istanbul 18. asliye ticaret mahkemesinde, 6361 sayılı finansal kiralama kanunu uyarınca, kiracının borcunu ödemeyip iflas etmesi sonrası finansal kiralama konusu malın aynen iadesi talepli davanın yeniden yargılanması.

İstanbul 18. Asliye Ticaret Mahkemesinde, 6361 sayılı Finansal Kiralama Kanunu uyarınca, kiracının borcunu ödemeyip iflas etmesi sonrası finansal kiralama konusu malın aynen iadesi talepli davanın yeniden yargılanması.

Özet: Finansal kiralama sözleşmeleri kapsamında kiralanan malların, davalı kiracının kira bedellerini süresinde ödememesi üzerine davacı şirket tarafından iadesi talebiyle açılan davada, ilk derece mahkemesinin lehe kabul kararı, davalının iflas etmesi nedeniyle İstinaf Mahkemesince İcra ve İflas Kanununun 194. maddesi gereği davanın ikinci alacaklılar toplantısı sonrasına ertelenmesi ve taraf teşkilinin sağlanması gerektiği gerekçesiyle bozulmuş olup, dosya bu hukuki süreçlerin tamamlanması beklendikten sonra yeniden yargılanmak üzere ele alınmıştır.

T.C.

İSTANBUL

18. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2019/600 Esas

KARAR NO : 2026/572

DAVA : 6361 Sayılı Finansal Kiralama, Faktöring Ve Finansman Şirketleri Kanunundan Kaynaklanan (Alacak)

DAVA TARİHİ : 20/04/2016

KARAR TARİHİ : 14/07/2026

Taraflar arasında görülen davanın mahkememizde yapılan açık yargılaması sonunda:

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; davalı kiracı ile müvekkili şirket arasında 6361 sayılı Finansal Kiralama Kanunu çerçevesinde .... Noterliğine ait ... yevmiye nolu, 31/01/2012 tarihli, ... sözleşme numaralı Finansal kiralama sözleşmesi ve .... Noterliğine ait ... yevmiye nolu, 23/03/2012 tarihli, ... sözleşme numaralı Finansal kiralama sözleşmesinin akdedildiğini, mülkiyeti müvekkili şirkete ait olan; dava dilekçesinde yazılı araçların kiralanarak karşı tarafa teslim edildiğini, kira bedellerini süresinde ödemeyen kiracıya .... Noterliğinde düzenlenen 08/08/2014 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnameler gönderilerek borçların 60 gün içinde ödenmesi aksi takdirde sözleşmenin fesh edileceğinin ihtar edildiğini, ihtarnamenin usulüne uygun şekilde tebliğ edildiğini, verilen kanuni süre içinde ihtarnamede belirtilen borcun ödenmediğini ve kiralama konusu malın da kendilerine teslim edilmediğini, Finansal Kiralama Sözleşmesine konu mülkiyeti müvekkili şirkete ait malların aynen iadesine, karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

Davalı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu cevap dilekçesinde özetle; ... İnşaat Tic. Ve San. A. Ş. İflas İdaresi tarafından 29.11.2016 tarihli 2016/... K. sayılı yerel mahkeme kararına karşı yapılan istinaf başvurusunun haksız olduğunu, davaya taraf olmayan iflas idaresinin istinaf yoluna başvurmasının usul ve yasaya aykırı bulunduğunu, bu nedenle istinaf başvurusunun usulden reddedilmesi gerektiğini, finansal kiralama konusu malın mülkiyetinin müvekkil şirkete ait olduğunu, davanın sonuçlanması için ikinci alacaklar toplantısının beklenmesinin hukuken gerekmediğini, 6361 sayılı kanunun 28. maddesi uyarınca kiracının iflası halinde büro teşkilinden önce finansal kiralama konusu malların tefrikine karar verilmesi gerektiğini, iflas idaresinin müvekkil şirketin müflis şirketten alacağı olmadığına dair iddialarının gerçek dışı olduğunu, yerel mahkeme kararının usul ve yasaya uygun olduğunu, bu sebeple istinaf başvurusunun reddedilerek yerel mahkeme kararının onanması gerektiğini, yargılama giderleri ile vekalet ücretinin iflas idaresine yükletilmesini talep etmiştir.

