ankara 14. asliye ticaret mahkemesi, sözleşmeye aykırı olarak geç ve ayıplı teslim edilen, seri üretim yapamayan makinenin beklenen faydayı sağlamaması üzerine sözleşmenin feshine ve alacak tahsiline karar verdi.

Ankara 14. Asliye Ticaret Mahkemesi, sözleşmeye aykırı olarak geç ve ayıplı teslim edilen, seri üretim yapamayan makinenin beklenen faydayı sağlamaması üzerine sözleşmenin feshine ve alacak tahsiline karar verdi.

Özet: Bu hukuki evrak, davalı tarafından sözleşmeye aykırı olarak geç ve ayıplı teslim edilen, beklenen seri üretim kabiliyetini sağlamayan ve çeşitli bilirkişi raporlarıyla tespit edilen eksiklikleri giderilemeyen bir makine nedeniyle açılan alacak davasını özetlemektedir; dava, makinenin sözleşmedeki niteliklere uymaması ve asgari faydayı dahi sağlayamaması üzerine davacının ödenen bedelin tahsilini talep etmesi üzerine yürütülmüştür.

T.C. ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2024/158 Esas - 2026/213 Karar

Türk Ulusu Adına Yargılama Yapmaya ve Hüküm Vermeye Yetkili

ANKARA 14. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

KARAR

ESAS NO : 2024/158 Esas

KARAR NO : 2026/213

DAVA : ALACAK

DAVA TARİHİ : 08/03/2024

KARAR TARİHİ : 24/03/2026

YAZIM TARİHİ : 30/03/2026

Mahkememizde açılan alacak davasının yapılan yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

DAVA :

Davacı vekili ; Davacı ile davalı şirket arasında ... imalatına ilişkin olarak ekte sunduğumuz 19.04.2022 imza tarihli sözleşme imzalandığını, davalının sözleşmenin imzalanmasını takip eden 90 iş günü içerisinde anlaşma konusu makineyi imal edip müvekkile teslim etmesi gerekir iken teslime hazır edilmediğini, sözleşme imzasından yaklaşık 14 ay geçtikten sonra 13.06.2023 tarihinde müvekkile teslim yapıldığını, ancak teslim-kurulum anında eksikler görüldüğünü ve davalı yetkililerince bu eksikliklerin giderileceğinin belirtildiğini, ancak makinedeki hataların giderilemediğini ve makinenin kullanılamadığını belirterek, şimdilik makine bedelinden 10 Amerikan Dolarının fatura ödeme tarihi olan 29.04.2022'den itibaren işleyecek TTK 3/a gereği ... uygulanan temerrüt faizi ile birlikte karşı taraftan tahsiline, yargılama giderleri ve vekalet ücetinin davalı üzerinde bırakılmasına karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

YANIT :

Davalı vekili ; Yetki ve zaman aşımı itirazları bulunduğunu, Sulh Hukuk Mahkemesinde yapılan keşif ve alınan raporun usul ve esasa aykırı olduğunu, iddiaya konu makinenin müvekkili şirketin kusuru nedeniyle geç teslim edildiği iddiasının gerçek dışı olduğunu, parça temininin zaman aldığını ve bunun davacının bilgisi ve onayı dahilinde olduğunu, davacının cihazı sağlam ve çalışır biçimde teslim aldığına ilişin belge imzaladığını, dava konusu makinede ayıp da bulunmadığını, makinenin davacı tarafından hatalı kullanıldığını belirterek, davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLER :

-Taraflar arasında imzalanan 19.04.2022 imza tarihli sözleşme,

-13.06.2023 tarihli teslim protokolü,

-.... Noterliği 07.10.2022 tarih, ... keşide numaralı ihtarnamesi,

-... D.İş sayılı delil tespiti dosyası,

-.... Noterliğinin 10.01.2024 tarih ve ... keşide numaralı ihtarnamesi,

-.... Noterliğinin 23.01.2024 tarih ve ... keşide numaralı ihtarnamesi,

-Ticari defter ve kayıtlar,

-Davalı ödemelerine ilişkin kayıtlar,

-Arabuluculuk dosyası,

-Bilirkişi raporları.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Davadaki talep, taraflar arasındaki sözleşme ile davalının davacıya satıp teslim ettiği makinanın beklenen faydayı sğlamadığı gerekçesi ile sözleşmenin feshi ile ödenen bedelin kısmi dava ile davalıdan tahsili istemine ilişkindir.

