6. Asliye Ticaret Mahkemesinde işçilik alacaklarından kaynaklanan, müvekkil şirketin hak edişinden yapılan kesintinin davalı taşeronlardan rücuen tazmini davasında bilirkişi raporu ve tarafların savunmaları.
Özet: Bu hukuki evrak, bir işçinin alacaklarının arabuluculuk yoluyla çözümlenerek belediye tarafından davacı şirketin hak edişinden kesilmesi üzerine, davacının alt yüklenici olarak çalışan davalı şirketlerden hizmet sözleşmeleri gereği rücuen tazminat talebini; davalıların zamanaşımı, takas-mahsup ve sorumluluk reddi savunmalarını; ve bilirkişi raporuyla davalıların sözleşmeler uyarınca işçi alacaklarından sorumlu olduğu ve davacıya rücu edebileceği miktarların hesaplandığını özetleyen bir gerekçeli kararın hazırlık aşamasıdır.

T.C. ... 6. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/211 Esas - 2025/376

T.C.
... TÜRK MİLLETİ ADINA
6.ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR
ESAS NO : 2024/211 Esas
KARAR NO : 2025/376
HAKİM : ...
KATİP : ...
DAVACI : ... ... ...
VEKİLLERİ : Av. ....
Av......
DAVALILAR : 1- ... ....
2- ... ... ...
VEKİLİ : Av....
DAVA : Tazminat (Rücuen Tazminat)
DAVA TARİHİ : 25/03/2024
KARAR TARİHİ : 13/05/2025
KARAR YAZIM TARİHİ : 12/06/2025
Mahkememizde görülmekte olan Tazminat (Rücuen Tazminat) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,
GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:
Davacı vekili dava dilekçesini özetle: Müvekkil şirketin faaliyet alanıyla ilgili aldığı ihalelere konu işlerin bazen taşeron şirketler aracılığıyla yaptırdığını, davalı şirketlerin müvekkil şirketin taşeronu olarak çalıştığını, davalı şirketlerde çalışan işçilerden ... ...'un işçilik alacakları için ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığına karşı Arabuluculuk yoluna başvurduğunu, arabuluculuk görüşmeleri neticelerinde taraflar anlaştığını, başvurucunun işçilik alacaklarının ... Büyükşehir Belediyesi tarafından ödendiğini, ayrıca Arabuluculuk ücret ve masrafları ödendiğini ve toplam 19.473,39 TL ödeme tutarı, müvekkil şirketin hakediş alacaklarından 25.08.2022 tarihinde kesildiğini, işçinin çalıştığı diğer taşeron şirketler olan.... Şirketi tarafından müvekkili şirkete toplam 5.210,60 TL ödeme yaptığını, davalı şirketlerin ise rücu talebini kabul etmediklerini, Büyükşehir Belediyesi tarafından müvekkil şirketin hak edişlerinden kesinti yapılarak tüm ödemenin müvekkil şirket tarafından ödenmek zorunda kalındığını, davalılarla imzalanan hizmet sözleşmesi ve eki şartnamelere göre davalıların sorumlu olduğunu belirterek fazlaya dair tüm dava ve talep hakları saklı kalmak kaydı ile kısmi dava olarak şimdilik 1.000,00 TL'nin ... Büyükşehir Belediyesi tarafından müvekkili şirketin hak edişinden kestiği 25.08.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıların sorumlu oldukları payları oranındaki miktarlar kadar tahsiline, Yargılama giderleri ve vekalet ücretinin davalılara yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalılar vekili cevap dilekçesinde özetle; zamanaşımı definde bulunduklarını, dava dışı işçinin müvekkilleri bünyesindeki çalışmalarının karşılığı ücret ve sair haklarının dava dışı işçinin banka hesabına ödendiğini, dava dışı işçinin müvekkillerinden ihbar, kıdem tazminatı, yıllık izin ve geniş anlamda ücret kabul edilen bir alacağının bulunmadığını, ... Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan ödemenin tamamen kendi tasarrufu ve inisiyatifi olup keyfi bir ödeme olması nedeniyle ödemeyi yapan kuruma ait olduğunu, ayrıca müvekkili firmanın taşeronluk sözleşmelerine istinaden yükümlülüklerini yerine getirmesine rağmen davacı tarafından kesin hesabın yapılmadığını müvekkilinin hakedişlerine ait ödemelerin, nakit emanet kesintisi ile teminat kesintilerinin aradan 7 yılı aşkın süre geçmesine rağmen müvekkiline ödenmediğini, bu bağlamda takas mahsup definde bulunduklarını beyanla yargılama giderleri ile vekalet ücretinin davacı taraf üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.