Mahkememizce yapılan kontrolde; işbu dava 20/04/2016 tarihinde açılmakla mahkememizin 2016/... Esasına kaydedilmiş olup yapılan yargılama sonucunda "1-Davanın kabulü ile; 1 ADET 2012 MODEL ... MODEL ... MARKA ... ...(KAZIK VARYOSLARI) AKSESUARLARI İLE BİRLİKTE 1 SET 2012 MODEL BORU KAYNAK SİSTEMİ (DÖNDÜRME,HİDROLİK KALDIRMA SİSTEMİ,TOZALTI KAYNAK SİSTEMİ) nin davalıdan alınarak davacıya teslimine, 2-İhtiyati tedbir kararının , hükmün kesinleşmesine değin devamına," dair tesis edilen karara karşı istinaf yasa yoluna başvurulması üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 2017/2711 Esas, 2019/2252 Karar Sayılı, 25/10/2019 Tarihli "Dava, finansal kiralama sözleşmesine konu malın iadesi talebine ilişkindir. Eldeki dava 20/04/2016 tarihinde açılmıştır. Bu davanın açılmasından önce ....Asliye Ticaret Mahkemesi'nin ... Esas - 2015/69 Karar sayılı karar içeriğinden davalı şirketin iflasına karar verildiği ve istinaf eden iflas idaresi tarafınca sunulan istinaf dilekçesi içeriğinden iflas masası ve iflas idaresinin oluşturulduğu, ancak henüz ikinci alacaklılar toplantısının yapılmadığının bildirildiği görülmüştür. İİK'nun 194.maddesi uyarınca acele haller müstesna olmak üzere müflisin davacı ve davalı olduğu hukuk davaları durur ve ancak alacaklıların ikinci toplanmasından 10 gün sonra devam olunabilir. Taraf teşkili hususu mahkemece re'sen gözetilmesi gereken hususlardan olup mahkemece İİK'nun 194.maddesi uyarınca işlem yapılmak ve taraf teşkili sağlanmak üzere dosyanın ilk derece mahkemesine iadesine karar vermek gerekmiş..." şeklindeki gerekçeli ilamı ile kaldırılmakla dosya mahkememizin işbu esasına kaydedilmiş, davalının iflas kararının kesinleşmesi, 2. Alacaklılar toplantısının yapılması ve bu doğrultuda taraf teşkilinin sağlanması süreci beklenilmiştir.

Tüm dosya kapsamı birlikte incelendiğinde; Dava, Finansal Kiralama Sözleşmesine konu emtianın, edimini yerine getirmeyen davalıdan istirdadı istemine ilişkindir.

Somut olayda; taraflar arasında akdedilmiş olan finansal kiralama sözleşmesi uyarınca davacı tarafından davalıya kiralanmış ve teslim edilmiş olan malların, kira bedellerini süresinde ödemeyen davalıdan istirdadı istemi ile işbu davanın açılmış olduğu, yargılama esnasında davalının iflasına karar verilmiş olması sebebiyle İİK 194. Madde hükmü uyarınca davalının iflas kararının kesinleşmesi beklenilmiş olup davalı hakkında .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasından verilen iflas kararının kesinleştiği, ... İflas Dairesinin ... İflas sayılı dosyasından 31/01/2025 tarihinde ikinci alacaklılar toplantısının yapılmış olduğu görülmekle taraf teşkili sağlanarak yargılamaya kalınan yerden devam olunmuştur.

6361 Sayılı Finansal Kiralama Faktoring ve Finansman Şirketleri Kanunu uyarınca finansal kiralama konusu malın mülkiyeti davacı finansal kiralama şirketine aittir. Kanunun 24.maddesi hükmü gereğince de kiracı sözleşme süresinde finansal kiralama konusu malların zilyedi olup, malları sözleşmede öngörülen şart ve hükümlere göre özenle kullanmak zorundadır. Sözleşmenin sona ermesiyle davacının malın iadesini isteme hakkı mevcuttur.

