Silahla yağma suçundan verilen hapis cezasına ilişkin istinaf kararında Bölge Adliye Mahkemesinin duruşma açmadan kanunda sınırlı olmayan sebeplerle bozma yapmasının usule aykırılığı ve temyiz hakkı ihlali.
Özet: Sanık hakkında silahla yağma (teşebbüs) suçundan verilen ilk derece mahkemesi kararının istinaf incelemesinde, bölge adliye mahkemesinin duruşma açmaksızın ve kanunda belirtilen sınırlı nedenler dışında bir gerekçeyle hükmü bozmasının usul ve yasaya aykırı olduğu, bu durumun yasal dayanaktan yoksun olup sanığın temyiz hakkını ortadan kaldırabileceği ve istinaf mahkemesinin davanın yeniden görülmesine karar vererek duruşma sonucunda hukuka aykırılığı gidermesi gerektiği tespit edilmiştir.
6. Ceza Dairesi         2024/5211 E.  ,  2026/2286 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2024/250 E., 2024/1447 K.
SUÇ : Silahla Yağma (Teşebbüs)
HÜKÜM : İstinaf başvurusunun esastan reddi kararı
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Temyiz başvurusunun esastan reddi ile hükmün onanması
Yapılan ön inceleme neticesinde; sanık hakkında kurulan hükmün temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenlerin hükmü temyize hak ve yetkilerinin bulunduğu, temyiz istemlerinin süresinde olduğu, temyiz dilekçelerinde temyiz sebeplerine yer verildiği, temyiz istemlerinin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKİ SÜREÇ
A. İlk Derece
İzmir 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 22.11.2023 tarihli 2023/318 Esas, 2023/527 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında silahla yağma suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun (5237 sayılı Kanun) 149/1-a, 62, 53... . maddeleri uyarınca 9 yıl 2 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına, hak yoksunluklarına ve mahsuba karar verilmiştir.
B. İstinaf
İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesinin 31.05.2023 tarihli 2023/2215 Esas, 2023/2004 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında silahla yağma suçundan İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik sanık ve müdafiinin istinaf başvurusunun sanığın savunmalarında, mağdurdan cep telefonu ve para almadığını söylediği, mağdurun bildirdiği GSM numarasına ilişkin Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu'nun cevabi yazı ekinde olay tarihinden önce ve sonrasında hattın kullanıldığına dair bir bilginin bulunmadığı anlaşılmakla, mağdurun duruşmada hazır edilip ilgili yazı ve eklerinin okunup sorularak çelişkinin giderilmesinde zorunluluk bulunduğu, kabule göre de; atılı yağma suçunun hangi nedenlerle tamamlandığı ve hangi nedenlerle teşebbüs aşamasında kalmadığının yasal ve yeterli gerekçelerle açıklanmamasının usul ve yasaya aykırı olması nedeniyle bozulmasına karar verilmiştir.
II. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Sanığın Temyiz İstemi
Kararın usul ve yasaya aykırı olduğu, olayın sadece yaralamadan ibaret olduğu, yaralama sonrası olay yerinden uzaklaştığı, para ve telefonu alma teşebbüsü olmadığı, mağdurun yağma suçuna yönelik ifadelerinin sanığın daha ağır ceza alması için yalan beyan olduğu, kararın bozulması gerektiğine ilişkindir.
Sanık Müdafiinin Temyiz İstemi
Mağdur beyanlarının sürekli değişkenlik gösterdiği, tutarlılık arz etmediği, isnat edilen suçun sanık tarafından işlendiğine dair her hangi bir bağlantı ve nedensellik bağı kurulamadığı, çelişkili mağdur beyanları dışında her türlü şüpheden uzak somut herhangi bir başka delil bulunmadığı, iddia makamı esas hakkındaki mütalaasında da ''her ne kadar mağdur tekrar duruşmada telefonunun sanık tarafından alındığını beyan etmiş ise de mağdurun beyanlarının çelişkili olup dosya kapsamında sanığın mağdurun telefonunu aldığına dair delil bulunmadığından'' ibaresi yer aldığı, mağdurun telefonunu cebir veya tehdit suretiyle istediğine dair delil de bulunmadığı, eylemin teşebbüs aşamasında kaldığı fikrine savcılığın nasıl karar verdiğinin anlamlandırılamadığı, verilen yerel mahkeme kararının usul ve esas yönünden yasaya aykırılık teşkil ettiği, bozulması gerektiğine ilişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
5271 sayılı Kanun’un 280/1-e maddesinde Bölge Adliye Mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği hâllerin sınırlı olarak sayıldığı, dosya içeriğine göre, İzmir 4. Ağır Ceza Mahkemesinin 22.11.2023 tarihli 2023/318 Esas, 2023/527 sayılı dosyası silahla yağma suçuna yönelik yapılan istinaf incelemesi neticesinde, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi 31.05.2023 tarihli 2023/22 15... /2004 Karar sayılı kararında belirttiği gerekçe ile hükmün bozulmasına karar verildiği, ancak bu bozma kararının 5271 sayılı Kanun’un 280/1-e. maddesinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri arasında gösterilmediği, Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesinin davanın yeniden görülmesine karar verilerek yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı vermesinin ve