Motor ve jeneratör prototip üretimi eser sözleşmesinden kaynaklanan 50.000 avro avans iadesi talepli itirazın iptali davası.
Özet: Bu dava, davacının bir eser sözleşmesi kapsamında üçüncü bir tarafa ödediği prototip avansının, sözleşmenin daha sonra davalıya devredildiği iddiasıyla iadesi amacıyla 2023 yılında başlattığı icra takibine davalı tarafından yapılan itirazın iptali istemine ilişkin olup; davacı, süresinde sözleşmeden döndüğünü ve avansın iadesi gerektiğini savunurken, davalı ise taraf sıfatı yokluğu, temlikin geçersizliği, avansın davacı tarafından ödenmediği ve kendi tarafından 2015 yılında sözleşmenin feshedilmesi nedeniyle alacağın zamanaşımına uğradığını ileri sürerek davanın reddini talep etmektedir.
T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/279 Esas - 2025/694
TÜRK MİLLETİ ADINA YARGILAMA YAPMAYA VE HÜKÜM VERMEYE YETKİLİT.C....ON İKİNCİ ASLİYE TİCARET MAHKEMESİK A R A RESAS NO : 2024/279 KARAR NO : 2025/694DAVA : İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan)DAVA TARİHİ : 22/04/2024KARAR TARİHİ : 17/10/2025G. KARAR YAZIM TARİHİ : 17/11/2025Mahkememizde açılan İtirazın İptali (Eser Sözleşmesinden Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA:Davacı vekili dava dilekçesinde özetle; dava dışı ... .... ..... tarafından üretilmesine ilişkin 02/01/2012 tarihli motor ve gen-set üretimi çerçeve sözleşmesinin, bilahare de 28/03/2013 tarihli sözleşme hükümlerinin değiştirilmesine ilişkin 1 nolu değişiklik "protokolün" imzalandığını, ...GmbH.Co.KG. İle müvekkili şirket arasında temlikname ile işbu çerçeve sözleşmesinden kaynaklı alacakların müvekkiline temlik edildiğini, sözleşme gereğince müvekkilinin 36 adet motoru sipariş edeceğini, ilk siparişte 2 adet prototip montajı siparişin gerçekleşmesinin gerektiği ve bu siparişten sonra, bu prototiplerin başarılı olmasının sonraki siparişlerin ön şartı olduğu ve iş bu 2 prototip montajı bedeli olarak 100.000,00EURO'nun %50'sinin siparişle birlikte, bakiyesi 50.000,00EURO'nun ise ilk prototip test işleminin gönderilmesinden önce...'a peşin olarak ödeneceğinin kararlaştırıldığını, bu kapsamda ilk prototip test işlemi için...'a 50.000,00EURO'nun 16/05/2013 tarihinde müvekkili şirket tarafından ödendiğini, ancak karşı tarafın sözleşme konusu ilk prototip test işlemini bu zamana kadar gerçekleştirmediğini, borcun yerine getirilmesinde temerrüde düşürüldüğünü, yine...'ın davalıya devrine rağmen kendilerine bilgi verilmediği gibi herhangi bir iletişime geçilmemesi de nazara alınarak, sözleşmeden dönüldüğü ve ödenenin geri verilmesine ilişkin olarak, davalıya Kartal 28. Noterliği vasıtasıyla 31/01/2023 tarihli ve 03253 yevmiye numaralı ihtarnamenin gönderildiğini, buna rağmen ödeme yapılmadığından söz konusu 50.000 EURO avansın tahsili amacıyla davalı aleyhinde ... 1. Genel İcra Dairesi'nin 2023/269876 esas sayılı dosyasında 1.790.000,00TL olarak takibe geçildiğini, davalının haksız itirazı üzerine takibin durduğunu belirterek, haksız itirazın iptaline, takibin devamına ve davalı aleyhinde asıl alacağın %20'sinden az olmamak üzere icra inkar tazminatına hükmedilmesine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.CEVAP:Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; müvekkilinin söz konusu sözleşmenin tarafı olmadığından aleyhlerindeki davanın sıfat yokluğundan reddine, yine davacının TBK'nun 186. Maddesi kapsamında temliğe ilişkin yazılı belge sunmadığını, temliğin bu nedenle geçersiz olduğunu, avans ödemesiniı davacı tarafından değil...GmbH&Co.KG. Tarafından yatırıldığını, alacağın TBK'nun 470. Ve devamı maddesinde düzenlenen eser sözleşmesine dayandırıldığı ve aynı kanunun 146. Maddesi gereğince 5 yıllık zamanaşımı süresine tabi olduğu, aynı yasanın 149. Maddesi gereğince sözleşmenin feshinden itibaren 5 yıllık sürenin dolduğu, bu nedenle alacağın zamanaşımına uğradığından davanın