khk 696 ile sürekli işçi kadrosuna geçen çalışanın ücret indirimi, toplu iş sözleşmesi kaynaklı fark ve fazla çalışma alacakları davasının temyiz incelemesi.

KHK 696 ile sürekli işçi kadrosuna geçen çalışanın ücret indirimi, toplu iş sözleşmesi kaynaklı fark ve fazla çalışma alacakları davasının temyiz incelemesi.

Özet: 696 sayılı KHK ile sürekli işçi kadrosuna geçirilen davacının, ücretinin düşürüldüğü, pandemi dönemindeki fazla çalışma, ulusal/genel tatil ve gece çalışması ücretlerinin ödenmediği iddiasıyla açtığı fark ücret ve diğer alacak davasında, ilk derece mahkemesi ve bölge adliye mahkemesi talepleri kabul etmiş, davalı taraf ise bilirkişi raporunun hatalı hesaplamalar içerdiği ve tüm ödemelerin eksiksiz yapıldığı gerekçeleriyle kararı temyiz etmiştir.

9. Hukuk Dairesi 2026/1632 E. , 2026/2328 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : ... Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/1984 E., 2025/1968 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : ... 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2025/21 E., 2025/211 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde;müvekkilinin davalı Bakanlığa bağlı ..Müdürlüğü işyerinde değişen alt işverenler nezdinde temizlik personeli olarak çalışırken 696 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (696 sayılı KHK) kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçirildiğini, sürekli işçi kadrosuna geçirildikten sonra davacının ücretinin düşürüldüğünü, davacının ... Sendikası üyesi olduğunu, ancak işyerinde yürürlükte olan toplu iş sözleşmelerinden de dayanışma aidatı ödeyerek yararlandığını, davacının fark ücret alacakları bakımından 01.01.2019 tarihinden sonraki dönemin dava konusu yapıldığını, davacının ücreti belirlenirken 31.10.2020 tarihine kadar olan dönemde 375 sayılı Kanun Hükmünde Kararname’nin (375 sayılı KHK) geçici 23.maddesi uyarınca İdarelerce sürekli işçi kadrolarına geçirilen işçilerin ücret ile diğer mali ve sosyal haklarının belirlenmesinde esas alınacak toplu iş sözleşmesi hükümlerinin esas alınarak belirlenmesi gerektiğini, 01.11.2020 tarihinden sonrası için ise davalı Bakanlığın üyesi olduğu ... ve ... ... Sendikası (...) ile ... ... Sendikası (...) arasında imzalanan toplu iş sözleşmesi hükümlerinin uygulanması gerektiğini, ayrıca davacının pandemi döneminde davalı Bakanlık tarafından yayımlanan Genelge çerçevesinde 10... 'er günlük nöbetler ile gece gündüz yirmi dört saat kapalı sistem çalıştığını, bu çalışma şeklinde fazla çalışma yapıp ulusal ... ve genel tatil günleri ile hafta tatillerinde de çalıştığını ve gece çalışması yaptığını, ancak bu çalışmalara ilişkin zamlı ücretlerin ödenmediğini ileri sürerek 01.01.20 19... .04.2022 arabuluculuk son tutanak tarihi arası dönem için fark ücret, ilave tediye ve ikramiye alacakları ile 02.04.20 18... .04.2022 arabuluculuk son tutanak tarihi arası dönem için fazla çalışma ücreti, ulusal ... ve genel tatil, hafta tatili ücreti ile gece zammı ücreti alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunduklarını,davacının iddialarının gerçeği yansıtmadığını, davacının ücretinin sürekli işçi kadrosuna geçirildikten sonra ilgili düzenlemeler uyarınca belirlenerek eksiksiz ödendiğini, davacının bir alacağı bulunmadığını savunarak davanın reddini istemiştir