6361 Sayılı finansal kiralama kanununun Sözleşmenin sona ermesi başlıklı 30. maddesinde; "sözleşmede aksi kararlaştırılmadıkça , sözleşme süresinin dolması , kiracının iflası , ölümü veya fiil ehliyetinin kaybetmesi hallerinde kendiliğinden sona erer . Kiracının tasfiye sürecine girmesi veya tasfiyeye girmeksizin finansal kiralama konusu malın tahsis edildiği işletmesinin tasfiye etmesi halinde kiracının talebi üzerine sözleşmede aksine hüküm yoksa sözleşme , süresinden önce feshedilebilir. Sözleşmenin taraflarından her biri sürenin bitiminden en az üç ay önce bildirmek kaydı ile , mevcut veya yeri şartlar ile sözleşmenin uzatılmasını talep edebilir. Sözleşmenin uzatılması tarafların anlaşmasına bağlıdır. " hükmü yer almakta olup aynı kanunun 31.maddesi hükmüne göre "Kiralayan, finansal kiralama bedelini ödemede temerrüde düşen kiracıya verdiği otuz günlük süre içinde de bu bedelin ödenmemesi hâlinde, sözleşmeyi feshedebilir. Ancak, sözleşmede, süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ise, bu süre altmış günden az olamaz. Bir yıl içinde sözleşmede yer alan kira bedellerinden üçünü veya üst üste ikisini zamanında ödememesi nedeniyle ihtara muhatap olan kiracılarla yapılan sözleşmeler kiralayan tarafından feshedilebilir." Aynı kanunun 23/1 maddesi uyarınca "Finansal kiralama konusu malın mülkiyeti kiralayana aittir." Sözleşmenin kiralayan tarafından feshi durumunda kiracı malı iade ile yükümlüdür (6361m.33).

Yargılama esnasında alınan bilirkişi heyeti raporunda özetle;

Davacı finansal kiralama şirketi 2012. 2013 ve 2014 Yılı Ticari defterlerinin yevmiye açılış ve kapanış, kebir ve envanter defteri açılış noter tasdiklerinin süresi içerisinde yaptırıldığı, defterlerin usulüne uygun tutulduğu ve birbirini doğruladığı, bu nedenlerle davacı finansal kiralama şirketine ait; 2012, 2013 ve 2014 Yılı ticari defterlerin HMK 222/2 hükümlerine göre delil teşkil ettiği,

Davacı Finansal kiralama şirketi tarafından ... İnşaat Ticaret ve Sanayi Anonim Şirketi ile ilgili tutulan cari hesap kayıtlarına göre; 31/01/2012 tarihli, ... sözleşme numaralı Finansal kiralama sözleşmesinden dolayı 14.637,56.-TL kira ve kira temerrüt, 20.632,00.-TL sigorta, 8.237,95.-TL sigorta temerrüt olmak üzere 31.12.2014 tarihinden itibaren 43.507,51.-TL, 23.03.2012 tarih, ... numaralı Finansal Kiralama sözleşmesinden dolayı 18.856,97.-TL kira, 2.291,00.-TL sigorta, sigorta 8.237,95.-TL temerrüt olmak üzere 31.12.2014 tarihinden itibaren 29.385,92.-TL alacaklı olduğu,

Davaya konu makinenin 2016 tarihi itibari ile değerinin 505.000,00 TL olacağı,

Kiralayan ve kiracı arasında yapılan sözleşmede süre sonunda mülkiyetin kiracıya geçeceği kararlaştırılmış ve ödeme planında da Mülkiyet devir bedeli belirlenmiştir. Bu kapsamda ihtarnamede belirtilen 60 günlük ödeme süresinin yasaya uygun olduğu anlaşılmaktadır. Davacı/ Kiralayanın, Davalı/Kiracının Finansal Kiralama Sözleşmesinden kaynaklanan ödenmeyen kira- sigorta bedellerini içeren ve kiracı firmaya tebliğ edilen 38566 ve 38567 yevmiye no. ihtarnamenin yasada belirtilen koşulları sağladığı, Finansal kiralamaya konu malın davacı/kiracıya iadesi için gerekli yasal koşulların sağlandığı,

Kanaatine varıldığı mahkememize bildirilmiştir.

