Danıştay 13. Daire, 4734 sayılı Kanunun 11. maddesi uyarınca yasaklı kişinin dolaylı şirket kontrolü yoluyla Malatya Orduevi ihalesine katılım yasağının hukuka uygunluğunu değerlendiriyor.
Özet: Bir inşaat şirketinin Malatya Orduevi yapım ihalesinden elenmesi üzerine açtığı davada, ilk derece mahkemesi, şirketle dolaylı hisse ve yönetim bağlantıları bulunan ve Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında yasaklı olan L.C. adlı kişinin ihalelere katılımının engellenmesi prensibi gereğince, L.C.nin doğrudan sermaye ortağı olmasa dahi ticaret sicili kayıtlarından tespit edilen fiili hakimiyeti nedeniyle şirketin ihale dışı bırakılması işlemini hukuka uygun bulmuştur.
T.C.
D A N I Ş T A YONÜÇÜNCÜ DAİREEsas No:2025/2796Karar No:2025/4161TEMYİZ EDEN (DAVACI) : ... Grup İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.VEKİLİ : Av. ... KARŞI TARAF (DAVALI) : ... Bakanlığı VEKİLİ : Av....İSTEMİN KONUSU: .... İdare Mahkemesinin ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararının temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir.YARGILAMA SÜRECİ:Dava konusu istem: Milli Savunma Bakanlığı Lojistik Genel Müdürlüğünce 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3. maddesinin (b) bendi kapsamında 16/07/2025 tarihinde gerçekleştirilen... ihale kayıt numaralı "Deprem Hasarları Kapsamında Malatya Orduevi Binası Yapılması" işi ihalesine teklif veren davacı şirketin 4734 sayılı Kanun'un 11. maddesi uyarınca ihale dışı bırakılmasına ilişkin 06/08/2025 tarihli İhale Komisyonu kararına karşı yapılan şikayet başvurusunun reddine dair ... tarih ve E...-... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: .... İdare Mahkemesince verilen kararda; davalı idarenin 24/06/2025 tarihinde EKAP üzerinden gönderdiği "Doküman almaya ve teklif vermeye davet" konulu yazı ile davacı şirketin dava konusu ihale için doküman almaya ve 16/07/2025 tarihine kadar teklif vermeye davet edildiği, davacı şirketin pay defterinin ve Ticaret Sicil Gazetesi'nde yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde %100 hissesinin ... Altyapı Üst Yapı San. ve Tic. A.Ş.'ye (...) ait olduğunun, ...'ın pay defterinin ve Ticaret Sicil Gazetesi'nde yer alan bilgi ve belgelerin incelenmesi neticesinde ise şirketin %50 hissesinin L.C.'ye ve kalan %50 hissesinin de ... Grup Endüstriyel İnş. A.Ş.'ye (...) ait olduğunun, ...'nin pay defterinin incelenmesi neticesinde de %100 ortağının L.C. olduğunun tespit edilmesinin ardından EKAP üzerinden alınan yasaklılık teyit belgesinin incelenmesi neticesinde L.C. hakkında 14/05/2025 tarihinde İçişleri Bakanlığınca 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu kapsamında tüm ihalelerden yasaklama kararı alındığının tespit edildiği, bunun üzerine davacı şirketin ihale dışı bırakıldığı;Davacı şirketin, ... A.Ş. tarafından 19/07/2022 tarihinde kurulduğu, %100 sermaye ortağı olan ...'ın hisselerinin %50'sinin L.C.'ye, geri kalan %50 hissesinin de ... şirketine ait olduğu, ...'nin hisselerinin tamamının da L.C.'ye ait olduğu, 19/07/2022 tarihli Ticaret Sicili Gazetesi'nde ... şirketinin davacı şirketin yönetim kurulu üyesi ve yönetim kurulu başkanı olarak seçildiği ve tüzel kişi adına L.C.'nin hareket ettiği; 16/05/2025 tarihli Ticaret Sicili Gazetesi'nde ...'ın yönetim kurulu üyeliği ve yönetim kurulu başkanlığı görevi sona erdirilerek davacı şirketin yönetim kurulu üyeliğine ve başkanlığına Y.E.Y.'nin seçildiği, 23/07/2025 tarihli Ticaret Sicili Gazetesi'nde Y.E.Y.'nin davacı şirkete ilişkin yönetim kurulu üyeliği ve yönetim kurulu başkanlığı görevi sona erdirilerek ...'