12. asliye ticaret mahkemesinde görülen, ana yüklenicinin, hak edişinden mahsup edilen işçilik alacakları ile arabuluculuk ücretini taşeronlarından rücuen talep ettiği dava.

12. Asliye Ticaret Mahkemesinde görülen, ana yüklenicinin, hak edişinden mahsup edilen işçilik alacakları ile arabuluculuk ücretini taşeronlarından rücuen talep ettiği dava.

Özet: Ana yüklenici davacı şirket, taşeronları olan davalı şirketlerin işçisine ödemek zorunda kaldığı işçilik alacakları ve arabuluculuk ücretinin belediye tarafından kendi hakedişinden mahsup edilmesi üzerine, aralarındaki hizmet alım sözleşmelerine dayanarak bu tutarın davalılardan rücuen tahsilini talep etmiş olup; mahkeme, asıl-alt işveren ilişkisi, işçinin yüklenici elemanı olması, işçilik alacaklarının sözleşme bedeline dahil edilmesi ve taraflar arasındaki sözleşme hükümlerinin önceliği gerekçeleriyle, davacının ödediği bedeli ve ferilerini alt işverenlerden geri isteme hakkına sahip olduğuna ilişkin bir davayı ve bu davanın değerlendirme sürecini ele almaktadır.

T.C. ... 12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas - Karar No: 2024/493 Esas - 2025/218

T.C.

...

12. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ

ESAS NO : 2024/493 Esas

KARAR NO : 2025/218

T Ü R K M İ L L E T İ A D I N A

K A R A R

DAVA : Alacak (Hizmet Sözleşmesinden Kaynaklanan)

DAVA TARİHİ : 18/07/2024

KARAR TARİHİ : 15/04/2025

KARAR YAZIM TARİHİ : 14/05/2025

Mahkememizde görülen yukarıda yazılı davanın yapılan açık yargılaması sonunda;

DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde, müvekkili şirket uhdesinde bulunan ... ..... ..... Belediye Başkanlığı tarafından ödenen tutarın, 25.08.2022 tarihinde şirketlerinin alacaklarından mahsup edilmiş olduğunu, dava dışı işçinin çalışmış olduğu davalı taşeron şirketler ile şirketleri arasında imzalanan hizmet alım sözleşmelerinin ilgili maddeleri uyarınca şirketleri tarafından ödenen işçilik alacakları ve arabuluculuk ücreti için toplam 23.381,00 TL’nin ödeme tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte ilgili taşeron şirketlerden rücuen tahsili gerektiğini, müvekkili şirketin faaliyet alanı ile ilgili aldığı ihalelere konu işlerin taşeron şirketler aracılığı ile yaptırmakta olduğunu, davalı şirketlerin de müvekkili şirketin taşeronları olarak çalışmış olduğunu, davalıların taşeron olarak çalıştığı dönemde, davalı şirketlerde çalışan işçilerden ...’nın işçilik alacakları için ... Büyükşehir Belediyesi Başkanlığı’na karşı arabuluculuk yoluna başvurmuş olduğunu, arabuluculuk görüşmeleri neticesinde, 08.04.2019 tarihinde taraflar anlaşmış olup, başvurucunun işçilik alacakları ile arabuluculuk ücret ve masraflarının ödenmiş olduğunu, toplam 23.381,00 TL ödeme tutarının idare tarafından müvekkili şirketin hakediş alacaklarından 25.08.2022 tarihinde mahsup edilmiş olduğunu, taraflar arasındaki hizmet alım sözleşmesi uyarınca zorunlu arabuluculuğa başvurularak davalı şirketlerden işçilik alacaklarının talep edilmiş olduğunu, arabuluculuk sürecinde davalılarla görüşme yapılmadan anlaşılamamış olduğunu, bunun üzerine huzurdaki davanın açılma zorunluluğunun doğduğunu beyanla fazlaya dair talep ve dava hakları saklı kalmak kaydıyla şimdilik 300,00 TL’nin 25.08.2022 tarihinden itibaren işleyecek avans faizi ile birlikte davalıların sorumlu olduğu payları oranındaki miktarlar kadar davalılardan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiş, 25/02/2025 tarihli ıslah dilekçesinde her bir davalı için talep ettiği 100,00 TL dava değerini, davalı ... ... Tarım Fidancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden 2.235,22 TL'ye, davalı Koçak Peyzaj İnşaat Tur. Ltd. Şti. yönünden 9.506,72 TL'ye, davalı Kayıran Peyzaj Gıda İnş. Ltd. Şti. yönünden 257,19 TL olarak ıslah etmiştir.

CEVAP : Davalılar davaya karşı cevap vermemiştir.

DELİLLER : Arabuluculuk son tutanağı, hizmet alımı sözleşmesi, bilirkişi raporu,, dava dosyasında bulunan diğer deliller.

DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE:

Dava, hizmet alımı sözleşmesinden kaynaklı rücuen tazminat istemine ilişkindir.

