Ankara 7. Asliye Ticaret Mahkemesi, kooperatif genel kurul kararlarının iptali davasında, üye ihracı ve ek ödeme yükümlülüğü ile ilgili hukuka aykırılık iddialarını incelemiştir.
Özet: Bir kooperatif ortağının, genel kurulda alınan ve kendisinin de içinde bulunduğu bazı üyelerin kooperatiften çıkarılmasına ilişkin kararların Kooperatifler Kanununa ve ana sözleşmeye aykırı olduğu iddiasıyla iptalini talep ettiği davada; davalı kooperatif, davacının dava öncesinde kendi isteğiyle istifa ederek üyeliğinin sona erdiğini ve dolayısıyla dava açma ehliyetinin kalmadığını savunarak davanın reddini istemiş, mahkeme ise davacının imzalı istifa dilekçesinin varlığı ile genel kurulda üyelik yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyelerin çıkarılmasına dair kararın usule uygun şekilde oy çokluğuyla alındığını ve muhalif şerh düşüldüğünü tespit etmiştir.
T.C. ANKARA 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2025/369 Esas - 2026/98
TÜRK MİLLETİ Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili T.C. ANKARA GEREKÇELİ KARAR 7. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİESAS NO : 2025/369 KARAR NO : 2026/98...DAVA : Genel Kurul Kararının İptali / Kooperatif Genel Kurul Kararının İptaliDAVA TARİHİ : 16/05/2025KARAR TARİHİ : 19/02/2026KARAR Y.TARİHİ : 07/03/2026Mahkememizde görülmekte olan "Kooperatif Genel Kurul Kararının İptali" davasının yapılan açık yargılaması sonucunda, aşağıdaki karar tesis edilmiştir. I-İDDİALAR 1. Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin, davalı kooperatifin ... Nolu peşin ödemeli ortağı olduğunu, 19/04/2024 tarihli genel kurulda Kooperatifler Kanunu'nun 46. Maddesine, 16. Maddesine açıkça aykırı kararlar alındığını, gündemde ortakların kooperatiften çıkarılması ve müzakere edilmesi yönünde bir gündem maddesi olmamasına karşın, emredici hukuki kurallar gözardı edilerek, bir kısım kooperatif ortakları ve o arada müvekkilinin kooperatiften ihracının görüşülmesi ve ...'nun ve bir kısım ortakların kooperatiften ihracı için yönetim kuruluna yetki verilmesi yönündeki genel kurul kararlarının 7. Maddesi hem sözleşmeye hem de Kooperatifler Kanunu'nun 16 ve 46. Maddelerine açıkça aykırı olduğunu, genel kurulda, kooperatif ortaklarının ihraçlarının görüşülmesi ve karara bağlanması yönünde bir gündem maddesi olmadığı gibi, bu konuda üyelerin 1/10'unun herhangi bir gündem değişikliği ile ilgili teklifinin bulunmadığını beyanla; 19/04/2025 tarihinde yapılan Genel Kurul toplantısında alınan kararların iptaline, bu taleplerin kabul edilmemesi halinde Genel Kurul'da alınan kararlardan, 4-5-7 ve 8 numaralı genel kurul kararlarının iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir. II-SAVUNMALAR 2. Davalı vekili cevap dilekçesinde; davacının, müvekkili kooperatiften kendi isteğiyle ayrılmış olup huzurdaki davanın aktif husumet yokluğu nedeniyle usulden reddine karar verilmesi gerektiğini, 4, 5, 7 Numaralı Genel Kurul Kararları ve bu kararlar içerisinde yapılan işlemlerin, usul ve yasaya uygun olduğunu, 8 numaralı Genel Kurul Kararının, bilanço açıklarının kapatılması amacıyla ek ödeme yüklemini içermekte olup hiçbir suretle fazladan inşaat maliyetinin tahsili amacı taşımadığını beyanla, davanın reddine karar verilmesini talep ve dava etmiştir. III-TARAFLARIN ANLAŞTIKLARI ve ANLAŞAMADIKLARI HUSUSLAR A. Taraflar Arasında Uyuşmazlık Bulunmayan Hususlar3. Tarafların ileri sürdüğü, üzerinde anlaştıkları ve çekişme konusu olmaktan çıkan her hangi bir vakıa