Danıştay 13. Daire, okul servis hizmeti ihalesinde 3 yıllık sözleşmenin hizmet kalitesi ve maliyet avantajı sağlamadığı gerekçesiyle feshine ilişkin temyiz uyuşmazlığını değerlendiriyor.
Özet: Davacı şirketin bir lise ile 3 yıl süreli okul servis taşımacılığı sözleşmesinin ilk yıl sonunda iptali üzerine açılan davada, ilk derece mahkemesi iptal işlemini hukuka uygun bulmuştur. Mahkeme, mevzuata göre okul servis sözleşmelerinin genellikle bir yıl olduğunu, ancak taşıma hizmetinin kalitesini artırma veya maliyet avantajı sağlama amacıyla azami üç yıl yapılabileceğini, fakat tek istekli davacı şirketle yapılan bu sözleşmede bahse konu avantajların ortaya konulamadığını gerekçe göstermiştir. Davacı ise temyiz dilekçesinde, ihale ilanında 3 yıllık sürenin belirtildiğini, sözleşmede olmayan gerekçelerle feshedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, soruşturmanın eksik ve taraflı yürütüldüğünü ileri sürmüştür.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:2025/2490Karar No:2025/4181TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... İnşaat Gıda Taşımacılık Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti.VEKİLİ : Av....KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1. ... Bakanlığı 2. ... KaymakamlığıVEKİLİ : Av....İSTEMİN KONUSU: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Ankara ili, Gölbaşı ilçesinde bulunan ... Lisesi Müdürlüğünce 26/07/2024 tarihinde Okul Servis Araçları Yönetmeliği uyarınca gerçekleştirilen 3 yıl süreyle öğrencilerin taşınacağı servislerin tespitine ilişkin ihalenin 2024-2025 eğitim öğretim yılı sonu itibarıyla iptaline ilişkin... tarih ve ... sayılı ... Lisesi işleminin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; ilgili mevzuatta, okul servis araçlarının çalıştırılması faaliyetinin bir eğitim öğretim yılını kapsayacak şekilde yapılmasının esas olduğu, ancak taşıma hizmetinin kalitesinin artırılması ve maliyet avantajının sağlanması amacıyla faaliyetin azami üç eğitim öğretim yılını aşmayacak şekilde yaptırılabileceğinin kurala bağlandığı, Ankara Valiliği İl Milli Eğitim Müdürlüğüne ibraz edilen 15/08/2024 tarihli dilekçeye istinaden eğitim müfettişlerince yapılan inceleme ve soruşturma ile de sabit olduğu üzere uyuşmazlığa konu ihaleye "tek" istekli olarak katılan davacı şirket ile yapılan 3 yıllık sözleşmenin hangi gerekçeyle taşıma hizmetinin kalitesinin artırılması ve maliyet avantajının sağlanması sonucunu doğurduğu hususunun sözleşmenin taraflarınca ortaya konulamadığı, dava dosyasına ibraz edilen bilgi ve belgelerde de bu duruma ilişkin herhangi bir emareye rastlanılmadığı, dolayısıyla 26/07/2024 tarihinde 3 eğitim öğretim yılı için davacı şirket ile imzalanan ve hizmet kalitesi ya da maliyet avantajı sağlanması amacına yönelik ne bir belge ne de bir beyan bulunmayan Okul Servis Araçları Sözleşmesinin 2024-2025 eğitim öğretim yılı sonu itibarıyla feshedilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır.Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ihale ilanında işin 3 yıl süreyle yapılacağının belirtildiği, hizmet kalitesinin artırılmasına veya maliyet avantajı sağlanmasına ilişkin herhangi bir özel açıklama ya da ön koşul belirtilmediği, ihale ilanında ve sözleşmede belirtilmeyen bir husus nedeniyle yürütülen soruşturma neticesinde sözleşmenin feshedilmesinin sözleşmeye güven ve idari istikrar ilkelerini ihlal ettiği, keyfi olduğu, sözleşmenin mevzuatta öngörülen azami süreye uygun olarak düzenlendiği, dava konusu işlemin yetkide ve usulde paralellik ilkesine aykırı tesis edildiği, hizmet kalitesi ve maliyet avantajının sağlandığına ilişkin hususların Mahkemece dikkate alınmadığı, soruşturmanın eksik ve taraflı yürütüldüğü, soruşturma sürecinde hizmet kalitesi ve maliyet avantajı hususlarına ilişkin olarak taraflarından herhangi bil bilgi ve belge istenmediği, sadece okul müdürünün ifadesinin alındığı, savunma hakkının ihlal edildiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin 8/1. maddesi uyarınca okul servis araçlarının çalıştırılması faaliyetinin bir eğitim öğretim yılını kapsayacak şekilde yapılmasının esas olduğu, taşıma hizmetinin kalitesinin artırılması