Danıştay, izinsiz ticari yolcu taşımacılığı iddiasıyla kesilen idari para cezası ve aracın trafikten men edilmesi işleminin, somut delil eksikliği nedeniyle iptal kararını temyizen inceliyor.
Özet: Belediyeden izin almaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığı gerekçesiyle araca 60 gün süreyle trafikten men ve sürücüye idari para cezası verilmesine ilişkin işlemin iptali talebiyle açılan davada, ilk derece ve bölge idare mahkemeleri, işlemlere dayanak teşkil eden tutanakta ücret karşılığı ticari taşımacılık ve yolcu bulunduğuna dair somut bilginin yer almaması nedeniyle dava konusu işlemleri hukuka aykırı bularak iptal etmiştir. Davalı idarenin temyiz istemi üzerine Danıştay Tetkik Hakimi, bölge idare mahkemesi kararının bozulması yönünde görüş bildirmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YSEKİZİNCİ DAİREEsas No : 2024/1414Karar No : 2025/10093 TEMYİZ İSTEMİNDE BULUNAN (DAVALI): ... Valiliği VEKİLİ : Av. ...KARŞI TARAF (DAVACILAR): 1-...2- ...İSTEMİN KONUSU: ... Bölge İdare Mahkemesi ... İdari Dava Dairesinin ...gün ve E:..., K:... sayılı kararının, temyizen incelenerek bozulması istenilmektedir. YARGILAMA SÜRECİ :Dava konusu istem: Davacı... adına kayıtlı... plakalı araçla ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve... sayılı işlem ile araç sürücüsü diğer davacı ... adına 9.125,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmektedir.İlk Derece Mahkemesi kararının özeti:... İdare Mahkemesince verilen ... tarih ve E:..., K:... sayılı kararda; dava konusu işlemlere dayanak teşkil eden 22/09/2022 tarihli tutanakta; ücret karşılığı ticari taşımacılık yapıldığına ve araçta yolcu bulunduğuna dair bilginin yer almadığı, isnat edilen fiilin somut olarak ortaya konulamadığı, bu tutanağa dayanılarak tesis edilen dava konusu işlemlerde hukuka uygunluk görülmediği gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiştir.Bölge İdare Mahkemesi kararının özeti: İstinaf başvurusuna konu kararın hukuka ve usule uygun olduğu ileri sürülen iddiaların söz konusu kararın kaldırılmasını sağlayacak nitelikte görülmediği belirtilerek 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 45. maddesinin 3. fıkrası uyarınca istinaf başvurusunun reddine karar verilmiştir.TEMYİZ EDENİN İDDİALARI : Davalı idare tarafından, dava konusu işlemin hukuka uygun olduğu, kararın bozulması gerektiği ileri sürülmektedir.KARŞI TARAFIN SAVUNMASI : Davacılar tarafından temyiz isteminin reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HÂKİMİ ...'NIN DÜŞÜNCESİ : Temyiz isteminin kabulü ile Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Sekizinci Dairesince, Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:İNCELEME VE GEREKÇE:MADDİ OLAY : Davacı ... adına kayıtlı ... plakalı araçla ilgili belediyeden izin alınmaksızın ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın 60 gün süreyle trafikten men edilmesine ilişkin ... tarih ve ......sayılı işlem ile araç sürücüsü diğer davacı ... adına 9.125,00-TL idari para cezası verilmesine ilişkin... tarih ve ... sayılı işlemin iptali istenilmesi üzerine bakılan dava açılmıştır.İLGİLİ MEVZUAT:2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu'nun 18/10/2018 tarih ve 7148 sayılı Kanun'un 26.maddesi ile değişik Ek 2. maddesinde; "Araçlarını motorlu araç tescil belgesinde gösterilen maksadın dışında kullananlar ile sürülmesine izin veren araç sahiplerine 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır. (Mülga cümle:21/2/2019-7166/5 md.)(…) (Ek fıkra:21/2/2019-7166/5 md.) Ayrıca, araç on beş gün süre ile trafikten menedilir. 10/7/2004 tarihli ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ve 3/7/2005 tarihli ve 5393 sayılı Belediye Kanunu kapsamında ilgili belediyeden; a) Çalışma izni/ruhsatı almadan, b) Alınan izin/ruhsatta belirtilen faaliyet konusu dışında, c) Alınan izin/ruhsatta belirtilen çalışma bölgesi/güzergâh dışında belediye sınırları dâhilinde yolcu taşımak yasaktır. Bu fıkranın (a) bendine uymayanlara 5.010 Türk lirası, (b) bendine uymayanlara 2.018 Türk lirası, (c) bendine uymayanlara 1.002 Türk lirası idari para cezası verilir. Fiilin işlendiği tarihten itibaren geriye doğru bir yıl içinde tekerrürü hâlinde, bu fıkrada yer alan idari para cezaları iki kat olarak uygulanır. İşleteni veya sahibi, sürücüsünün kendisi olup olmadığına bakılmaksızın aracın bu maddenin üçüncü fıkrasına aykırı olarak kullanılmaması hususunda gerekli tedbirleri almak ve denetimini yapmakla yükümlüdür. Araç, bu maddenin üçüncü fıkrasının; a) (a) bendinin ihlali hâlinde altmış gün, b) (b) bendinin ihlali hâlinde otuz gün, c) (c) bendinin ihlali hâlinde ise on beş gün süreyle trafikten menedilir.