reddine, aksi halde ise karşı tarafın yükümlülüklerine müvekkili şirket tarafından 1 adet prototip montajı için sipariş açılarak...GmbH.Co.KG.'ye gönderildiği, montaj ve üretim sürecinin belirlenmesi için e mail yazışmalarının yapıldığını, ancak karşı tarafın yükümlülüklerini yerine getirmesi beklenirken protokolde imzası bulunan Yaşar Demir tarafından Bakırköy 41. Noterliği'nin 01/05/2023 tarihli 22817 yevmiye nolu ihtarnameyle protokoldeki imzasını geri çektiğini bildirdiğini, müvekkili şirket tarafından sözleşmenin ayakta tutulmaya çalışıldığını, karşı tarafın edimini yerine getirmediğini, bu nedenle son olarak dava dışı...GmbH. Co. KG.' ye 18/12/2014 tarihli ihtar ile 02/01/2012 tarihli sözleşmenin 15.d maddesi gereğince 15 günlük süre sonunda sözleşmenin feshedileceğinin ihtar edildiğini, ancak gerekenin yapılmadığını, bu nedenle 17/04/2015 tarihli fesih yazısı ile sözleşmenin feshedildiğinin bildirildiğini, bu yazının karşı tarafa 21/04/2015 tarihinde teslim edildiğini, müvekkili tarafından yapılan tüm iş ve işlemlerin mevzuata uygun olduğu halde karşı tarafın yükümlülükleri yerine getirmediğinden sözleşmenin feshedildiği belirtilerek, davanın esastan reddine karar verilmesini talep ve cevap etmiştir.DELİLLER, DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE: Dava, avans verilen 50.000,00 Euro'nun sözleşmeden dönülmesi nedeniyle iadesi istemli başlatılan takipte itirazın iptali istemine ilişkindir.... 1. Genel İcra Dairesi'nin 2023/269876 esas sayılı dosyasında; davacı tarafından davalı aleyhinde," Kartal 28. Noterliği'nin 31/01/2023 tarih ve 03253 yevmiye nolu ihtarnamesi "açıklaması ile; 1.595.000,00 TL asıl alacak ve 195.000,00 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.790.000,00 TL alacağın takip tarihinden itibaren %16,75 faizi ile birlikte tahsilini talep ettiği, davalının borca itirazı üzerine takibin durduğu ve iş bu davanın yasal süresinde açıldığı, görülmüştür. Dava ve takip dayanağı olan sözleşme ve protokollerin tarafı olan..., 04.03.2020 tarih 31208 sayılı Resmi Gazetede yayınlanan 2186 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı uyarınca davalı ...Sistem Araçları Sanayi A.Ş (...)'a devredilmiştir. Davada uyuşmazlığın, davalıya devir olunan... ile dava dışı...GmbH.Co.KG. arasında imzalanan, Gaz Yakıtlı Motorlar Ve Jeneratör Setlerinin Üretimine ilişkin 02/01/2012 tarihli Motor Ve Gen-Set Üretimi Çerçeve Sözleşmesi ve de sözleşmenin bazı hükümlerinin değiştirilmesine ilişkin 28/03/2013 tarihli Ek Protokol kapsamında, avans olarak ödenen 50.000,00EURO'nun davacıya iadesi yönündeki istemin, davacı tarafından, davalıya yöneltilip yöneltilemeyeceği, alacağın zamanaşımına uğrayıp uğramadığı, sözleşmenin feshinde davalının haklı olup olmadığı, bu çerçevede davacının talebinin yerinde olup olmadığı hususlarında toplanmıştır.Davacının, davasını dayandırdığı 02/01/2012 tarihli" Motor Ve Gen-Set Üretimi Çerçeve Sözleşmesi" ve 28/03/2013 tarihli bu sözleşme için bir takım değişiklikleri içeren Protokol incelendiğinde; ...GmbH & Co.KG ile... (...ve Motor San. A.Ş) arasında imzalandığı, ayrıca aynı taraflar arasında ana sözleşmenin uygulanmasına ilişkin hususları düzenleyen 13/03/2013 tarihli tutanak imzalandığı, bu tutanağın 11. Maddesi gereğince; birinci prototip için yaklaşık hesaplanan işçilik saatleri üzerinde 100.000,00 Euro montaj işçilik bedeli, ikinci prototip bedeli içinde 100.000,00 Euro montaj işçilik bedelinin belirlendiği, birinci prototip montaj başlangıcında...tarafından avans olarak 50.000,00 Doların sipariş verilmesiyle birlikte...'a verileceği, söz konusu motor, test için sevk edilmeden önce kalan miktarın...tarafından ödeneceğinin belirlendiği ve bu kapsamda...tarafından...'a 50.000,00 Euro avansın gönderildiği, anlaşılmıştır.Davacı ... .... .... Enerji Madencilik Yatırım Danışmanlık Anonim Şirketi tarafından davalı Türkiye Ray Sistemnleri Araçları Sanayi A.