bulunmadığı anlaşılmaktadır.B. Taraflar Arasındaki Uyuşmazlık Konuları4. Taraflar arasındaki uyuşmazlık; davacının istifasının geçerlilik tarihi ve davaya etkisi ile davacının dava tarihi itibariyle kooperatif üyeliği sıfatının devam edip etmediği, 19/04/2025 tarihli Genel Kurul toplantısında alınan 4, 5, 7 ve 8 numaralı kararların Kanuna, ana sözleşmeye ve dürüstlük kurallarına aykırı olup olmadığı, genel kurul kararlarının iptaline ilişkin dava şartı olarak kararlara karşı, karşı oy kullanılması ve muhalefetin tutanağa geçirilmesi koşulunun yerine getirilip getirilmediği, toplantıda bilanço ve faaliyet raporlarının okunup okunmadığı, müzakere edilip edilmediği, Genel Kurul Divan heyetinin teşkilinin usule uygun olup olmadığı noktasında toplanmaktadır. IV-ÇEKİŞMELİ VAKILAR HAKKINDA TOPLANAN DELİLLER5. Dosyada mevcut ... Kooperatifi başlıklı belgenin incelenmesinde; üyesi olunan kooperatiften şahsi gerekçeleri nedeniyle ortaklığın sonlandırılması için kooperatif üyeliğinden istifa edildiği, kooperatif ile herhangi bir hak ve hukukunun kalmadığını kabul ettiğinin bildirildiği, söz konusu belgenin davacı ... tarafından imzalandığı görülmüştür. 6. Davalı kooperatifin 19.04.2025 tarihli olağan genel kurul toplantı tutanağının dava konusu 7 numaralı gündem maddesinin incelenmesinde; üyelik yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyelerin durumunun görüşülüp, yönetime verilecek ek yetkilerin görüşülüp karara bağlanmasına geçildiği, Peşin statülü üyeler için; Peşin üyelik yükümlülüklerini yerine getirmemiş olan .... devir), ... üyelerin üyelik vasıflarını taşımamalarından dolayı, üyeliklerinin yok hükmünde sayılmasının, bu sebeple de mevcut olan üyeliklerden çıkartılmaları hususunun genel kurul değerlendirmesine ve onayına sunulduğu, taksitli statülü üyeler için; ödeme yükümlülüklerini yerine getirmeyen üyelerin kooperatif ana sözeşmenin yönetim kuruluna verdiği yetki doğrultusunda üyelikten çıkarma prosedürüün uygulanmasının oya sunulduğu, 11 ret oya karşılık çekimser oy kullanılmadan 73 kabul oyu ile oy çokluğu ile kabul edildiği, oylamada ret oyu veren .. ... karara muhalefet şerhi düştüğü görülmüştür. 7. Davalı kooperatifin 23.05.2025 tarihli,.... nolu Yönetim Kurul Kararının incelenmesinde; kooperatifin A Tipi Peşin üyelerinden 17 ve 71 numaralı üyeliklerin sahibi ... üyelikten istifasına ilişkin dilekçesinin yönetim kuruluna sunulduğu, yapılan inceleme neticesinde, söz konusu istifa talebinin kabulüne, bu durumun kooperatife ait pay defterine işlenmesine, koopbis kayıtlarının silinmesine ve üyelikten çıkış işlemlerinin tamamlanmasına oy birliği le karar verildiği görülmüştür. V- DELİLLERİN TARTIŞILMASI, YARGILAMA ve GEREKÇE 8. Dava, davalı kooperatifin 19.04.2025 tarihli genel kurulunda alınan kararların iptali, aksi kanaat halinde genel kurulda alınan 4-5-7 ve 8 numaralı genel kurul kararlarının iptali istemine ilişkindir. 9. Somut olayın değerlendirmesine geçilmeden önce 1163 sayılı Kooperatifler Kanunu gereğince organlarından olan Genel Kurul tarafından alınan kararların hükümsüzlüğüne ilişkin düzenlemelere değinmekte yarar görülmektedir. 10. Öncelikle Kooperatifler Kanununda genel kurul tarafından alınmış olan kararların yokluğuna ilişkin bir düzenleme bulunmamakla birlikte kooperatif kararlarında da yokluk söz konusu olabilecektir. Kooperatif işlem ve kararlarında yokluğu, kooperatif organlarının, işlem yapma hukuki gücüne sahip olmamaları veya işleme ilişkin yasal bir faaliyet söz konusu değilken, yasal faaliyet mevcutmuş gibi işlem yapmaya kalkışmaları nedeniyle, işlemin hukuken varlık kazanmaması şeklinde tanımlanabilir. 