Konya Asliye Ticaret Mahkemesinde kaybolan çek yapraklarının keşideci tarafından açılan iptal davasında hamilin aktif dava ehliyeti olmadığı gerekçesiyle davanın reddi kararı.
Özet: Bu gerekçeli kararda, müvekkilinin iradesi dışında elinden çıkan, doldurulmamış ve tedavüle sokulmamış on adet çek yaprağının kötü niyetli kişilerin eline geçmesi tehlikesine karşı ihtiyati tedbir ve nihayetinde iptali talebiyle keşideci tarafından açılan kıymetli evrak iptali davası ele alınmıştır; mahkeme, Yargıtay ve Bölge Adliye Mahkemesi emsal kararlarına atıfta bulunarak, zayi nedeniyle çek iptali davası açma hakkının 6102 sayılı Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri uyarınca yalnızca hamile tanınmış bir hak olduğunu, keşidecinin bu tür bir davayı açma aktif dava ehliyetinin veya hukuki yararının bulunmadığını belirterek, davanın bu gerekçelerle reddi veya usulden reddi yönünde bir karar verileceği anlaşılmaktadır.
T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ
T.C. KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : KARAR NO: HAKİM : ... ...KATİP : ... ...DAVACI : VEKİLİ : DAVALI : HASIMSIZ DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ : KARAR TARİHİ : KARAR YAZMA TARİHİ: Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; ... (“Müvekkil”) aşağıda numaraları detaylı olarak belirtilen ... A.Ş. ... Şubesi nezdindeki 10 adet çek yaprağının sahibi olduğunu, davaya konu 10 adet çek yaprağının sahibi Müvekkil olup bahse konu çek yaprakları lehtar yazılmadan, bedel alanı doldurulmadan, ciro edilmeden, imza ile tamamlanmadan ve fiilen tedavüle çıkarılmadan kaybolmak suretiyle Müvekkilin iradesi dışında elinden çıktığını, devam eden süreçte, Ankara . Noterliği’nin 08.05.2026 tarihli, ... yevmiye numaralı ihtarnamesi ile ... A.Ş.’ye çek yapraklarının Müvekkilinin iradesi dışında elinden çıktığı bildirilerek çek yapraklarının riskli çek statüsünde değerlendirmesi, ibraz halinde ödeme yapılmaması talep edildiğini, gelinen aşamada kaybolarak müvekkilinin iradesi dışında elinden çıkan 10 adet çek yaprağının kötü niyetli üçüncü kişilerin eline geçmesi, sahte veya yetkisiz doldurma ile tedavüle sokulması, bankaya ibraz edilmesi ve bu suretle Müvekkili aleyhine telafisi güç zararlara sebebiyet verilmesi tehlikesi bulunduğunu, bu nedenlerle müvekkilinin iradesi dışında elinden çıkan ... A.Ş. ... Şubesi nezdindeki ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... numaralı çek yaprakları hakkında dava sonuna kadar teminatsız veya Sayın Mahkemenizce uygun görülecek bir teminat karşılığında ödemeden men yönünde ihtiyati tedbir kararı verilmesini, ... A.Ş. ... Şubesi’ne müzekkere yazılarak dava konusu çek yapraklarına ilişkin kayıtların celbini, nihayetinde davanın kabulü ile ... A.Ş. ... Şubesi nezdindeki ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... ... numaralı çek yapraklarının iptalini talep etmiştir. DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:I.DAVANIN NİTELENDİRİLMESİDavanın; 6102 Sayılı TTK'nın 818/1-s maddesi delaletiyle adı geçen kanunun 757 ila 763 maddelerine dayanan keşideci tarafından açılan çek iptali davası olduğu anlaşılmıştır. II.HÜKME EMSAL ALINAN YÜKSEK MAHKEME İLAMLARI(1)T.C. Yargıtay . Hukuk Dairesinin 30/10/2017 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında;"Mahkemece iddia ve tüm dosya kapsamına göre; dava, kıymetli evrakın zayii nedeniyle iptali istemine ilişkin olduğu, dava konusu çeklerin keşidecisinin davacı olduğu, 6102 sayılı TTK'nin 818/1-s maddesi uyarınca çekler hakkında da uygulanacak aynı Yasa'nın 757. ve devam eden maddeleri gereğince zayi nedeniyle çek iptal davası açma hakkının hamile tanınmış bir hak olduğu, keşidecinin bu hükme dayanarak iptal davası açma hakkı bulunmadığı, davacı da ihtilaf konusu çeklerin keşidesi olduğundan 6102 sayılı TTK'nin 757 vd. maddelerine dayanarak çek iptali davası açamayacağı gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir. Kararı davacı vekili temyiz etmiştir.Dava dosyası içerisindeki bilgi ve belgelere, mahkeme kararının gerekçesinde dayanılan delillerin tartışılıp, değerlendirilmesinde usul ve yasaya aykırı bir yön bulunmamasına göre, davacı vekilinin tüm temyiz itirazları yerinde değildir." denilmiştir. (2)T.C. Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 18/10/2022 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında;"Zayi nedeniyle senet ve çek iptali davası TTK 651, 652 ve 757 maddeleri ve (6102 Sayılı) 818/1-s maddesindeki atıf uyarınca aynı Kanun'un 757 ve devamı maddeleri gereğince ancak hamil tarafından açılması gerektiği Yargıtay . Hukuk Dairesi'nin 18/04/2016 tarih ... Esas ... Karar ve 21/03/2016 tarih ... Esas ... Karar sayılı ilamlarında da bu hususun belirtildiği, bu nedenle ilk derece mahkemesince keşideci tarafından açılan davanın davacının aktif dava ehliyeti bulunmaması nedeniyle reddine karar verilmesi gerekirken hukuki yararının bulunmadığı gerekçesiyle usulden reddine karar verilmesi usul ve yasaya uygun bulunmadığından davacının istinaf başvuru talebinin bu nedenle kabulü ile, ilk derece mahkemesi kararının kaldırılarak HMK'nın 353/1.b.2. maddesi gereğince yeniden karar verilmesi gerektiği sonuç ve kanaatiyle aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." denilmiştir. (3) T.C. Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 23/12/2022 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında;" İlk Derece Mahkemesince hukuki yarar dava şartı yokluğu nedeniyle davanın usulden reddine karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmadığı ,Yargıtay .Hukuk Dairesi'nin 06/06/2022 tarih ... Esas ... Karar sayılı kararının da benzer mahiyette olduğu, dava şartlarının davanın her aşamasında resen gözetileceği, 6100 sayılı HMK'nın hakime dava şartlarına ilişkin olarak hangi aşamada karar verilmesi noktasında takdir hakkı tanıdığı, hakimin tarafların dinlenmesine ihtiyaç duymaması halinde gerekli gördüğü takdirde dosya üzerinden de karar verebileceği, Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 11/04/2019 tarih ... Esas ... Karar sayılı kararının da bu yönde olduğu, bu sebeple duruşma açılmadan dava şartı yokluğu nedeniyle usulden ret kararı verilebileceği kanaatiyle, tarafların istinaf başvuru taleplerinin HMK'nın 353/1.b.1 maddesi gereğince esastan reddine ilişkin aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur." denilmiştir. III.DEĞERLENDİRME VE NETİCE Dava konusu olan çeklerin keşidecisinin davacı olduğu yukarıda detayı verilen T.C. Yargıtay . Hukuk Dairesinin 30/10/2017 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı ile T.C. Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 18/10/2022 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamında açıkça ifade edildiği üzere çek iptali davalarını açma hakkının çek üzerinde hak sahibi olan hamile ait olduğu, keşidecinin zayi nedeni ile iptal davası açma yetkisi olmadığı anlaşılmakla davacının aktif dava ehliyetinin bulunmaması sebebiyle yukarıda detayı verilen T.C. Konya Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 23/12/2022 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alınarak duruşma açılmaksızın dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde davasının reddine karar verilerek Mahkememizde oluşan vicdani kanaatin tezahürü olarak aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir. TÜRK MİLLETİ ADINAHÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;1-Davacının davasının REDDİNE, 2-Harç peşin alındığından yeniden harç alınmasına YER OLMADIĞINA,3-Yapılan yargılama giderlerinin davacı üzerinde BIRAKILMASINA, 4-Eldeki davanın basit yargılama usulüne tabi olması karşısında T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 05/02/2025 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alınarak 6100 Sayılı Kanunun 321/2. Maddesinde yer alan amir kanun hükmü gereğince gerekçeli kararın yazımı sonrasında TALEBE GEREK OLMAKSIZIN var ise dosya içerisinde yer alan masraftan karşılanmak suretiyle TEBLİĞE ÇIKARILMASINA,5-6100 Sayılı HMK'nın 323–333. maddeleri gereğince hükmün verilmesinden kesinleşmesine kadar olan dönemde davacının sorumlu olduğu yargılama giderleri de ödendikten sonra var ise karar kesinleştiğinde; Kullanılamayan ve bakiye kalan gider avansının Hukuk Muhakemeleri Kanunun Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra talep eden tarafından hesap numarası bildirilmiş ise iade elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle, talep eden tarafından hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak İADESİNE,DAİR; Tarafların yokluğunda, kararın 7201 Sayılı Kanununun 11. Maddesi gereğince taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde T.C. KONYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİ NEZDİNDE İSTİNAF KANUN YOLUNA müracaat etme hakları açık olmak üzere Türk Milleti adına verilen karar tutanağa geçirilerek açıkça okunup usulen anlatıldı.11/06/2026Katip ... Hakim ...