Ş.'ye keşide edilen Kartal 28. Noterliğinin 31/01/2023 tarih ve 03253 yevmiye nolu ihtarnamesi ile; davacının üzerine düşen edimi yerine getirerek avans ödemesini yaptığı, ancak davalının bugüne kadar sözleşme konusu ilk prototip test işlemini hiçbir şekilde gerçekleştirmediği, gelinen noktada Ek Protokolün akdinden itibaren 9 yıllık süre geçmiş olmasına rağmen davalının yükümlü olduğu edim borcuna dair süresi içerisinde tek bir somut adım atmaması, borcunu yerine getirmede temerrüde düşmesi, Tülomsaş'ın davalı şirkete devredilmesine rağmen taraflarına hiçbir şekilde bilgilendirme yahut dönüş yapılmaması, hiçbir şekilde sözleşmenin gerçekleştirileceğine dair davacı şirket ile iletişime geçilmemesi, sözleşmedeki edimin davalı tarafça yerine getirilmediği ve getirilmesinin artık bir yararının olmayacağı belirtilerek. davacının sözleşmeden döndüğü, davalıya ödenen 50.000,00 EUR'nun 16.05.2013 tarihinden itibaren işlemiş ticari temerrüt faizi ile birlikte ihtarnamenin tebliğinden itibaren ödenmesi hususlarının ihtar edildiği ve davalıya 31.01.2023 tarihinde tebliğ edildiği, görülmüştür.Tarafların delilleri toplanarak oluşturulan bilirkişi heyetinden alınan 25/08/2025 tarihli raporda; davalı defter kayıtlarında, davacı .... .... .... Enerji Madencilik Yatırım Dan. A.Ş.nin, davalı ... A.Ş. kayıtlarında herhangi bir ticari münasebetine rastlanmadığı, dava konusu teminat olarak verilen 50.000,00 EUR teminatın , davalı Türesaş A.Ş. ne 16.05.2013 tarihinde dava dışı...GMBH&CO firmasınca sipariş avansı olarak gönderildiği, dava konusu teminat olarak alınan 50.000,00 EUR 'nun 2023 yılına kadar muhasebe uygulamaları gereği; yıllara göre değerlemeye tabi tutularak 29.12.2023 tarihinde 1.634.685,00 TL ye ulaştığı, davalı... ..... .... A.Ş. bir kamu kuruluşu olması sebebiyle Sayıştay Denetçileri tarafından yıllık yapılan denetimler esnasında dava konusu meblağın 10 yıllık zaman aşımı süresini doldurduğu gerekçesi 1,634. 685,00 TL nin, 29.12.2023 tarihinde irad kaydedildiğini, yine dosya kapsamı içerisinde davacının...GmbH Co. KG'de sözleşmeden kaynaklı alacaklarını temlik aldıklarına dair herhangi bir temlikname vs. belgenin yer almadığını, bu nedenle davacının aktif husumet ehliyetinin varlığının ve davalının zamanaşımı itirazının, hukuki mesele olmaları sebebiyle takdirinin Mahkemeye ait olduğunu, davalı... tarafından dava dışı...GmbH & Co.KG şirketine cevap dilekçesinin ekinde sunduğu ve TNT kargo yoluyla karşı tarafa gönderdiği, 20/04/2025 tarihli sözleşmenin feshine ilişkin yazının 21.04.2025 tarihinde teslim edildiğini, yine davacı tarafından davalıya gönderilen Kartal 28. Noterliğinin 31.01.2023 tarih ve 03253 yevmiye nolu ihtarnamesi ile dava konusu sözleşmeden döndüğünü beyan ettiğini, davalı tarafından davacıya gönderilen fesih yazısının 21.04.2015 tarihinde davalıya ulaştığının kabulü halinde sözleşmeden davalı tarafça 21.04.2015 tarihinde dönülmüş olacağı, bu yazının ulaşmamış olması halinde ise sözleşmeden davacı tarafça 31.01.2023 tarihinde dönülmüş olacağı, taraflar arasındaki sözleşmede dava konusu edilen avans ödemesinin irat kaydedileceğine ilişkin bir hüküm bulunmadığı, davalı tarafça prototip montajına başlanıldığı ve adam/saat hesabıyla üretim yapıldığı iddia ve ispat edilmediği için sözleşmeden dönülmesi nedeniyle davacının avans ödemesini iade ile yükümlü olup olmayacağı konusunda takdirin Mahkemeye ait olduğunu, davacının icra takibinde seçimlik hakkını vade tarihindeki kur karşılığı TL olarak kullandığı ve çevirme işlemini 31.01.2023 tarihi itibariyle yaptığı anlaşıldığından, icra takibinde talep edilebilecek alacak tutarının 1.020.650,00 TL asıl alacak ve 126.889,17 TL işlemiş faiz olmak üzere toplam 1.147.539,17 TL olarak hesaplandığı, bildirilmiştir. 