Bakırköy Fikri ve Sınai Haklar Hukuk Mahkemesi, davacının talebi üzerine davalıya ait tescilli endüstriyel tasarımların yenilik ve ayırt edicilik koşullarını taşımadığından hükümsüzlüğüne karar verdi.
Özet: Bu dava, davacının hakkında açılan bir ceza davasına konu olan davalıya ait çoklu endüstriyel tasarım tescilinin, özellikle 1 ve 2 numaralı tasarımlarının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine yönelik olup, davacı, bu tasarımların başvuru tarihi itibarıyla Sanayi Mülkiyet Kanununun 56. maddesinde belirtilen yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını taşımadığını, önceden kamuya sunulmuş ve ayırt edicilikten yoksun olduğunu iddia etmiştir; mahkemece alınan bilirkişi raporu da davalıya ait tescilli tasarımın söz konusu kanuni koruma şartlarını karşılamadığını tespit etmiştir.
T.C. BAKIRKÖY 2. FİKRİ VE SINAÎ HAKLAR HUKUK MAHKEMESİ
ESAS NO : 2025/77 EsasKARAR NO : 2026/89DAVA : Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 07/04/2025KARAR TARİHİ : 29/04/2026KARARIN YAZILDIĞI TARİH : 11/05/2026Mahkememizde görülmekte bulunan Endüstriyel Tasarım (Endüstriyel Tasarımın Hükümsüzlüğünden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılamasının sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA : Davacı vekili dava dilekçesi ile, Müvekkil ...'ın sanık sıfatı ile yargılandığı Bakırköy ... Asliye Ceza Mahkemesi'nin .... Esas sayılı dosyası ile görülmekte olan ceza davasında müşteki davalı ...'ın Türk Patent ve Marka Kurumu'nda ... numarası ile tescilli tasarımına tecavüz sayılan fiilden ötürü haksız rekabete ilişkin iddianame düzenlendiğini, söz konusu ceza davasında konu edilen tescilli tasarımın hükümsüzlük koşullarını içermesi bakımından huzurdaki dava ikame edilmektedir ve dolayısı ile Müvekkil ...'ın işbu dava bakımından hukuki yararı ve Sınai Mülkiyet Kanunu (SMK) 78. maddesi hükmü bakımından menfaati bulunduğunu, söz konusu tasarımlar ... 26-05 sınıfında yer alan lambader isimli tasarımlar olduğunu, işbu lambaderler ... tarafından üretilmemekte ve yine kendisi tarafından da tasarlanmadığını, zira davalı yanın bir üretim hattı bulunmadığını ve İstanbul'un çeşitli yerlerinden satın alınan hazır ürünlerin satışa sunulduğunu, davalıya ait çoklu tasarım tescilinde yer alan 1 ve 2 nolu tasarımların yeni olmadığı önceden kamuya sunulan ve satışı yapılan ürünlerden kolaylıkla anlaşıldığını, ürünlerin ayakları daha kısa olan versiyonlarının yenilik testinden geçse dahi ayırt edicilikten yoksun olduğu, davalı yan kendi satış sitesinde de "https://....com.tr/eskitme-kaplama-retro-duz-tek-ayak-metal-lambader-1" linkinde yer alan ürüne "... Kaplama Retro Düz Tek Ayak Metal Lambader" adını verdiğini, zira işbu model retro olarak adlandırılan eski moda giysi veya aksesuarlara verilen isim olduğunu, davalı aydınlatma ürünleri sattığını, işbu ürünlerin hiçbiri kendi üretim bandından üretilen ürünler olmadığını, ürün parçaları dışarıdan alınmakta ve son kullanıcıya marka basılarak satıldığını, davalı ... adına Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde tescilli ... numaralı çoklu tasarımın 1 nolu ve 2 nolu tasarımlarının hükümsüzlüğüne ve sicilden terkinine, hükümsüzlük kararının kurum nezdinde sicilden yayınlanmasına, yargılama giderleri ile avukatlık ücretinin davalı tarafa yükletilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.Davalıya, dava dilekçesi ve ekleri 15/05/2025 tarihinde tebligat yapılmasına rağmen davaya cevap vermemiş ve duruşmalara katılmamıştır.