Nitelikli mala zarar verme suçunda, istinaf mahkemesinin duruşmasız ve kanuna aykırı bozma kararı nedeniyle ihlal edilen adil yargılanma ve mahkemeye erişim hakkının temyiz incelemesi.
Özet: Nitelikli mala zarar verme suçundan verilen hükmün temyiz incelemesinde, Bölge Adliye Mahkemesinin ilk derece mahkemesinin beraat kararını duruşma açmaksızın ve 5271 sayılı Kanunun 280/1-e maddesinde sınırlı sayılan haller dışında bozarak dosyayı geri göndermesinin kanuna aykırı olduğu ve bu durumun anayasal bir hak olan adil yargılanma hakkı kapsamında mahkemeye erişim ile sözlü yargılanma güvencelerini ihlal edebileceği, hatta bazı durumlarda sanığın temyiz hakkını ortadan kaldırabileceği, Yüksek Mahkemenin benzer konudaki içtihadına da atıfla vurgulanmıştır.
6. Ceza Dairesi         2025/7318 E.  ,  2026/2170 K.
"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ :Ceza Dairesi
SAYISI : 2024/488 E., 2024/2041 K.
SUÇ : Nitelikli mala zarar verme
HÜKÜM : Temyiz isteminin reddi
TEBLİĞNAME GÖRÜŞÜ : Bozma
Sanık hakkında nitelikli mala zarar verme suçundan kurulan hükmün yapılan ön inceleme neticesinde; temyiz edilebilir olduğu, temyiz edenin hükmü temyize hak ve yetkisinin bulunduğu, temyiz isteminin süresinde olduğu, temyiz dilekçesinde temyiz sebeplerine yer verildiği, temyiz isteminin reddini gerektirir bir durumun bulunmadığı tespit edilmekle, gereği düşünüldü:
I. HUKUKİ SÜREÇ
A. İlk Derece
Tekirdağ 4. Asliye Ceza Mahkemesinin, 19.02.2019 tarihli ve 2017/583 Esas, 2019/114 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında nitelikli mala zarar verme suçundan, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nun (5271 sayılı Kanun) 223/2-e maddesince beraatine karar verilmiştir.
B. İstinaf
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Ceza Dairesinin, 25.04.2022 tarihli ve 2021/2952 Esas, 2022/790 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik katılan vekilinin istinaf talebinin kabulü ile hükmün bozulmasına ve ilk derece mahkemesine gönderilmesine karar verilmiştir.
C. İlk Derece
Tekirdağ 4. Asliye Ceza Mahkemesinin, 21.12.2023 tarihli ve 2022/974 Esas, 2023/1323 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında nitelikli mala zarar verme suçundan, 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu'nun (5237 sayılı Kanun) 152/1-a, 62, 53... . maddeleri uyarınca 10 ay hapis cezası ile cezalandırılmasına ve hak yoksunluklarına karar verilmiştir.
D. İstinaf
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Ceza Dairesinin, 26.12.2024 tarihli ve 2024/488 Esas, 2024/2041 Karar sayılı kararı ile sanık hakkında İlk Derece Mahkemesince kurulan hükme yönelik katılan vekilinin istinaf başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 280/1-a maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
E. İstinaf
İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Ceza Dairesinin, 24.04.2025 tarihli ve 2024/488 Esas, 2024/2041 Karar sayılı ek kararı ile sanığın temyiz başvurusunun 5271 sayılı Kanun’un 286/2-b maddesi uyarınca esastan reddine karar verilmiştir.
II. TEMYİZ
A. Temyiz Sebepleri
Sanığın Temyiz İstemi
Suçun unsurlarının oluşmadığına, ilk derece mahkemesince bölge adliye mahkemesinin bozma nedenlerine ilişkin işlemlerin yerine getirilmediğine, zarar oluşmadığından zararın giderilmesinin istenmesinin haksız olduğuna, tanık beyanlarından da zarar meydana gelmediğinin anlaşıldığına ve kamera üzerinde inceleme yapılmadığına ilişkindir.