İlgili belediye tarafından tahdit veya tahsis kapsamına alınmış ve bu kapsamda verilmiş çalışma izninin/ruhsatının süresi bittiği hâlde, belediye sınırları dâhilinde yolcu taşıyan kişiye 1.002 Türk lirası idari para cezası uygulanır ve eksikliği giderilinceye kadar araç trafikten menedilir. Ayırıcı işareti bulunmayan üçüncü fıkra kapsamındaki araçlardan taşımacılık hizmeti alanlara da 334 Türk lirası idari para cezası uygulanır." düzenlemesi yer almaktadır.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: Dava konusu işlemleri tesis eden kolluğun tutanak düzenlemesi zorunlu olmakla birlikte, düzenlenen tutanaklar işlemlerin sebep unsurunun ortaya konulması bakımından önem teşkil etmektedir.Öte yandan idari işlemin sebep unsurunun tereddüte mahal bırakmayacak şekilde kamera kaydı, fotoğraf ve sair beşeri, teknolojik imkanlar ile ispat edildiği durumlarda mevcut tutanağın şekli eksiklikler içermesi ya da tutanak düzenlenmemiş olması, işlemi sakat hale getirmeyecektir. İdari yargının re'sen araştırma ilkesi çerçevesinde elde edilen deliller de işlemin sebep unsuruna dayanak alınabilecektir. Diğer bir anlatımla, olayın şekli ve taşımacılığın mahiyeti, imzalı veya imzadan imtina şerhi içeren, geçerli araç trafikten men / muhafaza altına alma tutanağı, trafik idari para cezası tutanağı, video kaydı ve fotoğraflar ile tespit edilebiliyorsa, sadece olay tutanağının şekli eksiklikler barındırması dava konusu işlemin hukuka aykırı olmasına yol açmayacaktır. Dosyanın incelenmesinden, 22/09/2022 tarihinde yapılan denetime ait tutanağın bulunduğu, yer alan tutanak içerisinde Gebze-Yenidoğan arası yolcu taşımacılığı yapıldığının tespit edildiği, Karayolları Trafik Kanunu'nun Ek 2/3-a maddesi uyarınca aracın trafikten men edildiği ve araç sürücüne trafik idari para cezası verildiği, şoför bilgilerinin bulunduğu, imzasının/imzadan imtina şerhinin yer almadığı, ayrıca aynı tarihli matbu Araç Trafikten Men / Muhafaza Altına Alma Tutanağı'nın bulunduğu, aynı tarihli davacı şoför adına Trafik İdari Para Cezası Karar Tutanağı'nın bulunduğu, dava dışı yolcuya ait bilgi olmadığı ve beyan kısmında açıklama olmadığı görülmüştür. Her ne kadar İdare Mahkemesi tarafından, ücret karşılığı ticari taşımacılık yapıldığına ve araçta yolcu bulunduğuna dair bilginin yer almadığından isnat edilen fiilin somut olarak ortaya konulamadığı gerekçesiyle dava konusu işlemlerin iptaline karar verilmiş ise de; dosyada yer alan tutanakların ve davacıya ait dilekçelerin incelenmesinden; davacının dava dilekçesinde ...'a ait güzergah izin belgesi olan aracın serviste olduğu, anlaşma yaptığı firmaya ait iki kişiyi diğer aracı ile götürmesini rica ettiği, bu sebeple yardımcı olduğu ve kendisinin de denetim esnasında bu yolcuları taşıdığını açıkça beyan ettiği görüldüğünden davacının denetim esnasında yolcu taşımacılığı yaptığının sabit olduğu kanaatine varılmıştır. Bu bakımdan, dosyada bulunan tutanaklar, davacının ikrarı, buna ilişkin bilgi ve belgelerin davaya konu taşımacılığın niteliğine ilişkin belirleyici hususlar içermesi nedeniyle, tek başına olay tutanağının eksik olması, dava konusu işlemi sakatlamayacağı açıktır.Bu durumda, işlem tarihinde geçerli izin belgesi bulunmayan aracın denetimde tespiti üzerine, dosyada yer alan tutanakların davacı araç sahibi/şoför yönünden ilgili belediyeden izin alınmadan belediye sınırları dahilinde ticari amaçlı yolcu taşımacılığı yapıldığından bahisle tesis edilen işlemlere esas alınabileceği görüldüğünden dava konusu işlemlerde hukuka aykırılık görülmemiştir. Bu itibarla, dava konusu işlemlerin iptali yönündeki Mahkeme kararına yönelik istinaf isteminin reddine ilişkin temyize konu Bölge İdare Mahkemesi kararında hukuki isabet bulunmamaktadır.KARAR SONUCU: Açıklanan nedenlerle;1. 2577 sayılı Kanun'un 49. maddesine uygun bulunan temyiz isteminin kabulüne,2. ... Bölge İdare Mahkemesi .... İdari Dava Dairesinin ... gün ve E:... K:... sayılı kararının BOZULMASINA,3. Yeniden bir karar verilmek üzere dosyanın yukarıda belirtilen Bölge İdare Mahkemesi İdari Dava Dairesine gönderilmesine, 4. Kesin olarak 19/12/2025 tarihinde oybirliği ile karar verildi.