ın yönetim kurulu üyesi olarak seçildiği ve ... adına L.C.'nin hareket ettiği, 24/07/2025 tarihli Ticaret Sicili Gazetesi'nde davacı şirketin yönetim kurulu başkanlığına ... A.Ş. seçilerek tüzel kişi adına Y.E.Y.'nin hareket edeceğinin belirtildiği, öte yandan davacı şirketin 16/11/2023 tarihinde yapılan genel kurul toplantısında toplantı başkanının L.C. olduğu, ayrıca anılan tarihte yönetim kurulu başkanının da L.C. olduğu, ... A.Ş.'nin 21/12/2023 tarihli yönetim kurulu kararı toplantısına katılanlara bakıldığında ise ... A.Ş. adına L.C.'nin katıldığı ve katılanların yalnızca L.C.'den ibaret olduğu, ihaleye davet mektubunun gönderildiği 24/06/2025 tarihinden sonraki bir tarihte (22/07/2025 tarihinde) L.C.'nin, ... A.Ş.'deki paylarının tamamını Y.E.Y'ye devrettiği görülmekle birlikte, 4734 sayılı Kanun'un 11. maddesinde sayılanların doğrudan veya dolaylı olarak kendileri yahut başkaları adına ihalelere katılamayacakları düzenlenerek Kanun'un 40. maddesinde de ihale kararları onaylanmadan önce ihale üzerinde kalan istekli ile varsa ekonomik açıdan en avantajlı ikinci teklif sahibi isteklinin ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının teyit ettirileceğinin, anılan kanuna dayanılarak çıkartılan Kamu ihale Genel Tebliği'nin 30. maddesinde ise 4734 sayılı Kanun'un 11. maddesinde ihalelere katılmaktan yasaklanmış olanların hiçbir şekilde ihalelere katılmamalarının sağlanmasının amaçlandığından bahsedilerek başvuru veya ihale tarihi itibarıyla tüm aday ve istekliler için ihalelere katılmaktan yasaklı olup olmadığının sorgulanması gerektiği düzenlemeleri karşısında, her ne kadar L.C., davacı şirketin sermayesinin yarısından fazlasına sahip ortağı olmasa da 4734 sayılı Kanun ve Kamu İhale Genel Tebliği'nin yukarıda bahsedilen hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, kanun koyucunun aslında ihalelere katılmaktan yasaklı olan kişilerin hiçbir şekilde ihalelere katılmamasına yönelik hüküm tesis ettiği, Ticaret Sicili Gazeteleri incelendiğinde L.C.'nin aslında bütün şirketlerde söz sahibi olduğu, yalnızca paylarının en fazla %50 olarak belirtildiği, bu şekilde belirleme yapılmasının aslında kanuna karşı hile niteliğinde olduğu, kanuna karşı hilenin yaptırımının da hile ile kişilerin amaçlamış olduğu haktan, yani kanuni korumadan mahrum bırakmak olduğu gözetildiğinde, yasaklı olduğunda şüphe bulunmayan L.C.'nin davacı şirketin dolaylı olarak ortağı olduğu, L.C.'nin de İçişleri Bakanlığı tarafından 14/05/2025 tarihinden itibaren 1 (bir) yıl süre ile ihalelere katılmaktan yasaklanmasına karar verildiği ve davacının söz konusu ihaleye katılmasının mümkün olmadığı anlaşıldığından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı sonucuna varılmıştır. Belirtilen gerekçelerle dava konusu işlem hukuka uygun bulunarak davanın reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI: Davacı tarafından, ihaleye katılmalarına yasal bir engel bulunmadığı, davalı idare tarafından mevzuatın uygulanmasında hataya düşülerek yasaklama zincirinin hukuka aykırı şekilde uzatıldığı, L.C.'nin dava dışı ... Mühendislik İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin ortağı olması sebebiyle yasaklı durumda olduğu, ortağı bulunduğu sermaye şirketinden dolayı 4735 sayılı Kanun'un 26/2 maddesi kapsamında yasaklama kararı bulunan kişinin yasaklılık durumunun ortağı bulunduğu diğer şirketlere sirayet etmeyeceği, kuruluş tarihi olan 19/07/2022 tarihinden itibaren paylarının ... şirketine ait olduğu, şirketin ortaklık yapısının da 21/08/2023 tarihinden itibaren aynı olduğu, L.C. hakkında verilen yasaklama kararının ise 14/05/2025 olduğu gözetildiğinde, hisse belirlemelerinin kanuna karşı hile niteliğinde olduğu yönündeki değerlendirmede hukuki isabet bulunmadığı ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI: Davalı idare tarafından, dava konusu işlemde hukuka aykırılık bulunmadığı belirtilerek istemin reddi gerektiği savunulmuştur.