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Türk Patent ve Marka Kurumu'ndan davalıya ait .... tescil nolu tasarımın sicil kayıtları celp olunmuştur.Dosya, davalı adına kayıtlı bulunan tasarımların hükümsüzlük koşullarının oluşup oluşmadığı hususlarında rapor tanzimi için bilirkişiye tevdi edilmiş, bilirkişi 16/02/2026 tarihli raporu ile; "dava konusu ve davalı tarafa ait ... numara ile tescilli tasarımın 09.03.2021 başvuru tarihi itibarıyla Sinai Mülkiyet Kanunu Madde 56'da belirtilen ve koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamadığı, dava konusu ve davalı tarafa ait ... numara ile tescilli tasarımın 09.03.2021 başvuru tarihi itibarıyla Sinai Mülkiyet Kanunu Madde 56'da belirtilen ve koruma şartı olan yenilik ve ayırt edici nitelik şartlarını karşılamadığı" hususlarını tespit ve rapor etmişlerdir.Dava, davalı adına kayıtlı ... ve .... tescil numaralı çoklu tasarım tescilinin hükümsüzlüğü talebine yöneliktir.SMK'nun 56/4. Maddesine göre bir tasarımın aynısı tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce Dünya'nın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Tasarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorsa aynı kabul edilir.Yenilik tanımındaki küçük ayrıntının sınırları somut olaya göre farklılık göstermektedir. Aynı tasarımlardaki renk, malzeme veya boyutsal farklılıklar çoğu zaman tek başına bir ürünü farklılaştırmada yeterli olmadığından küçük ayrıntı olarak nitelendirilir. Zira bu özellikler tasarımın görünüm özellikleri açısından asli unsuru oluşturmamakta ve istisnai bazı durumlar haricinde tasarımın kimliğini etkilememektedir.Yenilik incelenmesinde esas alınacak referans tarihi tescilli tasarımlar açısından başvuru ve rüçhan tarihidir. Yani SMK 56/4-a gereği tescilli tasarımın aynısı başvuru veya rüçhan tarihinden önce Dünya'nın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise söz konusu tescilli tasarım yeni kabul edilecektir.Bir tasarımın ayırt edicilik özelliği ise SMK'nun 56/5 maddesinde belirlenmiştir. Buna göre bir tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı genel izlenim tescilli tasarım için başvuru veya rüçhan tarihinden önce kamuya sunulmuş herhangi bir tasarımın aynı kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenimden farklı ise bu tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olduğu kabul edilir. Ayırt edicilik tasarımın koruna bilmesi için kıyaslanan tasarımlarla arasındaki farklılığın seviyesinin belirlenmesi için konulmuş bir kriterdir. Kanunda yer alan "bilgilenmiş kullanıcı" özel bir bilgiye sahip olmadan markalar alanında markaları karşılaştırabilen ortalama tüketici kavramı ile ilgili sektörde teknik bilgiye sahip uzman arasındaki kişidir. Ayırt edici niteliğin belirlenmesinde tasarımların karşılaştırmasını yapacak bilgilenmiş kullanıcı üretici, satıcı, tasarımcı veya teknik uzman değildir. Sektörde bu tür tasarımların olduğunu bilen dikkatli ve deneyimli ürün kullanıcısıdır.Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde tasarımcının tasarımı geliştirmede sahip olduğu seçenek özgürlüğünün derecesi de dikkate alınır. (SMK 56/6 mad.) tasarımcılar sektörel ve fonksiyonel bazda her zaman aynı derecede seçenek özgürlüğüne sahip değildir. Tasarımlarını yaparken belirli sınırlar içinde kalmaları gerekebilir. Bir tasarımcı ne kadar seçenek özgürlüğüne sahipse tasarımını o derece farklılaştırabilir.Dava dilekçesinde yer alan ve bilirkişi tarafından incelemesi yapılan linklerdeki ürünler linkleri ile birlikte ayrı ayrı incelenmiş ve gerekli kıyas ve değerlendirmeler yapılmış olup; -https://www....com/lighting/pdp/... linkinde satışa sunulan ürünlerin kullanıcı yorumları incelendiğinde doğrulanmış kullanıcı yani bu ürünü bu siteden almış olduğu doğrulanmış kullanıcılardan en eski yorumlarının 02.02.2021 tarihinde yapılmış olduğunun tespit edildiği, -https://www...com/p/.... linkinde yapılan incelemede “...” kullanıcı isimli ... hesabında 16.08.2019 tarihli paylaşımın yer aldığı,-https://www...com/p/....%3D%3D linkinde yapılan incelemede “...” kullanıcı isimli .... hesabında 22.09.2018 tarihli paylaşımın yer aldığı, 20/02/2026 tarihli bilirkişi raporunda tespiti yapıldığı ve değerlendirildiği üzere "...davaya konu ... numaralı tasarıma ilişkin incelemede, .... numaralı ve 09.03.2021 başvuru tarihli tescilli tasarım ile hükümsüzlüğe dayanak olarak sunulan ve ....” satıcısı tarafından sunulan “...” ürün sayfasında (https://www...) 02.02.2021 tarihinden önce satışa sunulduğu tespit edilen ürünün genel görünümü karşılaştırıldığında görsellerde tespit edilebilen farklılıklar (metal yüzey rengi/kaplaması, boğumların keskinliği ve detay sayısı, gölgelik kumaş/renk tonu ve küçük ölçü farklılıkları) tasarımların bütünsel silüetini, kütle ve hareket dağılımını ve dekoratif gövde kurgusunu değiştirmediğinden bilgilenmiş kullanıcı nezdinde “aynı tasarım dilinin” devamı şeklinde aynı genel izlenimi vermektedir; bu nedenle ... sayılı tescilin ayırt edici karakterinin esasını oluşturan gövde oranları ve baluster karakterli dekoratif orta bölüm düzeninin, tespiti yapılan linkte yer alan ve başvuru tarihinden önce kamuya sunulduğu belirtilen ürünle yüksek derecede örtüştüğü, dolayısıyla tescilin başvuru tarihi itibarıyla yenilik ve ayırt edicilik vasıflarını bertaraf eden nitelikte bir benzerlik bulunduğu yönünde..." kanaat bildirilmiş olup bilirkişi raporundaki görseller birlikte değerlendirildiğinde bu değerlendirmelere iştirak edilmiştir.Ürünlerin incelemesi ve kıyaslaması yapılması neticesinde her ne kadar biri ayaklı lamba diğeri masa üstü lamba kategorisinde bulunsa da, gövde tasarımının baluster esaslı form kurgusu, oran dağılımı ve dekoratif boğum kompozisyonu bakımından söz konusu ürünlerin aynı tasarım ailesine veya aynı takımın parçalarına aitmiş izlenimi verdiği; bilgilenmiş kullanıcı nezdinde farklı ürün tipleri olarak değil, aynı tasarım dilinin boyutlandırılmış varyasyonları olarak algılanacağı; dolayısıyla tescilli tasarımın ayırt edici karakterini belirleyen temel gövde formunun, hükümsüzlüğe dayanak gösterilen ürünlerde esaslı şekilde mevcut olduğu değerlendirilmiştir.Davaya konu ... numaralı tasarıma ilişkin incelemeler kapsamındaki değerlendirmeler:Bilirkişi raporunda incelenen linkler ve görseller