konya asliye ticaret mahkemesinde, iptal edilen ticari işlem için avans olarak verilen çekin haksızca tahsil edilmesi üzerine sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanan istirdat davası.

Konya Asliye Ticaret Mahkemesinde, iptal edilen ticari işlem için avans olarak verilen çekin haksızca tahsil edilmesi üzerine sebepsiz zenginleşmeden kaynaklanan istirdat davası.

Özet: Bu hukuki evrak, davacı tarafın, planlanan ticari ilişki kapsamında davalıya verdiği 500.000 TLlik çekin, anlaşmanın iptal edilmesine rağmen davalı tarafından üçüncü kişiye ciro edilip tahsil edilmesi üzerine bedelsiz kaldığı gerekçesiyle, sebepsiz zenginleşme kapsamında bu miktarın ticari temerrüt faiziyle birlikte iadesini, davalının taşınır ve taşınmazlarına ihtiyati haciz konulmasını ve kötü niyet tazminatı ödenmesini talep ettiği bir istirdat davasını ele almaktadır; davalı ise çekin bedelsiz kalmadığını ve davacının iddialarını yazılı delille ispatlaması gerektiğini savunarak davanın reddini istemektedir.

T.C. KONYA . ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: ... Esas - ...

T.C.

KONYA TÜRK MİLLETİ ADINA

. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ GEREKÇELİ KARAR

ESAS NO :

KARAR NO:

HAKİM :

KATİP :

DAVACI :

VEKİLİ :

DAVALI :

VEKİLLERİ :

DAVA : İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ :

KARAR TARİHİ :

KARAR YAZMA TARİHİ :

Mahkememizde görülmekte olan İstirdat (Ticari Satımdan Kaynaklanan) davasının yapılan açık yargılaması sonunda,

GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:

Davacı vekilinin mahkememize sunmuş olduğu dava dilekçesinde özetle; Müvekkili ... bilanço usulü defter tutan tacir olduğunu, ticaret yapmak düşüncesi ile davalı firmaya 02.07.2024 keşide tarihli 500.000,00 TL bedelli çek verdiğini, fakat daha sonra tarafların mutabık kalması ile yapılan ticaretin iptaline karar verildiğini ve çekin iadesi gündeme geldiğini ve çek bedelsiz kaldığını, tarafların ticari anlaşması derhal iptal edildiğinden, taraf ticari kayıtlarında yer almadığını ve faturalandırılmadığını, diğer bir deyişle edimin karşılıklı mutabakat ile ifa edilmemesi sebebiyle aktin derhal feshine gidilmiş ve edim bedeli karşılıksız kaldığını, fakat davalı firma bu çeki emtia ve hammade tedariki için veya çekte muvazaalı bir şekilde iyiniyetli bir üçüncü şahıs ihdas etmek için üçüncü bir şahsa ciro etmiş ve üçüncü şahsın çeki bankaya tahsile koyması üzerine çek banka tarafından 02.07.2024 tarihinde müvekkilinin hesabından takas kapsamında ödendiğini, bunun üzerine müvekkilinin çekin bedelini davalı firmadan defalarca kez talep etmiş olmasına rağmen davalı firma tarafından bedelsiz kalmış olan çekin bedeli müvekkiline ödenmediğini ve davalı firma sebepsiz zenginleştiğini, bu nedenlerle edimin ifa edilmemesi sebebiyle müvekkilinin davalıya verdiği 02.07.2024 keşide tarihli 500.000 TL bedelli çek ile ilgili edim bedeli karşılıksız kaldığından borçlu olmadığının tespiti ile müvekkili tarafından ödenmiş olan bu bedelin istirdadını, tahsil edilen çek bedelinin haksız kazanımı sebebiyle zimmet veya ödeme tarihinden itibaren ticari temerrüt faiziyle birlikte tahsilini, hüküm verilinceye kadar müvekkilinin hak ve alacaklarına halel gelmemesi amacıyla dava değeri üzerinden mümkünse teminatsız mahkemeniz aksi kanaatte ise teminat mukabilinde davalının taşınır ve taşınmazlarına ihtiyati haciz konulmasını, davalının haksız ve kötüniyetli olarak bedelsiz kalan çeki tedavüle koymuş olduğu nazara alınarak dava değerinin %20’sinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkum edilmesini, yargılama gideri ve ücreti vekaletin davalıya tahmiline karar verilmesini talep etmiştir.