Davacı ile ihale yolu ile işi üstlenen davalı firmalar arasında 4857 sayılı İş Kanunu'nun 2/6. maddesinde tanımlanan asıl - alt işveren (yüklenici) ilişkisi bulunduğu, ihale sonucunda taraflar arasında hizmet alımı sözleşmesi imzalandığı görülmektedir.

Hizmet alım sözleşmeleri, ihale şartları ile belirlenen işin sözleşmede kararlaştırılan bedel ile yapılmasının üstlenildiği sözleşmelerdir. Bu sözleşme türünde yüklenicinin edimi, hizmetin kendi işçisi ile yerine getirilmesi, işverenin edimi ise sözleşme bedelinin ödenmesidir. Sözleşme kapsamında yapılması gereken iş yüklenici işçisi tarafından yerine getirilecektir. İş aktinin yüklenici ile işçi arasında yapıldığı hususu ihtilaflı değildir. Hizmet alımı tip sözleşmelerinde işverenin, yüklenici tarafından çalıştırılan işçinin ücretinin ödenmesi, sosyal haklarının takibi gibi denetim dışında işçiye karşı bir sorumluluğu yoktur. İşveren ile yüklenicinin İş Kanunu'na göre işçiye karşı müteselsilen sorumlu olmasına rağmen rücu ilişkisinde taraflar arasında imzalanan sözleşmenin uygulanması sözleşme hukukunun en temel ilkelerindendir.

İşçilik alacakları işveren tarafından ödenen işçinin, yüklenici işçisi olması, sözleşme ücretine işçinin ücret ve sosyal haklarının dahil olması, işverenin işçilik alacaklarından sorumlu olacağına dair sözleşmede bir hüküm bulunmaması hususları nazara alındığında davacı işverenin işçiyi çalıştıran yüklenicilerden ödediği bedeli ve ferilerinin tamamını talep etme hakkı bulunduğunun kabulü gerekir.

Hizmet alım ihaleleri aynı yüklenici tarafından alındığı gibi, değişik yükleniciler tarafından da alınabilmektedir. Bu halde işyeri devri suretiyle işçiler ... yükleniciye devredildiği için hizmet akitleri kesintiye uğramadan devam etmekte ve işçilik alacakları da bu doğrultuda hesaplanmaktadır.

İşçiye ödenen kıdem tazminatı iş sözleşmesinin feshedildiği tarihteki giydirilmiş ücret üzerinden hesaplanmakta olup bu kıdem tazminatının tamamından işçiyi çalıştırdıkları dönemle orantılı olarak yükleniciler işverene karşı sorumludurlar.

Yıllık izinler kullanılmadığı taktirde iş sözleşmesinin feshi ile ücrete dönüşmektedir. Sözleşmeyi feshedenin son yüklenici olduğu ve yıllık izinlerinde bu fesih ile ücrete dönüştüğü gözönüne alındığında yıllık izin ücretinden son yüklenici sorumlu olacaktır.

İhbar tazminatından son işveren sorumludur. Bunların dışında hafta tatil ücreti, ücret alacağı, fazla mesai ücreti gibi işçiye ödenen tazminatlardan yükleniciler işverene karşı işçiyi çalıştırdıkları dönemle sınırlı olarak sorumlu olacaklardır. İşveren tarafından bu ödemelerin feri mahiyetinde yapılan ödemeler de aynı esasla yüklenicilerden tahsil edilebilecektir (Yargıtay 6. Hukuk Dairesinin 16/10/2023 tarih ve 2022/3158 E, 2023/3315 K sayılı ilamı).

Tarafların gösterdiği delillerin toplanmasından sonra bilirkişi incelemesine başvurulmuş, 18/10/2024 tarihli bilirkişi raporunda;

1-Türk Borçlar Kanunu ve içtihat hükümleri gereğince, dava dışı işçiye ödenen toplam işçilik alacakları bakımından hizmet temin eden davalı taşeron firmaların kendi hizmet dönemleri ile sınırlı olarak sorumluluklarının varlığı ile rücuen tahsilinin talep edilebileceği,

2-Ancak, raporun değerlendirme kısmında detaylıca açıklandığı üzere;

Bilirkişi tarafından, dava konusu ihtilafa ilişkin Yüksek Yargı kararlarında bildirilen esaslar dahilinde, davalı yüklenici firmaların sorumlu olacakları işçilik alacağı miktarlarının belirlenebilmesi için, dava dışı işçiye ödenmiş işçilik alacaklarının, işçinin hangi hizmet dönem ve süresi (toplam hizmet süresi) bakımından ödenmiş olduğuna, yine dava dışı işçiye ödenmiş fazla çalışma ücreti, hafta tatili ücreti ile Ubgt ücretinin, işçinin toplam hizmet süresi içerisinde, hangi hizmet dönemleri esas alınarak ödenmiş olduğuna, ve bu dönemler bakımından da hesaplamalara esas alınmış ücretinin ne olduğuna ilişkin bilgi ve belgelerin, huzurdaki dava dosyası kapsamına kazandırılması gerektiği netice ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

18/12/2024 tarihli bilirkişi raporunda;

