Danıştay 13. Daire, Aydın Jandarma Komutanlığının ekonomik ömrünü tamamlamış 108 aracın mübadele ihalesinin hukuka uygunluğunu ve Özelleştirme İdaresi Başkanlığının satış yetkisini değerlendiriyor.
Özet: Bu hukuki belge, Aydın İl Jandarma Komutanlığının envanterindeki 108 adet ömrünü tamamlamış aracın mübadelesi yoluyla satışına ilişkin ihalenin iptali talebini içeren davanın temyiz sürecini ele almaktadır; davacı, araçların hurda niteliğinde olduğunu ve kendilerine öncelikli teklif edilmesi gerektiğini ya da hurda değilse satış yetkisinin 237 sayılı Taşıt Kanunu gereğince Özelleştirme İdaresi Başkanlığına ait olduğunu iddia ederken, ilk derece mahkemesi ihalenin özel mevzuat (4645 sayılı Kanun) kapsamında ve usulüne uygun olduğunu, araçların hurda niteliğinde olmadığını belirterek davayı reddetmiş; Danıştay tetkik hakimi ise Özelleştirme İdaresi Başkanlığının bu konudaki yetkisinin araştırılması gerektiğini belirtmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:2024/3541Karar No:2025/765TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Endüstrisi A.Ş.VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALILAR): 1- ... Valiliği 2-...Komutanlığı VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: .... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Aydın İl Jandarma Komutanlığınca 22/11/2024 tarihinde gerçekleştirileceği ilan edilen envanterinde bulunup etkin olmayan 108 adet muhtelif marka ve cins aracın 14.332.000,00-TL muhammen bedel üzerinden mübadelesine yönelik ihalenin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen kararda; mübadeleye konu 108 adet muhtelif marka ve cinste aracın ekonomik ve teknolojik ömrünü doldurduğu, işletme ve bakım maliyetinin etkin olmaması nedeniyle satışa uygun olacağı yönünde değerlendirmelere yer verildiği, mübadeleye konu 108 aracın nitelikleri ve mevcut durumunun idarece oluşturulan komisyon tarafından "araç tespit tutanağı" ile tespit edildiği, araçların ekonomik ömrünü doldurmakla birlikte hurda niteliğinde olmadığı, idarenin 3284 sayılı Kanun kapsamında bulunmadığı anlaşılan ihaleye konu araçları davacı şirkete devretmeye zorlanamayacağı gibi Jandarma Genel Komutanlığının ihtiyaç fazlası ve standart dışı malzemelerinin bedelli veya bedelsiz devir işlemlerinin, 2803 sayılı Jandarma Teşkilat, Görev Ve Yetkileri Kanunu'nda yapılan atıf ile 4645 sayılı Emniyet Genel Müdürlüğüne Ait Araç, Gereç, Mal ve Malzemenin Satış, Hibe, Hek ve Hurda Durum ve İşlemleri ile Hizmet Satışına Dair Kanun hükümlerine yapılacağının kurala bağlanması nedeniyle Jandarma Genel Komutanlığı yönünden özel düzenlemeler içeren 4645 sayılı Kanun'un uygulanması gerektiği; Bununla birlikte dava konusu araçların açık artıma usulü ile mübadelesine ilişkin ihale ilanının usulüne uygun olarak süresi içinde yayımlandığı, her ne kadar ilanda araçların modeli, markası, motor hacmi, motor gücü, kilometresi, faal olup olmadığı belirtilmemiş ise de aynı ilanda, mübadele kapsamında verilecek söz konusu araçların, mübadele tarihinden bir gün öncesine kadar mesai günlerinde 13:00-16:30 saatleri arasında Aydın İl Jandarma Komutanlığı ve Köşk İlçe Jandarma Komutanlığı yerleşkesinde görülebileceğinin, idarece onaylı mübadele dokümanın 100,00-TL karşılığında satın alınabileceğinin belirtildiği, mübadele şartnamesinin eki listede araçlara ilişkin detaylı bilgilerin yer aldığı görüldüğünden ihale işlemlerinin mevzuat kapsamında usulüne uygun olarak yapıldığı ve teklif verecek isteklilerin iradesini etkileyecek veya rekabeti