Davalı tarafa usulüne uygun olarak davetiye tebliğ edilmiş, davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Çekin karşılıksız kaldığı sözleşme ilişkisinin sona erdiği iddialarına ilişkin davacı dava dilekçesinde müvekkili şirket ile aralarında ticaret yapmak düşüncesi ile 500.000,00 TL bedelli çek teslim ettiğini ancak ticareti iptaline karar verilerek çekin karşılıksız kaldığını iddia ettiğini, ancak davacının bu iddiaları gerçeği yansıtmadığını, davacı taraflar arasındaki ticaretin iptal edildiğini iddia ediyor ise bunu ispatla mükellef olduğunu, zira çekin karşılıksız kaldığını, aralarındaki sözleşme ilişkisinin sona erdiğini iddia eden taraf bu iddiasını ispat etmekle yükümlü olduğunu, davacı her ne kadar müvekkili şirketin şifahi olarak senet iadesini talebini kabul ettiğini iddia ediyor ise de bu iddiası soyuttur ve ispattan yoksun olduğunu, davacı taraf müvekkili şirket ile aralarındaki ticari ilişki uyarınca çek teslim ettiğini, çek herhangi bir şekilde karşılıksız kalmadığını, çekin karşılıksız olduğunu iddia eden taraf davacıdır ve bu iddiasını da ancak yazılı delil ile ispat edebileceğini, söz konusu davaya konu çek müvekkili şirketin ticari defterlerinde kayıtlı olduğunu, davacı sırf çekin karşılıksız kaldığı iddiasında bulunmak adına defterlerine kayıt etmediğini, ancak bu husus davacının davasının ispata yaramayacağını, bu hususun dikkate alınmasını talep ettiklerini, bu nedenlerle haksız davanın reddine karar verilmesini, yargılama giderleri ve ücreti vekâletin davacı yana bırakılmasına karar verilmesini talep etmiştir.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

I.DAVANIN NİTELENDİRİLMESİ

Taraflar arasında görülmekte olan davanın; Davacı tarafından davalı ile aralarında yapılması planlanan ticari ilişki sebebiyle avans olarak verildiği iddia edilen çekin ticaretin iptal edilmesine rağmen iade edilmemesi sebebiyle ödendiği iddiasıyla çek bedelinin sebepsiz zenginleşme kapsamında iadesi talepli istidat davası olduğu,

Taraflar arasındaki ihtilafın ise davacı ile davalı arasında akdi ilişki olup olmadığı, dava konusu çekin avans olarak davalıya verilip verilmediği, taraflar arasındaki ticari ilişkinin sona erip ermediği, avans olarak verildiği iddia edilen çekin bedelsiz kalıp kalmadığı, çek karşılığında davalı tarafından malların/hizmetin verilip verilmediği, bu çek dolayısıyla davacının davalıdan herhangi bir alacağı olup olmadığı, var ise miktarın ne olduğu hususunda olduğu görüldü.

II.DEĞERLENDİRME VE NETİCE

(1) DAVAYA DAYANAK ÇEKİN İNCELENMESİNDE; Keşidecisinin ..., lehtarı ve 1. Cirantasının ... Ticaret Limited Şirketi, 2. Cirantasının ... Otomotiv İnş. San. Tic. Ltd. Şti, 3. Cirantasının ... San. Tic. Ltd. Şti ve hamilinin ... Tic Ltd. Şti olduğu, muhatap bankasının ... Bankası TAO(... Şubesi), seri numarasının ... , bedelinin 500.000,00 TL, keşide yeri Konya ve keşide tarihi 02/07/2024 tarihi olduğu, 6102 Sayılı Kanunun 780 ve devamı maddeleri gereğince şeklen yapılan incelemede çekin kambiyo vasfına sahip olduğu, çekin takas ortamında ibraz edildiği, ... Bank A.Ş'nin 13/06/2025 tarihli müzekkere cevabında çekin hamili tarafından ibrazı neticesinde çek tutarı olan 500.000,00 TL'nin hamiline ödendiği anlaşılmıştır.