11. Buna karşın kooperatifin organlarının, hukuki işlem yapma gücüne sahip olmalarına veya işlemle ilgili yasal faaliyete karşın, hukuka aykırı işlem yapmaları mümkündür. Bu durumda, kooperatifin işleminde yokluğun gerçekleşebilmesi olanağı yoktur. Belirtilen durumda ancak işlemin hukuka aykırılığı söz konusudur. Kooperatifin işleminin hukuka aykırı olabilmesi, işlemin hukuki varlığına bağlıdır. Dolayısıyla, işlemin hukuka aykırılığı, işlemin yokluğundan bu yönüyle ayrılmaktadır.12. Kooperatif işleminin hukuka aykırılığı, işlemin ana unsurlarında olabileceği gibi, ikincil unsurlarında da olabilir. Hukuka aykırılık, işleme uygulanacak normun niteliğine göre de farklı olabilir. Emredici normdaki aykırılık, sonuçları itibariyle, diğer aykırılıklardan ağır olacaktır. Kesin hükümsüzlükte, işlemin ana unsurlarında ve emredici norma aykırılıkta, mutlak butlan söz konusudur.13. Kooperatif işleminde mutlak butlan (kesin hükümsüzlük), işlemin, başta Kooperatifler Kanunu, Ticaret Kanunu ile ilgili kanunların emredici hükümlerine aykırı bulunmasıdır (TBK m. 27). Bu nedenle, kooperatifin işlemi, hukuki varlık kazanmamıştır, yaygın ifadeyle ölü doğmuştur. Mutlak butlanla geçersiz kooperatif işlemi, hukuki sonuç doğurmayacaktır. Genel kurala göre, işlemdeki mutlak butlanın, mahkemece tespiti gerekir.14. Diğer yandan, kooperatif işlemindeki hukuka aykırılık, işlemin ana unsurlarında değil, ikincil unsurlarında ise, kanunun emredici hükümlerine aykırılık söz konusu olmayacaktır. Genel kurala göre, kooperatif işleminin ikincil unsurlarına aykırılık, nispi butlandır ve işlemin iptali nedenidir. Bu nedenle, nispi butlanla sakat kooperatif işleminin, mahkeme kararıyla iptali gerekir. İşlem, mahkeme kararıyla iptal edilmedikçe, hukuken geçerli bir işlem gibi, hukuki sonuçlarıyla uygulanacaktır (... kararların, oyunu kullanmasına haksız yere izin verilmemesi, çağrılmama, çağrının usulsüzlüğü, gündemin gereği gibi ilan veya tebliğ edilmemesi veya toplantıya ve karara yetkili olmayan kimselerin iştirak etmesi iddiaları dışında, yasa, anasözleşme ve afaki iyiniyet kurallarına aykırılık halleri ileri sürülerek iptalleri isteminde bulunabilmek için, toplantıya katılan üyenin red oyu vermesi ve karara muhalif kalarak keyfiyeti zapta geçirmesi ve davanın bu iddiaların tümü bakımından toplantıyı izleyen bir ayın içinde açılması gerekmektedir. Aynı madde hükmü uyarınca, genel kurulda alınan kararların, yasaya, anasözleşmeye ve iyiniyet kurallarına aykırı olduğu iddiasıyla, toplantıda bulunan ortaklar red oyu kullanıp, alınan kararlara muhalif kalarak, keyfiyeti tutanağa geçirdikten sonra kararın iptali için toplantıyı kovalıyan günden başlamak üzere bir ay içinde dava açabilir. 16. Davanın esasına geçilmeden önce davacı tarafın aktif husumet ehliyetinin bulunup bulunmadığı hususunda değerlendirme yapmak gerekmiştir. 17. 