6098 sayılı TBK'nun 183. Maddesinde; "Kanun, sözleşme veya işin niteliği engel olmadıkça alacaklı, borçlunun rızasını aramaksızın alacağını üçüncü bir kişiye devredebilir.", 184. maddesinde;"Alacağın devrinin geçerliliği, yazılı şekilde yapılmış olmasına bağlıdır.", ve 186. Maddesinde;"Borçlu, alacağın devredildiği, devreden veya devralan tarafından kendisine bildirilmemişse, önceki alacaklıya; alacak birkaç kez devredilmişse, son devralan yerine önceki devralanlardan birine iyiniyetle ifada bulunarak borcundan kurtulur." hususları düzenlenmiştir.Davacı taraf, söz konusu sözleşmeden kaynaklı haklarını...GmbH & Co.KG şirketinden temlik alındığını ve iş bu davayı temlik alacaklısı sıfatıyla açtığı belirtilmiş ise de, buna ilişkin herhangi bir temlik belgesini dosyaya sunulmadığı gibi, alacağın temlikine ilişkin bilgi ve belgeleri sunması için verilen 2 haftalık kesin süreye rağmende dosyaya sunmamıştır.Tüm dosya kapsamı, dava, cevap, takip dosyası, noter ihtarları ile takibin ve davanın dayanağı sözleşme ve eki protokoller kapsamında, dava dışı...GmbH & Co. KG. ile davalı şirkete devredilen... arasında, her yıl en az 36 adet verilecek motor siparişine esas olmak üzere ilk siparişe mahsus 2 adet prototip montajı siparişinin gerçekleştirilmesi gerektiği, 36 adet motor siparişi verilmesi ön şartının 2 adet prototipin başarılı olmasına bağlı olduğu, ilk prototip montaj bedelinin 100.000,00 EURO olarak kararlaştırıldığı ve %50'sinin sipariş ile birlikte verilmesinin ön görüldüğü, bu kapsamda 16/05/2023 tarihinde 50.000,00 EURO'nun...'a gönderildiği, ancak daha sonra sözleşme kapsamında edimlerin yerine getirilmediği, bu nedenle davacının temlikname kapsamında...ile imzalanan sözleşmeden dönüldüğü ve TBK'nın 125. Maddesi gereğince avans olarak verilen bedelin iadesini davalıdan ihtaren talep edildiği, davalının davacıya söz konusu avansın iade etmediğinden bahisle tahsili amacıyla icra takibine geçilmiş ve itiraz üzerine iş bu itirazın iptali davası davacı tarafından açılmış ise de, davacı tarafından talebin dayanağı sözleşmeden kaynaklı hakların ve de verilen avansın iadesi isteme hakkının kendilerine temlik edildiğine dair yazılı bir belgeyi dosyaya sunulmadığından iş bu davayı açmaya yasal olarak sıfatları, yani aktif husumet sıfatı bulunmadığından davasının aktif husumet yokluğundan reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. HÜKÜM : Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere; 1-Davacının davasının AKTİF HUSUMET YOKLUĞUNDAN REDDİNE,2-Alınması gereken 615,40 TL maktu harçtan, 21.619,10TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 21.003,70TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde yatırana geri verilmesine,3-Davacının karşıladığı yargılama harç ve giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Davalı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesinin 7/2. maddesi uyarınca, husumet nedeniyle davanın reddi nedeniyle tarifenin ikinci kısmının ikinci bölümünde yazılı (maktu) miktarı geçmemek üzere üçüncü kısımda yazılı (nisbi) avukatlık ücretine hükmedilmesi gerektiğinden, 1.790.000,00TL dava değeri üzerinden hesaplanan 256.900,00TL nisbi vekalet ücreti maktu vekalet ücretini geçmekle, 30.000,00 TL maktu vekalet ücretinin davacıdan alınarak davalıya verilmesine,5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 13. fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin davacıdan alınarak hazineye gelir kaydına,6-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,Dair, davalı vekilinin yüzüne karşı, davacı tarafın yokluğunda oy birliği ile verilen karar tebliğden itibaren iki haftalık süre içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere açıkça okunup usulen anlatıldı.17/10/2025Başkan 35173 ✍e-imzalıdırÜye 31176✍e-imzalıdır Üye 137466✍e-imzalıdır Katip 270649✍e-imzalıdır "Bu Evrak 5070 Sayılı Kanun Hükümlerine Göre UYAP Sistemi Üzerinden Elektronik Olarak İmzalanmıştır."