlere ilişkin alacağının bu miktar üzerinden sübut bulduğu değerlendirilmiştir.Taraflar arasındaki sözleşmenin 18. maddesine göre, hakedişlerin her ay sonunda düzenlenerek işverene sunulacağı, 7 gün içinde inceleneceği, kabul edildiğinde faturanın düzenlenme tarihinden itibaren 45 gün içinde ödeneceği, kesin hakedişin de geçici kabulden 15 gün sonra işverene sunulacağının kararlaştırıldığı, sürenin niteliği gereği kesin vade niteliğinde olmadığı, bilirkişi raporunda belirlendiği üzere davacının 6. hakedişten itibaren alacaklarının geç ödendiği belirlenmiş ve davacı yan hakediş bedellerinin geç ödenmesi nedeni ile finans maliyeti talebinde bulunmuş ise de, sözleşmede davacıya bu yönde talep hakkı veren bir hüküm veya belirli bir tarihe ilişkin kesin vade anlamına gelebilecek bir belirleme bulunmadığı gibi davacının bu yönde davalıyı temerrüte düşürecek nitelikte bir ihtarı da olmadığı dikkate alındığında finans maliyeti ve hakediş alacağına ilişkin kur farkı talebinin reddine karar vermek gerekmiştir.Açıklanan gerekçelerle davanın kısmen kabulüne karar vermek gerekmiş, davacının göndermiş olduğu ihtarnamelerin temerrüt oluşturur nitelikte olmadığı gözetilerek tahkim başvuru tarihinden itibaren işleyecek, işin ticari iş niteliğinde olması nedeni ile avans faizi ile alacağın tahsiline dair ve aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur.HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle;DAVANIN KISMEN KABULÜ İLE,509.647,22 TL bakiye hakediş bedeli, 260.573,39 TL fiyat farkı ve 263.399,05 TL şantiye genel gider kaybı bedelinin 28/07/2020 temerrüt tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, fazlaya ilişkin talebin reddine,Alınması gereken 70.606,55 TL harçtan peşin alınan 3.415,50 TL ve 25.657,00 TL ıslah harcının mahsubu ile bakiye 41.534,05 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irat KAYDINA,1.500,00 TL arabuluculuk ücretinin kabul red oranına göre belirlenen 910,75 TL'sinin davalıdan, bakiye kısmın davacıdan alınarak Hazine'ye irat KAYDINA,Davacı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 156.706,75 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya VERİLMESİNE, Davalı kendisini vekille temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan AAÜT uyarınca 104.310,27 TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya VERİLMESİNE, Davacı tarafından yapılan ve UYAP sisteminde kayıtlı toplam 35.159,00 TL yargılama giderinin kabul red oranına göre belirlenen 21.347,50 TL'si ile toplam peşin ve ıslah 29.072,50 TL olan harcın davalıdan alınarak davacıya verilmesine, bakiye yargılama giderinin davacı üzerine bırakılmasına, Kullanılmayan gider avansının karar kesinleştiğinde taraflara iadesine,Dair; taraf vekillerinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğ tarihinden itibaren iki hafta içinde ...Bölge Adliye Mahkemesi'ne başvurmak suretiyle istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.24/06/2025Katip ... Hakim ... ¸¸ ¸¸