Kanalizasyon inşaatı sözleşmesinden kaynaklanan kesin kabul, teminat mektubu, fiyat farkı, fazla imalat, cezai şart ve kâr kaybı alacakları taleplerine ilişkin temyiz incelemesi.
Özet: Kanalizasyon inşaatı sözleşmesi kapsamında yüklenici tarafından işin kesin kabule hazır olduğunun tespiti ve idarenin haksız imtinasının giderilmesi talebiyle birlikte, haksız çevrilen teminat mektubu bedeli, fiyat farkı, fazla imalatlar, çelik iksa maliyeti, kesilen cezalar, gecikmeden kaynaklı SGK primleri, proje değişikliği bedelleri, ek harcamalar, sigorta maliyetleri ve kar kaybı gibi çeşitli kalemler üzerinden davalı idareden alacak talep edildiği davada; idare yüklenicinin iş programının gerisinde kaldığını ve kendi işlemlerinin hukuka uygun olduğunu savunmuş olup, ilk derece mahkemesi işin süresinde teslim edilmediğini, gecikmenin yükleniciden kaynaklandığını, idarenin uyguladığı ceza ve kesintilerin mevzuata uygun olduğunu ve çelik iksa için bedel farkı talep edilemeyeceği konusunda anlaşma bulunduğunu tespit ederek davacının iddialarını reddetmiştir.
MAHKEMESİ : Sakarya Bölge Adliye Mahkemesi 5. Hukuk Dairesi
SAYISI : 2024/1671 E., 2025/109 K.İLK DERECE MAHKEMESİ : Sakarya 4. Asliye Hukuk MahkemesiSAYISI : 2021/228 E., 2024/97 K. Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.I. DAVADavacı vekili dava dilekçesinde; taraflar arasında “....... (......) Kanalizasyon İnşaatı İşine" ilişkin sözleşme ilişkisi bulunduğunu, iş sahibi olan davalının talimatları ile gördürdüğü işler ile işin görülmesinde kusuruyla neden olduğu zararları karşılanması gerektiğini belirterek sözleşmenin kesin kabule hazır olduğunun ve davalı idarenin kesin kabul işlemlerinden haksız imtina ettiğinin tespiti ile kesin kabul işleminin mahkeme kararıyla yerine getirilerek muarazanın giderilmesine, sözleşme uyarınca verilmiş ve davalı tarafından hukuka aykırı olarak nakde çevrilmiş teminat mektubu bedelinden şimdilik 100,00 TL’sinin, mektubun nakle çevrildiği 10.01.2019 tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya verilmesine, sözleşme kapsamında yapılan işler dolayısıyla davacının hak kazandığı fiyat farkı alacağının tespiti ile fazlaya ilişkin hakları saklı kalmak kaydıyla, davalı idareden ihtarname ile talep edildiği 06.03.2020 tarihinden itibaren işletilecek ticari işlere uygulanan avans faiziyle birlikte şimdilik 15.000,00 TL’nin, sözleşme tarihinden geçici kabul işlemlerinin gerçekleştiği tarihe kadar davalı tarafından davacıya yaptırılan fazla imalâtların tespiti ile davalı idareden ihtarname ile talep edildiği 06.03.2020 tarihinden itibaren işletilecek ticari işlere uygulanan avans faiziyle birlikte şimdilik 15.000,00 TL’nin, sahada kullanılan iksaların ahşap yerine çelik olarak tercih edilmesinden kaynaklanan fazladan maliyetin tespiti ile davalı idareden ihtarname ile talep edildiği 06.03.2020 tarihinden itibaren işletilecek ticari işlere uygulanan avans faiziyle birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin, davacının hakedişinden kesilen para cezalarının tespiti ile kesinti tarihinden itibaren işletilecek ticari işlere uygulanan avans faiziyle birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin, davalı idarenin kusuru ile işin süresinde yaşanan gecikmeler nedeniyle davacı tarafından fazladan ödenen SGK primlerinin tespiti ile ödeme tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin, ilk çalışma sahası terk edilmiş olması nedeniyle iş sahasındaki farklılaşmadan kaynaklı hazırlatılan proje bedellerinin tespiti ile ödeme tarihinden itibaren işletilecek ticari işlere uygulanan avans faiziyle birlikte olan şimdilik 10.000,00 TL’nin, projelerin değişmesi nedeniyle davacının başta boru olmak üzere sair masraf kalemleri yönünden fazladan yapmak zorunda kaldığı harcamaların tespiti ile davalı idareden ihtarname ile talep edildiği 06.03.2020 tarihinden itibaren işletilecek ticari işlere uygulanan avans faiziyle birlikte şimdilik 10.000,00 TL’nin, geçerlilik süreleri fazladan uzatılan All-Risk sigortalarından kaynaklı davacı şirket uhdesinde oluşan zararın tespiti ile şimdilik 10.000,00 TL’nin ödeme tarihinden itibaren işletilecek avans faiziyle birlikte, davalıdan alınarak davacıya ödenmesine, sözleşmenin gereği gibi ifa edilmemiş olması nedeniyle davacının uğradığı kâr kaybının tespiti ile şimdilik 10.000,00 TL’sinin davalı idareden ihtarname ile talep edildiği 06.03.2020 tarihinden itibaren işletilecek ticari işlere uygulanan avans faiziyle birlikte davalıdan alınarak davacıya ödenmesine karar verilmesini talep etmiştir.II. CEVAPDavalı vekili