asıl işveren tcddnin alt işverenlerle birlikte işçilik alacaklarından sorumluluğu, kıdem, ihbar, fazla çalışma, tatil ücretleri ve yıllık izin alacakları ile menfi tespit davalarının yargıtay incelemesi.

Asıl işveren TCDDnin alt işverenlerle birlikte işçilik alacaklarından sorumluluğu, kıdem, ihbar, fazla çalışma, tatil ücretleri ve yıllık izin alacakları ile menfi tespit davalarının Yargıtay incelemesi.

Özet: Bir işçinin, haksız feshedilen iş sözleşmesi nedeniyle asıl işveren Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demiryolları (TCDD) ve alt işverenlerden kıdem, ihbar, yıllık izin, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti gibi işçilik alacaklarının tahsili talebiyle açtığı davada ilk derece mahkemesi, TCDDyi asıl işveren olarak tüm alacaklardan, alt işverenleri ise farklı sorumluluklarla yükümlü bularak işçinin taleplerini kısmen kabul etmiş; ayrıca, alt işverenlerin işçilik alacaklarının teminatı olarak verilen çekler nedeniyle borçlu olmadıkları yönündeki birleşen menfi tespit davalarını ise, işçinin henüz ödenmemiş işçilik alacaklarının bulunduğu gerekçesiyle reddetmiştir.

9. Hukuk Dairesi 2026/3346 E. , 2026/3161 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 8. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/1037 E., 2025/1551 K.

DAVA TARİHİ : 14.03.2014

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 79. İş Mahkemesi

SAYISI : 2024/205 E., 2024/75 K.

BİRLEŞEN DAVA

MAHKEMESİ : ... 31. İş Mahkemesi

SAYISI : 2016/220 E., 2017/343 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı asıl davada davacı ve davalı Türkiye Cumhuriyeti Devlet Demir Yolları (TCDD) Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

1. Davacı vekili asıl davaya ilişkin dava dilekçesinde; müvekkilinin aralarında alt işveren asıl işveren ilişkisi bulunan davalılar nezdinde çalıştığını, iş sözleşmesinin işverenlerce haksız şekilde feshedildiğini, son ücretinin 2.000,00 TL olduğunu, sigorta primlerinin eksik ücret üzerinden bildirildiğini, işyerinde fazla çalışma yapıldığını, ulusal bayram ve genel tatillerde çalışıldığını, söz konusu çalışmaların karşılığının ödenmediğini, yıllık ücretli izinlerinin de kullandırılmadığını ileri sürerek kıdem ve ihbar tazminatları ile yıllık ücretli izin, ücret, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının davalılardan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

2. Davacı ... İnş. San. Tic. Ltd. Şti. (... Madencilik Şirketi) vekili 14.08.2014 tarihli birleşen dava dilekçesinde; davalı tarafından yapılması taahhüt edilen işin teminatı olarak davalıya verilen müvekkilince keşide edilmiş 20.08.2014 tarihli ve 8.000,00 TL bedelli çekin davalı elinde bedelsiz kalması nedeniyle müvekkilin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

3. Davacı ... Ltd. Şti. (... Yapı Şirketi) vekili 19.09.2014 tarihli birleşen dava dilekçesinde; davalı tarafından yapılması taahhüt edilen işin teminatı olarak davalıya verilen müvekkilince keşide edilmiş 25.09.2014 tarihli ve 9.000,00 TL bedelli çekin davalı elinde bedelsiz kalması nedeniyle müvekkilin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekili asıl davaya cevap dilekçesinde; davacının davalı Kurumun işçisi olmadığını, davanın husumetten reddi gerektiğini, davacı taleplerinin zamanaşımına uğradığını, davacı iddialarının hayatın olağan akışına aykırı olduğunu savunarak davanın reddini istemiştir.

2. Davalı ... Şirketi, ... Madencilik ve Yakut Mühendislik İnş. San. Tic. Ltd. Şti. (Yakut Mühendislik Şirketi) vekili cevap dilekçesinde; davacının müvekkili Şirketi ibra ettiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

