Danıştay 8. Daire, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanununa aykırı izinsiz ticari yolcu taşımacılığı nedeniyle uygulanan 60 gün trafikten men ile sürücüye kesilen idari para cezasının iptaline ilişkin Bölge İdare Mahkemesi kararının temyizini inceliyor.
Özet: Belediyeden izinsiz ticari yolcu taşımacılığı yapıldığı iddiasıyla bir araca uygulanan 60 günlük trafikten men cezasının iptali hakkında açılan dava, temyiz aşamasında incelenmektedir. İlk derece mahkemesi, ticari taşımacılığın mahiyetini kesin olarak ortaya koyacak somut bir tespitin eksikliği gerekçesiyle trafikten men işlemini iptal etmiş, araç sürücüsüne verilen idari para cezasına yönelik davayı ise araç sahibinin menfaati etkilenmediği için ehliyet yönünden reddetmiştir. Bölge idare mahkemesi bu kararı onamıştır. Davalı idare, işlemlerin hukuka uygun olduğunu ileri sürerek bölge mahkemesi kararının bozulmasını talep etmekte olup, süreç ilgili Karayolları Trafik Kanunu maddeleri çerçevesinde değerlendirilmektedir.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No : 2024/1778Karar No : 2025/10094 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği KARŞI TARAF (DAVACI) : ...VEKİLİ : Av. ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:..., K:...sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın, ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığında kullanıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü ...'e 20.342,00-TL idari para cezası verilmesine ilişki... tarih ve ...-... sayılı işlemin iptali istenilmiştir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti: ... İdare Mahkemesince verilen... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; 60 gün trafikten men işlemi yönünden, ilgili idareden izin alınmaksızın amacı dışında yolcu taşımacılığı yapıldığı belirtilmişse de, bu durumun olay sırasında düzenlenecek tespit tutanağında yer alacak araç, güzergah, yolcu beyanı, ücret gibi bilgilerle taşımacılığın mahiyetinin kesin bir şekilde ortaya konulması gerekirken bu konuda somut bir tespit yapılmadığı gerekçesiyle dava konusu işlemin iptaline, idari para cezası verilmesine yönelik kısmına ilişkin ise; dava konusu idari para cezasının, araç sürücüsü olan dava dışı ...'e verilmiş olduğu, davacının; kişisel, güncel ve meşru menfaatini etkilemediği, davacı açısından hukuki bir sonuç doğurmadığı gerekçesiyle davanın ehliyet yönünden reddine karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti:İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3 maddesi uyarınca izin/ruhsat alınmaksızın ticari amaçlı taşımacılık yapıldığından bahisle tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka ve mevzuata aykırılık bulunmadığı belirtilerek, temyiz istemine konu Bölge İdare Mahkemesi'nin 60 gün trafikten men işlemine ilişkin kısmı yönünden verilen istinaf talebinin reddi kararının bozulmasına karar verilmesi gerektiği ileri sürülmektedir. KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacı tarafından, savunma verilmemiştir.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY : Davacı adına kayıtlı ... plakalı aracın, ilgili belediyeden izin veya ruhsat alınmaksızın belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığında kullanıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süre ile trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ... sayılı işlem ile araç sürücüsü ...'e 20.342,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin ... tarih ve ...-... sayılı işlemin iptali istemiyle bakılmakta olan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT:2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26. maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…) (Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır.İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir. İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir. Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Yukarıda belirtilen mevzuat hükümleri uyarınca, toplu taşıma hizmetleri konusunda belediyelere tanınan yetkiler arasında güzergahları belirlemek de sayılmış olup, bu yetkinin kullanımının ruhsat / izin belgesi verilmesi ve bu belgenin denetimlerde ibraz edilmesi ile mümkün olacağı açıktır. Büyükşehirlerde gerek trafik güvenliği, gerek yolcu emniyeti ve gerekse belli bir güzergah için yasal koşulları yerine getirmek suretiyle izin almış kişilerin haklarının korunması bakımından idarenin denetim yaptığı sırada; araç sahipleri/araç sürücülerinin kullandıkları araçlar için gerekli olan ve yetkili makamlardan aldıkları ruhsat/izin gibi belgeleri denetim görevlilerine ibraz etmeleri gerekmektedir. Denetim tarihinden sonra temin edilen belgeler, tesis edilen dava konusu işlemleri hukuka aykırı hale getirmeyecek ve davacının hukuka aykırı davranışlarını ortadan kaldırmayacaktır. Dava konusu işlemleri tesis eden kolluğun tutanak düzenlemesi zorunlu olmakla birlikte, düzenlenen tutanaklar işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir. Öte yandan idari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar ile ispat edildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir. Diğer bir anlatımla, olayın şekli ve taşımacılığın mahiyeti, imzalı veya imzadan imtina şerhi içeren, geçerli araç trafikten men/muhafaza altına alma tutanağı, trafik idari para cezası tutanağı, video kaydı ve fotoğraflar ile tespit edilebiliyorsa, sadece olay tutanağının bulunmaması, dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasına yol açmayacaktır. Dosyada yer alan tutanaklar, bilgi ve belgelerin birlikte incelenmesinden; denetim tarihinde dava konusu taşımacılığın yapıldığı ... plakalı araçla 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesi uyarınca izinsiz ticari yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle tanzim edilen olay tutanağında; araçta bulunan yolcuların askeri personel olduğu, askeri personelin alınan ifadesinde, kendilerinin Edirne Eski TOKİ'de ikamet ettikleri ve söz konusu aracın da kendilerini oraya götürdüklerini beyan ettikleri, görevli kolluk memurları tarafından araç sürücüsünden taşımacılığa dair izin belgesinin istenildiği, ancak araç sürücüsü tarafından izin belgesinin olmadığının ifade edildiği, söz konusu denetim tutanağında polis memurlarının ve araç sürücüsünün imzalarının bulunduğu görülmektedir.Bununla birlikte; davacının dava dilekçesinde aracıyla turizm işiyle iştigal ettiğini, aracının bağlanması durumunda bu faaliyetinin zarar göreceğinin ikrar edildiği, dava dosyasında ise turizm yolcu taşımacılığı yapılabilmesi amacıyla ilgili belediyeden verilmiş herhangi bir izin belgesinin bulunmadığı anlaşılmıştır. Bu bakımdan, dosyada bulunan tutanaklar, davacının ikrarı, buna ilişkin bilgi ve belgeler ile olayın şekline ve davaya konu taşımacılığın niteliğine ilişkin belirleyici hususlar içermesi nedeniyle, tek başına olay tutanağında şekli eksikliklerin olmasının dava konusu işlemi sakatlamayacağı açıktır.Bu bağlamda, turizm ve personel yolcu taşımacılığı güzergah izin belgesi bulunmaksızın, turizm ve personel taşımacılığının yapıldığının anlaşılması nedeniyle, 2918 sayılı Kanun'un Ek 2/3-a maddesine dayanılarak tesis edilen aracın trafikten men edilmesine ilişkin dava konusu işlemde hukuka aykırılık, aksi yöndeki İstinaf Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmadığı sonucuna ulaşılmıştır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,2. ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 19/12/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.