60 yaş üstü ve %60 engelli hekimlerin özel hastanelerde kadro dışı çalışma haklarını kısıtlayan Özel Hastaneler Yönetmeliği değişikliğinin iptali davasına ilişkin Danıştay kararı.
Özet: Özel Hastaneler Yönetmeliğinde yapılan bir değişikliğin, 60 yaş üstü veya %60 ve üzeri engelli hekimlerin kadro dışı çalıştıkları esas kurumları dışındaki ek çalışma imkanlarını iki özel sağlık kuruluşundan birine düşürerek anayasal çalışma haklarını ve eşitlik ilkesini ihlal ettiğini iddia eden davacı derneğin, düzenlemenin insan kaynağı planlaması amacıyla yapıldığını ve hekimlerin diğer çalışma şekillerini kısıtlamadığını savunan davalı idareye karşı açtığı davada, tetkik hâkimi, dava konusu düzenlemelerin yeni bir yönetmelikle yürürlükten kaldırıldığını ancak önceki durumun farklı olduğunu belirtmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YONUNCU DAİREEsas No : 2024/3160Karar No : 2025/1587 DAVACI : ... Derneği VEKİLİ : Av. ...DAVALI : ... Bakanlığı / ...VEKİLİ : Hukuk Müşaviri Av. ...DAVANIN_KONUSU: 06/04/2024 tarih ve 32512 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin;1- 3. maddesi ile değiştirilen ana Yönetmeliğin ek 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendinin,2- 7. maddesi ile ana Yönetmeliğin geçici 14. maddesine eklenen fıkranın,iptali ve yürütülmesinin durdurulması istenilmektedir. DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, dava konusu düzenleme ile özel hastanelerde çalışan 60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı yüzde 60 olan tabiplerin Anayasal çalışma haklarının özüne dokunacak şekilde kısıtlandığı, dava konusu değişiklik ile 60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı en az yüzde 60 olan tabiplerin daha önceden kadro dışı çalıştığı hastane dışında bir tanesi şehir dışı olmak üzere iki özel sağlık kuruluşunda daha çalışabilmesinin engellendiği, 1219 sayılı Kanun’da yer almayan bir sınırlamanın getirildiği, hekimlerin çalışma haklarının Kanunu aşar şekilde Yönetmelik ile sınırlandırıldığı, daha önceki düzenlemeye istinaden 60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı yüzde 60 olan tabipler iki özel sağlık kuruluşunda daha çalışmaya devam edebilecek iken değişiklik sonrası aynı şartlarda bulunan tabiplerin kadro dışı geçici çalıştığı sağlık kuruluşu haricinde çalışamamasının eşitlik ilkesine açıkça aykırı olduğu, düzenlemenin halk sağlığının korunması ve kamu yararı amacına hizmet etmediği, hukuki güvenlik ve belirlilik ilkelerine aykırı hareket edildiği ileri sürülmektedir.DAVALININ_SAVUNMASI:Davalı idare tarafından, kadro dışı geçici çalışmanın münhasıran hekime tanınmış bir hak olduğu ve çalışma belgesinin kadro dışı geçici olarak çalışacak hekim adına düzenlendiği, sağlık kuruluşu açısından herhangi kazanılmış hakkın varlığından bahsedilemeyeceği, özel hastanelerin menfaatini korumak amacıyla kurulan davacı Derneğin menfaatini doğrudan etkileyen bir durumun söz konusu olmaması nedeniyle davanın bu yönüyle reddi gerektiği, insan kaynaklarının dengeli dağılımını sağlayacak şekilde bir planlamanın yapılabilmesi için mevcut hekimlerin hizmet sunduğu esas kadroların belirlenmesi gerektiği, kamu ve özel birlikte değerlendirmek suretiyle sağlık insan gücü kaynağının kamu ve özel sağlık kuruluşlarında hangi oranda ve sayıda olduğunun izlenebilir hale geleceği ve bölge için ihtiyaç tespitinin yapılabileceği, ihtiyacın tespiti üzerine planlama yapılarak gerekli görülen branşlarda ilave hekim istihdamı konusunda özel sağlık kuruluşuna ilave kadro tahsisi yapıldığı, dava konusu düzenleme ile 60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı yüzde 60 olan tabiplerin kadro dışı çalışma şartlarının düzenlendiği, belirtilen hekimlerin Özel Hastaneler Yönetmeliğinde öngörülen diğer çalışma şekilleri ile ilgili herhangi bir düzenleme yapılmadığı, dolayısıyla, 60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı yüzde 60 olan tabiplerin tercih etmeleri halinde diğer tabip ve uzman tabiplerde uygulandığı gibi Özel Hastaneler Yönetmeliğinin Ek 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin (5) numaralı alt bendi kapsamında ve 1219 sayılı Kanun’un 12. maddesine uygun olmak şartıyla kadrolu çalıştığı özel sağlık kuruluşu dışında planlama kapsamındaki iki özel sağlık kuruluşunda daha çalışabilmesinin mümkün olduğu, çalışma hakkına kısıtlama getirilmediği, esas istihdam şeklinin kadrolu çalışma olduğu, istisnai olarak imkan tanınan kadro dışı çalışmanın herhangi bir sınır konulmaksızın