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'İN DÜŞÜNCESİ: Temyiz isteminin kabulü gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onüçüncü Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 17. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca davacının duruşma istemi yerinde görülmeyerek ve dosya tekemmül ettiğinden yürütmenin durdurulması istemi hakkında ayrıca bir karar verilmeksizin gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:ESAS YÖNÜNDEN:MADDİ OLAY : Milli Savunma Bakanlığı Lojistik Genel Müdürlüğünce 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun 3. maddesinin (b) bendi kapsamında 16/07/2025 tarihinde gerçekleştirilen .../... ihale kayıt numaralı "Deprem Hasarları Kapsamında Malatya Orduevi Binası Yapılması" işi ihalesine teklif veren davacı şirkete yönelik yapılan incelemede, davacı şirketin %100 sermaye ortağı olan ... A.Ş.'nin %50 hissesine ve diğer %50 hissesine sahip ... A.Ş.'nin de %100 hissesine L.C.'nin sahip olduğu, başka bir ifadeyle davacının hisselerinin tamamının dolaylı yoldan L.C.'ye ait olduğu, L.C.'nin ise başka bir ihale kapsamında 14/05/2025 tarihli Resmi Gazete'de İçişleri Bakanlığınca yayımlanan karar uyarınca 1 yıl süre ile tüm ihalelere katılmaktan yasaklandığı tespit edilmiş ve 4734 sayılı Kanun'un 11. maddesinde yer alan "idarelerce kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanların doğrudan veya dolaylı ya da alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihaleye katılmalarının mümkün olmadığı" kuralı uyarınca davacının teklifi değerlendirme dışı bırakılmıştır.Davacı tarafından, tekliflerinin değerlendirme dışı bırakılması işlemine karşı yapılan itirazın 16/08/2025 tarihli işlemle reddi üzerine bakılan dava açılmıştır. İLGİLİ MEVZUAT:4734 sayılı Kamu İhale Kanunu'nun "İhaleye katılamayacak olanlar" başlıklı 11. maddesinde, "Aşağıda sayılanlar doğrudan veya dolaylı veya alt yüklenici olarak, kendileri veya başkaları adına hiçbir şekilde ihalelere katılamazlar: a) Bu Kanun ve diğer kanunlardaki hükümler gereğince geçici veya sürekli olarak idarelerce veya mahkeme kararıyla kamu ihalelerine katılmaktan yasaklanmış olanlar (...) bu işin ihalesine katılamazlar. Aynı şekilde, ihale konusu işin yüklenicileri de o işin danışmanlık hizmeti ihalelerine katılamazlar. Bu yasaklar, bunların ortaklık ve yönetim ilişkisi olan şirketleri ile bu şirketlerin sermayesinin yarısından fazlasına sahip oldukları şirketleri için de geçerlidir. (...) Bu yasaklara rağmen ihaleye katılan istekliler ihale dışı bırakılarak geçici teminatları gelir kaydedilir. Ayrıca, bu durumun tekliflerin değerlendirmesi aşamasında tespit edilememesi nedeniyle bunlardan biri üzerine ihale yapılmışsa, teminatı gelir kaydedilerek ihale iptal edilir." kuralına yer verilmiştir.4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu'nun "İhalelere katılmaktan yasaklama" başlıklı 26. maddesinin birinci ve ikinci fıkrasında, "25 inci maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar, 4734 sayılı Kanunun 2 nci ve 3 üncü maddeleri ile istisna edilenler dahil bütün kamu kurum ve kuruluşlarının ihalelerine katılmaktan yasaklama kararı verilir. Katılma yasakları, sözleşmeyi