basın sektöründe görev yapan davacının 5953 sayılı kanun kapsamında itibari hizmet sürelerinin tespiti ve sigortalılık uyuşmazlığında ilk derece ve istinaf kararlarının temyiz yoluyla bozulmasına ilişkin karar.

Basın sektöründe görev yapan davacının 5953 sayılı kanun kapsamında itibari hizmet sürelerinin tespiti ve sigortalılık uyuşmazlığında ilk derece ve istinaf kararlarının temyiz yoluyla bozulmasına ilişkin karar.

Özet: Davacının, gazeteci sıfatıyla çalıştığı dönemlerin 5953 sayılı Basın İş Kanunu uyarınca itibari hizmet süresi olarak tespitini talep ettiği davada, ilk derece mahkemesinin kısmi kabul ve reddine ilişkin kararının istinaf mahkemesince onanmasının ardından, temyiz incelemesinde; çalışmanın kuruma bildirilmiş olması sebebiyle uyuşmazlığın zorunlu sigortalılık tespiti değil, itibari hizmet süresi tespiti niteliğinde olduğu ve bu tür davalarda Sosyal Güvenlik Kurumunun usulüne uygun şekilde davalı sıfatıyla yer alması gerektiği gerekçesiyle önceki kararlar bozulmuştur.

10. Hukuk Dairesi 2024/10966 E. , 2026/3452 K.

"İçtihat Metni"

İNCELENEN KARARIN

MAHKEMESİ :İş Mahkemesi

İlk Derece Mahkemesi kararı, davalı Kurum vekili ile davalılar ... Gazete Dergi Basım Yayın Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve 1 Numara ...Yayıncılık A.Ş. vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda; temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi ... tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü;

I.DAVA "olarak, hep aynı işyerinde belirsiz süreli hizmet akdiyle 01.02.2000 - 03.02.2015 arasında çalıştığı, davacının davalılar yanındaki çalışmasının 5953 sayılı Kanun kapsamında olmasına karşın, davalıların davacıyı o günkü 1475 sayılı İş Kanun'u ve bugün yürürlükte olan 4857 sayılı İş Kanun'u kapsamında çalıştırdığı iddiasıyla davacının 01.02.20 00... .02.2015 tarihleri arasındaki çalışmalarının 506 sayılı Kanun'un Ek 5. maddesi kapsamında kalan itibari hizmet olarak kabul ve tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.

II.CEVAP

1.Davalı Kurum vekili cevap dilekçesinde özetle; Kurum tarafından yapılan işlemlerde Kanun ve mevzuata aykırılık bulunmadığı, Kurumun dava açılmasına sebebiyet vermediği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

2.Davalılar 1 Numara ...Yayıncılık. A.Ş. ve ... Gazete Dergi Basım Yayın San. ve Tic. A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının hangi şirkette hangi sıfatla ve hangi dönemlerde çalıştığını izah etmediği, davacının yaptığı işin 5953 sayılı Basın İş Kanun'u kapsamında olmadığı savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

3.Davalılar ...Gazete Dergi Basım A.Ş., ...Haberleşme ve Yayıncılık A.Ş. ve ...Radyo Televizyon Haberleşme ve Yayıncılık A.Ş. vekili cevap dilekçesinde özetle; davacının şirketler nezdinde bir alacağı olmadığı, olduğu iddiası gerçek kabul edilse dahi zamanaşımına uğradığı, davacının yazı işleri müdürü ve genel yayın yönetmeni olarak çalıştığı, davacının 5953 sayılı Kanun kapsamında “gazeteci” olarak değerlendirilemeyeceği savunmasıyla davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.

III.İLK DERECE MAHKEMESİ İLK KARARI

İlk Derece Mahkemesi tarafından 24.05.2018 tarihli ve 2015/371 Esas, 2018/215 Karar sayılı kararla davacının davasının kısmen kabulüne kısmen reddine, davacının 01.10.2008 tarihi öncesi çalışmalarının 5953 sayılı Basın İş Kanun'u kapsamında olduğu kanaatine varılarak davalı 1 Numara ... Yayıncılık A.Ş.'ye ait ... sigorta sicil numaralı işyerinden 24.09.2001 - 31.12.2003 tarihleri arasında davalı Kuruma bildirilen 817 gün sigortalılığının, 205 gün itibari hizmet süresi bulunduğunun tespitine, davalı ... Gazete Dergi Basım A.Ş.'ye ait ...sigorta sicil numaralı işyerinden 01.01.2004 - 31.10.2005 tarihleri arasında davalı Kuruma bildirilen 660 gün sigortalılığının 165 gün itibari hizmet süresi bulunduğunun tespitine, davalı ... Dergi Yay. San. ve Tic. A.Ş.'ye ait ... sigorta sicil numaralı işyerinden 01.11.2005 - 24.08.2008 tarihleri arasında davalı Kuruma bildirilen 894 gün sigortalılığının 224 gün itibari hizmet süresi bulunduğunun tespitine, davalı ... Dergi Yay. San. ve Tic. A.Ş.'ye ait ...sigorta sicil numaralı işyerinden 25.08.2008 - 30.09.2008 tarihleri arasında davalı Kuruma bildirilen 156 gün sigortalılığının 39 gün itibari hizmet süresi bulunduğunun tespitine, davacının 01.10.2008 tarihi sonrasındaki çalışmalarının itibari hizmet kapsamında olmadığı kanaatine varılarak bu talebinin reddine karar verilmiştir.