kabulünün, sağlık insan gücü kaynağının kamu ve özel sağlık kuruluşlarında hangi oranda ve sayıda olduğu hususunun izlenebilir olmaktan çıkaracağı ve planlama çalışmalarının işlevsiz kalacağı, geçici 14. madde ile de halihazırda kadro dışı çalışan hekimlerin haklarının korunduğu, bu yönüyle herhangi bir hukuka aykırılığın bulunmadığı belirtilerek davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ: ...DÜŞÜNCESİ : Her ne kadar, 30/01/2025 tarih ve 32798 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 52. maddesi ile dava konusu düzenlemelerin de yer aldığı 27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği bütünüyle yürürlükten kaldırılmış ise de, dava konusu değişiklik öncesinde 60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı en az yüzde 60 olan tabiplerin daha önceden kadro dışı çalıştığı hastane dışında bir tanesi şehir dışı olmak üzere iki özel sağlık kuruluşunda daha çalışabilmesi mümkün iken, dava konusu düzenleme ile anılan tabiplerin kadro şartı aranmaksızın bir özel sağlık kuruluşunda çalışabileceğinin düzenlendiği, 30/01/2025 tarih ve 32798 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmelik ile söz konusu tabiplerin kadro şartı aranmaksızın iki özel sağlık kuruluşunda çalışabileceğine yer verildiği görülmekte olup, davacının hukuka aykırılık iddialarının halen güncelliğini sürdürdüğünden bu haliyle davanın konusuz kalmadığı, bu nedenle yürütmenin durdurulması isteminin esasının incelenmesi suretiyle bir karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onuncu Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, davacının yürütmenin durdurulması istemi hakkında karar verilmeksizin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE :Dava, 06/04/2024 tarih ve 32512 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile değiştirilen 27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinin ek 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendinin; 7. maddesi ile ana Yönetmeliğin geçici 14. maddesine eklenen fıkranın iptali istemiyle açılmıştır.Dava konusu düzenleme ile değiştirilen ek 5. maddenin 1. fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendinde, 60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı en az yüzde 60 olan tabiplerin kadro şartı aranmaksızın bir özel sağlık kuruluşunda çalışabiliceği, bu fıkra kapsamında çalışan tabiplerin bu Yönetmeliğin diğer maddeleri kapsamında kadrolu veya kadro dışı geçici çalışamayacağı düzenlenmiş; ana Yönetmeliğin geçici 14. maddesine eklenen fıkra ile de, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan ek 5. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendi hükmü kapsamında birden fazla özel sağlık tesisinde çalışmakta olan tabiplerin mevcut çalışma şekliyle çalışmaya devam edebilecekleri ancak ayrılmaları halinde haklarının sona ereceği düzenlenmiştir.30/01/2025 tarih ve 32798 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 52. maddesi ile dava konusu düzenlemelerin de yer aldığı 27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği bütünüyle yürürlükten kaldırılmıştır. Ayrıca, 30/01/2025 tarih ve 32798 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 17. maddesinin 2. fıkrasında, "60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı en az yüzde 60 olan tabipler, kadrolu çalışma ve boş kadro şartı aranmaksızın iki özel sağlık kuruluşunda çalışabilir." düzenlemesine yer verilmek suretiyle 60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı en az yüzde 60 olan tabiplerin özel sağlık kuruluşunda kadro şartı aranmaksızın çalışmasına yönelik dava konusu düzenlemeden farklı bir düzenlemeye gidilmiştir.Bu durumda; dava konusu düzenlemelerin yer aldığı Yönetmeliğin 30/01/2025 tarihli Yönetmelik ile yürürlükten kaldırıldığı ve bu hususların anılan Yönetmelikte yeniden düzenlendiği, herhangi bir uygulama işleminin de dava konusu edilmediği dikkate alındığında, konusu kalmayan davanın esası hakkında karar verilmesine yer olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.Öte yandan, işin esasına geçilerek karar verilmesine olanak bulunmadığından, yargılamanın makul süre içinde yürütülmesini ve gereksiz gider yapılmamasını kapsayan usul ekonomisi ilkesi göz önüne alınarak savcı düşüncesi alınmamıştır.KARAR SONUCU : Açıklanan nedenlerle;1. Konusu kalmayan dava hakkında KARAR VERİLMESİNE YER OLMADIĞINA,2. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam... TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,3. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine,4. Kullanılmayan ... TL yürütmenin durdurulması harcının ve artan posta ücretinin davacıya iadesine, 5. Bu kararın tebliğ tarihini izleyen 30 (otuz) gün içerisinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kuruluna temyiz yolu açık olmak üzere, 13/03/2025 tarihinde oy çokluğuyla karar verildi.(X)-KARŞI OY :Dava, 06/04/2024 tarih ve 32512 sayılı Resmî Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinde Değişiklik Yapılmasına Dair Yönetmeliğin 3. maddesi ile değiştirilen ana Yönetmeliğin ek 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendinin; 7. maddesi ile ana Yönetmeliğin geçici 14. maddesine eklenen fıkranın iptali istemiyle açılmıştır.Dava konusu düzenleme ile değiştirilen ek 5. maddesinin 1. fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendinde, 60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı en az yüzde 60 olan tabipler kadro şartı aranmaksızın bir özel sağlık kuruluşunda çalışabiliceği, bu fıkra kapsamında çalışan tabiplerin bu Yönetmeliğin diğer maddeleri kapsamında kadrolu veya kadro dışı geçici çalışamayacağı düzenlenmiş; ana Yönetmeliğin geçici 14. maddesine eklenen fıkra ile de, bu fıkranın yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte bulunan ek 5. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendinin (3) numaralı alt bendi hükmü kapsamında birden fazla özel sağlık tesisinde çalışmakta olan tabiplerin mevcut çalışma şekliyle çalışmaya devam edebilecekleri ancak ayrılmaları halinde haklarının sona ereceği düzenlenmiştir.30/01/2025 tarih ve 32798 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 52. maddesi ile dava konusu düzenlemelerin de yer aldığı 27/03/2002 tarih ve 24708 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği bütünüyle yürürlükten kaldırılmıştır. 30/01/2025 tarih ve 32798 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliğinin 17. maddesinin 2. fıkrasında, "60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı en az yüzde 60 olan tabipler, kadrolu çalışma ve boş kadro şartı aranmaksızın iki özel sağlık kuruluşunda çalışabilir." düzenlemesine yer verilmek suretiyle 60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı en az yüzde 60 olan tabiplerin özel sağlık kuruluşunda kadro şartı aranmaksızın çalışmasına yönelik dava konusu düzenlemeden farklı bir düzenlemeye gidilmiş ise de, dava konusu 06/04/2024 tarihli değişiklik öncesinde 60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı en az %60 olan tabiplerin daha önceden kadro dışı çalıştığı hastane dışında bir tanesi şehir dışı olmak üzere iki özel sağlık kuruluşunda daha çalışabilmesi mümkün iken, dava konusu düzenleme ile anılan tabiplerin kadro şartı aranmaksızın bir özel sağlık kuruluşunda çalışabileceğinin düzenlendiği, 30/01/2025 tarih ve 32798 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Özel Hastaneler Yönetmeliği ile de söz konusu tabiplerin kadro şartı aranmaksızın iki özel sağlık kuruluşunda çalışabileceğine yer verildiği görülmektedir. Davacının, dava konusu değişiklik ile 60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı en az yüzde 60 olan tabiplerin daha önceden kadro dışı çalıştığı hastane dışında bir tanesi şehir dışı olmak üzere iki özel sağlık kuruluşunda daha çalışabilmesinin engellendiği, daha önceki düzenlemeye istinaden 60 yaşını dolduran tabipler ile engellilik oranı yüzde 60 olan tabipler iki özel sağlık kuruluşunda daha çalışmaya devam edebilecek iken değişiklik sonrası aynı şartlarda bulunan tabiplerin kadro dışı geçici çalıştığı sağlık kuruluşu haricinde çalışamamasının eşitlik ilkesine açıkça aykırı olduğu yönündeki hukuka aykırılık iddiaları karşısında, 30/01/2025 tarihli değişiklik ile her ne kadar bu kapsamda çalışma iki özel sağlık kuruluşuna çıkarılmış ise de, davacının hukuka aykırılık iddialarının halen güncelliğini sürdürdüğü ve yeni Yönetmelikte bu hususta herhangi bir geçiş hükmüne de yer verilmediği görüldüğünden davanın konusuz kalmadığı, aksi bir yorumun hak arama özgürlüğünün engellenmesi sonucu doğuracağı açıktır.Bu durumda, davacı tarafından hukuka aykırı olduğu ileri sürülen düzenlemelerin hukuka uygunluk denetimi yapıldıktan sonra, yürütmenin durdurulması istemi hakkında esastan bir karar verilmesi gerekmektedir.Açıklanan nedenlerle, öncelikle yürütmenin durdurulması isteminin akabinde ise davanın esasının incelenmesi gerektiği oyu ile dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına ilişkin Daire kararına katılmıyorum.