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin 01.10.2024 tarihli kararının Bölge Adliye Mahkemesinin 25.12.2024 tarihli kararı ile ortadan kaldırılarak geri gönderilmesi üzerine yeniden yapılan yargılama neticesinde İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; kadroya geçiş aşamasında taraflar arasında imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesinde ücret ve ödeme şekline ilişkin düzenlemede toplu iş sözleşmesi hükümlerinin uygulanacağının öngörüldüğü, davacının ücretinin asgari ücretin belli bir oranda fazlası olacağına dair düzenlemeye yer verilmediği, davacı tarafından fazla çalışma iddialarını kanıtlayan belge sunulmadığı, tanık dinletilmediği, dosyaya davalı tarafça sunulan puantaj kayıtları ve ücret bordroları nazara alınmak ve Bölge Adliye Mahkemesinin kaldırma kararı gerekçesinde belirtilen hususlar gözetilmek suretiyle hazırlandığı belirlenen 02.05.2025 tarihli ek raporun dosya kapsamı ile usul ve yasa hükümlerine uygun bulunduğu gerekçesiyle davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekilince istinaf başvurusunda bulunulması üzerine, Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davalının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Davacı ile imzalanmış olan iş sözleşmesinde ücret konusunda açıkça bir artış oranı düzenlenmemiş olması nedeniyle davacının dava dilekçesinde 01.04.2018 tarihli sözleşme uyarınca belirlenen ücretinin 01.01.2019 tarihinden itibaren davacının iradesi dışında düşürüldüğü iddiasının asılsız olduğunu, hükme esas alınan bilirkişi raporunda davacı işçinin yevmiyelerinin hatalı hesaplanmış olması nedeniyle bununla bağlantılı olarak diğer alacak kalemlerinin de hatalı belirlendiğini,

2. Davacı işçiye talep edilen tüm ücretlerinin eksiksiz bir şekilde ödendiğini,

3. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda denkleştirme esası gözetilmeden hesaplama yapılmış olduğunu,

4. Tüm alacak kalemleri için arabuluculuk son tutanak tarihinden itibaren faiz işletilmesine hükmedilmesinin hukuka aykırı olduğunu, ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, 696 sayılı KHK kapsamında sürekli işçi kadrosuna geçirilen davacı işçinin, kadroya geçişte düzenlenen belirsiz süreli iş sözleşmesi hükümlerine göre ücretinin tespiti ile talep konusu alacakların bulunup bulunmadığı hususundadır.

1. Tarafların iddia, savunma ve dayandıkları belgelere, uyuşmazlığın hukuki nitelendirilmesi ile uygulanması gereken hukuk kurallarına, dava şartlarına, yargılamaya hâkim olan ilkelere, ispat kurallarına ve temyiz olunan kararda belirtilen gerekçelere göre davalı vekilinin aşağıdaki paragrafların dışındaki temyiz itirazları yerinde görülmemiştir.

2. Somut uyuşmazlıkta, davacı vekili, 696 sayılı KHK kapsamında 02.04.2018 tarihinde sürekli işçi kadrosuna geçirilen müvekkilinin kadroya geçiş öncesi alt işveren bünyesinde çalışmakta iken ücretinin asgari ücretin belirli bir oran fazlası olarak ödendiğini, kadroya geçerken bireysel iş sözleşmesi imzalandığını ve ücretin yine asgari ücretin belirli bir oran fazlası olarak belirlendiğini, ancak davalı tarafından eksik ödeme yapıldığını, oysa asgari ücretin sözleşmede yer alan yüzdelik oranda fazlası üzerinden temel ücretin belirlenerek üzerine de toplu iş sözleşmeleri hükümleri doğrultusunda artışların uygulanması gerektiğini ileri sürerek fark ücret alacaklarının davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

3. İlk Derece Mahkemesi tarafından hükme dayanak alınan raporda davacının 31.10.2020 tarihine kadar olan döneme ilişkin ücretinin; bireysel iş sözleşmesi ile 375 sayılı KHK'nın Geçici 23.maddesi Uyarınca İdarelerce Sürekli İşçi Kadrolarına Geçirilen İşçilerin Ücret ile Diğer Mali ve Sosyal Haklarının Belirlenmesinde Esas Alınacak Toplu İş Sözleşmesi Hükümleri gereğince, bu tarihten sonraki döneme ilişkin ücretinin ise; ... ile ... Sendikası arasında bağıtlanan 15.01.2021 imza tarihli ve 01.11.2019-31.10.2021 arası yürürlük süreli toplu iş sözleşmesi ile 11.05.2022 imza tarihli ve 01.11.2021-31.10.2024 arası yürürlük süreli toplu iş sözleşmesi hükümleri uygulanmak suretiyle belirlenmesi gerektiği gerekçesiyle değerlendirme yapıldığı anlaşılmakta ise de, 25.04.2022 olan arabuluculuk son tutanak tarihinde 11.05.2022 tarihinde imzalanan toplu iş sözleşmesinin henüz imzalanmamış olduğu gözetilmeksizin bu toplu iş sözleşmesi hükümlerinin uyarınca hesaplama yapılması hatalı bulunmaktadır.