Alınan işbu rapor kapsamında emsal mahiyette olan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 2024/85 Esas, 2024/312 Karar Sayılı 21/02/2024 Tarihli ilamı doğrultusunda işbu davadaki dava değeri 505.000,00 TL kabul edilmekle eksik harç tamamlatılarak yargılamaya devam olunmuştur.

Yargılama esnasında dosyaya sunulan deliller incelendiğinde davacının ....Noterliğinde düzenlenen 08/08/2014 tarihli ve ... yevmiye nolu ihtarnameleri ile davalıya borcunu ödemesi için ihtarnamenin tebliği tarihinden itibaren 60 günlük sürenin verildiği, aksi takdirde sözleşmenin feshedileceğinin bildirilmiş olduğu, ihtarnamenin usulüne uygun olarak muhatabına tebliğ edilmiş olduğu, verilen 60 günlük süre dolduktan sonra işbu davanın açılmış olduğu görülmüştür.

Yargılama esnasında avalı hakkında iflas kararı verilmiş olmakla, iflas kararının verilmesinden sonra davalı müflise karşı açılacak "alacak" istemli davaların kayıt kabul davası olarak nitelendirilmesi yerinde olacak ise de; somut uyuşmazlıkta davacının talebinin finansal kiralama sözleşmelerine konu malların iadesi istemine ilişkin olduğu, buna göre davanın kayıt kabul davası olarak değerlendirilmesinin mümkün olmadığı kanaatine varılmıştır (Bknz. İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 16. Hukuk Dairesinin 2024/662 Esas, 2024/1055 Karar Sayılı ilamı ).

Yargılama esnasında davacının davasını haklı nedenle feshedip feshetmediği, davalının finansal kiralama sözleşmesin konu borcunu tamamen ödemiş olup olmadığı bu kapsamda malın iadesi talebinin haklı olup olmadığının tespiti hususunda bilirkişi heyetinden rapor alınmış olup alınan rapor uyarınca davalı tarafın bedel ödeme borcunu gereği gibi yerine getirmemesi sebebiyle davacının sözleşmeyi feshetmesinin haklı sebebe dayandığı ve dava konusu malın davalıdan alınarak davacıya iadesinin gerektiği kanaatine varılmıştır.

Mahkememizin işbu dosyası ile benzer mahiyette bulunan İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin 2020/1665 Esas, 2023/1000 Karar, 28/09/2023 Tarihli "Dava, finansal kiralama sözleşmesinin feshi nedeniyle sözleşme konusu emtianın hükmen iadesi mümkün olmaması halinde bedelinin tahsili istemine ilişkindir.

... somut olaya gelince ; taraflar arasında 03/05/2016 tarihli ... numaralı 164287592 tescil numaralı, 06/05/2016 tescil tarihli finansal kiralama sözleşmesi akdedildiği, kira bedellerinin vadesinde ödenmemesi nedeniyle Beyoğlu 38. Noterliğinin 29/08/2017 tarih ve ... yevmiye numaralı ihtarnamesinin davalıya 31/08/2017 tarihinde davalıya tebliğ edildiği, yasal 60 günlük verilen süre içerisinde, kira bedellerinin ödenmesi, aksi halde sözleşmenin fesih edilmiş sayılacağının ihtar edildiği süresi içinde kiracı edimini yerine getirmediğinden sözleşmenin feshedilmiş olduğu görülmektedir. Dava açılmadan önce .... Asliye Ticaret Mahkemesinin ... D.iş sayılı dosyasından ihtiyati tedbir kararı verilerek finansal kiralama konusu makinanın tedbiren yediemin sıfatıyla davacı kiralayana teslimi yönünde karar verildiği verilen kararın icra edilerek davacı tarafından koruma amaçlı teslim alındığı görülmüştür.