IV.İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin 24.05.2018 tarihli ve 2015/371 Esas, 2018/215 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili, davalı ... vekili, davalılar ...., ... Gazete Dergi Basım Yayın San. ve Tic. A.Ş., 1 Numara ...Yayıncılık A.Ş. vekili, davalı Kurum vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesinin 03.06.2020 tarihli ve 2018/2504 Esas, 2020/401 Karar sayılı kararı ile istinaf başvurularının esastan reddine karar verilmiştir.

V.BOZMA VE BOZMADAN SONRAKİ YARGILAMA SÜRECİ

1. Bölge Adliye Mahkemesinin 03.06.2020 tarihli ve 2018/2504 Esas, 2020/401 Karar sayılı kararına karşı süresi içinde davacı vekili ile davalı ... ile beraber davalılardan ...Haberleşme ve Yayıncılık A.Ş. vekili, .... vekili, ... Gazete Dergi Basım Yayın San. ve Tic. A.Ş. vekili ve .... vekilleri temyiz isteminde bulunmuş ve Dairemizce 30.05.2023 tarihli ve 2020/8915 Esas, 2023/6128 Karar sayılı ilamla aşağıdaki gerekçeyle Bölge Adliye Mahkemesi kararı ortadan kaldırılarak İlk Derece Mahkemesi kararı bozulmuştur:

"...davacıya ait çalışmaların Kuruma bildirilmiş olduğu ve bu nedenle itibari hizmet süresinin tespitine ilişkin uyuşmazlığın, anılan yasa hükümleri kapsamında, hizmet akdine tabi çalışma nedeniyle zorunlu sigortalılık sürelerinin tespiti niteliğinde bulunmadığı gözetildiğinde, ... Kurumunun davada usulünce davalı sıfatı ile taraf olmasının sağlanması gerekirken, hatalı değerlendirme ile Kuruma davada fer’i müdahil sıfatı ile yer verilmesi isabetsiz olduğu gibi, 25.10.2017 tarihinde yürürlüğe giren 7036 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasındaki düzenleme gereği, dava açılmadan önce ... Kurumuna müracaatın olması ve Kurumca müracaata konu istemin zımnen ya da açıkça reddedilmesi gerektiği dava şartı olarak düzenlenmiş olup, eldeki davada, davacı tarafından Kanuna uygun bir şekilde, davaya konu istem hakkında, ... Kurumuna müracaat ve Kurum tarafından bu müracaata konu istemin reddine ilişkin bir işlem veya eylem bulunmadığı görülmekle, mahkemece, davacı tarafa 6100 sayılı HMK.'nın 115 inci maddesinin 2 nci fıkrası uyarınca, 7036 sayılı Kanun'un 4 üncü maddesinin 1 inci fıkrasında yer alan düzenleme doğrultusunda, davaya konu istemi hakkında ... Kurumuna müracaat etmesi ve bu müracaat hakkında anılan yasal düzenleme uyarınca Kurumun red iradesini gösterir işlem veya eyleminin olduğunun belgelenmesi için kesin süre ihtaratlı önel verilmeli, bu süre içerisinde dava şartı eksikliğinin tamamlanmaması halinde, dava, dava şartı yokluğu sebebiyle usulden reddedilmeli, Kuruma müracaat ve müracaatın reddine dair Kurum işlem veya eylemine ilişkin dava şartının tamamlanması halinde ise davanın esasına girilerek, varılacak sonuca göre karar verilmelidir..."

