Danıştay Onüçüncü Daire: Yalovadaki hazine arazisi satış ihalesinin idarece iptali sonrası konusuz kalan davanın, kamu zararı iddiasıyla esastan incelenmesi gerektiği temyiz başvurusu.
Özet: Bu hukuki evrakta, bir birliğin, üzerinde terfi istasyonu bulunduğu iddiasıyla hazineye ait taşınmazın satış ihalesinin iptali talebiyle yaptığı başvurunun reddi üzerine açtığı davada, ilk derece mahkemesi yürütmeyi durdurma kararı vermiş, idare de ihaleyi iptal etmiş; bunun üzerine mahkeme davanın konusuz kaldığına hükmetmişken, davalı idare, ihalenin yürütmeyi durdurma kararı nedeniyle zorunlu olarak iptal edildiğini, kendi takdir yetkisini kullanmadığını, davacının haksız davasının kamu zararına yol açtığını ve uyuşmazlığın esastan incelenmesi gerektiğini ileri sürerek temyiz başvurusunda bulunmaktadır.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:2025/2339Karar No:2025/4182TEMYİZ EDEN (DAVALI) : ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACI) : ... BirliğiVEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:...4 sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Yalova ili, ... ilçesi, ... ada...parselde bulunan 3.237,26 m² yüzölçümlü taşınmazın Hazineye ait 2.157,75 m² hissesinin 17/10/2024 tarihinde 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca kapalı teklif usulüyle satışına ilişkin ihalenin iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine dair ... tarih ve ... sayılı Yalova Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; Mahkemelerinin dilekçe ret kararları üzerine yenilenen dilekçeyle ihalenin iptali istemiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin ... tarih ve ... sayılı Yalova Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin iptali istemiyle işbu dava açılmış ise de, yargılamanın önceki sürecinde Mahkemelerinin ... tarih ve E:... sayılı kararı ile dava konusu işlemin 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu’nun 27/2 maddesi uyarınca yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği, bu karara istinaden davalı idarece ... tarih ve ... sayılı ihale komisyonu kararı ile 2886 sayılı Kanun'un 29. maddesi uyarınca uyuşmazlığa konu ihalenin iptaline karar verildiği;Davalı idarece yürütmenin durdurulması kararı üzerine ihalenin iptali cihetine gidilmiş ise de, ihalenin nihai olarak 2886 sayılı Kanun’un 29. maddesi uyarınca ihale komisyonuna tanınan takdir yetkisi çerçevesinde iptal edildiği anlaşıldığından, yürütmenin durdurulması kararının, dava dilekçesinin reddine karar verilmesiyle birlikte hukuki sonuç doğurmayacak hale gelmiş olmasının ihalenin iptaline ilişkin işlemin geçerliliğini etkilemeyeceği;Bu durumda, dava konusu ihalenin 2886 sayılı Kanun'un 29. maddesi uyarınca ...tarih ve ...... sayılı ihale komisyonu kararı ile iptal edildiği, dolayısıyla davanın konusuz kaldığı anlaşıldığından, işin esası hakkında karar verilmesine imkan bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davalı idare tarafından, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... sayılı yürütmeyi durdurma kararının uygulanması amacıyla uyuşmazlığa konu ihalenin iptal edildiği, akabinde anılan davada dilekçenin reddine kesin olarak karar verildiği, ihalenin iptalinde idarenin takdir yetkisini kullanmadığı, davacının haksız davası nedeniyle kamu zararı meydana geldiği, işbu davada haklılık durumunun tespitine göre söz konusu zararın davacıdan tazmin edileceği, bu nedenle uyuşmazlığın esastan incelenmesi gerektiği, uyuşmazlığa konu ihaleye, terfi istasyonu binasının uyuşmazlığa konu taşınmazın satışa konu edilmeyen diğer kısmında bulunduğunun tespiti üzerine çıkıldığı, ayrıca ilgili belediye tarafından yeni