uygulayan bakanlık veya ilgili veya bağlı bulunulan bakanlık, herhangi bir bakanlığın ilgili veya bağlı kuruluşu sayılmayan idarelerde bu idarelerin ihale yetkilileri, il özel idareleri ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde İçişleri Bakanlığı; belediyeler ve bunlara bağlı birlik, müessese ve işletmelerde ise Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından verilir.Haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması halinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında birinci fıkra hükmüne göre yasaklama kararı verilir. Haklarında yasaklama kararı verilenlerin gerçek veya tüzel kişi olması durumuna göre; ayrıca bir şahıs şirketinde ortak olmaları halinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olmaları halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olmaları kaydıyla bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verilir." kuralı yer almaktadır.4735 sayılı Kanun'un 26. maddesinin 2. fıkrasının gerekçesinde ise, "Yasaklananların başka bir yöntem izleyerek dolaylı olarak kamu ihalelerine teklif vermesini önlemek üzere, haklarında yasaklama kararı verilen gerçek veya tüzel kişilerin ortağı bulundukları şirketler veya ortaklarına da sermaye veya şahıs şirketi ayrımı yapılarak aynı müeyyidenin uygulanacağı hükme bağlanmıştır." açıklamasına yer verilmiştir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Aktarılan mevzuat hükümleri ve madde gerekçesinin birlikte değerlendirilmesinden, 26. maddenin birinci fıkrası uyarınca, 25. maddede belirtilen fiil veya davranışlarda bulundukları tespit edilenler hakkında fiil veya davranışlarının özelliğine göre, bir yıldan az olmamak üzere iki yıla kadar yasaklama kararı verileceği; haklarında yasaklama kararı verilen tüzel kişilerin şahıs şirketi olması halinde şirket ortaklarının tamamı hakkında, sermaye şirketi olması halinde ise sermayesinin yarısından fazlasına sahip olan gerçek veya tüzel kişi ortaklar hakkında yasaklama kararı verileceği; haklarında yasaklama kararı verilen gerçek ve tüzel kişilerin bir şahıs şirketinde ortak olması halinde bu şahıs şirketi hakkında da, sermaye şirketinde ortak olması halinde ise, sermayesinin yarısından fazlasına sahip olunması kaydıyla, bu sermaye şirketi hakkında da aynı şekilde yasaklama kararı verileceği anlaşılmaktadır. Öte yandan, 4735 sayılı Kanun'un 26. maddenin ikinci fıkrasının ilk cümlesinde, Kanun'un 26. maddesinin birinci fıkrası uyarınca yasaklanan tüzel kişilerin ortaklarının hangi durumda yasaklanacağı düzenlenirken; ikinci cümlesinde ise, birinci fıkra uyarınca yasaklanan gerçek ve tüzel kişilerin ortak oldukları tüzel kişilerin hangi durumda yasaklanacağı düzenlenmektedir. 26. maddenin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca yasaklanacak şirket yönünden esas alınacak şirket, yasak fiil ve davranışlarda bulunarak yasaklanan, yani diğer şirketler hakkında yasaklama işleminin başlamasına sebebiyet veren şirkettir. Bu nedenle, 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi yönünden, sadece Kanun'un birinci fıkrasına göre yasaklanan şirket esas alınacaktır. Bu şekilde bir taraftan yasaklama zincirinin sınırsız bir şekilde uzaması önlenmiş olacak, diğer taraftan yasak fiil ve davranışlarda bulunarak yasaklanan tüzel kişi ve ortakları yanında, bu gerçek ve tüzel kişinin kendisinin ortak olduğu diğer tüzel kişiler aracılığıyla dolaylı olarak ihalelere katılması engellenmiş olacaktır.Dosyanın incelenmesinden, uyuşmazlık konusu ihaleye davet edilen ve teklifini sunan davacı şirketin ortaklık yapısı incelendiğinde; davacı şirketin %100 hissesine sahip tek ortağının ... A.