4. 31.10.2020 tarihinden sonraki dönem bakımından uygulanabilecek olan ... ile ... Sendikası arasında bağıtlanan 15.01.2021 imza tarihli ve 01.11.2019-31.10.2021 arası yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin "Ücret Zammı" başlıklı 26. maddesinde ;

"I. İyileştirme: Toplu iş sözleşmesinin yürürlük başlangıç tarihinde günlük brüt çıplak ücretleri 116,67 TL'nin altında olan işçilerin günlük brüt çıplak ücretlerine 116,67 TL’yi geçmemek üzere 5,00TL/gün iyileştirme yapılacaktır.

II. Ücret Zamları

a) Birinci Yıl Birinci Altı Ay Zammı (Kasım 2019-Nisan 2020)

İşyerinde çalışan sendika üyesi işçilere (1.) fıkradaki iyileştirme yapıldıktan sonra, 01.11.2019 tarihinde işyerinde çalışmakta olan taraf sendika üyesi işçilerin günlük brüt çıplak ücretlerine, 01.11.2019 tarihinden geçerli olmak üzere birinci yılının birinci altı ay için %8 oranında zam yapılacaktır.

b) Birinci Yıl İkinci Altı Ay Zammı (Mayıs 2020-Ekim 2020)

İşyerinde çalışan sendika üyesi işçilerin 30.04.2020 tarihinde almakta oldukları günlük brüt çıplak ücretlerine, 01.05.2020 tarihinden geçerli olmak üzere %4 oranında zam yapılacaktır.

c) İkinci Yıl Birinci Altı Ay Zammı (Kasım 2020-Nisan 2021)

İşyerinde çalışan sendika üyesi işçilerin 31.10.2020 tarihinde almakta oldukları günlük brüt çıplak ücretlerine 01.11.2020 tarihinden geçerli olmak üzere % 6,25 oranında zam yapılacaktır.(*Bu zamma enflasyon farkı dahil edilmiştir.) Ancak, TÜİK 2003-100 Temel Yılı Tüketici Fiyatları Türkiye Geneli Nisan 2021 indeks sayısının Ekim 2020 indeks sayısına göre değişim oranının % 3'ü aşması halinde aşan kısmın tamamı, ikinci yıl ikinci altı ay ücret zammı oranına ilave edilecektir.

d)İkinci Yıl İkinci Altı Ay Zammı (Mayıs 2021-Ekim 2021)

İşyerinde çalışan sendika üyesi işçilerin 30.04.2021 tarihinde almakta oldukları brüt çıplak ücretlerine, 01.05.2021 tarihinden geçerli olmak üzere % 3 oranında zam yapılacaktır. Ancak, TÜİK 2003-100 Temel Yılı Tüketici Fiyatları Türkiye Geneli Ekim 2021 indeks sayısının Nisan 2021 indeks sayısına göre göre değişim oranının “% 3'ü aşması halinde aşan kısmın tamamı, ikinci yıl ikinci altı ayın son günündeki (31.10.2021) ücrete takip eden ayın birinci gününden (01.11.2021) geçerli olmak üzere ilave edilecektir. " şeklinde düzenlenmiştir.

Yüksek Hakem Heyeti toplu iş sözleşmesinin yürürlüğünün sona erdiği 30.10.2020 tarihinden sonraki döneme ilişkin olarak; yürürlük tarihi, 15.01.2021 olan imza tarihinden önceki bir tarih olacağı belirlenen ... toplu iş sözleşmesinden sendikaya üye olmak yahut üye olmaksızın dayanışma aidatı ödemek suretiyle faydalanma talebiyle işverene başvurmak suretiyle yararlanabileceği yanı sıra yürürlük tarihi, imza tarihinden önceki tarihli olan toplu iş sözleşmelerinde imza tarihinde üye olan işçinin yürürlük tarihinden itibaren toplu iş sözleşmelerinden yararlanabilmesi için; işçiliğinin ve sendika üyeliğinin yürürlük tarihinden itibaren mevcut bulunması gerektiği de gözetilerek; üyelik tarihi yahut üye olmaksızın yaralanma için talep tarihi tespit edilmek suretiyle toplu iş sözleşmesi zamları uygulanarak dönemsel ücretin belirlenmesi gerekmektedir.