Dava hizmet sözleşmesinden kaynaklanan rücuen tazminat istemine ilişkindir.
Mahkememizce taraflar arasındaki sözleşmeler, dava dışı içinin işçilik alacaklarına ilişkin ödeme belgeleri ve dava dışı işçinin hizmet dökümü incelenerek dosya kapsamında hesap uzmanı bilirkişiden rapor alınmıştır.
17/02/2025 tarihli bilirkişi raporunda özetle; "Davacı talebinin: ödeme tarihi olan 25.08.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte şimdilik 1.000,00 TL nin tahsili olduğu, Davacı ... ... ... İşletmeleri Ltd. Şti. ile davalı şirketler arasında yardımcı işlerde hizmet alımı sözleşmeleri imzalandığı, imzalanan sözleşmelerde işçi alacaklarından yüklenicilerin sorumluluğuna ilişkin düzenlemelerin yer aldığı; davacı işverenin ise işçi alacaklarından sorumlu olacağına dair hüküm bulunmadığı, Mahkemenin dava dışı işçinin davalı şirkette geçen çalışma süresine göre kendi dönemleriyle sorumlu olduğu, kanaatine varması durumunda; Dava dışı işçi ... ... ile ilgili olarak Arabuluculuk görüşmelerinde varılan anlaşma neticesinde dava dışı ... Büyükşehir Belediyesi tarafından yapılan ödemeye istinaden 25.08.2022 tarihinde davacının hak edişinden kesilen işçilik alacağı 19.473,39 TL nin : toplam 3.414,48 TL sini aşağıda belirtilen miktarlarda davalılara rücu edebileceği kanaatine varılmıştır. Takdir mahkemenindir. Davalıların Sorumlu Olduğu Miktarlar Aşağıda Sunulmuştur. 3.405,23 TL ... ... ... .. ... Tasarım İthalat İhracat Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 9,25 TL ... ... ... .. ... Taahhüt Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Toplam 3.414,48 TL olduğu" hususları belirtilmiştir.
Hizmet alım sözleşmeleri; ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş akdinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. SGK kayıtları da bu hususu doğrulamaktadır. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu’na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.
İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin; yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.
Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler yeni yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.
İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.
Yıllık izinler kullanılmadığı takdirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.
İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatili ücreti, UBGT, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır.
İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de ayrı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir.(Aynı yönde açıklamalar için Y. 6 HD. 2021/777E- 2021/551K., Y. 15 HD. 2021/1521E.-2021/2333K., Y. 15. HD 2021/616E.-2021/1083K., Y. 23 HD. 2019/2339E.- 2021/225K., İzmir BAM 2020/1020E.-2021/1082K., sayılı kararları incelenebilir.)
Yukarıda açıklanan ilkeler ışığında somut olay ele alındığında; taraflar arasında düzenlenen hizmet alım tip sözleşmesinde işçi alacakları konusunda tarafların müteselsil sorumluluklarına dair bir düzenlemenin yer almadığı, yapılan ödemenin dava dışı işçilerin davalı yüklenici nezdinde çalıştıkları dönemden kaynaklandığı bu halde davalı yüklenicilerin sorumluluğunun bulunduğu ve davacı tarafından yapılan ödemenin davalıdan rücu edilebileceği anlaşılmıştır.