engeleyecek nitelikte olmadığı; Bu durumda, 3284 sayılı ve 7330 sayılı Kanunlar kapsamında davacı şirkete satışı veya devri mümkün olmadığı anlaşılan ve usulüne uygun olarak ilanı yapılan 108 adet muhtelif marka ve cinsten aracın 4645 sayılı Kanun hükümleri çerçevesinde mübadele yoluyla satışına ilişkin 22/11/2024 tarihinde gerçekleştirilecek ihalede hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, Yönetmeliğin 4. maddesinde yer alan HEK tanımına göre HEK niteliğindeki taşıtların hurda vasfını haiz olduğu, ihale konusu araçların öncelikle kendilerine teklif edilmesi gerektiği, hurda niteliğindeki ürünlerin satışı ve devri konusunda tanınan hakkın davalı idareleri de kapsadığı, ihale ilanının mevzuata uygun yapılmadığı, araçların hurda olmadığının kabul edilmesi halinde 237 sayılı Taşıt Kanunu uyarınca bu araçların ihale edilmesinde tek yetkili kuruluşun Özelleştirme İdaresi Başkanlığı olduğu, ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, 2803 sayılı Kanun'un ikmal esaslarını düzenleyen 19. maddesi uyarınca ihtiyaç fazlası ve standart dışı malzemelerin devir işlemlerinin 4645 sayılı Kanun kapsamında yürütüldüğü, ihaleye konu taşıtların mübadele yoluyla satışının özel mevzuatına dayalı olarak gerçekleştirildiği, istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'IN DÜŞÜNCESİ: 237 sayılı Taşıt Kanunu'nun Ek 2. maddesinde sayılan tüm kamu kurum ve kuruluşlarının taşıt ve iş makinelerinin idareler adına satılmasına yönelik esas ve usulleri belirlemeye ve belirlenen esas ve usuller kapsamında açık ihale ve/veya e ihale yöntemiyle ihaleleri yapmaya Özelleştirme İdaresi Başkanlığının yetkili olduğu düzenlendiğinden, Özelleştirme İdaresi Başkanlığı tarafından bu konuya ilişkin usul ve esasların belirlenip belirlenmediği araştırılarak temyiz isteminin esası hakkında karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:HUKUKİ DEĞERLENDİRME:237 sayılı Taşıt Kanunu'nun "Kanunun şümulü" başlıklı 1. maddesinde, "a) Genel bütçeye dahil dairelerle katma ve özel bütçeli idareler ve bunlara bağlı sabit ve döner sermayeli müesseseler, il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile mahalli idare birlikleri, b) İktisadi Devlet Teşekkülleri ve özel kanun veya Cumhurbaşkanlığı kararnameleriyle kurulan her çeşit banka ve teşekküller, c) Yukardaki (a) ve (b) fıkralarında yazılı daire, idare, banka, teşekkül ve müesseselerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip bulundukları teşekkül ve müesseseler, d) Kamuya yararlı derneklerden Cumhurbaşkanlığınca lüzumlu görülenler tarafından kullanılacak taşıtlar bu Kanun hükümlerine tabidir." düzenlemesi; 10. maddesinin birinci fıkrasında, "Genel bütçeye dahil daireler, katma bütçeli idareler ve döner sermayelerin yıl içinde her ne şekilde olursa olsun edinebilecekleri taşıtların cinsi, adedi, hangi hizmette kullanılacağı ve kaynağı yılı bütçe kanunlarına bağlı (T) işaretli cetvelde gösterilir."; 7. fıkrasında, "(Ek fıkra: 29/6/2012-6338/1 md.) Emniyet Genel Müdürlüğüne, Jandarma Genel Komutanlığına ve Sahil Güvenlik Komutanlığına ait taşıtlar, 12/4/2001 tarihli ve 4645 sayılı Emniyet Genel Müdürlüğüne Ait Araç, Gereç, Mal ve Malzemenin Satış, Hibe, HEK ve Hurda Durum ve İşlemleri ile Hizmet Satışına Dair Kanun hükümleri çerçevesinde merkezî yönetim bütçe kanununa bağlı (T) işaretli cetvelde gösterilmelerine gerek bulunmaksızın, cinsi ve adedi Cumhurbaşkanı kararında belirlenmek kaydıyla 4/1/2002 tarihli ve 4734 sayılı Kamu İhale Kanununa tabi olmaksızın yenileri