(2) ÇEKİN ÖDENMESİNE DAİR ÖDEME DEKONTUNUN İNCELENMESİNDE: ... Bankası TAO'nun 02/07/2024 tarihli dekontunun incelenmesinde davacı ... tarafından çek bedelinin takas ortamında ibrazı neticesinde ödendiği anlaşılmıştır.

(3) İSPAT YÜKÜ AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: T.C. Yargıtay . Hukuk Dairesinin 21/06/2017 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı ile T.C. Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 19/02/2019 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı emsal alındığında çekin avans olarak verildiği iddiasının davacı keşideci tarafından 6100 Sayılı Kanunun 201/1 maddesi gereğince kesin delillerle ispatı gerekmektedir. Bu noktada ispat yükü davacı üzerindedir. LAKİN davalı cevap dilekçesinin 2. Sayfasında "müvekkil şirket çekin karşılığı olan malzemeleri davacıya teslim etmiştir" şeklindeki ikrarı ile davalının ticari defter ve belgelerinin incelenmesini içerir 15/12/2025 Tarihli Bilirkişi Kök raporunda "davacı tarafça düzenlenen dava konusu çekin avans niteliğinde olmak üzere muhasebe kayıtlarına alındığı" şeklindeki tespit nazara alındığında ispat yükünün davalı üzerine geçtiği ve davalının dava konusu çek karşılığı olan malzemeleri davacıya teslim ettiğini ispat etmesi gerekmektedir.

(4) TARAFLARIN TİCARİ DEFTER VE BELGELERİ ÜZERİNDE YAPILAN İNCELEMEDE: Mahkememizce tacir(davacı bilanço esasına göre defter tutmakla yükümlü tacirdir, davalı ise 6102 Sayılı Kanunun 16/1 maddesi gereğince özel hukuk tüzel kişisi tacirdir) olan tarafların ticari defter ve belgeleri üzerinde bilirkişi incelemesi yaptırılmıştır.

Davacının ticari defter ve belgelerinin incelenmesini içerir 23/02/2026 Tarihli Bilirkişi Ek raporunda; Davacının ticari defter ve belgelerinde dava konusu çek ya da bu çekle ilişkili herhangi bir fatura kaydının yer almadığı rapor edilmiştir.

Davalının ticari defter ve belgelerinin incelenmesini içerir 15/12/2025 Tarihli Bilirkişi Kök Raporunda; Davacı tarafça düzenlenen dava konusu çekin avans niteliğinde olmak üzere muhasebe kayıtlarına alındığı, davalı tarafça bu çekle ilişkili olarak herhangi bir fatura düzenlenmediği rapor edilmiştir.

(5) CEZA SORUŞTURMASI AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: Davalı tarafından dava konusu çekle ilgili olarak davacıya malların teslim edildiği ancak her iki tarafın da ticari defter ve belgelerini tutan muhasebecinin bu faturayı davacının defterine kaydetmemesi sebebiyle ihtilafın hasıl olduğu, bahsi geçen muhasebeci hakkında suç duyurusunda bulundukları yönünde savunma yapılmıştır.