Yukarıda yer aldığı üzere toplu iş sözleşmesinin 26. maddesindeki Kasım 2020-Nisan 2021 ayları arası döneme denk düşen "İkinci Yıl Birinci Altı Ay Zammı" başlığı altında; işçilerin 31.10.2020 tarihinde almakta oldukları günlük brüt çıplak ücretlerine 01.11.2020 tarihinden geçerli olmak üzere % 6,25 oranında zam yapılacağı düzenlenmiştir. Bu kapsamda ücret bordroları incelendiğinde davacının Ekim 2020 ayında 111,30 TL olan yevmiyesine % 6,25 oranında zam uygulanmak suretiyle ... Sendikasına üye olmak suretiyle toplu iş sözleşmesinden yararlanmaya başladığı Ocak 2021 ayından itibaren yevmiyesinin 119,25 TL olarak ödenmiş olduğu ve eksik ödeme yapılmadığı anlaşılmaktadır. Buna karşın hükme dayanak alınan bilirkişi raporunda ise; toplu iş sözleşmesi hükmüne uygun olmaksızın, davacının Ekim 2020 ayı yevmiyesi olan 111,30 TL yerine Nisan 2021 yevmiyesi olan 119,25TL'ye % 6,25 oranında zam uygulanmak ve dosya kapsamında Türkiye İstatistik Kurumundan (TÜİK) gelen toplu iş sözleşmesi düzenlemesinin karşılığı mahiyetinde bir bilgi bulunmadığı hâlde harici değerlendirmelerle aylık indeksin %3,51 olduğu, %3’ü aşan %0,51 lik kısmın ilave edildiği belirtilerek davacının yevmiyesinin 133,16 TL olması gerektiği gerekçesiyle 2021 Ocak ayından itibaren 133,16 TL yevmiye üzerinden fark ücret hesaplanmıştır.

Buna göre, dayanak alınan bilirkişi raporunda arabuluculuk son tutanak tarihinden daha sonra olmak üzere 11.05.2022 tarihinde imzalananan 01.11.2021-31.10.2024 arası yürürlük süreli toplu iş sözleşmesi hükümlerinin uygulanması, 15.01.2021 imza tarihli ve 01.11.2019-31.10.2021 arası yürürlük süreli toplu iş sözleşmesinin ücret zammına ilişkin 26. maddesi hükümlerine uygun hesaplama yapılmaması ve indeks sayısına göre değişim oranının yoruma dayalı şekilde yıllık ortalamanın alındığı belirtilerek belirleme yapılması hatalı olduğundan esasen söz konusu rapor hüküm kurmaya elverişli değildir.

Mahkemece yapılması gereken, kadroya geçişte imzalanan belirsiz süreli iş sözleşmesinde davacının ücretinin asgari ücretin oransal fazlası olacağına yönelik bir düzenlemenin bulunmaması nedeniyle 01.01.2019 tarihinden itibaren sözleşmedeki oranın uygulanmamasından dolayı ücretin düşürüldüğüne ilişkin davacı iddiasının temelsiz bulunduğu, davacının iş sözleşmesinde ücretinin toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre belirleneceğinin düzenlenmiş olması sebebiyle, 30.10.2020 tarihine kadar Yüksek Hakem Heyeti toplu iş sözleşmesi, bu tarihten sonra davacının sendika üyelik tarihinden itibaren yararlanmaya başlayacağı 15.01.2021 imza tarihli ve 01.11.2019-31.10.2021 arası yürürlük süreli toplu ... Sendikası toplu iş sözleşmesi hükümleri gereğince ücret zamlarının usulünce yapılıp yapılmadığının TÜİK'den toplu iş sözleşmesinin 26/II-(d) ve (e) hükümlerinde yer alan indeks değişim oranının tam sayısal karşılıkları da sorulmak suretiyle belirlenmesi için konusunda uzman farklı bir bilirkişiden rapor alınarak, ıslah zamanaşımı süreleri ve davalının usulü kazanılmış hakları gözden kaçırılmaksızın sonuca gitmek şeklinde olmalıdır. Yanılgılı değerlendirmeye dayalı bilirkişi raporu doğrultusunda verilen karar isabetsiz olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

12.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.