ile mübadele edilebilir..." kuralları yer almaktadır.26/07/2024 tarih ve 32613 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe giren Bazı Kanun ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun'un 2. maddesi ile 237 sayılı Taşıt Kanunu'na eklenen Ek Madde 2'de, "10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Malî Yönetimi ve Kontrol Kanununa ekli (I), (II), (III) ve (IV) sayılı cetveller kapsamındaki kamu idareleri ve bu idarelere bağlı, ilgili ve ilişkili kamu kurum ve kuruluşları, 8/6/1984 tarihli ve 233 sayılı Kamu İktisadi Teşebbüsleri Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye tabi kamu iktisadi teşebbüsleri ile bunların doğrudan veya dolaylı olarak tek başına veya birlikte ya da ayrı ayrı sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları her çeşit kuruluş, müessese, birlik, işletme ve şirketler, özelleştirme kapsam ve programına alınmış hisselerinin yarısından fazlası kamuya ait olan özel hukuk hükümlerine tabi kuruluşlar, fonlar, döner sermayeler ve diğer tüm kamu kurum ve kuruluşlarının (il özel idareleri, belediyeler ve bunların bağlı kuruluşları ile kurdukları birlik, müessese ve işletmeler hariç) 13/10/1983 tarihli ve 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununun 3 üncü maddesinde tanımlanan taşıt ve iş makineleri ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığına devredilen bu neviden taşıt ve iş makinelerinin idareler adına satılmasına yönelik esas ve usulleri belirlemeye ve belirlenen esas ve usuller kapsamında açık ihale ve/veya eihale yöntemiyle ihaleleri yapmaya Özelleştirme İdaresi Başkanlığı yetkilidir. Bu madde kapsamında yapılacak satış işlemlerinde 24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun ve 8/9/1983 tarihli ve 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu hükümleri uygulanmaz." kuralına yer verilmiştir.Davacı tarafından, temyiz aşamasında mübadeleye konu araçların hurda olmadığının kabul edilmesi halinde 237 sayılı Taşıt Kanunu'nun Ek 2. maddesi uyarınca bu araçların ihale edilmesinde tek yetkili kuruluşun Özelleştirme İdaresi Başkanlığı olduğu ileri sürülmekte ise de, aynı Kanun'un 10. maddesinin yedinci fıkrasında Emniyet Genel Müdürlüğüne, Jandarma Genel Komutanlığına ve Sahil Güvenlik Komutanlığına ait taşıtların mübadelesi yönünden özel düzenleme bulunduğundan, Kanun'un ek 2. maddesinde yapılan düzenlemenin sayılan idarelere ait araçların mübadelesine ilişkin ihalelerde uygulanmayacağı sonucuna varılmış olup davacının bu iddiasına itibar edilmemiştir. İdare ve vergi mahkemelerinin nihai kararlarının temyizen bozulması, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı halinde mümkündür.Temyizen incelenen karar usul ve hukuka uygun olup, dilekçede ileri sürülen temyiz nedenleri kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.KARAR SONUCU:Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin reddine,2. Davanın yukarıda özetlenen gerekçeyle reddi yolundaki... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı temyize konu kararında, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 49. maddesinde sayılan bozma nedenlerinden hiçbirisi bulunmadığından anılan Mahkeme kararının ONANMASINA,3. Temyiz giderlerinin istemde bulunan üzerinde bırakılmasına,4. Posta giderleri avansından artan tutarın davacıya iadesine,5. Kullanılmayan...-TL yürütmeyi durdurma harcının istemi halinde davacıya iadesine,6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 13/02/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.