Diğer yandan davalılar, davacı nezdindeki hakedişlerden teminat ve emanet kesintileri yapıldığından bahisle takas/mahsup defi ileri sürmüş ise de; teminat ve emanet kesintilerinin hangi sözleşme veya hangi tarihli hakedişler yönünden hangi tutarda yapıldığı hususları somutlaştırılmamakla birlikte taraflar arasındaki sözleşme hükümleri uyarınca işçilik alacaklarının ödenmemiş olmasının teminat iadesine engel teşkil ettiği anlaşıldığına göre, somut olayda ihtilafa konu işçilik alacaklarından kaynaklanan rücu istemi tarihi itibariyle davalıların takasa konu edebilecekleri muaccel ve kesinleşmiş bir (emanet/teminat kesintisi) alacağının bulunmadığı, bu itibarla takas şartlarının oluşmadığı anlaşılmıştır.
Yapılan açıklamalar kapsamında hükme esas alınan bilirkişi raporu doğrultusunda davalıların sorumlu oldukları dönemle orantılı olarak hesaplanan tutar yönünden davanın kabulüne dair aşağıdaki şekilde karar verilmiştir. Davacı vekili tarafından ödeme tarihlerinden itibaren faiz talebinde bulunulmuş ise de, BK.'nın 117. maddesi uyarınca muaccel bir borcun borçlusu alacaklının ihtarı ile mütemerrit duruma düşer. Bu durumda alacaklı ancak temerrüt tarihinden itibaren faiz isteyebilir. İhtarnamenin bulunmaması halinde ise icra takibi varsa icra takip tarihinden, icra takibinin bulunmaması halinde ise dava tarihinden itibaren faiz istenebilir.(Aynı yönde bkz. ... BAM 4. HD. 2023/54E., 2023/2335 K., 21/09/2023T.) Davaya konu olayda davacı taraf dava açmadan önce davalıyı temerrüde düşürdüğünü yargılama sırasında iddia ve ispat etmediğinden mahkememizce dava tarihinden itibaren faize hükmedilmiştir.
HÜKÜM: Yukarıda açıklanan gerekçelerle
1-Davanın KABULÜ ile;
a.) 3.405,23 TL'nin, dava tarihi olan 25/03/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, davalı ... .... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
b.) 9,25 TL'nin, dava tarihi olan 25/03/2024 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte, davalı ... ... ... .... Taahhüt Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'nden alınarak davacıya verilmesine,
2-Alınması gereken toplam 615,40-TL karar ve ilam harcından, daha önceden peşin ödenen toplam 468,84-TL harcın mahsubu ile bakiye 146,56-TL harcın; 146,16-TL'sinin ... ... ... Taahhüt ... Tasarım İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'den, 0,40-TL'sinin ... ... ... Tasarım ... Taahhüt Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'den, alınarak hazineye irad kaydına.
3-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden karar tarihinde yürürlükte bulunan A.A.Ü.T uyarınca hesaplanan 3.414,48-TL; 3.405,23-TL'sinin ... ... .... Ticaret Limited Şirketi'den, 9,25-TL'sinin ... ... ... Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'den, alınarak davacıya verilmesine,
4-Davacı tarafından yapılan; 427,60-TL Başvuru Harcı, 427,60-TL Peşin/nisbi Harcı, 41,24-TL Islah Harcı, 3.500,00-TL Bilirkişi ücreti, 469,00-TL Tebligat, Posta ve diğer masraflar, olmak üzere toplam 4.865,44TL'nin; 4.852,26-TL'sinin ... ... ... Taahhüt ... Tasarım İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'den, 13,18-TL'sinin ... ... ... Tasarım ... Taahhüt Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'den, alınarak davacıya verilmesine,
5-Arabuluculuk ücreti olarak suç üstü ödeneğinden karşılanan 3.120-TL'nin 3.111,55-TL'sinin ... ... ... Taahhüt ... Tasarım İthalat İhracat Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'den, 8,45-TL'sinin ... ... ... Tasarım ... Taahhüt Sanayi Ve Ticaret Limited Şirketi'den, alınarak hazineye irad kaydına.
6-Gider avansından sarf edilmeyen miktarın 6100 Sayılı HMK'nın 333. Maddesi uyarınca karar kesinleştiğinde iadesine,
Dair, davacı vekili ve davalı vekilinin yüzüne karşı, 6100 Sayılı HMK'nın 341/2. Maddesi uyarınca miktar itibariyle KESİN olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 13/05/2025
Katip ....
e-imza
Hakim ....
e-imza