3. Diğer davalılar, davaya cevap dilekçesi sunmamışlardır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; asıl dava yönünden yapılan incelemede, davacının asıl işveren olan TCDD Genel Müdürlüğünden değişik illerdeki tren yolu hatlarının yenilenmesi işlerini ihale yolu ile alan alt işverenler nezdinde 25.03.2008-09.07.2013 tarihleri arasında toplam 4 yıl 3 ay 5 gün çalıştığı, tanık beyanları ve emsal ücret araştırmaları dikkate alındığında davacının ücretinin net 2.000,00 TL olduğunun kabulü gerektiği, iş sözleşmesinin haklı nedenle feshedildiğinin davalılarca ispatlanamadığı, davacının çalıştığı işyeri ve yaptığı işin niteliği, davalılar arasında imzalanan hizmet alım sözleşmelerinin içerikleri, davacının alt işverenler değişmesine rağmen aynı işyerinde aynı görevde çalışmasını sürdürmesi, dinlenen tanığın bazı şantiyelerde TCDD Genel Müdürlüğü personeli ile yol yapımı sırasında beraber çalıştıkları yönündeki beyanı birlikte değerlendirildiğinde TCDD Genel Müdürlüğünün asıl işveren sıfatıyla dava konusu edilen alacakların tümünden, davalı ... Şirketinin son alt işveren olarak feshe bağlı alacaklardan tüm çalışma dönemi süresine göre, diğer alacaklardan çalıştırıldığı süre ve ücretle sınırlı olmak üzere, diğer davalıların ise kıdem tazminatından çalıştığı süre ve ücretle sınırlı olmak üzere sorumlu oldukları; dinlenen tanık beyanlarına göre davacının fazla çalışma yaptığı, bir kısım hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatillerde çalıştığı, söz konusu çalışmaların karşılığı ile yıllık ücretli izin alacaklarının ödenmediği; davacının ödenmeyen bakiye ücret alacağının ise bulunmadığı gerekçesiyle asıl davanın kısmen kabulüne; birleşen dosyalar bakımından yapılan incelemede ise davacılar davalıya işçi alacaklarının teminatı olarak verdikleri çekler nedeniyle borçlu olmadıklarının tespitini talep etmişler ise de davalının işçilik alacaklarının olduğu, bu alacakların ödendiği de ispatlanamadığından davacıların birleşen dosyadaki menfi tespit taleplerinin reddi gerektiği gerekçesiyle birleşen davaların ayrı ayrı reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde asıl davada davacı ve davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekilleri tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacının, davalı TCDD Genel Müdürlüğünün asıl işveren olduğu işlerde, diğer davalı alt işveren şirketler nezdinde toplam 4 yıl 3 ay 5 gün işçi olarak çalıştığı, Mahkemece belirlenen ücret miktarının dosya kapsamına uygun olduğu, iş sözleşmesinin işverence feshinin tazminatsız çıkışı gerektiren bir sebeple gerçekleştiğinin ispat olunamadığı, bu sebeple talep edilen kıdem ve ihbar tazminatlarının hüküm altına alınmasında bir isabetsizlik olmadığı, davalı tarafça dosyaya yıllık ücretli izin kullandırıldığına ilişkin herhangi bir belge ibraz edilmediği, davacının 2.000,00 TL ücretinin ödendiğinin 19.12.2013 tarihli banka kaydı ile sabit olduğu, fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının tanık ifadeleri ve dosya kapsamı ile uyumlu şekilde tespit edildiği, hükme esas alınan bilirkişi raporunda yapılan hesaplamaların usul ve kanuna uygun olduğu gerekçesiyle davacı ve davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekillerinin istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacı vekili temyiz dilekçesinde;

a. Davacının hizmet süresi ve ücreti daha fazla olduğundan kıdem ve ihbar tazminatı ile yıllık ücretli izin alacaklarının hüküm altına alınandan daha fazla olduğunu,

b. Davacının fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının eksik hesaplandığını, tüm çalışma dönemini kapsar şekilde hesaplama yapılması gerektiğini, yapılan indirim oranının da yüksek olduğunu,

c. Davalı tarafça yapılan ödemenin ücret alacağına mahsuben yapılıp yapılmadığına dair bir delil yokken ücret alacağının reddinin hatalı olduğunu,

d. Tüm alacaklara fesih tarihinden itibaren ve en yüksek oranda banka mevduat faizi yürütülmesi gerektiğini,

e. Davalıların alacakların tamamından müştereken ve müteselsilen sorumluluklarına karar verilmemesinin de hatalı olduğunu ileri sürmüştür.

2. Davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekili temyiz dilekçesinde;

a. Müvekkili Kurum ile diğer davalılar arasında Yapım İşlerine Ait Tip Sözleşme imzalandığını, işin tamamının devri söz konusu olduğundan davalı Kurumun işçilik alacaklarından sorumlu tutulamayacağını, davanın husumetten reddi gerektiğini,

b. Davacı belirli süreli sözleşmelerle, farklı şirketlerde, farklı şehirlerdeki işyerlerinde farklı ihaleler kapsamında istihdam edildiğinden hizmet sürelerinin birleştirilmesinin mümkün olmadığını,

c. Davacının kendisinin işten ayrıldığının tanık beyanlarıyla sabit olduğunu, kıdem ve ihbar tazminatı taleplerinin reddi gerektiğini,

d. Dosya kapsamında ikinci kez yapılan ıslah işlemine muvafakatleri bulunmadığından ikinci kez arttırılan miktarların dikkate alınmaması gerektiğini,

e. Reddedilen fazla çalışma ücreti alacağı miktarı dikkate alındığında davalı lehine hükmedilen vekâlet ücretinin hatalı olduğunu,

f. Davacının aylık ücret miktarının hatalı tespit edildiğini,

g. İhbar tazminatına hükmedilirken davacı talebinin miktar bakımından aşıldığını,

h. İhbar tazminatı ve yıllık ücretli izin alacağına dava ve ıslah tarihinden itibaren faiz işletilmesi gerektiğini,

ı. Giydirilmiş ücret miktarında dikkate alınan yemek ve barınma bedelinin olması gerekenden çok daha fazla hesaplandığını,

i. Birleşen davaların reddinin de hukuka uygun olmadığını ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davalı TCDD Genel Müdürlüğünün dava konusu tazminat ve alacaklardan sorumluluğu, davacının hizmet süresi, aylık ücreti ve giydirilmiş ücretinin tespiti, kıdem tazminatı, ihbar tazminatı, yıllık ücretli ücreti, ücret, fazla çalışma, hafta tatili ile ulusal bayram ve genel tatil ücreti alacaklarının ispatı ve hesaplanması, ıslah, faiz ve vekâlet ücretine ilişkindir.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davacı vekilinin tüm; davalı TCDD Genel Müdürlüğü vekilinin aşağıdaki paragrafın kapsamı dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Somut uyuşmazlıkta, davacı tarafça son dönem ücretin 2.000,00 TL olduğu iddia edilmiş; İlk Derece Mahkemesince tanık beyanları ve emsal ücret araştırmaları dikkate alındığında davacının ücretinin net 2.000,00 TL olduğu kabul edilmiştir.

Ne var ki davacı tarafça son alt işveren olan Yakut Mühendislik Şirketi ile ... Kurumu taraf gösterilmek suretiyle 18.03.2014 tarihinde açılan hizmet tespiti davasında davacı tarafça ücretin net 2.000,00 TL olduğu iddia edilerek sigortalanmış olan ve sigortalanması talep edilen dönemlere ilişkin çalışmaların gerçek ücret üzerinden sigortalanması talep edilmiş ise de ... 27. İş Mahkemesinin 2016/322 Esas, 2018/364 Karar sayılı kararı ile "... Mahkememizce gerek beyanları özetlenen iki tanık ve gerekse diğer beyanları alınan tanıkların davacının iddiasını doğrular mahiyette çalıştığı, davacının davalı işyerinde çalıştığına dair herhangi bir somut beyanda bulunamadıkları, bu nedenle davacının davalı işyerinde çalıştığına dair iddiasını kanıtlayamadığı, yine yazılı ücret tespitine yarar belge ve bilgiler elde edilemediği, işverene ait olduğuna dair ikrar bulunmayan PTT'ye yatan, elden ödeme şeklinde listelerin yer almış olduğu bir belgenin de elde mevcut olmadığı hususları hep birlikte dikkate alındığında, davacının tespiti gereken herhangi bir hizmet süresi ve ek SPK tutarı bulunmadığı. ..." gerekçesiyle davanın reddine karar verildiği anlaşılmıştır.

Söz konusu kararın davacı vekilince istinaf edilmesi üzerine ... Bölge Adliye Mahkemesi 10. Hukuk Dairesinin 2018/2934 Esas, 2019/1815 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiş; 15.11.2022 tarihli kesinleşme şerhi ile kararın karar tarihi olan 12.11.2019 itibarıyla kesinleştiği belirtilmiştir.

Son alt işveren davalı ... Şirketi hakkında verilen maddi anlamda kesin hükmün işbu dava bakımından da tarafları bağlayacağı gözetildiğinde, davacının bu Şirket nezdindeki çalışmaları bakımından ücretinin kayıtlarda belirlenen miktarla sınırlı tutulması gerekirken aylık net 2.000,00 TL ücret esas alınarak hüküm kurulması hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde ilgiliye iadesine,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

14.04.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.