terfi istasyonu yapıldığı, söz konusu terfi istasyonunun %20 kapasite ile çalıştığı, ilerleyen zamanlarda anılan terfi istasyonunun tamamen kaldırılacağı, bu nedenle imar planında gösterilmediği beyan edildiğinden uyuşmazlığa konu ihalenin gerçekleştirilmesi durumunda herhangi bir çevre kirliliği ve kamu zararına neden olunmayacağı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davacı tarafından savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:USUL YÖNÜNDEN:MADDİ OLAY : Altınova Kaymakamlığı Milli Emlak Şefliği tarafından, Yalova ili, Altınova ilçesi, ... ada, ... parselde bulunan 3.237,26 m² yüzölçümlü taşınmazın Hazineye ait 2.157,75 m² hissesinin 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun 36. maddesi uyarınca kapalı teklif usulüyle satışına ilişkin ihalenin 17/10/2024 tarihinde gerçekleştirileceği ilan edilmiştir.Altınova, Kaytazdere, Subaşı, Tavşanlı Belediyeleri ve Yerel Yönetimler Kanalizasyon Atıksu Arıtım ve İşletme Birliği (TASK-KAB) ... tarih ve ... sayılı dilekçeyle, söz konusu taşınmaz üzerinde TM-13 Tavşanlı Terfi İstasyonu bulunduğundan bahisle 17/10/2024 tarihinde gerçekleştirilecek 244 ada, 5 parselde bulunan taşınmazdaki Hazine hissesinin satışına ilişkin ihalenin iptali ve anılan taşınmazın Birliklerine tahsis edilmesi talebiyle Yalova Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğüne başvurmuş, anılan başvuru ... tarih ve ... sayılı Yalova Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işlemiyle reddedilmiştir.Bunun üzerine ...... tarih ve ... sayılı Yalova Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin uyuşmazlığa konu ihalenin iptali isteminin reddine ilişkin kısmının iptali istemiyle bakılan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT:2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun "İdari davaların açılması" başlıklı 3. maddesinde, dava dilekçesinde tarafların ad ve soyadları veya ünvanlarının gösterileceği kurala bağlanmış; "Kararların sonuçları" başlıklı 28. maddesinin birinci fıkrasında, "Danıştay, bölge idare mahkemeleri, idare ve vergi mahkemelerinin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının icaplarına göre idare, gecikmeksizin işlem tesis etmeye veya eylemde bulunmaya mecburdur. Bu süre hiçbir şekilde kararın idareye tebliğinden başlayarak otuz günü geçemez." kuralına yer verilmiştir.2886 sayılı Devlet İhale Kanunu'nun "Komisyonların ihaleyi yapıp yapmamakta serbest olması" başlıklı 29. maddesinde, "Komisyonlar gerekçesini belirtmek suretiyle ihaleyi yapıp yapmamakta serbesttir. Komisyonların ihaleyi yapmama kararı kesindir." kuralı yer almıştır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 2577 sayılı Kanun uyarınca idareler, mahkemelerin esasa ve yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının gereklerine göre işlem tesis etmek veya eylemde bulunmak zorundadır.Dosyadaki belgeler ile Ulusal Yargı Ağı Bilişim Sistemi (UYAP) üzerinden yapılan incelemeden; TASK-KAB'ın... tarih ve ... sayılı dilekçeyle, ... ada, ... parselde bulunan taşınmaz üzerinde TM-13 Tavşanlı Terfi İstasyonu bulunduğundan bahisle anılan taşınmazın Birliklerine tahsis edilmesi talebiyle Altınova Kaymakamlığı Milli Emlak Şefliğine başvurduğu, anılan başvurunun ... tarih ve ... sayılı Altınova Kaymakamlığı Milli Emlak Şefliği işlemiyle reddedildiği; Altınova Yerel Yönetim Kanalizasyon Arıtım İşletme Birliği tarafından,... tarih ve ... sayılı Altınova Kaymakamlığı Milli Emlak Şefliği işleminin iptali istemiyle dava açıldığı, ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... sayılı kararı ile, dava konusu işlemin, davalı idarenin birinci savunması alındıktan ve ara kararı gereği yerine getirildikten veya savunma ve ara kararına cevap verme süreleri geçtikten sonra bu hususta yeniden karar verilinceye kadar 2577 sayılı Kanun'un 27/2 maddesi uyarınca yürütmesinin durdurulmasına karar verildiği; Bunun üzerine ... tarih ve... sayılı ihale komisyonu kararı ile,... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:... sayılı kararıyla ... ada, ...parselde bulunan 3.237,26 m² yüzölçümlü taşınmazın Hazineye ait 2.157,75 m² hissesinin satışına ilişkin ihalenin yürütmesinin durdurulmasına karar verildiğinden bahisle 2886 sayılı Kanun'un 29. maddesi uyarınca uyuşmazlığa konu ihalenin iptaline karar verildiği; ... İdare Mahkemesinin... sayılı esasına kayıtlı davada, dava konusu işlemin sadece uyuşmazlığa konu taşınmazın Birliklerine tahsis edilmesi talebinin reddine ilişkin olduğu, davacının başvurusunda ve dava konusu işlemde anılan taşınmazın satışına ilişkin ihalenin iptali isteminin bulunmadığı, iptali talep edilen işlemle dilekçe içeriğinde ortaya konulan iradenin uyumsuz olduğu, dava konusunun kesin ve net olarak ortaya konulmadığı gerekçesiyle anılan Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 2577 sayılı Kanun'un 3. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddine kesin olarak karar verildiği; Söz konusu dilekçe ret kararı üzerine yenilenen davada da.... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla 2577 sayılı Kanun'un 5. maddesine uygun bulunmayan dava dilekçesinin reddine kesin olarak karar verildiği; İkinci kez verilen dilekçe ret kararı üzerine, ... ada, ...parselde bulunan taşınmazın Birliklerine tahsis edilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine ilişkin... tarih ve ... sayılı Altınova Kaymakamlığı Milli Emlak Şefliği işleminin iptali istemiyle ... İdare Mahkemesinin... sayılı esasına kayıtlı davanın açıldığı; 17/10/2024 tarihinde gerçekleştirilecek ... ada,... parselde bulunan taşınmazdaki Hazine hissesinin satışına ilişkin ihalenin iptali ve anılan taşınmazın Birliklerine tahsis edilmesi talebiyle yapılan başvurunun reddine dair... tarih ve ... sayılı Yalova Valiliği Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği İl Müdürlüğü işleminin ihalenin iptali isteminin reddine ilişkin kısmının iptali istemiyle temyizen bakılan davanın açıldığı görülmüştür. Bu durumda, her ne kadar ... tarih ve ... sayılı ihale komisyonu kararında ihalenin 2886 sayılı Kanun'un 29. maddesi uyarınca iptal edildiği belirtilmiş ise de, söz konusu işlemde ... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... sayılı yürütmenin durdurulması kararından bahsedilmesi ve idarelerin 2577 sayılı Kanun uyarınca mahkemelerin yürütmenin durdurulmasına ilişkin kararlarının gereklerine göre işlem tesis etmek zorunda olduğu hususları dikkate alındığında uyuşmazlığa konu ihalenin iptaline ilişkin işlemin... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:... sayılı yürütmenin durdurulması kararının uygulanması amacıyla tesis edildiği, anılan davada Mahkemenin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava dilekçesinin reddine karar verildiği ve söz konusu yürütmenin durdurulması kararının hükümsüz hale geldiği, dolayısıyla söz konusu yürütmenin durdurulması kararının uygulanması amacıyla tesis edilen ihalenin iptali kararının dayanaksız kaldığı, uyuşmazlığa konu ihalenin hukuk aleminde varlığını koruduğu anlaşıldığından, konusu kalmayan dava hakkında karar verilmesine yer olmadığına karar verilmesinde hukuki isabet bulunmamaktadır.Bu noktada, Mahkeme kararının bozulmasıyla birlikte Dairemizce işin esası hakkında bir karar verilip verilemeyeceğinin değerlendirilmesi gerekmektedir.2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 