anılan karara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı, Bölge Adliye Mahkemesince yapılan uygulama kanuna açıkça aykırılık teşkil ettiği gibi bazı hallerde sanığın temyiz hakkını ortadan kaldırılmasına yol açabildiği, Bölge Adliye Mahkemesince yasal olmayan bir bozma ilamı sanığın temyiz hakkının ortadan kaldırılmasına sebep olabilmektedir. Anayasa Mahkemesi bu konuda verdiği bir kararında "İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermesi başvurucu yönünden önemli sonuçlar doğurmaktadır. Nitekim İstinaf Dairesi, 5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca duruşma açarak ve tarafları da çağırarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda bir karar vermesi gerekirken dosya üzerinden karar vermiş; başvurucuyu mahkemeye erişim hakkının yanında bölge adliye mahkemesi önünde sözlü yargılanmadan ve bununla bağlantılı diğer usul güvencelerinden yoksun bırakmıştır." değerlendirmeler bulunarak Bölge Adliye Adliye Mahkemesinin yasaya aykırı bozma kararının başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen Adil Yargılanma Hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğine hükmetmiştir (Ömer Oral [GK], B. No: 2023/33667, 9/1/2025, § …). Aynı konuda Yargıtay Ceza Genel Kurulu ise "Bölge adliye mahkemelerinin hükmün bozulmasına karar verebileceği hâller, 5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde tahdidi olarak sayılmıştır. Bu düzenlemelere göre istinaf mahkemeleri şu hâllerde hükmün bozulması kararı verebilecektir:
1. İlk derece mahkemesinin kararında 5271 sayılı Kanun'un 289. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (g) ve (h) bentleri hariç diğer bentlerinde belirtilen bir mutlak hukuka aykırılık nedeninin bulunması,
2. Soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmediğinin veya ön ödeme ve uzlaştırma usulünün uygulanmadığının anlaşılması ya da davanın ilk derece mahkemesinde görülmekte olan bir dava ile birlikte yürütülmesinin zorunlu olması. ..........
Açıkça görüldüğü gibi bölge adliye mahkemesinin bozma kararı verebileceği hâller, kati surette davanın esasına ilişkin değil ve fakat yargılamaya dair usul kurallarının ağır ve açık ihlalleri ile hükme müessir usul kurumlarının ihmali suretiyle hüküm kurulması durumlarına münhasırdır. Nitekim Yargıtay kararlarına karşı direnme yetkisi bulunan ilk derece mahkemesinin, bölge adliye mahkemelerinin bozma kararlarına direnememesinin temelinde yatan düşünce de buna dayanmaktadır. Direnme yasağına ilişkin normun, maddi ceza adaletiyle doğrudan bir ilgisinin bulunmadığı, esas itibariyle makul sürede yargılanma hakkı bakımından bir teminat alanı oluşturduğu söylenmelidir.
Hukuki düzenlemeler ve yapılan açıklamalar karşısında, mesele tartışmaya ihtiyaç bırakmayacak açıklıktadır. Buna rağmen uygulama, bölge adliye mahkemelerinin iş yoğunluğu gibi mülahazalarla kanunun kendisine tanımadığı bir yetkiyi kullanarak bozma kararları verilegeldiği bilinen bir gerçektir. Bu uygulamanın, yukarıda yer verilen tespitler yanında, görevli/teminatlı mahkemede yargılanma ve mahkemeye erişim/ kanun yoluna etkin başvuru hakları yönünden ciddi sorunlar taşıdığı da tartışmadan varestedir. CMK'nın 286. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan kararları temyiz edilebileceğinden, bölge adliye mahkemesinin Kanun'un açık hükmüne aykırı şekilde verdiği bozma kararının temyiz edilebilmesi de mümkün değildir. Bu nedenle ilk derece mahkemesi hükmünün hukuka aykırılık taşıdığının tespit edilmesi durumunda bölge adliye mahkemesi ceza dairesince ilk derece mahkemesi hükmünün kaldırarak yeniden hüküm kurulması gerektiği hâlde bozma kararı verilmesi nedeniyle sanığın temyiz hakkının kısıtlanması da söz konusu olabilmektedir." şeklinde değerlendirmelerde bulunarak bölge adliye mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle "hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları" gerektiğine hükmetmiştir (YCGK, T.:30.04.2025, E.: 2024/6-490, K.:2025/197).
Bu açıklamalar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi 31.05.2023 tarihli 2023/22 15... /2004 Karar sayılı kararının hukukî değerden yoksun olduğu, 5271 sayılı Kanun’un 280/1-g maddesi uyarınca duruşma açılarak ve taraflar da çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre yeniden hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden, yazılı şekilde hükmün bozulmasına karar verilmesinde hukuka aykırılık bulunmuştur.
III. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle sanık ve müdafiinin temyiz istemi yerinde görüldüğünden diğer yönleri incelenmeyen İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesi kararının 5271 sayılı Kanun’un 302/2. maddesi uyarınca, Tebliğname’ye aykırı olarak oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/2 maddesi uyarınca İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 5. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine,
11.03.2026 tarihinde karar verildi.