Görüldüğü üzere , finansal kiralama konusu makinenin yargılamanın devamı sırasında tüm tasarruf haklarını kullanacak şekilde davacı malike teslim edilmiş olmadığı, teslimin ihtiyati tedbir niteliğinde yediemin olarak koruma amaçlı teslim edildiği, tedbiren teslimin taraflar arasındaki dava konusu uyuşmazlığı sonuçlandıran nihai karar olmadığı gözetildiğinde somut olayda davanın konusuz kalması durumunun mevcut olmadığı dikkate alındığında, mahkemece teslime dair nihai hüküm kurulmasında hukuka aykırılık söz konusu değildir." şeklindeki ilamı ve İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 44. Hukuk Dairesinin 2018/3318 Esas, 2021/2284 Karar Sayılı, 31/12/2021 Tarihli "... dava konusu mallardan ihtiyati tedbir yoluyla davacıya teslim edilen mallar bakımından hükmen iadesi şeklinde karar verilmesi gerekirken aynen iade şeklinde karar verilmesi doğru değildir. Bu durumda mahkemece taraf vekillerine davaya konu hangi malların ihtiyati tedbir yoluyla davacı tarafa teslim edildiği hususu sorularak teslim edildiği anlaşılan mallar yönünden hükmen iade, teslim edilmeyen mallar yönünden ise aynen iade (veya bu mümkün olmadığı takdirde şartları varsa bedelin tahsili) hükmü kurulması gerekirken" şeklindeki ilamı uyarınca dosya kapsamında yapılan kontrolde her ne kadar mahkememizce yargılama esnasında verilen tedbir kararı ile birlikte davaya konu mallar davacıya yediemin olarak teslimine karar verilmiş ise de davacı vekili tarafından sunulan beyan dilekçesi ile birlikte davaya konu malların davacının uhdesinde olmadığı, nerede olduğunun bilinmediği, fiilen davacıya teslim edilmemiş olduğu belirtilmekle birlikte davacının davasının kabulüne karar vermek gerekmiş ve aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.

HÜKÜM :Gerekçesi Yukarıda Açıklandığı Üzere;

1-Davacının davasının KABULÜ ile; 1 ADET 2012 MODEL ... MODEL ... MARKA ... ...(KAZIK VARYOSLARI) AKSESUARLARI İLE BİRLİKTE 1 SET 2012 MODEL BORU KAYNAK SİSTEMİ (DÖNDÜRME,HİDROLİK KALDIRMA SİSTEMİ, TOZALTI KAYNAK SİSTEMİ)' nin davalıdan alınarak davacıya teslimine,

2-Alınması gerekli olan 34.496,55 TL karar ilam harcından dava açılırken başlangıçta peşin olarak alınan 853,88-TL harç ile tamamlama harcı olarak yatırılmış olan 7.770,26 TL'nin toplamı olan 8.624,14 TL'nin mahsubu ile eksik kalan 25.872,41-TL harcın davalının iflas masasından alınarak hazineye gelir kaydına,

3-Davacı tarafından sarf edilen dava açılış gideri: 8.657,64-TL (başvurma, vekalet harçları, peşin harç, tamamlama harcı) davetiye, bilirkişi ücreti: 22.500,00-TL olmak üzere toplam: 31.157,64-TL yargılama giderinin davalının iflas masasından alınarak davacıya verilmesine,

4-Davalı tarafından sarf edilen yargılama giderinin kendi üzerine bırakılmasına,

5-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden kabul edilen miktar üzerinden AAÜT uyarınca hesap ve takdir olunan 80.800,00 TL vekalet ücretinin davalının iflas masasından alınarak davacıya verilmesine,

6-Taraflarca yatırılan gider avansın arta kalan kısmı karar kesinleştiğinde ve talep halinde ilgilisine iadesine,

Dair, davacı vekili ile davalı vekilinin yüzüne karşı, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde mahkememize verilecek dilekçe ile İstanbul Bölge Adliye Mahkemesine İSTİNAF yolu açık olmak üzere verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı.14/07/2026

Katip ...

e-imzalıdır

Hakim ...

e-imzalıdır