neticesinde, “....” isimli hesapta 20.09.2019 tarihli https://www....com/p/.... bağlantısında yayımlanan ve 28.03.2020 tarihinde yine “....” isimli hesapta paylaşılan https://www...com/p/... bağlantısındaki ürünlerin de aynı tipolojide ayaklı lambalar olduğu, yine dairesel disk taban, ince silindirik dikey gövde ve gövdenin orta-üst bölümünde düşey eksende dizilmiş parlak krom/metal görünümlü küresel hacimler içerdiği, kürelerin çap oranlarının ve aralarındaki mesafe ilişkilerinin tescilli tasarımla büyük ölçüde örtüştüğü, özellikle alt bölümde en büyük küre, onun üzerinde daha küçük ve üstte daha da küçük küre şeklindeki kademeli küçülme oranının ve aralardaki dar silindirik boyun geçişlerinin aynı tasarım dilini yansıttığı anlaşılmaktadır. Taban formu (ince, dairesel ve metal disk), taşıyıcı borunun inceliği, küresel modüllerin parlak ayna efektli yüzey karakteri, kürelerin düşey aks üzerinde simetrik hizalanışı ve genel siluet algısı itibarıyla tasarımlar arasında ayırt edici nitelikte bir farklılık bulunmadığı; şapka (abajur) formu ve renk farklılıklarının ise tasarımın esas karakterini belirleyen gövde kompozisyonunu değiştirmediği, bu nedenle bilgilenmiş kullanıcı nezdinde oluşan genel izlenim bakımından ... numaralı tasarım ile 20.09.2019 ve 28.03.2020 tarihlerinde kamuya sunulmuş söz konusu ürünlerin yüksek derecede benzerlik gösterdiği, küresel modül kompozisyonunun tasarımın ayırt edici unsuru olduğu ve bu unsurun önceki ürünlerde açıkça mevcut bulunduğu ve bu görsel örtüşmenin hükümsüzlük sebebi sayılması gerektiği kabul edilmiştir. Netice itibariyle somut olayda, alınan bilirkişi raporlarıyla da tespit olunduğu üzere, Davalı adına kayıtlı ... ve .... -2 numaralı çoklu tasarımın, başvuru tarihinden önce kamuya sunulmuş olan davacı tasarımından farklılaşmadığı, tasarımların, bilgilenmiş kullanıcı üzerinde bıraktığı izlenimde belirgin farklılıklar bulunmadığı, bu itibarla davacının hükümsüzlük taleplerinin yerinde olduğu hukuki kanaatine ulaşılmıştır.Tüm bu nedenlerle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. H Ü K Ü M : Yukarıda açıklanan gerekçelerle;1-Davacının davasının KABULÜ ile;-Davalı adına kayıtlı ... ve ... numaralı tasarımların hükümsüzlüğüne ve karar kesinleştiğinde sicilden terkinine, fazlaya ilişkin talebin reddine,2-Alınması gereken 732,00 TL harçtan, davacı tarafından yatırılan 615,40 TL harcın mahsubu ile bakiye 116,60 TL harcın davalıdan alınarak hazineye irad kaydına, 3-Davacı kendisini vekille temsil ettirmekle Avukatlık Asgari Ücret Tarifesine göre 55.000,00 TL vekalet ücretinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 4-Davacı tarafça yapılan 615,40 TL başvurma harcı, 615,40 TL peşin harç, 10.000,00 TL bilirkişi ücreti ve 1.611,00 TL posta-tebligat masrafı olmak üzere toplam 12.841,80 TL yargılama giderinin davalıdan alınarak davacıya verilmesine, 5-Karar kesinleştiğinde kalan gider avansının yatıran tarafa iadesine,Kararın tebliğinden itibaren 2 haftalık süre içerisinde İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi nezdinde istinaf yolu açık olmak üzere davacı vekilinin yüzüne karşı, davalı tarafın yokluğunda verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı. 29/04/2026 Katip ... ¸e-imzalıdır Hakim ... ¸e-imzalıdır