Danıştay 10. Daire, DHMİ havalimanlarındaki telekomünikasyon altyapısı geçiş hakkı ücretlerinin metrekare yerine metre üzerinden hesaplanması sonucu oluşan fahiş tahakkuk ve tarifenin iptali davasını ele alıyor.
Özet: Davacı şirket, havalimanı telekomünikasyon altyapı geçiş hakkı için Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından uygulanan kira tahakkukunun fahiş olduğunu ve dayanağı tarifedeki metrekare biriminin yanlışlıkla metre olarak yorumlanarak yüksek bedel oluşturduğunu iddia ederek hem bu tahakkukun hem de ilgili tarife hükümlerinin iptalini isterken, davalı idareler tarifenin yönetmeliğe uygun olduğunu ancak tahakkukun sehven metre üzerinden yapıldığını kabul etmiş ve metrekare üzerinden yeniden faturalama yapılacağını bildirmiştir.
T.C.
D A N I Ş T A YONUNCU DAİREEsas No : 2022/1332Karar No : 2025/5660 DAVACI : ... A.Ş. VEKİLİ : Av. ...DAVALILAR : 1- ... Bakanlığı / ANKARA VEKİLİ : Av. ... 2- ... İşletmesi Genel Müdürlüğü VEKİLİ : Av. ...DAVANIN_KONUSU : Davacı tarafından,1- Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ... Havalimanı Başmüdürlüğü'nün 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası döneme ilişkin 342.986,50 TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işleminin,2- Bu tahakkuk işleminin dayanağı olan 2022 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifelerinin 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "TL/m²/Yıl" (dava dilekçesinde TL/m/Yıl yazılmıştır) ve "Taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibarelerinin, iptaline karar verilmesi istenilmektedir.DAVACININ_İDDİALARI : Davacı tarafından, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bir kuruluş oldukları, davalı idarelerin önceki yıllara göre çok yüksek ve mevzuata aykırı şekilde geçiş hakkı bedeli belirlediği, dava konusu Tarifenin Yönetmeliğe aykırı olduğu, Yönetmelikte metrekare olarak formüle edilmiş birimin Tarifede açık olmayan bir hale getirildiği, Tarifede metrekare ifadesi yer almış ise de kavramın belirsizliğini koruduğu, uygulama işleminde metrekare yerine uzunluk ölçüsü birimi olan metrenin esas alındığı, bu durumun ise 25 kat artışa sebep olduğu, işlemlerin belirlilik ve ölçülülük ilkesine de aykırı olduğu ileri sürülmektedir.DAVALILARIN_SAVUNMALARI : 1- Davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından, usule yönelik olarak, kendilerinin hasım mevkinden çıkarılarak davanın yalnızca Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünün husumetiyle görülmesi gerektiği, ayrıca süresinde açılmayan davanın usul yönünden reddi gerektiği; esasa yönelik olarak ise, geçiş hakkının Elektronik Haberleşme Kanunu'nda düzenlendiği, Bakanlıkça Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin çıkarıldığı ve Yönetmelikte geçiş hakkı ücret üst sınırlarının belirlendiği, buna göre kullanılan taşınmaz alanının metrekaresi belirlendikten sonra bu metrekarenin taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde 2'si ile çarpımı sonucunda ortaya çıkan rakamın yıllık ücret üst sınırı olacağı, bu çerçevede Ücret Tarifesinin Yönetmeliğe aykırı olmadığı, ayrıca sehven metre üzerinden düzenlenen kira faturaları için davacı şirketten iade faturası istenerek metrekare üzerinden hesaplama yapılıp yeniden fatura düzenleneceğinin bildirildiği, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.2- Davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından, usul yönünden, davanın süresinde açılıp açılmadığının re'sen araştırılması gerektiği; esas yönünden ise, dava konusu Tarifede metrekare üzerinden hesaplama yapılacağının düzenlendiği, ancak sehven metre üzerinden kira faturası tahakkuk ettirildiğinden davacı şirketten iade faturası istenerek metrekare üzerinden hesaplama yapılıp yeniden fatura düzenleneceğinin davacıya bildirildiği, davanın reddi gerektiği savunulmaktadır.DANIŞTAY TETKİK HAKİMİ : ...DÜŞÜNCESİ : Dava konusu bireysel işlemin iptaline, Ücret Tarifesi yönünden ise davanın reddine karar verilmesi gerektiği düşünülmektedir.DANIŞTAY SAVCISI : ...DÜŞÜNCESİ : Dava, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ... Havalimanı Başmüdürlüğü'nün 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası döneme ilişkin 348.986,50 TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işleminin ve bu tahakkuk işleminin dayanağı olan 2022 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifesinin 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "TL/m²/Yıl" (dava dilekçesinde TL/m/Yıl yazılmış) ve "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibarelerinin iptali istemi ile açılmıştır. Davalı Ulaştırma ve Altyapı ve Bakanlığı'nın usule ilişkin itirazları yerinde görülmemiştir.1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Haberleşme Genel Müdürlüğü" başlıklığını taşıyan 483. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde, "Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına ilişkin usul ve esaslar ile bunların taşınmazlardan geçirilmesi için uygulanacak ücret tarifelerini belirlemek ve denetlemek," kuralına yer verilmiştir. 2920 sayılı Sivil Havacılık Kanunu'nun "Ücret Tarifeleri" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasında, "Havaalanlarının kullanılması ve tesislerinden faydalanılması ve verilen hizmetlerin karşılığında alınacak ücretler, yapılacak tarifelerle saptanır. Yapılmış olan tarifeler, Ulaştırma Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer." hükmü; 5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun "Geçiş hakkının kapsamı" başlıklı 22. maddesinde, "Geçiş hakkı; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsar." hükmü yer almıştır. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (mülga Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı) tarafından 27/12/2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmelik sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına, bu hakka ilişkin uygulanacak ücret tarifesine ve bu Yönetmelik kapsamındaki işlemlerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemek amacıyla yürürlüğe konulmuştur. Yönetmeliğin "Tanım ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinde, "d) Geçiş hakkı: İşletmecilere; elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlarla kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden ve üzerinden geçmeleri için tanınan hakları, e) Geçiş hakkı ücreti: İşletmecinin, geçiş hakkı karşılığında geçiş hakkı sağlayıcısına ödeyeceği ücreti, f) Geçiş hakkı ücret tarifesi: Ek-1’de yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda belirtilen yerlerde, geçiş hakkını kullanacak işletmecilerden talep edilen ücretlerin üst sınırlarını gösteren fiyat tarifesini, g) Geçiş hakkı sağlayıcısı (GHS): Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere taşınmazın sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini,"; "Geçiş hakkı ücretleri" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için GHS tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz. (2) Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatlar, her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılarak tespit edilir kuralı yer almıştır. Yönetmeliğin ekinde ise "Ek-1 Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu" başlıklı tablonun 1. sütununda tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için yıllık ücret üst sınırı; metrekaresi, taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde 2’si olarak belirlenmiştir. 2022 yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifesinin Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "TL/m²/Yıl" ve "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibareleri hakkında: Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu ile geçiş hakkını kullanan işletmecilerden talep edilecek geçiş hakkı ücretinin üst sınırlarının belirlendiği görülmektedir. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesinde geçiş hakkı ücretinin belirlenmesinde(TL/m2/Yıl)formülüne yer verilerek Taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisinin m² birim değerinin %2 sinin alınacağı yolundaki düzenlemenin dayanağı olan Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunun tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazların kullanımı karşılığında istenecek yıllık ücret üst sınırının belirlenmesinde taşınmazın emlak vergisine esas asgari m² birim değerinin %2 sinin esas alınacağı yönündeki kurala aykırı ya da onu aşar bir durumun bulunmadığı görüldüğünden, anılan tarife hükmünde üst hukuk normuna ve hukuka aykırılık görülmemiştir. 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası döneme ilişkin 348.986,50 TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işlemi hakkında: Atatürk Havalimanında davacı şirkete tahsisli bulunan 2.000 ve 1.150 metre uzunluğundaki kablo çekimi için 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası kira dönemine ait 348.986,50 TL kira bedeli tahakkuk ettirildiği görülmektedir. Söz konusu tahakkuk işlemi ile 348.986,50 TL kira bedeli düzenlenmiş ise de, Dairenin 20/10/2022 tarihli ara kararına verilen cevabi yazı ve eklerinin incelenmesinden, 2022 yılı Telekominikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş hakkı Tarifesi gereği Haberleşme Altyapısına ait tahsislerin "m²" üzerinden düzenlenmesi gerekirken sehven "m" olarak düzenlendiği anlaşılarak 2000 metrenin 30 m², 1.150 metrenin ise 17.25 m² olarak hesaplanarak, taşınmazın bağlı bulunduğu belediyenin arsa m² birim fiyatının % 2 si dikkate alınarak hesaplama yapıldığı, toplam 10.148.40 TL olarak kira tahakkukunun düzeltildiği, davacı tarafından 338.838.10 TL iade faturası düzenlenerek iade / mahsup işlemi yapıldığı anlaşılmıştır. Bu durumda, taşınmazın bağlı bulunduğu belediyenin arsa m² birim fiyatı esas alınarak hesaplama yapılması halinde yapılan işlemin hukuka uygun olduğu ve dayanağı yönetmelik hükümlerine aykırılık bulunmadığı ortaya konulduğundan dava konusu kira tahakkukunun taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin % 2 si ile çarpımı sonucu ortaya çıkan yıllık ücret üst sınırı olan 10.148.40 TL lik kısmında hukuka aykırılık bulunmamaktadır. Tahakkukun 338.838,10 TL lik kısmı için iade / mahsup işlemi yapıldığından bu kısım için dava konusuz kalmıştır. Açıklanan nedenlerle, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ... Havalimanı Başmüdürlüğü'nün 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası döneme ilişkin 348.986,50 TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işleminin 10.148.40 TL lik kısmına karşı açılan davanın reddine, 338.838,10 TL lik kısmı için dava konusuz kaldığından karar verilmesine yer olmadığına, davanın 2022 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifesinin 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "TL/m²/Yıl" ve "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibaresine karşı açılan davanın reddi gerektiği düşünülmektedir.TÜRK MİLLETİ ADINAKarar veren Danıştay Onuncu Dairesince, duruşma için taraflara önceden bildirilen 02/12/2025 tarihinde, davacı vekilleri Av. ..., Av. ...'in ve davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı vekili Av. ...'in geldikleri, diğer davalı Devlet Hava Meydanları Genel Müdürlüğü'nü temsilen gelen olmadığı, Danıştay Savcısının hazır olduğu görülmekle, açık duruşmaya başlandı. Hazır olan taraflara usulüne uygun olarak söz verilerek dinlendikten ve Danıştay Savcısının düşüncesi alındıktan sonra hazır olan taraflara son kez söz verilip, duruşma tamamlandı. Tetkik Hâkiminin açıklamaları dinlendikten ve dosyadaki belgeler incelendikten sonra gereği görüşüldü:MADDİ OLAY VE HUKUKİ SÜREÇ :Davacı şirket, Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumunun 03/02/2011 tarih ve 3203 sayılı yazısında belirtildiği üzere, sanal mobil şebeke hizmeti, sabit telefon hizmeti, internet servis sağlayıcılığı hizmeti, altyapı işletmeciliği hizmeti, uydu haberleşme hizmeti ve kablolu yayın hizmeti sunmak üzere Bilgi Teknolojileri ve İletişim Kurumu tarafından yetkilendirilmiş bir işletmecidir.Davacı şirketin, ... Havalimanında fiber optik elektronik haberleşme sistemine ait hat çekilmesine ilişkin kendisine tahsis edilen alanla ilgili her yıl protokol imzalayarak belirlenen yıllık kira bedelini ödediği görülmektedir. Davalı idare tarafından dava konusu işlem ile davacı şirketten 2022 yılı kira bedeli olarak 348.986,50 TL talep edilmiştir.Bunun üzerine bakılmakta olan dava açılmıştır.