B. Değerlendirme ve Gerekçe
5271 sayılı Kanun'un 280/1-e maddesinde Bölge Adliye Mahkemelerinin duruşma açmaksızın hükmün bozulmasına karar verebileceği hâllerin sınırlı olarak sayıldığı, dosya içeriğine göre, Tekirdağ 4. Asliye Ceza Mahkemesinin, 19.02.2019 tarihli ve 2017/583 Esas, 2019/114 Karar sayılı dosyasında verilen beraat hükmüne yönelik yapılan istinaf incelemesi neticesinde, İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Ceza Dairesinin, 25.04.2022 tarihli ve 2021/2952 Esas, 2022/790 Karar sayılı kararında belirttiği gerekçeler ile hükmün bozulmasına karar verildiği, ancak bu bozma kararının 5271 sayılı Kanun'un 280/1-e maddesinde sınırlı olarak sayılan bozma nedenleri arasında gösterilmediği, Bölge Adliye Mahkemesi Ceza Dairesinin davanın yeniden görülmesine karar verilerek yapılacak duruşma sonucunda hukuka aykırılığın giderilmesi yerine dosya üzerinden yapılan inceleme neticesinde bozma kararı vermesinin ve anılan karara yönelik direnme yetkisi bulunmayan İlk Derece Mahkemesince yeniden hüküm kurulmasının yasal dayanağının bulunmadığı, Bölge Adliye Mahkemesince yapılan uygulamanın kanuna açıkça aykırılık teşkil ettiği gibi bazı hallerde sanığın temyiz hakkını ortadan kaldırılmasına yol açabildiği, her ne kadar temyize konu somut olayda, sanık hakkında nitelikli mala zarar verme suçundan verilen hüküm yönünden bölge adliye mahkemesince verilen ve kanuna aykırı olan bozma kararı sanığın temyiz hakkını etkilememiş ise de bölge adliye mahkemesince yasal olmayan bir bozma ilamı sanığın temyiz hakkının ortadan kaldırılmasına sebep olabilmektedir. Anayasa Mahkemesi bu konuda verdiği bir kararında "İstinaf Dairesinin 5271 sayılı Kanun'da sınırlı olarak sayılı hâller dışında bir nedenle bozma kararı vermesi başvurucu yönünden önemli sonuçlar doğurmaktadır. Nitekim İstinaf Dairesi, 5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (g) bendi uyarınca duruşma açarak ve tarafları da çağırarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda bir karar vermesi gerekirken dosya üzerinden karar vermiş; başvurucuyu mahkemeye erişim hakkının yanında bölge adliye mahkemesi önünde sözlü yargılanmadan ve bununla bağlantılı diğer usul güvencelerinden yoksun bırakmıştır." değerlendirmesinde bulunarak bölge adliye adliye mahkemesinin kanuna aykırı bozma kararının başvurucunun Anayasa'nın 36. maddesinde düzenlenen adil yargılanma hakkı kapsamındaki mahkemeye erişim hakkını ihlal ettiğine hükmetmiştir (Ömer Oral [GK], B. No: 2023/33667, 9/1/2025, § …). Aynı konuda Yargıtay Ceza Genel Kurulu ise "Bölge adliye mahkemelerinin hükmün bozulmasına karar verebileceği hâller, 5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde tahdidi olarak sayılmıştır. Bu düzenlemelere göre istinaf mahkemeleri şu hâllerde hükmün bozulması kararı verebilecektir:
1. İlk derece mahkemesinin kararında 5271 sayılı Kanun'un 289. maddesinin (1) numaralı fıkrasının (g) ve (h) bentleri hariç diğer bentlerinde belirtilen bir mutlak hukuka aykırılık nedeninin bulunması,
2. Soruşturma veya kovuşturma şartının gerçekleşmediğinin veya ön ödeme ve uzlaştırma usulünün uygulanmadığının anlaşılması ya da davanın ilk derece mahkemesinde görülmekte olan bir dava ile birlikte yürütülmesinin zorunlu olması.