ve maliyet avantajı sağlanması durumlarının amaçlanması halinde azami üç eğitim öğretim yılını aşmayacak şekilde hizmetin devam ettirilebileceği, uyuşmazlığa konu sözleşmenin 1 yılı aşkın süreli imzalanmasının gerekçesi olarak hizmet kalitesi ya da maliyet avantajı sağlanması amacına yönelik herhengi bir bilgi ve beyan ortaya konulamadığı, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:ESAS YÖNÜNDEN:MADDİ OLAY : Ankara ili, Gölbaşı ilçesinde bulunan ... Lisesi Müdürlüğünce 26/07/2024 tarihinde Okul Servis Araçları Yönetmeliği uyarınca 3 yıl süreyle öğrencilerin taşınacağı servislerin tespitine ilişkin ihale gerçekleştirilmiştir. İhale neticesinde davacı ile 26/07/2024 tarihinde Okul Servis Araçları Sözleşmesi imzalanmış, sözleşmenin konusu 2024-2025, 2025-2026, 2026-2027 eğitim öğretim yılları (3 yıl) süresince taşımacılık yapılması olarak belirlenmiştir.Gölbaşı ilçesinde bulunan okullar tarafından gerçekleştirilen öğrencilerin taşınacağı servislerin tespitine ilişkin ihalelerin mevzuata aykırı olduğu yönündeki şikayet dilekçeleri üzerine Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğünce inceleme-soruşturma başlatılmış, anılan sürecin sonunda düzenlenen...... tarih ve ... sayılı İnceleme-Soruşturma Raporu'nda, okul müdürlükleri ile yükleniciler arasında 1 yıldan uzun süreli sözleşme imzalandığı, gerekçe olarak 1 yıldan 3 yıla kadar sözleşme imzalanabileceğine ilişkin mevzuat kuralının gösterildiği, ancak hizmet kalitesi ya da maliyet avantajı sağlanması amacının ortaya konulamadığı tespit edildiğinden bahisle aralarında davacı ile imzalanan Okul Servis Araçları Sözleşmesi'nin de yer aldığı 1 yıldan fazla süreli sözleşmelerin 2024-2025 eğitim-öğretim yılı sonu itibarıyla feshedilmesinin uygun olacağı belirtilmiştir.Anılan raporda getirilen teklif doğrultusunda ... tarih ve ... sayılı ... Lisesi yazısı ile, davacı şirket ile 2024-2025 eğitim öğretim yılının başında yapılan 3 yıllık ihalenin 2 yılının iptaline karar verilmiştir.Bunun üzerine bakılan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT:Türkiye Cumhuriyeti Anayasası'nın "II. Cumhuriyetin nitelikleri" başlıklı 2. maddesinde, "Türkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, millî dayanışma ve adalet anlayışı içinde, insan haklarına saygılı, Atatürk milliyetçiliğine bağlı, başlangıçta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, lâik ve sosyal bir hukuk Devletidir." kuralı yer almaktadır.Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin "Okul servis araçlarının çalıştırılması" başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasında, "Okul servis araçlarının çalıştırılması taşımacıyı tespit komisyonunun kararı ile yapılır. Okul servis araçlarının çalıştırılması faaliyetinin bir eğitim öğretim yılını kapsayacak şekilde yapılması esastır. Ancak taşıma hizmetinin kalitesinin artırılması ve maliyet avantajı sağlanması amacıyla, faaliyet azami üç eğitim öğretim yılını aşmayacak şekilde yaptırılabilir." kuralına yer verilmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Uyuşmazlık, dava açma süresi geçtikten ve tesis edildiği tarihinden sonra işlemin hukuka aykırı olduğu ileri sürülerek geri alınmasından kaynaklanmaktadır. Bu itibarla uyuşmazlığın çözümü için öncelikle idari işlemin geri alınma şartlarının oluşup oluşmadığının ortaya konması, bilahare geri alma işleminin, unsurları yönünden hukuka uygun olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir.Tesis ettiği idari işlemler aksi ortaya konulmadığı sürece hukuka uygunluk karinesinden yararlanan idarenin, herhangi bir nedenle hukuka aykırı olduğu sonucuna vardığı idari işlemlerini geri almak suretiyle hukuka uygunluğu sağlaması hukuk devleti ilkesinin tabii bir sonucudur. Ancak, idari işlemleri geri alma yetkisinin, idari istikrarı sağlayabilmek ve kazanılmış hakları koruyabilmek için belli şartlara bağlı tutulması da hukuki bir zorunluluktur.Danıştay İçtihatları Birleştirme Kurulunun, idari işlemlerin geri alınması şartlarına ilişkin 22/12/1973 tarih ve E:1968/8, K:1973/14 sayılı kararında da açıklandığı üzere, dava açma süresi içinde, hukuka aykırı tüm işlemlerini geri almaya yetkili olan idarenin, dava