Danıştay 8. Dairesi, Tekirdağ Büyükşehir Belediyesi UKOME toplu taşıma hat ve araç tahsisi kararlarına ilişkin bölge mahkemesi kararının bozulması temyizini inceleyen içtihat.
Özet: Bir kamu taşımacılığı derneği, daha önce mahkeme kararıyla onaylanan 30 araçlık taşımacılık izninin iptal edilip sonrasında yapılan itirazlara rağmen büyükşehir belediyesi tarafından 10 araçla ve belirli güzergah kısıtlamalarıyla sınırlandırılmasına ilişkin ulaştırma koordinasyon merkezi (UKOME) kararlarının iptalini talep etmektedir; idare, bölgedeki yolcu talebi, mevcut kapasite ve trafik yoğunluğu analizlerine dayanarak kararı savunurken, derneğin 10 araçlık tahsis kararından sonra dahi çeşitli nedenlerle faaliyetine başlayamadığı tespit edilmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No : 2023/4697Karar No : 2025/6303 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI) : ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... Dayanışma DerneğiVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU : ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı dernek tarafından, 03/09/2021 tarih ve 2021/439 sayılı Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı UKOME kararı ve söz konusu karara yapılan itiraz üzere tanzim olunan 02/12/2021 tarih ve 2021/509 sayılı Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı UKOME kararının iptali istenilmiştir. İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; davacı derneğin 24/04/2008 tarihinde kurulduğu, ... ilçesinde faaliyet gösterdiği, 01/05/2018 tarihli Meclis ve 24/03/2009 tarihli Encümen kararı ile ...-... arasında 30 araçla hizmet vermesine izin verildiği, ... numaralı kooperatifin talebi üzerine taşımacılık izninin verilmesinden çok kısa bir süre sonra 08/04/2009 tarihli işlemle hattın iptal edildiği, anılan 08/04/2009 tarihli işleme karşı açılan davada işlemin ... İdare Mahkemesinin ... tarihli E:... K:... sayılı kararı ile iptal edildiği, karara karşı ... Belediye Başkanlığı tarafından temyiz yoluna başvurulduğu, Danıştay 8. Dairesinin E:2016/11016 K:2016/7197 sayılı kararı ile "... Belediye Başkanlığı'nın 17/08/2012 tarihinde temyiz başvurusundan feragat edildiği anlaşıldığından, davalı idarenin temyiz istemi hakkında karar verilmesine yer olmadığı" kararının verildiği, davacı derneğin yargı kararlarının uygulanması amaçlı başvuru yaptığı, yapılan başvuru uyarınca 30 araç yönünden tespit yapılmış olmasına rağmen davalı idare tarafından 29/06/2020 tarih ve 2020/138 nolu UKOME kararı ile davacının taleplerinden 10 adet araç talebinin kabul edildiği, söz konusu UKOME kararının iptali istemiyle açılan davada ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile; " davaya konu kararın tesisinden önce davacı derneğin 30 üyesi ile birlikte hizmet vermiş olduğu herhangi bir toplu taşıma hizmeti bulunmadığı, söz konusu güzergahta davaya konu kararın alınmasından sonra toplu taşıma hizmeti veren başka araç,firma vs . bulunmadığı, davacı dernek tarafından yapılan başvuru neticesinde güzergahın hacmi, ortalama yolcu sayısı, yolcu taşıma kapasitesi, bölgede taşımacılık hizmetine gerek duyulup duyulmadığına yönelik araştırma ve tespitler, somut verilere göre değerlendirme yapıldığı, hat ve güzergah üzerinde yapılan yolculuk analizlerinde 19/09/2019 tarihinde ... Mahallesinde saat 07.29-08.23 arasında, ... Yolcu Terminalinde 03/10/2019 tarihinde 11.02-11.51 saatleri arasında, 10/10/2019 tarihinde 15.44-16.45 saatleri arasında, 16/10/2019 tarihinde 08.06-09.15 saatleri arasında, 20/10/2019 tarihinde 09.57-12.10 saatleri arasında ve 07/12/2019 tarihinde 10.00-11.45 saatleri arasında araç içi yolcu sayımları yapılarak çalışma grubu tarafından rapor hazırlandığı, ... Derneği Üyelerine Tekirdağ Valiliği İl Sivil Toplumla İlişkiler Müdürlüğünden alınan listede belirtilen üyelerin kroki-1 de belirtilen güzergahta toplu taşıma hizmeti vermesinin uygun görüldüğü, Veliköy güzergahında taşımacılık yapan firmaların olduğu, söz konusu kooperatifin taşımacılık hizmeti vermesi sonucunda atıl kapasite ile trafik yoğunluğu yaşanacağından ve Yanıkağıl güzergahından ... istikametine