UYAP Bilişim Sistemi üzerinden T.C. Konya Cumhuriyet Başsavcılığının ... Sor sayılı dosyası ile T.C. Konya . Ağır Ceza Mahkemesinin ... Esas sayılı dosyasının dosyamız arasına alındığı, iddianamenin incelenmesinde dava dışı muhasebeci ... hakkında ... makine ... Ltd. Şti ile ... Makina ... Ltd. Şti'nin adı geçenlerden tahsil etmiş olduğu SGK primlerini ödemeyerek uhdesine geçirmesi sebebiyle yargılandığı, dava konusu çeke ilişkin iddianamede herhangi bir anlatım olmadığı gibi bu hususta bir şikayetin de ceza soruşturma/kovuşturmasına konu edilmediği anlaşılmakla ceza dosyasındaki yargılama konusu da nazara alınarak bu soruşturmanın beklenmesinin yargılamaya bir yenilik katmayacağı, usul ekonomisi, yargıda hedef süre uygulaması ve sıfır gecikmeli yargı modeli nazara alınarak 6100 sayılı kanunun 165/1 maddesi gereğince ceza kovuşturmasının neticesinin beklenmesine yer olmadığına karar verilmiştir.

(6) DEĞERLENDİRME, İSPAT YÜKÜ VE YEMİN DELİLİ AÇISINDAN YAPILAN DEĞERLENDİRMEDE: Yüksek Mahkemenin yerleşik içtihatları gereğince çekin avans olarak verildiğinin iddia edilmesi halinde ispat yükünün davacı üzerinde olduğu LAKİN somut olayımızda davalının ticari defter ve belgelerinin incelenmesini içerir 15/12/2025 tarihli bilirkişi raporunun 6/8. Sayfasında dava konusu çekin davalının ticari defterlerinde "avans" olarak işlendiği ve taraflar arasındaki ticari ilişkinin "avans çeki" ile başladığı, bu çek karşılığında davacıya mal teslimine ilişkin bir fatura olmadığı NİTEKİM davalı tarafından cevap dilekçesinin 2/6. Sayfasında (3) nolu madde başlığı ile çekin karşılığı malzemelerin davacıya teslim edildiği VE FAKAT muhasebecisi olan Hakan Duruşma'nın fatura tanzim etmediğini ifade etmesi de nazara alınarak İSPAT YÜKÜNÜN DAVALI ÜZERİNDE OLDUĞU, DAVALI TARAFINDAN DAVA KONUSU ÇEKE İLİŞKİN OLMAK ÜZERE DAVACIYA MAL TESLİMİNİ İSPAT ETMESİ GEREKTİĞİ, dosyadaki mevcut delil durumuna göre mal tesliminin davacıya ispat edildiğinin 6100 Sayılı Kanunun 200/1-2 ve 201/1 maddeleri gereğince davalı yanca ispat edilemediği, davalının cevap dilekçesinde açıkça yemin deliline dayandığı görülmekle davalıya usulüne uygun olarak yemin hakkı hatırlatılmış VE FAKAT DAVALI TARAFINDAN YEMİN DELİLİNE DAYANILMAMIŞTIR.

(7) NETİCE: Yukarıda yapılan açıklamalar, amir kanun hükümleri, banka müzekkere cevapları, ceza soruşturması, bilirkişi raporları ve Yüksek Mahkeme ilamları nazara alındığında davacı tarafından dava konusu çekin taraflar arasında gerçekleşecek ticari alışveriş için avans olarak verildiği lakin davalı tarafından çeke karşılık verilecek ürünlerin davacıya teslim edilmemesi sebebiyle çekin bedelsiz kaldığı, davacı tarafından çeki bankaya ibraz eden dava dışı hamile ödemesinin yapılması sebebiyle davalının sebepsiz zenginleştiğine kanaat edilmekle davacının davasının kabulü ile 500.000,00 TL'nin 02/07/2024 tarihinden itibaren alacağın tahsili tarihine kadar (tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla değişen oranlarda) yıllık avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine karar verilmiştir.

Her ne kadar davacı tarafından kötüniyet tazminatı talep edilmiş ise de eldeki çekin icra takibine konu edilmediği dolayısıyla 2004 Sayılı Kanunun 72. Maddesinde yer alan şartların oluşmadığına kanaat edilmekle davacının kötüniyet tazminatı talebinin reddine karar verilerek Mahkememizde oluşan vicdani kanaatin tezahürü olarak aşağıdaki hüküm tesis edilmiştir.