İNCELEME VE GEREKÇE:USUL YÖNÜNDEN:1- Davalı İdarelerin Süre İtirazının İncelenmesi:Davalı idareler tarafından, yasal süresi içinde açılmadığından davanın süre aşımı yönünden reddi gerektiği ileri sürülmüştür. 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun ''Dava açma süresi'' başlıklı 7. maddesinde, dava açma süresinin, özel kanunlarında ayrı süre gösterilmeyen hallerde Danıştayda altmış gün olduğu, bu sürenin idari uyuşmazlıklarda yazılı bildirimin yapıldığı tarihi izleyen günden başlayacağı, ilanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresinin, ilan tarihini izleyen günden itibaren başladığı, ancak bu işlemlerin uygulanması üzerine ilgililerin, düzenleyici işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine birden dava açabileceği; "Sürelerle ilgili genel esaslar" başlıklı 8. maddesinin 1. fıkrasında, sürelerin tebliğ, yayın veya ilan tarihini izleyen günden itibaren işlemeye başlayacağı hükümlerine yer verilmiştir.Uyuşmazlıkta, davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğünce tesis edilen 21/12/2021 tarihli ve 35608 sayılı uygulama işleminin 27/12/2021 tarihinde tebliği üzerine davacının, anılan uygulama işlemi ile dayanağı düzenleyici işlemin iptali istemiyle bakılan davayı, 24/02/2022 tarihinde, dolayısıyla 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 7. maddesi uyarınca 60 günlük yasal süre içinde açtığı anlaşılmıştır.Bu itibarla, davalı idarelerin süre itirazı yerinde görülmemiştir. 2- Davalı Bakanlığın Husumet İtirazının İncelenmesi : Davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından husumetin sadece Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'ne yöneltilmesi gerektiği ileri sürülmüştür. 2920 sayılı Kanun'un 37. maddesi uyarınca, dava konusu edilen Tarifenin hazırlık ve teklif kısmı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü'nce tesis edilse de nihayetinde Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı tarafından onaylanarak yürürlüğe girdiği anlaşıldığından, davalı Bakanlığın husumet itirazı yerinde görülmemiştir.ESAS YÖNÜNDEN:İlgili Mevzuat :10/07/2018 tarihli ve 30474 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin "Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı" başlıklı Onyedinci Bölümünün "Haberleşme Genel Müdürlüğü" başlıklı 483. maddesinin 1. fıkrasının (h) bendinde, "Sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına ilişkin usul ve esaslar ile bunların taşınmazlardan geçirilmesi için uygulanacak ücret tarifelerini belirlemek ve denetlemek," kuralına yer verilmiştir. 2920 sayılı Sivil Havacılık Kanunu'nun "Ücret Tarifeleri" başlıklı 37. maddesinin 1. fıkrasında, "Havaalanlarının kullanılması ve tesislerinden faydalanılması ve verilen hizmetlerin karşılığında alınacak ücretler, yapılacak tarifelerle saptanır. Yapılmış olan tarifeler, Ulaştırma Bakanlığının onayı ile yürürlüğe girer." hükmü;5809 sayılı Elektronik Haberleşme Kanunu'nun "Geçiş hakkının kapsamı" başlıklı 22. maddesinde, "Geçiş hakkı; elektronik haberleşme hizmeti vermek amacıyla, her türlü elektronik haberleşme alt yapısını ve bunların destekleyici ekipmanlarını, kamu ve/veya özel mülkiyete konu taşınmazların altından, üstünden, üzerinden geçirme ve bu alt yapıyı kurmak, değiştirmek, sökmek, kontrol, bakım ve onarımlarını sağlamak ve benzeri amaçlarla söz konusu mülkiyet alanlarını bu Kanun hükümleri çerçevesinde kullanma hakkını kapsar." hükmü yer almıştır.Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (mülga Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı) tarafından 27/12/2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin; "Amaç" başlıklı 1. maddesinde, "(1) Bu Yönetmeliğin amacı; sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş hakkına, bu hakka ilişkin uygulanacak ücret tarifesine ve bu Yönetmelik kapsamındaki işlemlerin denetlenmesine ilişkin usul ve esasları belirlemektir.";"Kapsam" başlıklı 2. maddesinde, "(1) Bu Yönetmelik; sabit ve mobil haberleşme altyapısı veya şebekelerinde kullanılan her türlü kablo ve benzeri gerecin taşınmazlardan geçirilmesiyle ilgili geçiş haklarını, bu haklara ilişkin ücret tarifelerini, bu Yönetmelikte belirtilen işlemlerin denetlenmesini ve geçiş hakkını kullanacak işletmeciler ile geçiş hakkı sağlayıcılarının yükümlülüklerini kapsar.";"Tanım ve kısaltmalar" başlıklı 4. maddesinin 1. fıkrasında, "...d) Geçiş hakkı: İşletmecilere; elektronik haberleşme hizmeti sunmak için gerekli şebeke ve altyapıyı kurmak, kaldırmak, bakım ve onarım yapmak gibi amaçlarla kamu ve özel mülkiyet alanlarının altından, üstünden ve üzerinden geçmeleri için tanınan hakları,e) Geçiş hakkı ücreti: İşletmecinin, geçiş hakkı karşılığında geçiş hakkı sağlayıcısına ödeyeceği ücreti,f) Geçiş hakkı ücret tarifesi: Ek-1’de yer alan Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda belirtilen yerlerde, geçiş hakkını kullanacak işletmecilerden talep edilen ücretlerin üst sınırlarını gösteren fiyat tarifesini,g) Geçiş hakkı sağlayıcısı (GHS): Geçiş hakkına konu olan kamuya ait ya da kamunun ortak kullanımında olan taşınmazlar da dahil olmak üzere taşınmazın sahipleri ve/veya taşınmaz üzerindeki hak sahiplerini,";"İlkeler" başlıklı 5. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı uygulamasında;a) Ülke kaynaklarının etkin ve verimli kullanılması,b) Etkin ve sürdürülebilir rekabet ortamının sağlanması,c) Geçiş hakkı taleplerinin yasal süre içerisinde cevaplanması,ç) İlgili mevzuata aykırı olmamak koşulu ile geçiş hakkının kullanılmasının öncelikle tarafların anlaşmasına bağlı olması,d) Taleplerin teknik açıdan mümkün, ekonomik açıdan orantılı ve makul olması,e) Tesis paylaşımı ve ortak yerleşime öncelik verilmesi,f) Geçiş hakkının kullanımının taşınmaza kalıcı zarar vermemesi ve geçiş hakkı sağlayıcısının bu taşınmazın üzerindeki haklarının kullanımını sürekli biçimde aksatmaması,g) Çevre, tarihi eserler, kültür ve tabiat varlıklarının korunması, şehir ve ülke planlamacılığından kaynaklanan özel koşulların göz önünde tutulması ilkeleri esas alınır.(2) ...";"Geçiş hakkı ücretleri" başlıklı 9. maddesinde, "(1) Geçiş hakkı kullanımında gerçek ve özel hukuk tüzel kişilerine ait mülkiyet alanları dışında kalan yerler için GHS tarafından, geçiş hakkını kullanan işletmeciden talep edilen geçiş hakkı ücreti, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde belirtilen fiyatları aşamaz.(2) Tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için belirtilen ücret üst sınırı hariç olmak üzere, Geçiş Hakkı Ücret Tarifesinde yer alan üst sınırları belirten fiyatlar, her mali yılın başında Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırılarak tespit edilir.(3) İlk yıldan sonraki geçiş hakkı ücretleri; bir önceki yıl geçiş hakkı ücretine en fazla Türkiye İstatistik Kurumunca yayımlanan Üretici Fiyatları Endeksi (ÜFE) oranında artırım yapılması suretiyle tespit edilir.(4) ..." düzenlemeleri yer almaktadır. Yönetmeliğin ekinde ise "Ek-1 Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu" başlıklı tablonun 1. satırında, tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazlar için yıllık geçiş hakkı ücreti üst sınırı; metrekaresi, taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare birim değerinin yüzde 2’si olarak belirlenmiştir.Davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından çıkarılan 2022 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifelerinin, 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendinin Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda ise "(TL/m²/Yıl)" ve "Taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" şeklinde düzenleme getirildiği görülmektedir.HUKUKİ DEĞERLENDİRME: 2022 yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifelerinin 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "TL/m²/Yıl" ve "Taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibarelerinin incelenmesi: Anayasa'nın 124. maddesinde, Cumhurbaşkanı, bakanlıklar ve kamu tüzelkişilerinin, kendi görev alanlarını ilgilendiren kanunların ve Cumhurbaşkanlığı kararnamelerinin uygulanmasını sağlamak üzere ve bunlara aykırı olmamak şartıyla, yönetmelikler çıkarabileceği hükmüne yer verilmiştir. Buna göre, idari teşkilat yapısı içinde yer alan Bakanlıklar ile diğer kamu kurum ve kuruluşları, görev alanlarına ilişkin olarak yönetmelik, yönerge, tebliğ, genelge ve talimat gibi çeşitli adlar altında düzenleme yapabilmektedirler. Bu düzenlemeler arasında uyulması gereken "normlar hiyerarşisi" kuramına göre, hukuk düzeni, farklı kademede yer alan Anayasa, kanun, yönetmelik ve diğer düzenleyici işlemlerden oluşan birçok normu içermekte ve her norm geçerliliğini bir üst basamakta yer alan normdan almaktadır. Normlar hiyerarşisine göre kanundan sonra gelen yönetmelik, genelge, tebliğ, talimat gibi düzenlemelerin ancak kanunda verilmiş olan hakkın kullanılmasının açıklanması ile ilgili olacağı, bu metinlerde kanun ile verilmiş olan hakkı genişletici veya daraltıcı mahiyette hükümlere yer verilemeyeceği hukukun genel ilkelerindendir.Yukarıda yer verilen 27/12/2012 tarih ve 28510 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosu ile geçiş hakkını kullanan işletmecilerden talep edilecek geçiş hakkı ücretinin üst sınırları belirlenmiş olup geçiş hakkı sağlayıcıları tarafından bu üst sınırların aşılamayacağı kuşkusuzdur.Öte yandan, işbu davanın davacısı tarafından, Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından dava konusu Tarifeden önce yayımlanan 2020 ve 2021 yıllarına ilişkin DHMİ Havalimanı Ücret Tarifelerinde yer alan "(TL/m/Yıl)" ile "taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibarelerinin iptali istemiyle açılan davalarda, Dairemizin 23/05/2023 tarihli ve E:2020/3697, K:2023/2681 sayılı ile E:2021/1062, K:2023/2685 sayılı kararları ile; tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazların kullanımı karşılığında istenecek yıllık geçiş hakkı ücreti üst sınırının, taşınmazın kullanılan kısmının metrekaresinin (m²) esas alınarak belirleneceği yönündeki adı geçen Yönetmelik düzenlemesine aykırı olacak şekilde metre (m) ölçü biriminin esas alınması suretiyle (TL/m/Yıl) formülüne yer verilerek geçiş hakkı ücretinin belirlenmesinde normlar hiyerarşisi prensibine uyarlık bulunmadığı gerekçesiyle dava konusu ibarelerin ve buna dayanılarak tesis edilen kira sözleşmesi eki listeye konu tahakkuk işlemlerinin iptaline karar verilmiş; 2020 Yılı Ücret Tarifesine ilişkin Dairemiz kararı Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulunun 04/04/2024 tarihli ve E:2023/2910, K:2024/781 sayılı kararı ile kesin olarak onanmış, 2021 Yılı Ücret Tarifesine ilişkin Dairemiz kararı ise temyiz edilmeksizin kesinleşmiştir.Dava konusu 2022 Havalimanı Ücret Tarifelerinde ise, Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosunda yer alan, tapuda kamu kurum ve kuruluşları adına kayıtlı taşınmazların kullanımı karşılığında istenecek yıllık geçiş hakkı ücreti üst sınırının, taşınmazın emlak vergisine esas asgari metrekare (m²) birim değerinin yüzde 2'si olduğu yönündeki Yönetmelik kuralına uygun olacak şekilde düzenleme yapılarak geçiş hakkı ücretinin belirlenmesinde "(TL/m²/Yıl)" formülüne ve "Taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibaresine yer verildiği görülmektedir.Bu durumda, 2022 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifelerinin, 2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendinin Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "(TL/m²/Yıl)" ve "Taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibarelerinin, Sabit ve Mobil Haberleşme Altyapısı veya Şebekelerinde Kullanılan Her Türlü Kablo ve Benzeri Gerecin Taşınmazlardan Geçirilmesine İlişkin Yönetmeliğin eki Geçiş Hakkı Ücret Tarifesi Üst Sınırları Tablosuna uygun olduğu sonucuna varılmaktadır.Her ne kadar davacı tarafından, "metrekare" ibaresinin yetersiz olduğu, neyin metrekaresinin esas alınacağına ilişkin belirsizliğin devam ettiği ileri sürülmekte ise de; geçiş hakkı ücretinin hesabında dikkate alınacak metrekarenin, geçiş hakkına konu taşınmazın kullanılan kısmı olduğu açık bulunduğundan, aksi yöndeki davacı iddiasına itibar edilmemiştir. Diğer taraftan, yukarıda anılan Yönetmelik gereği, emlak vergisine esas "asgari" metrekare birim değerinin %2'sinin hesaplamaya esas alınacağı da tabiidir.Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ... Havalimanı Başmüdürlüğü'nün 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası döneme ilişkin 342.986,50 TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işleminin incelenmesi:Davacıya ... Havalimanı için 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası döneme ilişkin olarak "Kira Sözleşmesi Eki Liste"yle 342.986,50 TL geçiş hakkı ücreti tahakkuk ettirilmesi üzerine bakılan davanın açıldığı, davalı idarelerin savunma dilekçesinde sehven "metre" üzerinden düzenlenen kira faturaları için davacı şirketten iade faturası istenerek "metrekare" üzerinden hesaplama yapılmak suretiyle yeniden fatura düzenleneceğinin belirtildiği, bunun üzerine Dairemizin 20/10/2022 tarihli ara kararıyla dava konusu tahakkuk işleminin "metrekare" üzerinden hesaplama yapılarak düzeltilip düzeltilmediğinin davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ve davacıya sorulduğu, ara kararına cevaben Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü tarafından sunulan bilgi ve belgelerden, dava devam ederken davacı şirket tarafından "metre" birimi üzerinden ödenen geçiş hakkı ücretine ilişkin iade faturalarının düzenlenmesi üzerine davalı idarece "metrekare" üzerinden tekrar hesaplama yapılarak yeni tahakkuk işleminin gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.Bu durumda, davalı idarelerin de kabulünde olduğu üzere, hatalı hesaplamaya istinaden hukuka aykırı işlem tesis edilerek davacı adına 342.986,50 TL tutarında tahakkuk işlemi gerçekleştirildiği, bu suretle davanın açılmasına idarece sebebiyet verildiği görüldüğünden, dava konusu tahakkuk işleminin tesis edildiği tarih itibarıyla hukuka uygunluk denetimine tabi tutulması ve iptaline karar verilmesi gerektiği sonucuna varılmıştır. KARAR SONUCU :Açıklanan nedenlerle;1. 2022 Yılı DHMİ Havalimanı Ücret Tarifelerinin "2022 Telekomünikasyon Sistemleri Yer Tahsis ve Altyapı Geçiş Hakkı Tarifesi" bölümünün "Tarife Tablosu" başlıklı 2. maddesinin (a) bendindeki Haberleşme Altyapısı Geçiş Hakkı Tarifesi tablosunda yer alan "TL/m²/Yıl" ile "Taşınmazın bulunduğu yerdeki emlak vergisi m² birim değerinin %2'si" ibareleri yönünden DAVANIN REDDİNE,2. Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü ... Havalimanı Başmüdürlüğü'nün 01/01/2022-31/12/2022 tarihleri arası döneme ilişkin ... TL tutarlı "Kira Sözleşmesi Eki Liste"ye konu tahakkuk işleminin İPTALİNE,3. Ayrıntısı aşağıda gösterilen toplam ... TL yargılama giderinin haklılık oranına göre 1/2'si olan ... TL'nin davacı üzerinde bırakılmasına, 1/2'si olan ... TL'nin ise davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, 4. Karar tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinin davalı idarelerden alınarak davacıya verilmesine, davalı Devlet Hava Meydanları İşletmesi Genel Müdürlüğü vekilinin duruşmaya gelmediği gözetilerek ... TL vekâlet ücretinin davacıdan alınarak davalı idarelere verilmesine, davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı vekilinin duruşmaya katıldığı gözetilerek duruşmalı işler için belirlenen ... TL vekâlet ücretinden ... TL'nin mahsup edilerek kalan ... TL'nin davacıdan alınarak davalı Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığına verilmesine,5. Posta gideri avansından artan tutarın kararın kesinleşmesinden sonra davacıya iadesine,6. Bu kararın tebliğini izleyen günden itibaren 30 (otuz) gün içinde Danıştay İdari Dava Daireleri Kurulu'na temyiz yolu açık olmak üzere, 02/12/2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.