toplu taşıma hizmeti bulunmadığından ek-2 krokide belirtilen güzergahta davacı dernek üyelerine ait 10 araç ile Velimeşeden yolcu indirmemek ve bindirmemek şartıyla ... Mahallesi- ... İlçesi arasında toplu taşıma hizmeti verilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı alt komisyon raporunun hazırlandığı görüldüğünden, dava konusu Tekirdağ Büyükşehir Belediye Başkanlığı Ulaşım Koordinasyon Merkezinin ... tarih ve ... sayılı 6 nolu Gündem Kararında hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, kabul edilen 10 adet araç için M plakalarını alarak toplu taşıma hizmeti vermesi şeklinde karar alındığı, verilen 180 gün süre içerisinde çeşitli sebeplerden faaliyetine başlayamadığı tespit edildiğinden gerekli çalışmanın yapılmasının talep edildiği, talep sonucu daha önce UKOME'nin aldığı 29/06/2020 tarih ve 2020/138 sayılı karardaki "... Derneği tarafından belirlenecek üyelerden, 10 adet araç ile 17+1+1 veya 17+1+3 koltuk kapasiteli araçlar ile ...-... gidiş ve dönüş güzergahında, Velimeşe'den yolcu indirmemek ve bindirmemek şartıyla ... Mahallesi ... ilçesi arasında TETUS yönetmeliği kapsamında protokol imzalayarak seriden M plaka tahsislerinin yapılması, üyelerin 180 gün içerisinde M plakalarını alarak toplu taşıma hizmeti vermesi" şeklinde karar verildiği, karar doğrultusunda yapılan incelemede 180 günlük sürenin 20/03/2021 tarihinde sona erdiği, ancak 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 93. maddesinde "Resmi tatil günleri, süreye dahildir. Sürenin son gününün resmi tatil gününe rastlaması halinde süre tatili takip eden ilk iş günü çalışma saati sonunda biter" hükmü bulunduğundan 22/03/2021 tarihi mesai bitiminde süre son bulduğu belirtilerek üç adet aracın Çalışma İzin Belgesi ve İl İçi Yetki Belgesi alarak seriden M plakayla faaliyete başladığı (..., ... ve ...), ... ve ... plaka sahiplerinin ise İl İçi Yetki Belgesi ödemelerini 22/03/2021 tarihinde yaptığı tespit edildiğinden söz konusu plakaların İl İçi Yetki Belgesi ve Güzergah İzin Belgelerinin düzenlenmesine karar verildiği, kalan 5 adet aracın ise işlemlerini tamamlayıp faaliyete başlayamadığı görüldüğünden 29/06/2021 tarih ve 2021/335 sayılı UKOME kararı ile 29/06/2020 tarih ve 2020/138 sayılı UKOME kararına istinaden kazanılan plaka hakları iptal edilerek seriden plakaya çevrilmesine karar verildiği, söz konusu UKOME kararının iptali istemiyle açılan davada ise Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararı ile; " yargı kararı gereği davacı derneğe ait 10 adet M plaka minibüsten ..., ... ve ... plakalı araçların il içi yetki belgesi ve Güzergah İzin Belgesi olduğundan faaliyete başladığı, ... ve ... plakalı araçların İl İçi Yetki Belgesi ödemelerini 22/03/2021 tarihinde yaptığı, geriye kalan ..., ..., ..., ... ve ... plakalı araçlardan ... plakalı aracın İl İçi Yetki Belgesi başvurusunun son gün olan 22/03/2021 tarihi itibariyle olmadığı, Güzergah İzin Belgesi başvurusunun ise 180 günlük bekleme süresinin son günü olan 22/03/2021 tarihi değil başvuru süresi geçirildikten bir gün sonra 23/03/2021 tarihinde yapıldığı, ...,... ve ... plakalı araçların İl İçi Yetki Belgeleri ve Güzergah İzin Belgeleri almak için 180 gün içerisinde ve sürenin son gününün tatile gelmesi sebebi ile uzayan 22/03/2021 tarihi itibariyle hiç başvuruları olmadığı, ... plakalı aracın ise 180 günlük sürenin son günü ve son gün tatile rastladığı için sürenin otomatik uzadığı 22/03/2022 de plaka takmak için başvuru yapıldığı ancak aracın uygunluktan geçemediği ve evrakları eksik olduğundan işlemlerinin tamamlanamadığı ve böylece davacının kendisine yüklenen sorumluluğu ve yükümlülüğü verilen süre içerisinde yerine getirmediğinin anlaşıldığı, her ne kadar davacı tarafından 22/03/2021 tarihinde veznenin Covid 19 sebebi ile 14:30 itibariyle erken kapandığından ilgili işlemlerin yapılamadığı iddia edilse de, dosyaya sunulan belgelerden ... plakalı aracın belge ücreti tahakkuk belgesinin ilgili idare veznesinde 22/03/2021 tarihinde saat 16:45 itibariyle düzenlendiği, ödemenin ve "borcu yoktur" kaşesinin 16:59 itibariyle ana binada yapıldığı görülmekle davacı iddialarına itibar edilmediğinden dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı" gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği, adına il içi yetki belgesi ve güzergah izin belgesi düzenlenen ve faaliyet izni verilen ... plakalı aracın sahibi A.