TÜRK MİLLETİ ADINA

HÜKÜM: Gerekçesi yukarıda izah edildiği üzere;

1-Davacının davasının KABULÜ İLE;

(a) 500.000,00 TL'nin 02/07/2024 tarihinden itibaren alacağın tahsili tarihine kadar (tahsilde tekerrür olmamak kaydıyla değişen oranlarda) yıllık avans faizi ile birlikte davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

(b) Yasal şartları oluşmadığından davacının kötüniyet tazminatı talebinin REDDİNE,

2-Harçlar Kanunu uyarınca alınması gereken 34.155,00 TL karar ve ilam harcından dava açılırken alınan 8.538,75TL peşin harcın mahsubu ile bakiye 25.616,25TL harcın davalıdan tahsili ile hazineye gelir kaydına,

3-Hazine tarafından karşılanan 4.600,00TL arabuluculuk giderinin davalıdan tahsil edilerek hazineye gelir kaydına,

4-Davacı tarafından karşılanan 615,40TL başvuru harcı, 8.538,75TL peşin harç, 87,50TL vekalet suret harcı, 150,00TL posta ve tebligat gideri, 7.500,00TL bilirkişi ücreti gideri olmak üzere toplam ‬16.891,65‬TL'nin davalıdan alınarak davacı tarafa verilmesine,

5-Davacı vekili yararına AAÜT'ye göre hesaplanan 80.000,00TL vekalet ücretinin davalıdan tahsili ile davacıya verilmesine,

6-Eldeki davanın basit yargılama usulüne tabi olması karşısında T.C. Ankara Bölge Adliye Mahkemesi . Hukuk Dairesinin 05/02/2025 Tarih ve ... Esas-... Karar sayılı ilamı da emsal alınarak 6100 Sayılı Kanunun 321/2. Maddesinde yer alan amir kanun hükmü gereğince gerekçeli kararın yazımı sonrasında TALEBE GEREK OLMAKSIZIN var ise dosya içerisinde yer alan masraftan karşılanmak suretiyle TEBLİĞE ÇIKARILMASINA,

7-6100 Sayılı HMK'nın 323–333. maddeleri gereğince hükmün verilmesinden kesinleşmesine kadar olan dönemde davacının sorumlu olduğu yargılama giderleri de ödendikten sonra var ise karar kesinleştiğinde; Kullanılamayan ve bakiye kalan gider avansının Hukuk Muhakemeleri Kanunun Gider Avansı Tarifesinin 5. Maddesi gereğince hükmün kesinleşmesinden sonra talep eden tarafından hesap numarası bildirilmiş ise iade elektronik ortamda hesaba aktarmak suretiyle, talep eden tarafından hesap numarası bildirilmemiş ise masrafı avanstan karşılanmak suretiyle PTT merkez ve işyerleri vasıtasıyla adreste ödemeli olarak İADESİNE,

DAİR; İş bu duruşmada hazır bulunanların yüzüne karşı, hazır bulunmayanların yokluğunda, kararın vekille temsil edilmeyen taraflar açısından kendilerine, vekille temsil edilen taraflar açısından ise 7201 Sayılı Kanununun 11. Maddesi gereğince taraf vekillerine tebliğinden itibaren 2 haftalık yasal süre içerisinde 04/06/2025 Tarih ve 7550 Sayılı Kanunun 20. Maddesi ile 6100 Sayılı Kanunun Ek-1 Maddesinin 2. Fıkrasına eklenen amir kanun hükmü gereğince DAVA TARİHİ İTİBARİYLE tayin olunan parasal sınırlar nazara alınarak T.C. KONYA BÖLGE ADLİYE MAHKEMESİ 6. HUKUK DAİRESİ NEZDİNDE İSTİNAF KANUN YOLUNA müracaat etme hakları açık olmak üzere Türk Milleti adına verilen karar duruşma tutanağına geçirilerek açıkça okunup usulen anlatıldı. 09/06/2026

Katip Hakim