Açıkça görüldüğü gibi bölge adliye mahkemesinin bozma kararı verebileceği hâller, kati surette davanın esasına ilişkin değil ve fakat yargılamaya dair usul kurallarının ağır ve açık ihlalleri ile hükme müessir usul kurumlarının ihmali suretiyle hüküm kurulması durumlarına münhasırdır. Nitekim Yargıtay kararlarına karşı direnme yetkisi bulunan ilk derece mahkemesinin, bölge adliye mahkemelerinin bozma kararlarına direnememesinin temelinde yatan düşünce de buna dayanmaktadır. Direnme yasağına ilişkin normun, maddi ceza adaletiyle doğrudan bir ilgisinin bulunmadığı, esas itibariyle makul sürede yargılanma hakkı bakımından bir teminat alanı oluşturduğu söylenmelidir.
Hukuki düzenlemeler ve yapılan açıklamalar karşısında, mesele tartışmaya ihtiyaç bırakmayacak açıklıktadır. Buna rağmen uygulama, bölge adliye mahkemelerinin iş yoğunluğu gibi mülahazalarla kanunun kendisine tanımadığı bir yetkiyi kullanarak bozma kararları verilegeldiği bilinen bir gerçektir. Bu uygulamanın, yukarıda yer verilen tespitler yanında, görevli/teminatlı mahkemede yargılanma ve mahkemeye erişim/ kanun yoluna etkin başvuru hakları yönünden ciddi sorunlar taşıdığı da tartışmadan varestedir. Ceza Muhakemesi Kanunu'nun 286. maddesinin birinci fıkrası uyarınca bölge adliye mahkemesi ceza dairelerinin bozma dışında kalan kararları temyiz edilebileceğinden, bölge adliye mahkemesinin Kanun'un açık hükmüne aykırı şekilde verdiği bozma kararının temyiz edilebilmesi de mümkün değildir. Bu nedenle ilk derece mahkemesi hükmünün hukuka aykırılık taşıdığının tespit edilmesi durumunda bölge adliye mahkemesi ceza dairesince ilk derece mahkemesi hükmünün kaldırarak yeniden hüküm kurulması gerektiği hâlde bozma kararı verilmesi nedeniyle sanığın temyiz hakkının kısıtlanması da söz konusu olabilmektedir." şeklinde değerlendirmelerde bulunarak bölge adliye mahkemelerinin, kanuni dayanağı bulunmayan (5271 sayılı Kanun'un 280. maddesinin birinci fıkrasının (e) ve (f) bentlerinde sayılanlar hariç) bozma kararları ile iş bu bozma kararına istinaden ilk derece mahkemesince tesis edilen kararların, görevsiz mahkeme tarafından verilmiş olmaları nedeniyle "hukuka açık ve ağır aykırılıkla malul olduklarından hükümsüz sayılmaları" gerektiğine hükmetmiştir (YCGK, T.:30.04.2025, E.: 2024/6-490, K.:2025/197).
Bu açıklamalar ve tüm dosya kapsamı birlikte değerlendirildiğinde; İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Ceza Dairesinin, 25.04.2022 tarihli ve 2021/2952 Esas, 2022/790 Karar sayılı bozma kararı ile bozma kararı üzerine verilen Karar ve sonraki tüm kararların hukukî değerden yoksun olduğu ve yok hükmünde bulunduğu değerlendirilmekle, 5271 sayılı Kanun’un 280/1-g maddesi uyarınca duruşma açılarak ve taraflar da çağrılarak delillerin değerlendirilmesi sonucunda anılan Kanun maddesinin 2. fıkrasına göre yeniden hüküm kurulması gerektiği gözetilmeden yazılı şekilde karar verilmesi, hukuka aykırı bulunmuştur.
III. KARAR
Gerekçe bölümünde açıklanan nedenlerle, diğer yönleri incelenmeyen İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Ceza Dairesinin, 26.12.2024 tarihli ve 2024/488 Esas, 2024/2041 Karar sayılı kararının ve 24.04.2025 tarihli ek kararının 5271 sayılı Kanun'un 302/2. maddesi gereği Tebliğname’ye uygun olarak oy birliğiyle BOZULMASINA,
Dava dosyasının, 5271 sayılı Kanun’un 304/2. maddesi uyarınca İstanbul Bölge Adliye Mahkemesi 34. Ceza Dairesine gönderilmek üzere Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığına tevdiine,
09.03.2026 tarihinde karar verildi.