...değişik iş sayılı dosyası aslı fiziki olarak temin edilerek dosya arasına alınmıştır.

Makinenin teslimi 13/06/2023 tarihinde yapılmış, 1 yıllık garanti süresi 13/06/2024 tarihinde dolacak iken 10/01/2024 tarihinde karşılaşılan sorunlar nedeni ile sözleşme 17/01/2024 tarihinde tebliğ edilen ihtarname ile fesih edilip 18/03/2024 dava açıldığı için zaman aşımının gerçekleşmediği kabul edilmiştir.

... D. İş dosyasında, bilirkişi kurulu tarafından hazırlanan 29.11.2023 tarihli Bilirkişi Raporunda; keşif anı itibarıyla makinenin üretim yapmadığı, inceleme sırasında makinenin sözleşmede belirtilen teknik özellikleriyle fiilen mevcut donanımı karşılaştırılmış, bazı ekipmanların bulunmadığı, bazı sistemlerin ise sözleşmede öngörülen şekilde çalışmadığı ve üretilen terliklerin istenilen nitelikte olmaması nedeniyle makineden beklenen asgari faydanın dahi sağlanamadığı kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Mahkememiz tarafından görevlendirilen bilirkişi ... tarafından düzenlenen bilirkişi kök raporu ve ek raporlarına göre; makinenin sözleşmeye uygun üretim yapamadığı, seri imalat kabiliyetinin bulunmadığı, üretilen terliklerin istenilen nitelikte olmadığı ve bu nedenle makinadan beklenen asgari faydanın sağlanamadığı, ayrıca, 29.11.2023 tarihli delil tespiti bilirkişi raporunda belirtilen eksiklik ve kusurların devam ettiği, makinenin mevcut haliyle sözleşmeye uygun olmadığı, daha önceki bilirkişi raporlarında tespit edilen kusur ve eksikliklerin giderilmediği ve makineden beklenen faydanın sağlanamadığı kanaati tekrar edilmiştir. Raporda sonuç olarak; makinenin normal kapasitesinde dahi çalışmadığı, üretim sürecinde malzemeyi buruşturduğu ve sıkıştırdığı, önceki bilirkişi raporlarında tespit edilen sorunların devam ettiği, makinenin sözleşmeye uygun şekilde çalışmadığı ve beklenen faydayı sağlamadığı, ayrıca, mevcut durumda onarım maliyetinin ve giderim şeklinin net olarak belirlenemediği tespit edilmiştir.

Tarafların beyan ve itirazlarını gidermek amacıyla mahkememiz tarafından yeni heyet olarak görevlendirilen bilirkişiler ... ve ... tarafından düzenlenen bilirkişi kök raporu ve ek raporlarına göre; dava konusu makinenin sözleşmede öngörülen seri üretim kabiliyetine sahip olmadığı, üretim sırasında ürünlerin istenilen kalite ve nitelikte elde edilemediği, makinenin davacıya beklenen faydayı sağlamadığı ve önceki bilirkişi raporlarında belirtilen tespitlerle uyumlu şekilde makinenin sözleşmeye uygun çalışmadığı yönünde değerlendirme yapıldığı tespit edilmiştir.

Bu hali ile sözleşmeye konu makinenin kendisinden beklenen faydayı sağlamadığı ve terlik üretimini sorunsuz olarak yerine getiremediği, makinedeki sorunların kullanıcı hatası olmayıp, üretimden kaynaklı ve ancak kullanım ile ortaya çıkabilecek türde gizli ayıplı olduğu, davacının bu hali ile makineyi kabule zorlanamayacağı kabul edilmiştir.

Toplanan bu deliller karşısında, sözleşmenin feshi ile birlikte makine bedeli olan 50.000,00 USD nin davalıdan tahsili gerektiği kabul edilmiştir.

