kooperatif üyeliğinin tespiti ve çalışma hakkı talebine dair davada, önceki ihraç iptal kararının kesinleşme durumunun hukuki yarar ve dava şartları üzerindeki etkisi.

Kooperatif üyeliğinin tespiti ve çalışma hakkı talebine dair davada, önceki ihraç iptal kararının kesinleşme durumunun hukuki yarar ve dava şartları üzerindeki etkisi.

Özet: Davalı kooperatiften ihraç kararının iptaline dair lehine verilen ancak kesinleşmeyen mahkeme kararına rağmen üyeliği inkar edilen davacının, kooperatif üyeliğinin tespiti ve araç hattında çalıştırılması talebiyle açtığı davada, ilk derece ve istinaf mahkemelerinin ihraç iptali kararının kesinleşmemiş olması nedeniyle davanın usulden reddine karar vermesi üzerine, temyiz mahkemesi uyuşmazlığın önceki kararın kesinleşme durumuyla doğrudan ilişkili olduğunu ve üyelik haklarının kullanımı için bu kararın kesinleşmesinin gerekliliğini vurgulayarak incelemeye almıştır.

6. Hukuk Dairesi 2026/993 E. , 2026/2166 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 11. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/677 E., 2026/68 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Milas 5. Asliye Hukuk Mahkemesi (Tic. Mah. Sıf.)

SAYISI : 2024/76 E., 2024/28 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hakimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü.

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin 1993 model aracı ile davalı kooperatife üye olduğunu, davalı kooperatifin müvekkili hakkında 18.12.1998 tarihli ihraç kararı aldığını, müvekkili tarafından ihraç kararının iptali davası açıldığını, Milas Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1999/206 Esas, 2000/626 Karar sayılı dosyasında ihraç kararının iptal edildiğini, müvekkilinin davalı kooperatif ile görüşerek sıraya alınmayı talep ettiğini, ancak olumlu cevap alamayınca 26.04.2017 tarihli ihtarname gönderdiğini, davalı kooperatifin 10.05.2017 tarihli ihtarnamesi ile kooperatif üyesi olmadığı gerekçesiyle müvekkilinin çalışmasına izin vermediğini ileri sürerek, müvekkilinin kooperatif üyesi olduğunun tespiti ve ...hattında çalışabilmesi için davalı kooperatifte sıraya alınmasına karar verilmesini talep etmiştir,

II. CEVAP

Davalı tarafça cevap dilekçesi sunulmamıştır.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile, davalı kooperatifin davacı hakkında 18.12.1998 tarih ve 62 sayılı ihraç kararı aldığı, bu kararın 11.09.2000 tarihli Milas Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1999/206 Esas, 20000/626 Karar sayılı kararı ile iptal edildiği, davacının üyeliğinin devam ettiği, kararın taraflara tebliğ edilmediği ve temyiz edilmediği, dosyada bu hususlara dair kayıt bulunmadığı, dolayısıyla ihraç kararının iptali dosyanın derdest olduğu sonucuna varıldığı, eldeki 2024/76 Esas sayılı davanın konusu üyeliğin tespiti davası ile tarafların aynı olduğu gerekçesiyle davanın usulden reddine karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içerisinde davacı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararı ile istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davacı vekili temyiz dilekçesinde; davalı kooperatifin müvekkilinin üye olmadığını ileri sürdüğünü, bu gerekçeyle çalışmasını ve sıraya alınmasını engellediğini, müvekkilinin bu davayı açmakta hukuki yararının bulunduğunu, ihraç kararının iptaline ilişkin ilamın kesinleşmemiş olması, tespit davasını hukuki yarardan yoksun kılmayacağını, mahkemece davacının eski ihraç iptal kararını her zaman tebliğe çıkarabileceğini varsayılarak hukuki yararı olmadığını kabul ettiğini, ancak dosyanın kesinleşme durumunun belirsiz olduğunu, İzmir Bölge Adliye Mahkemesi’nin 30.03.2023 tarihli, 2020/1157 E., 2023/476 K. sayılı kaldırma kararında; ihraç iptal kararının kesinleşme durumunun araştırılması, bu durumun hukuki yarar ve dava şartları bakımından değerlendirilmesi gerektiği açıkça belirtilmesine rağmen ihraç kararının iptali davasında dosyanın kesinleşme yönünden netleştirilmediğini, mahkemece belirsizlik giderilmeden usulden ret kararı verildiğini, kararda bir yandan ihraç iptalinin kesinleşmediğini, diğer yandan davacının üyeliğinin devam ettiği kabul edilerek kararın kendi içinde çelişkili hale geldiğini, bozulması gerektiğini beyan etmektedir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, kooperatif üyeliğinin tespiti ve kooperatif üyesinin aracının kooperatif sırasına alınması istemine ilişkindir.

Kooperatif üyesinin üyelik hak ve sıfatından kaynaklı haklarını kullanabilmesi için yargılama boyunca bu niteliğini kaybetmemesi gerekir. Aksi halde dava açmakta taraf ehliyeti yoktur.

Somut olayda; davacı tarafından davalı kooperatife 26.04.2017 tarihli ihtarname gönderilerek, ... hattında çalışabilmesi için sıraya alınmasının talep edildiği, davalı kooperatifçe 10.05.2017 tarihli cevap ihtarnamesi ile davacının kooperatif üyesi olmadığı gerekçesiyle çalışmasına izin verilemeyeceğinin bildirildiği, davacının, davalı kooperatif üyesi iken davalı kooperatifin 18.12.1998 tarih ve 62 sayılı kararı ile kooperatiften ihraç edildiği, davacı tarafından açılan ihraç kararının iptali davasında Milas Asliye Hukuk Mahkemesi'nin 1999/206 E. 2000/626 K. sayılı ilamı ile ihraç kararının iptaline karar verildiği, ancak mahkemece yapılan incelemede kararın davalı kooperatife tebliğ edilmediği, temyiz edene rastlanılmadığı, dosyada kesinleştirme işlemlerinin yapılmadığının anlaşıldığı, bu davanın sonucunun eldeki davada görülen uyuşmazlık konusunu doğrudan etkileyeceği üyelikten ihraç kararı kesinleştiği takdirde davanın usulden reddi gerekeceği, bu nedenle ihraç kararının iptaline ilişkin davanın tebliği edilmesinin sağlanması için davacıya süre verilerek sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde davanın reddine karar verilmesi doğru olmamış, bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek halinde ilgilisine iadesine,

Dosyanın İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

18.05.2026 tarihinde oy birliği ile karar verildi.