cevap dilekçesinde; yüklenicinin iş programının gerisinde kaldığını, yüklenici ifasını yerine getiremediğinden gecikme cezası ve nesafet kesintilerinin usul ve yasaya uygun olduğunu beyanla davanın reddine karar verilmesini istemiştir.III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARIİlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile taraflar arasında kanalizasyon inşaatı yapımına dair sözleşmeye konu işin davacı yüklenici tarafından süresinde teslim edilmediği, işin sözleşmede kararlaştırılan teslim süresinde tamamlanamamış olmasının yüklenicinin 72 gün işe geç başlamış olmasından kaynaklandığı, sözleşme kapsamında kesilen cezaların, verilen süre uzatımının, kesin teminatın nakde çevrilerek emanete alınmasının sözleşme, şartname ve mevzuata uygun olduğu, geçici kabul sürecinin başlatılması ile cezalı çalışma sürelerinin idarece doğru şekilde uygulandığı, yüklenici şirket yetkilisi ve şantiye şefi ile idare arasında ahşap iksa yerine çelik iksa kullanılması nedeniyle herhangi bir bedel farkı talep edilmeyeceği hususundaki anlaşma nedeniyle yüklenici tarafından bedel farkı talep edilemeyeceği, işin yapımında boru bağlantılarında sorunlar olduğu, boru dolgusunun düzgün yapılmadığı bu şekilde boruların zarar gördüğü, imalat hatalarının bulunduğu, projenin değişmesi ile boru vb masraflar için sözleşme hükümlerine göre yüklenicinin davalı idareden herhangi bir fark talep edemeyeceği, dosya kapsamındaki test sonuçlarına göre dava konusu yapım işinde kullanılan boruların teknik özelliklerinin uygun olmadığı, yüklenicinin kendi kusurundan kaynaklanan işin uzaması nedeniyle fazladan çalıştırdığı işçilerin SGK primleri, ücretleri ve maliyetleri ile uğradığı zararları davalıdan talep edemeyeceği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.IV. İSTİNAFİlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.V. TEMYİZA. Temyiz SebepleriDavacı vekili temyiz dilekçesinde; müvekkili şirketin davalı idarenin kusurları nedeniyle işe zamanında başlayamadığını, davalı idare tarafından müvekkili şirkete yönelik olarak düzenlenmiş yaptırımların hiçbir hukuki dayanağı bulunmadığını, müvekkili şirket teminatının davalı idare tarafından nakde çevrilmesinin hatalı olduğunu, sözleşme koşullarında yaşanan değişiklikler nedeniyle oluşan fiyat farkının müvekkili şirkete ödenmesi gerektiğini, davalı idarenin sözleşmeden kaynaklı borçlarını gereği gibi yerine getirmediğini beyan etmektedir.B. Değerlendirme ve GerekçeUyuşmazlık, eser sözleşmesinden kaynaklanan alacak istemine ilişkindir. Somut uyuşmazlıkta davacı dava dilekçesinde; sözleşmenin kesin kabule hazır olduğunun ve davalı idarenin kesin kabulü yapmaktan imtina ettiğinin tespiti ile kesin kabulün mahkemece yerine getirilerek muarazanın giderilmesini, nakde çevrilen teminat mektubu bedelini, yapılan işler dolayısıyla fiyat farkı alacağını, fazla imalat bedelini, sahada kullanılan iksaların ahşap yerine çelik kullanılmasından dolayı fazla maliyet bedelini, hak edişlerden kesilen para cezalarını, fazladan ödenen SGK primlerini, iş sahasındaki farklılaşmadan kaynaklı proje bedellerini, projelerin değişmesinden dolayı fazladan yapılan harcama bedellerini, geçerlilik süresi fazladan uzatılan All-Risk sigortalarından kaynaklı oluşan zarar bedelini, sözleşmenin gereği gibi ifa edilmemiş olması nedeniyle uğranılan kâr kaybını talep etmekte olup, davalı davacının süresinde işi tamamlamadığını belirterek davanın reddini istemiştir. Mahkemece, bilirkişiden rapor alınarak davanın reddine karar verilmiş ise de; sunulan raporda taraflar arasındaki sözleşme kapsamında kesin hesabın çıkarılmadığı, raporun dava dilekçesindeki cezalar ve teminatlarla ilgili talepler yönünden de denetime elverişli olmadığı anlaşılmıştır. Mahkemece işin kesin hesabının yapılmadığı dikkate alınarak her iki tarafa hazırlayacakları kesin hesabı sunmaları için süre verilerek sunulan kesin hesaplara göre ihtilaflı konularla ilgili olarak yeni bir bilirkişi kurulu oluşturularak rapor alınması, sonucuna göre teminatların iadesi, kesilen cezalar, ara hakedişlere itirazların ve varsa sözleşme dışı işlerin sözleşme eki Yapım İşleri Genel Şartnamesi' nin 21. ve 22. madde hükümleri de dikkate alınmak suretiyle bedeli belirlenerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde karar verilmesi doğru olmamış, istinaf mahkemesi kararı kaldırılarak ilk derece mahkemesi kararının bozulması gerekmiştir.VI. KARARAçıklanan sebeplerle; Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,09.02.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.