Davalı tarafından davacıya iki ayrı tarihte 100.000,00 TL ( ödeme tarihindeki kur karşılığı 100.000,00 TL / 14.8340 Kur = 6.741 USD ) 6.741,00 USD ve 217.186,00 TL ( ödeme tarihindeki kur karşılığı 217.186,00,00 TL / 14,8287 Kur = 14.646 USD ) 14.646,00 USD olmak üzere toplam 21.387 USD ödeme yapılmış olup, davacı bu ödemenin makine bedeli için değil taraflar arasındaki başka bir ilişki dolayısı ile ödendiğini ileri sürmüş ise de, davacı taraflar arasında davaya konu terlik üretim makinesi satışı dışında başka bir ticari ilişki bulunduğunu kanıtlayamamıştır.

Yine davalı taraf, taraflar arasında sözlü anlaşma üzerine makineden kimi parçaların çıkarıldığını, bu nedenle bedelden indirim yapıldığı için yukarıdaki ödemelerin yapıldığını söylemiş ise de, sözleşme yazılı olarak düzenlenmiş olup, sözleşmenin asıl unsuru olan makinedeki kimi parçaların alımından vazgeçildiğine ilişkin anlaşmanın da aynı şekilde yazılı olarak yapılması gerektiği, bu şekilde düzenlenmiş yazılı bir sözleşme değişikliğine ilişkin belge sunulmadığı için davalı ödemelerinin makine bedeline mahsuben yapıldığı kabul edilmiştir.

Mahkememiz tarafından görevlendirilen bilirkişi ... tarafından düzenlenen bilirkişi kök raporu ve ek raporlarına göre; davacı ticari defterlerin usulüne uygun şekilde tutulduğu, davacı ticari kayıtlarında davalının herhangi bir borç alacak bakiyesinin olmadığı, 217.186,00 TL'lik ödemenin davacı kayıtlarında yer aldığı, ancak bu tutar "iade" olarak değil, "Alınan Depozito ve Teminatlar" hesabına kaydedildiği, 100.000,00 TL'lik Ödem yönünden davacı şirketin ticari defterlerinde bu tutara ilişkin herhangi bir kayıt bulunmadığı, bu ödemenin şirket tüzel kişiliklerinden bağımsız olarak şahıslar (...) arasında "Borç" açıklamasıyla yapıldığı, davacı kayıtlarında yer alan 217.186,00 TL'lik ödemenin, davalının iddia ettiği gibi "makine ekipman iadesi" amacıyla değil (dekont açıklamasında da böyle bir bilgi yok), taraflar arasındaki başka ticari alışverişler (Hurda makine parçaları ve ... bıçağı faturaları) karşılığında mahsup edilmek üzere kabul edildiği anlaşılmaktadır. 2023 yılında bu tutara karşılık davacı tarafından davalıya fatura kesilmiş ve hesaplar kapatılmıştır. Faturaların E-Fatura (TİCARİFATURA) olduğu, bu faturalara ilişkin davalının RED ya da kabul etmediğine dair dosyada bir bilgi olmadığı bu nedenle faturaların davalı tarafından kabul edildiği belirlenmiştir.

Her ne kadar bilirkişi tespitinde dava konusu olan "Otomatik Terlik Üretim Makinesi" dışında; hurda makine parçaları ve ... bıçağı alım-satımına ilişkin fatura hareketleri tespit edildiği belirtilmiş ise de, yukarıda da belirtildiği gibi taraflar arasındaki tek ticari ilişkinin terlik üretim makinesi satımına ilişkin olduğu, davalı ödemelerinin başka isimler altında kayıt altına alınmasının muhasebe işlemi niteliğinde olduğu, her iki şirketin yetkilisi olan gerçek kişiler arasında yapılan bu iki havale ile yapılan ödemelerin makine satışına ilişkin olup, davalının "iade" olduğunu ileri sürdüğü ödemelerin yapıldığı tarihlerdeki ... Bankası efektif satış kurları baz alınarak toplam 317.186,00 TL - 21.402,53 USD şeklinde hesaplandığı, her bir ödemenin yapıldığı tarihteki ... Bankası USD Efektif Satış döviz kuru esas alınarak yapılan değerlemelere göre; 217.186,00 TL / 14,8287 Kur = 14.646,00 USD ve 100.000,00 TL / 14.8340 Kur = 6.74,00 USD olmak üzere toplam 21.387,00 USD iade ödeme yaptığı, davacının iade alacağı bakiyesinin 28.613,00 USD olması gerektiği kabul edilmiştir.