Ş. olduğu, ... A.Ş.'nin %50 hissesinin L.C.'ye, diğer %50'lik kısmının ise ... A.Ş.'ye ait olduğu, ... A.Ş.'nin %100 hissedarının L.C. olduğu, anılan tabloya bakıldığında L.C.'nin davacı şirketin dolaylı ortağı olduğu, anılan şahsın ise ihale tarihi itibarıyla farklı bir ihale kapsamında yasaklı olduğu dikkate alındığında, 4734 sayılı Kanun'un 11. maddesi kapsamında dolaylı olarak ihaleye katılamayacaklar arasında bulunduğundan bahisle davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakıldığı anlaşılmaktadır.Davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına gerekçe olarak gösterilen L.C. hakkında verilen ve 14/05/2025 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanan yasaklama kararı incelendiğinde, Malatya Valiliği Yatırım İzleme ve Koordinasyon Başkanlığınca gerçekleştirilen yapım işi ihalesinin L.C.'nin ortağı olduğu ... Mühendislik İnşaat Sanayi ve Ticaret A.Ş.'nin de aralarında yer aldığı iş ortaklığı üzerinde kaldığı, sözleşme hükümlerine uygun olarak ihale konusu işin yerine getirilmemesi nedeniyle anılan iş ortaklığının ve iş ortaklığını oluşturan ... şirketinin de ortağı olan L.C.'nin 4735 sayılı Kanun'un 26. maddesinin ikinci fıkrasının ikinci cümlesi uyarınca yasaklandığı, dolayısıyla L.C. hakkındaki yasaklama kararının dava dışı ... şirketinin ortağı olmasından kaynaklandığı, belirtilen kurallar uyarınca bu yasaklamanın L.C.'nin ortağı olduğu diğer şirketlere sirayet etmeyeceği, ihale tarihi itibarıyla davacının ortağı olan ... A.Ş. ile onun da ortağı olan ... A.Ş. hakkında yasaklama kararı bulunmadığı, bu durumda, dava dışı ... şirketinin eylemlerinden dolayı sermaye ortağı sıfatıyla L.C. hakkında tesis edilen yasaklama kararının, davacının da yasaklanması sonucunu doğuracak şekilde hukuki durumda değişiklik oluşturmayacağı anlaşıldığından, yasaklama zincirinin hukuka aykırı şekilde uzatılması suretiyle davacının ihaleye katılamayacağı belirtilerek tesis edilen dava konusu işlemde hukuka uygunluk, davanın reddi yolundaki temyize konu İdare Mahkemesi kararında ise hukuki isabet bulunmamaktadır.Öte yandan, L.C. hakkında tesis edilen yasaklama kararının iptali istemiyle açılan davada, ... İdare Mahkemesinin... tarih ve E:..., K:... sayılı kararıyla dava konusu işlemin iptaline karar verildiği, anılan dosyanın ... Bölge İdare Mahkemesinde derdest olduğu, bu kapsamda, L.C.'nin yasaklanmasına ilişkin işlemin hukuka aykırı olduğu anılan Mahkeme kararıyla ortaya koyulduğundan, anılan şahsa bağlı olarak davacının teklifinin değerlendirme dışı bırakılmasına ilişkin dava konusu işlemde bu gerekçeyle de hukuka uygunluk bulunmamaktadır. KARAR SONUCU :Açıklanan nedenlerle;1. Davacının temyiz isteminin kabulüne;2. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanununun 49. maddesi uyarınca ... İdare Mahkemesinin ...tarih ve E:..., K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. DAVA KONUSU İŞLEMİN İPTALİNE,4. Ayrıntısı aşağıda gösterilen ilk derece ve temyiz yargılama giderleri toplamı...TL ile Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca...-TL vekalet ücretinin davalı idareden alınarak davacıya verilmesine,5. Posta giderleri avansından artan tutarın ve istemi halinde temyiz aşamasında kullanılmayan ...-TL yürütmeyi durdurma harcının davacıya iadesine, 6. Dosyanın anılan Mahkemeye gönderilmesine,7. 2577 sayılı Kanun'un 20/A maddesinin ikinci fıkrasının (i) bendi uyarınca kesin olarak (karar düzeltme yolu kapalı olmak üzere), 25/12/2025 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.