2.İlk Derece Mahkemesi tarafından bozma ilamına uyularak yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davacının davalı işyerlerinde yazı işleri müdürü ve genel yayın yönetmeni sıfatları ile çalışmış olduğu davacı ... davalı vekillerinin dava dosyasına sunmuş olduğu belgelerde görüldüğü, davacının davalı şirketlerde çalışmış olduğu dönemlerde Gazeteci olduğunun kabulü edilerek, davacının 506 sayılı Kanun'un yürürlükte olduğu 01.10.2008 öncesi dönemde kalan 24.09.2001 - 30.09.2008 tarihleri arasında diğer davalı Kuruma bildirilen sigortalılığının 5953 sayılı Basın İş Kanun'un ve dolayısıyla 506 sayılı Kanun'un Ek-5. maddesi kapsamında bulunduğu, ancak 01.10.2008 tarihi sonrasındaki çalışmalarının itibari hizmet kapsamında olmadığı gerekçesiyle davacının davasının kısmen kabulüne kısmen reddine, davacının 01.10.2008 tarihi öncesi çalışmalarının 5953 sayılı Basın İş Kanun'u kapsamında olduğu kanaatine varılarak davalı 1 Numara ... Yayıncılık A.Ş.'ye ait ... sigorta sicil numaralı işyerinden 24.09.2001 - 31.12.2003 tarihleri arasında davalı Kuruma bildirilen 817 gün sigortalılığının, 205 gün itibari hizmet süresi bulunduğunun tespitine, davalı ... Gazete Dergi Basım A.Ş.'ye ait ...sigorta sicil numaralı işyerinden 01.01.2004 - 31.10.2005 tarihleri arasında davalı Kuruma bildirilen 660 gün sigortalılığının 165 gün itibari hizmet süresi bulunduğunun tespitine, davalı ... Dergi Yay. San. ve Tic. A.Ş.'ye ait ... sigorta sicil numaralı işyerinden 01.11.2005 - 24.08.2008 tarihleri arasında davalı Kuruma bildirilen 894 gün sigortalılığının 224 gün itibari hizmet süresi bulunduğunun tespitine, davalı ... Dergi Yay. San. ve Tic. A.Ş.'ye ait ...sigorta sicil numaralı işyerinden 25.08.2008 - 30.09.2008 tarihleri arasında davalı Kuruma bildirilen 156 gün sigortalılığının 39 gün itibari hizmet süresi bulunduğunun tespitine, davacının 01.10.2008 tarihi sonrasındaki çalışmalarının itibari hizmet kapsamında olmadığı kanaatine varılarak bu talebinin reddine karar verilmiştir.

VI.TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1.Davalı Kurum vekili temyiz dilekçesinde özetle; Yargıtay bozma ilamına uyulmasına rağmen İlk Derece Mahkemesince eksik inceleme ile hüküm kurulduğu, mülga 506 sayılı Kanun’un Ek 1. maddesi (3395 sayılı Kanun ile değişik) uyarınca itibari hizmet süresinden yararlanabilmek için sigortalının basım ve gazetecilik iş yerinde çalışması ile maddede sayılan (zehirli gaz, yüksek gürültü, yüksek hararet, suni ışık veya gece mesaisi gibi) fiziksel dış etkenlerden en az birine fiilen maruz kalması şartlarının birlikte gerçekleşmesi gerektiği, davacının anılan maddede tahdidi olarak sayılan bu ağır ve tehlikeli çalışma koşullarını kuşkuya yer bırakmayacak delillerle ispatlayamadığı, Mahkemece fiili çalışma olgusu ve fiziksel dış etkenlerin varlığı yönünde yeterli araştırma yapılmadan karar verildiği iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

2.Davalılar ... Gazete Dergi Basım Yayın Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve 1 Numara ...Yayıncılık A.Ş. vekili temyiz dilekçesinde özetle; itibari hizmet süresinden yararlanabilmek için sigortalının hem "gazeteci" vasfına sahip olması hem de basım ve gazetecilik iş yerlerinde Kanunda tahdidi olarak sayılan (ağır ve yıpratıcı) fiziksel koşullarda fiilen çalışmış olması gerektiği, ancak davacının muhabirlik ve editörlük görevlerinin bu kapsamdaki ağır ve tehlikeli işlerden olmadığı, kararın maddi ve hukuki gerekçeden yoksun olduğu, davacının yasal kriterleri taşıdığını ispatlayamadığı ve bu nedenle kurulan kabul hükmü ile buna bağlı yargılama gideri ve vekalet ücretine ilişkin kısımların usul ve yasaya aykırı olduğu iddiasıyla temyiz isteminde bulunmuştur.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, çalışmalarının Basın İş Kanun kapsamında olduğunun tespitine ilişkindir.

1.Temyiz olunan nihai kararlarının bozulması 6100 sayılı Kanun'un 371. maddesinde yer alan sebeplerden birinin varlığı hâlinde mümkündür.

2. Temyizen incelenen kararın, bozmaya uygun olduğu, kararda ve kararın gerekçesinde hukuk kurallarının somut olaya uygulanmasında bir isabetsizlik bulunmadığı, bozmaya uyulmakla karşı taraf yararına kazanılmış hak durumunu oluşturan yönlerin ise yeniden incelenmesine hukukça imkân bulunmadığı anlaşılmakla; temyiz dilekçelerinde ileri sürülen nedenler kararın bozulmasını gerektirecek nitelikte görülmemiştir.

VII. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Davalı Kurum vekili ile davalılar ... Gazete Dergi Basım Yayın Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve 1 Numara ...Yayıncılık A.Ş. vekilinin yerinde görülmeyen tüm temyiz itirazlarının reddi ile usul ve kanuna uygun olan kararın ONANMASINA,

Fazla yatırılan temyiz yoluna başvuru harcı ile aşağıda yazılı temyiz harcının ilgililere iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine gönderilmesine,

31.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.