Davacı tarafından düzenlenen ....Noterliğinin 10 Ocak 2024 tarih ve ... yevmiye nolu olup 17/01/2024 tarihinde tebliğ edilip 1 hafta ödeme süresi verilen ihtarnameye davalının ....Noterleğinin 23 Ocak 2024 tarihli ihtarnamesi ile ödemeyi kabul etmiyoruz şeklindeki beyanı nedeni ile davalı temerrütünün tüm alacağı yönünden 23/01/2024 tarihinde gerçekleştiği kabul edilmiştir.

Davacı vekili tarafından sunulan 19/11/2025 tarihli ıslah dilekçesi ile talepleri 49.990 USD arttırılarak, gerekli harcı dosyaya yatırılmıştır.

Toplanan delillere göre; Davalı tarafından satılıp kurulumu yapılarak davacıya teslim edilen makinede üretimden kaynaklanan sorunlar nedeni ile davacının makineden beklediği faydalı elde edemediği, bu hali ile makinenin davalıya iadesi gerektiği, makine bedeli 50.000,00 USD olup, davalı tarafından çeşitli tarihlerde toplam 21.387,00 USD iade ödeme yapıldığı, bakiye makine bedelinin 28.613,00 USD olup, bu bedelin davalıdan tahsili gerektiği kabul edilip, davanın kısmen kabulüne ilişkin aşağıdaki hüküm oluşturulmuştur.

HÜKÜM: Nedenleri yukarıda açıklandığı üzere;

1-) Davanın KISMEN KABULÜNE,

Taraflar arasında imzalanan 13/06/2023 tarihli sözleşmeye konu "... seri nolu ... Model ... Makinesinin" davacı tarafından davalıya iadesi ile birlikte;

28.613,00 USD ürün bedelinin 23/01/2024 tarihinden itibaren 3095 sayılı yasanın 4/a maddesinde öngörülen faizi ile birlikte DAVALIDAN ALINIP DAVACIYA ÖDENMESİNE,

2-) 492 sayılı Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 82.785,72 TL harçtan, dava açılışında alınan 427,60 TL peşin harç ve ıslah nedeniyle alınan 38.000,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 38.427,60 TL harcın düşülmesi ile kalan 44.358,12 TL harcın DAVALIDAN ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,

3-) 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanununun 18/A-13. maddesi uyarınca alınması gereken 1.541,81 TL arabuluculuk ücretinin DAVACIDAN, 2.058,19 TL arabuluculuk ücretinin DAVALIDAN ALINARAK HAZİNEYE GELİR KAYDEDİLMESİNE,

4-) Davacı tarafından yapılan 427,60 TL başvurma harcı, 245,00 TL tebligat ücreti, 35.000,00 TL bilirkişi ücreti, 25,00 TL posta gideri, toplamı 35.697,60 TL'nin davanın kabul oranı dikkate alınarak hesaplanan 20.409,03 TL'si ile dava açılışında alınan 427,60 TL peşin harç ve ıslah nedeniyle alınan 38.000,00 TL ıslah harcı toplamından oluşan 58.836,63 TL yargılama giderinin DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,

5-) Davacının vekil ile temsil edilmesi nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 181.667,71 TL vekalet ücretinin DAVALIDAN ALINARAK DAVACIYA VERİLMESİNE,

6-) Davalının vekil ile temsil edilmesi nedeniyle karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca hesaplanan 139.099,53 TL vekalet ücretinin DAVACIDAN ALINARAK DAVALIYA VERİLMESİNE,

7-) Kullanılmayan avansların Hukuk Muhakemeleri Kanununun 333. maddesi uyarınca karar kesinleştikten sonra Hukuk Muhakemeleri Kanunu Gider Avansı Tarifesinin 5. maddesi dikkate alınarak İADESİNE,

Dair, davacı vekilinin ve davalı vekilinin YÜZÜNE KARŞI, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren HMK'nin 345/1. maddesi uyarınca 2 (iki) hafta içerisinde ... Bölge Adliye Mahkemesine istinaf kanun yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup, usulen anlatıldı.24/03/2026

Katip ... Hakim ...

e - imzalıdır e - imzalıdır

Bu gerekçeli karar güvenli elektronik imza ile imzalanmıştır.