20/A maddesinde öngörülen özel yargılama usulünde genel kural, temyiz incelemesine konu olan kararda hukuki isabet görülmediğinin temyiz mercii tarafından tespit edilmesi halinde, dosyanın kararı veren mahkeme veya daireye geri gönderilmesi yerine, uyuşmazlığın esasının bizzat çözümlenerek karara bağlanması olup bozma ile birlikte dosyanın geri gönderilmesi sadece ilk inceleme üzerine verilen kararlarla sınırlı tutulmuştur.Bununla birlikte, 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (g) bendinde yer alan "Verilen nihai kararlara karşı tebliğ tarihinden itibaren on beş gün içinde temyiz yoluna başvurulabilir." hükmünde geçen "nihai kararlar”dan anlaşılması gereken, davaya konu edilen işlemlerin ilk derece yargı yeri olarak hukuka uygunluk denetiminin yapılması ve bu konularda verilmiş nihai bir kararın varlığı olduğundan, ilk derece yargı yerince davanın konusunun yanlış nitelendirilerek uyuşmazlık ile ilgili hukuka uygunluk denetimi yapılmadığı ve hüküm kurulmadığı durumlarda, ilk derecede uyuşmazlıkla ilgili verilmiş nihai bir karardan söz edilmesi mümkün olmayıp temyiz aşamasında Danıştayca, ilk derece mahkemesi tarafından hüküm kurulmayan işlemle ilgili olarak uyuşmazlığın esası incelenerek hüküm kurulması halinde Kanun'un öngördüğü iki aşamalı yargısal denetimin gerçekleşmeyeceği açıktır. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinde, ilk derece mahkemelerince, uyuşmazlığa konu edilen işlemlerin hukuka uygunluk denetiminin yapılmamış olması halinde, üst derece mahkemesince ne yönde bir karar verileceği hususunda açık bir kural öngörülmemiş ise de bu konunun kanun koyucu tarafından önceden öngörülmesinin mümkün olmaması ve hukuka uygun olanın, uyuşmazlığın tüm boyutuyla ele alınıp bu çerçevede bir hüküm kurulması olduğundan, bu istisnai durumun ayrıca düzenlenmesine yasama organınca gerek görülmediği anlaşılmaktadır.Sonuç olarak, dava konusu uyuşmazlığın 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesi kapsamında ivedi yargılama usulüne tabi "ilk derece" ve "temyiz" olmak üzere iki aşamalı olarak incelenmek zorunda olunması nedeniyle, ilk derece mahkemesince uyuşmazlıkla ilgili hüküm kurulmayan bir konuda, temyiz mercii tarafından dava konusu işlemlerin esasına ilişkin doğrudan yargılama yapılarak bir hüküm kurulmaması gerekir.Bu itibarla, adil yargılanma hakkı kapsamında iki aşamalı olması gereken yargısal denetimin ilk aşaması olan ilk derecede yargısal denetimin gerçekleştirilmesi, dolayısıyla 17/10/2024 tarihli ihalenin iptali istemi hakkında hüküm kurulmak üzere ve dava konusu ihale kararının hukuka uygun olup olmadığı noktasında irdeleme yapılarak yeniden bir karar verilebilmesi için dosyanın İdare Mahkemesine gönderilmesi gerekmektedir.Öte yandan, dava dilekçesinde davacının "Altınova Yerel Yönetim Kanalizasyon Arıtım İşletme Birliği Başkanlığı (TASK-KAB)" şeklinde gösterildiği, TASK-KAB'ın "Altınova, Kaytazdere, Subaşı, Tavşanlı Belediyeleri ve Yerel Yönetimler Kanalizasyon Atıksu Arıtım ve İşletme Birliği" olduğu, dolayısıyla söz konusu Birliklerin aynı kişi olup olmadığı, davanın "Altınova Yerel Yönetim Kanalizasyon Arıtım İşletme Birliği" tarafında mı yoksa "Altınova, Kaytazdere, Subaşı, Tavşanlı Belediyeleri ve Yerel Yönetimler Kanalizasyon Atıksu Arıtım ve İşletme Birliği" tarafından mı açıldığı hususlarında tereddüt edildiğinden bu hususun da açıklığa kavuşturulması gerekmektedir.KARAR SONUCU :Açıklanan nedenlerle;1. Davalının temyiz isteminin kabulüne;2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,4. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 25/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.