açma süresi geçtikten sonra, ancak yok hükmündeki idari işlemleri ile, ilgililerin gerçeğe aykırı beyanı veya hilesine veya açık hataya dayalı işlemlerini, süre kaydı aranmaksızın geri alması mümkün bulunmaktadır. Zira, anılan işlem belirtilen nitelikte ise, bu işlemin ilgililer lehine hak doğurması mümkün olmadığından, dava açma süresi geçmiş olsa bile her zaman geri alınması mümkündür. Fakat, yukarıda belirtilen nitelikleri haiz değilse idari işlem dava açma süresi geçtikten sonra hukuka aykırılık iddiasıyla geri alınamayacaktır.Aktarılan mevzuat uyarınca, okul servis araçlarının çalıştırılması faaliyetinin bir eğitim öğretim yılını kapsayacak şekilde yapılması esas olup taşıma hizmetinin kalitesinin artırılması ve maliyet avantajı sağlanması amacıyla, faaliyet azami üç eğitim öğretim yılını aşmayacak şekilde yaptırılabilecektir.Dosyasının incelenmesinden;Dava konusu ihalenin Ankara İl Milli Eğitim Müdürlüğünce düzenlenen inceleme raporuna dayanılarak tesis edildiği, söz konusu inceleme raporunda, "(...)Gölbaşı ilçesi bünyesinde, üzerinde durulan okul servis aracı ile öğrenci taşımacılığı işine yönelik olarak yapılan ihale sürecinde, belirtilen okul müdürlükleri ile, yine belirtilen yükleniciler arasında (1) yıldan fazla süreli sözleşme imzalanmış olup, ağırlıklı olarak bunun gerekçesinin ilgili okul müdürleri tarafından mevzuatında 1 yıldan 3 yıla kadar sözleşme yapılabileceğine ilişkin hüküm çerçevesinde (3) yıl süreli sözleşme yapılmış olduğu beyan edilmiş olunsa da, Okul Servis Araçları Yönetmeliği'nin "Okul servis araçlarının çalıştırılması" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasındaki düzenlemede, okul servis araçlarının çalıştırılması faaliyetinin bir eğitim öğretim yılını kapsayacak şekilde yapılmasının esas olduğu vurgulanmakta olup, taşıma hizmetinin kalitesinin artırılması ve maliyet avantajı sağlanması durumlarının amaçlanması halinde, azami üç eğitim öğretim yılını aşmayacak şekilde hizmetin devam ettirilebileceği belirtilmektedir. Dolayısıyla söz konusu okul idareleri tarafından gerçekleştirilen ihale süreci sonucu imzalanmış olduğu belirtilen (1) yılı aşkın süreli sözleşmelerin imzalanması gerekçesi olarak, hizmet kalitesi ya da maliyet avantajı sağlanması amacına yönelik ne bir belge ve ne de bir beyan ortaya konulmamıştır. (...)" ifadelerine yer verildiği;... Lisesi Müdürü M.Y.'nin, anılan soruşturma-inceleme kapsamında alınan ifadesinde, "(...) Söz konusu firma önceki yıllarda da okulumuza öğrenci taşıma işi yapmıştı. O süreçte firma ile herhangi bir olumsuzluk yaşamadığımız (...) için sözleşmeyi (3) yıl süreli yaptık." beyanında bulunduğu görülmüştür. Bu durumda, ilgili kuraldaki "taşıma hizmetinin kalitesinin artırılması ve maliyet avantajı sağlanması amacı" şartının içeriğinin yorum yoluyla doldurulacağı, uyuşmazlığa konu okul servis araçları sözleşmesinin davacı şirketin önceki yıllardaki okul servis araçlarının çalıştırılması faaliyetinden memnun kalındığından bahisle 3 yıl süreli imzalandığı ve ilgili okul müdürlüğünce söz konusu durumun ilgili kuraldaki şart kapsamında değerlendirildiği anlaşılmıştır.Bu itibarla, idarenin işlemin dayanağı yasa kuralını uygularken açık hataya düştüğünden veya dava konusu işlemin yok hükmünde olduğu ya da ilgililerin gerçeğe aykırı beyanı veya hilesi nedeniyle tesis edildiğinden bahsedilemeyeceği açıktır.Bu durumda, "idari işlemin geri alınması" suretiyle tesis edilen dava konusu işlemin yukarıda belirtilen sebeplerden hiçbirine dayanmadığı ve kamu yararı açısından haklı bir sebep gösterilmeksizin ihalenin iptalinin, hukuki güvenlik ve idari istikrar ilkelerini zedeleyeceği göz önünde bulundurulduğunda, dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yönündeki İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet görülmemiştir.KARAR SONUCU :Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı ...-TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca ...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,5. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine, 6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 25/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.