İstanbul 16. Asliye Ticaret Mahkemesi, kaybolan çekin keşidecisi tarafından açılan kıymetli evrak iptali davasını, TTKnın 651/2 ve 757. maddelerine göre yalnızca hamilin iptal hakkı bulunduğu gerekçesiyle reddetti.
Özet: Davacı bir şirketin, keşide ettiği ve çalındığını veya kaybolduğunu iddia ettiği belli miktardaki çekin ödeme yasağı konularak iptalini talep ettiği hasımsız kıymetli evrak iptali davasında mahkeme, Türk Ticaret Kanununun ilgili maddeleri uyarınca zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkının çeki düzenleyen keşideciye değil, senet üzerindeki hak sahibi hamile ait olduğunu, dolayısıyla davacının bu davayı açmakta yasal menfaati bulunmadığını tespit ederek davanın reddine hükmetmiştir.
T.C.
İSTANBUL16. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ ESAS NO : 2026/1737 EsasKARAR NO : 2026/596DAVA : Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız))DAVA TARİHİ : 30/07/2026KARAR TARİHİ : 31/07/2026Mahkememizde görülmekte olan Kıymetli Evrak İptali (Çek İptali (Hasımsız)) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:Davacı şirket yetkilisi dilekçesinde özetle; ... Bankası ... Şubesinin ... numaralı çeki şirket yetkilisi ... olan 20.05.2026 keşide tarihli 348.140,00 TL bedelli çeki verdiği şirket tarafından kaybolduğunu, söz konusu çekin karşı şirkete teslim edildiğine dair çek tahsilat makbuzu ve çek çıkışının yapıldığını gösteren muhasebe evrakını da sunduklarını, çekin ... yedinde bulunduğu sırada çalındığını veya kaybolduğunu bu sebeple tahsilatının mümkün olmadığını beyanla çek hakkında ödeme yasağı kararı verilmesini ve çekin iptaline karar verilmesini talep etmiştir.Dava, TTK.'nın 818/1-s maddesi delaleti ile 757.maddesi uyarınca açılmış olan zayi nedeniyle kıymetli evrak (çek) iptali davasıdır. TTK'nın 757-764. maddelerinde yer alan yasal düzenlemelere göre çek keşidecisinin zayi nedeniyle iptal davası açma hakkı bulunmamaktadır. Zayi nedeniyle kıymetli evrakın iptalini isteme hakkı TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca senet üzerinde hak sahibi bulunan hamile aittir. Kıymetli evrakta hakkın senede bağlı olması nedeniyle, senedin zayi olması halinde hak sahibi hamile iptal kararı alarak, hakkını senetsiz olarak ileri sürme, ya da yeni bir kıymetli evrak tanzimini isteme olanağı tanınmak istenmiştir. (TTK m.652)Zayi nedeniyle çek iptali davası açılabilmesi için öncelikle TTK'nın 780 ve 781. maddeleri uyarınca yasal unsurları haiz bir çekin bulunması esastır. Bu unsurları taşımayan bir belgenin kambiyo senedi vasfı taşımaması nedeniyle TTK. hükümleri uyarınca zayi nedeniyle iptali istenilemez.TTK'nın 818. maddesinde poliçeye ilişkin hangi hükümlerin çek hakkında da uygulanacağına dair düzenlemeye yer verilmiştir. Bu düzenlemede yapılan atıf uyarınca TTK'nın poliçenin iptaline dair 757 ilâ 763. maddeleriyle 764. maddesinin birinci fıkrası hükümlerinin çekin iptalinde de uygulanması zorunludur. TTK'nın 757. maddesinde belirtildiği üzere poliçenin iptali ancak lehtar veya yetkili hamil tarafından talep edilebilecektir.Dava dilekçesindeki anlatımlar ve yasal düzenlemeler birlikte değerlendirildiğinde; davacının iptali talep edilen çeklerin keşidecisi olduğu, TTK'nın 651/2. maddesi uyarınca iptal davasını açmakta hukuki menfaati olan kişi senede bağlı alacak hakkı olan hamil olup, davacının iptalini talep ettiği çeklerin hamili olmadığı anlaşılmış, açıklanan nedenler ve yasal gerekçeler karşısında davanın reddine karar vermek gerektiği sonucuna varılmakla aşağıdaki şekilde hüküm tesis edilmiştir.HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;1-Davanın REDDİNE, 2-Alınması gerekli harç peşin olarak yatırıldığından başkaca harç alınmasına yer olmadığına, 3-Davacı tarafından yapılan yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına, 4-Bakiye gider avansının karar kesinleştiğinde ve talep halinde yatırana iadesine,Dair; gerekçeli kararın, taraflardan herhangi birisinin mahkememize başvurusu üzerine taraflara tebliğinden itibaren iki hafta içerisinde, mahkememize veya mahkememize gönderilmek üzere başkaca denk bir mahkemeye verilecek dilekçe ile, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi ilgili hukuk dairesi nezdinde İSTİNAF kanun yolu açık olmak üzere karar verildi. 31/07/2026Katip ... Hakim ...