Ö.'nün 22/08/2021 tarihli dilekçesi ile plakasını devretmek için başvuruda bulunduğu, söz konusu başvuru üzerine dava konusu 03/09/2021 tarih ve 2021/439 sayılı UKOME kararı ile faaliyete geçen ..., ..., ..., ... ve ... plaka ile ilgili istinaf süresi devam ettiğinden mahkeme sonuçlanıncaya kadar devir işlemlerinin yapılmamasına karar verildiği, anılan UKOME kararına yapılan itiraz üzerine ise 02/12/2021 tarih ve 2021/509 sayılı UKOME kararı ile 03/09/2021 tarih ve 2021/439 sayılı UKOME kararının devamına karar verilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı, uyuşmazlıkta; adlarına il içi yetki belgesi ve güzergah izin belgesi düzenlenen ve faaliyet izni verilen ..., ..., ..., ... ve ... plaka sayılı araçların yukarıda aktarılan Mahkeme kararlarında dava konusu olmadığı, diğer bir anlatımla Mahkeme kararlarının adlarına faaliyet izni verilmeyen diğer plaka sayılı araçlarla ilgili olduğu, dolayısıyla hukuki durumlarında herhangi bir ihtilaf bulunmayan ve davalı idare tarafından faaliyet izni verilen ..., ..., ..., ... ve ... plaka sayılı araçların Mahkeme kararları gerekçe gösterilerek mülkiyet haklarını kısıtlayıcı şekilde devir işlemlerinin yapılmamasına ilişkin tesis edilen dava konusu UKOME kararlarında hukuka uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, davacı dernek tarafından 29/06/2020 tarih ve 2020/138 sayılı 6 gündem nolu UKOME kararının iptali istemi ile dava açıldığı, ... İdare Mahkemesinin E:... sayılı kararı ile "davanın reddine" karar verildiği, anılan dosyanın istinaf aşamasında derdest olduğu, konu ile ilgili olarak hat ve güzergah üzerinde yapılan yolculuk analizlerinde araç içi yolcu sayımları yapıldığı, 10 adet araçtan 29/06/2020 tarih ve E:2020/138 sayılı UKOME kararında belirlenen süre içerisinde faaliyete başlamayan 5 adet aracın kazanılan plaka haklarının 29/06/2021 tarih ve 2021/335 sayılı UKOME kararı ile iptal edilerek seriden plakaya çevrilmesine karar verildiği, 29/06/2021 tarih ve 2021/335 sayılı UKOME kararının iptali istemi ile ... İdare Mahkemesinde açılan davada ... tarihli karar ile yürütmenin durdurulması isteminin reddine karar verildiği, davacı tarafça itiraz yoluna gidildiği, ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E: ... sayılı Yd İtiraz Ret kararı ile itirazın reddine kesin olarak karar verildiği, dava konusu işleme ilişkin hazırlanan alt komisyon raporu, teknik rapor bulunmadığı, faaliyetine devam eden 5 plakanın hukuki durumları ihtilaflı olduğundan ve diğer davalarda yargılama devam ettiğinden tesis edilen işlemlerin hukuka ve mevzuata uygun olduğu ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı dernek tarafından, savunma verilmemiştirDANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'ÜN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin reddi ile usul ve yasaya uygun olan Bölge İdare Mahkemesi kararının onanması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, dosya tekemmül ettiğinden davalı idarenin yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin işin gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME:Bölge idare mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle,1. Temyiz isteminin reddine,2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının ONANMASINA, 3.Temyiz giderlerinin istemde bulunan davalı idare üzerinde bırakılmasına, yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmediğinden ...-TL harcın istemi hâlinde davalı idareye iadesine,4. Posta gideri avansından varsa artan tutarın Mahkeme tarafından taraflara iadesine,5. 2577 sayılı Kanunun 50. maddesi uyarınca onama kararının taraflara tebliğini ve bir örneğinin de belirtilen Bölge İdare Mahkemesine gönderilmesini teminen dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesine,6. Kesin olarak, 02/07/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.