1163 sayılı Kooperatifler Yasası'nın 53. maddesinde kimlerin iptal davası açabileceği düzenlenmiştir. Ortaklık sıfatı, ortağın açacağı iptal davasının dinlenebilmesi koşuludur. Davacı, bu sıfatını davanın kesin hüküm ile sonuçlanmasına kadar korumak zorundadır. Davacının ortaklığının bulunup bulunmadığı, başka bir anlatımla aktif dava ehliyetinin olup olmadığı net bir şekilde tespit edilmelidir.18. Dosyada mevcut davacı ... tarafından imzalanan ... başlıklı belgenin incelenmesinde; davacı ... tarafından kooperatif üyeliğinden istifa edildiği, davacının, istifa dilekçesini irade sakatlığı hukuki nedenine dayalı olarak verildiği iddiasında bulunmadığı gibi imzaya yönelik de her hangi bir sahtelik iddiasında bulunmadığı, bu bakımdan istifanın geçersiz olduğu yönündeki yönetim kurulu kararının butlanının herhangi bir nedene dayandırmamış olduğu, davalı kooperatif Yönetim Kurulu üyesinin ... Esas sayılı dosyasında vermiş olduğu ifadenin istifa dilekçesinin geçerliliğine her hangi bir etkisi olacak içerikte bulunmadığı, bu kapsamda davacı yanca Kooperatif Yönetim Kurulunun istifaya yönelik almış olduğu karara ilişkin butlan davasının bekletici mesele yapılmasının da Mahkememizce yerinde olmadığı değerlendirilmiş, davada davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığının kabulü gerekmiştir.19. Dava şartları HMK m.114'de düzenlenmiştir. Yapılan düzenleme uyarınca açılan davada davaya devam edilebilmesi için öncelikle mahkemeye ilişkin dava şartları bulunmalıdır. Bunlar; yargı hakkı, yargı yolu, görev, kamu düzenine ilişkin yetki halledilir. Taraflara ilişkin dava şartları: Davada iki taraf bulunması, taraf ehliyeti, dava ehliyeti, davaya vekalet ehliyeti ve geçerli vekaletname, davaya takip yetkisi olmalıdır. Dava konusuna ilişkin dava şartları: kesin hüküm bulunmaması, aynı davanın, daha önceden açılmış ve halen görülmekte olmaması (derdestlik) ve hukuki yarar (menfaat) bulunmasıdır. 20. HMK m. 115'de; mahkeme dava şartlarının mevcut olup olmadığını, davanın her aşamasında kendiliğinden araştırır. Mahkeme dava şartı noksanlığını tespit ederse davayı usulden reddeder. 21. Tüm dosya kapsamı bir bütün olarak değerlendirildiğinde, davacının aktif husumet ehliyetinin bulunmadığı hususu, bizzat fiziki imzasını taşıyan çıkma istemini bildirir dilekçesi ile sabit olduğundan, davanın taraf sıfatı yokluğu (aktif husumet yokluğu) nedeniyle davanın reddine dair aşağıdaki şekilde karar vermek gerekmiştir. VI-HÜKÜM 1-Davanın, davacının aktif husumet ehliyeti bulunmadığından USULDEN REDDİNE, Karar ve İlam Harcı2-492 sayılı Harçlar Kanunu gereğince alınması gereken 732,00-TL harçtan peşin alınan 615,40.-TL harcın düşümü akabinde bakiye 116,60.-TL harcın davacıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına, Yargılama Giderleri ve Gider Avansı3- Yargılama sırasında yapılan masrafların davacı üzerinde bırakılmasına, 4-Taraflarca depo edilen varsa gider avansı ile delil avansından bakiye tutarların karar kesinleştiğinde HMK m. 333 ve Bölge Adliye ve Adli Yargı İlk Derece Mahkemeleri ile Cumhuriyet Başsavcılıkları İdari ve Yazı İşleri Hizmetlerinin Yürütülmesine Dair Yönetmelik m. 207 hükümleri uyarınca ilgilisine iadesine,Vekalet Ücreti5-Reddedilen kısım üzerinden hesaplanan 45.000,00.-TL vekalet ücretinin davacıdan alınarak kendisini vekille temsil ettiren davalıya ödenmesine, Dair davacı vekilinin ve davalı vekilinin yüzüne karşı yapılan inceleme sonucunda HMK 345. maddesi gereğince kararın tebliği tarihinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde kararı veren .... ya da buraya gönderilmek üzere istinaf edenin bulunduğu yer İlk Derece Mahkemesine verilecek dilekçe ile .... yasa yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 19/02/2026 ....BU BELGE ELEKTRONİK İMZA İLE İMZALANMIŞ OLUP, AYRICA FİZİKİ OLARAK İMZALANMAYACAKTIR."5070 sayılı kanun m. 5 ve 6098 sayılı TBK m. 15 uyarınca elektronik imza ile oluşturulan belgeler elle atılan fiziki imza ile aynı sonucu doğurur"