1-) Türk Borçlar Kanunu ve içtihat hükümleri gereğince, dava dışı işçiye ödenen toplam işçilik alacakları bakımından hizmet temin eden davalı taşeron firmaların kendi hizmet dönemleri ile sınırlı olarak sorumluluklarının varlığı ile davacı şirketçe rücuen tahsilinin talep edilebileceği,

2-) Bu doğrultuda yukarıda yapılan hesaplamalar uyarınca;

-Davalı yüklenici Koçak Peyzaj Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 9.506,72 TL,

-Davalı yüklenici ... ... Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 2.235,22 TL,

-Davalı yüklenici Kayıran Peyzaj Ltd. Şti. Firmasından rücuen talep edilebilecek alacak miktarının 257,19 TL olacağı netice ve kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Yukarıdaki açıklamalar ışığında dosya kapsamı değerlendirildiğinde, davalı yükleniciler ile akdedilmiş hizmet alım sözleşmelerinin, “SGK ve Diğer Yükümlülükler” başlığını taşıyan 8. maddelerinim 5. bendinde; “YÜKLENİCİ’nin çalıştırdığı işçilerin iş yasasından ve sair yasalardan kaynaklanan her türlü hak ve alacaklarından, ücret, fazla mesai, yıllık ücretli izin alacağı, ulusal ve genel tatil günlerinde yapacağı çalışmalardan doğacak her türlü alacağı, şartların oluşması halinde ihbar tazminatı, kıdem tazminatı, kötü niyet tazminatı, diğer her türlü tazminat, vergi SGK primi, işsizlik primi, işçilik noksanları, bunların gecikme faizleri, iş güvencesi kapsamında iş kazaları sair sebeplerden dolayı belirlenecek tazminat ve ücretler, işçilerin sağlık giderleri, YÜKLENİCİ hatasından kaynaklanan sebeplerden dolayı SGK kurumunun talep edeceği her türlü zarar ve tazminatlar gibi tüm giderler YÜKLENİCİ tarafından karşılanacak olup, hiçbir şekilde ...’ya rücu ettirilemez…” düzenlemesine yer verildiği ve böylece sözleşme kapsamında çalışacak işçilerin iş akitlerinin feshi halinde doğacak işçilik alacaklarından yüklenicilerin sorumlu olacağının ön görülmüş olduğu, bu nedenle dosya kapsamına göre davalı yükleniciler ile akdedilmiş hizmet alım sözleşmesi ve sözleşme eki ihale dokümanında işçilerin iş akitlerinin feshi halinde doğacak işçilik alacaklarından davalı yüklenicilerin sorumlu olacağına dair düzenleme bulunduğundan, dava dışı işçiye ödenen işçilik alacaklarından, davacı şirket ile davalı yüklenicilerin “genel hükümler” uyarınca yarı/yarıya sorumluluğunun bulunmadığı, davacı şirket tarafından ödenen işçilik alacaklarının tamamının rücuen tahsilinin talep edilebileceği;

Dava dışı işçi ...’ya arabuluculuk görüşmeleri neticesinde ödenen işçilik alacaklarının, işçinin 30.05.2015-27.09.2018 tarihleri arası kesintili hizmet süreleri esas alınması ile hesaplanarak ödenmiş olduğu, işçinin Koçak Peyzaj Ltd. Şti.'nde 30.05.2015-23.09.2015 tarihleri arasında 115 gün, ... ... Ltd. Şti.'nde 18.04.2017-19.08.2017 tarihleri arasında 122 gün, Kayıran Peyzaj Ltd. Şti.'nde 01.05.2018-14.05.2018 tarihleri arasında 14 gün, Koçak Peyzaj Ltd. Şti.'nde 23.05.2018-27.09.2018 tarihleri arasında 126 gün olmak üzere toplam 377 gün çalıştığı, ... Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından, davacı şirketin Belediye nezdinde bulunan hakedişlerinden 25/08/2022 tarihinde kesinti konusu yapıldığı, 23.381,00 TL işçilik alacağı ödemesinden dolayı;

-Davalı yüklenici Koçak Peyzaj Ltd. Şti. Firmasının sorumlu olacağı miktar:

23.381,00 TL x 0.4066=9.506,72 TL,

-Davalı yüklenici ... ... Ltd. Şti. Firmasının sorumlu olacağı miktar:

23.381,00 TL x 0.0956=2.235,22 TL,

-Davalı yüklenici Kayıran Peyzaj Ltd. Şti. Firmasının sorumlu olacağı miktar:

23.381,00 TL x 0.0110=257,19 TL,

-Dava Dışı İşçinin Ücret Alacakları Nedeniyle, Davacı Şirket Üzerinde Bırakılan Miktar:

23.381,00 TL x 0.4868=11.381,87 TL olduğu;

Yukarıda açıklandığı üzere, taraflar arasında akdedilmiş hizmet alım sözleşmelerinde işçilerin iş akitlerinin feshi halinde doğacak işçilik alacaklarından yüklenici firmaların sorumlu olacağına dair açık hüküm bulunması ile taraflar arasında akdedilmiş sözleşmede işçilerin iş akitlerinin feshi halinde doğacak işçilik alacaklarından davacı asıl işveren şirketin sorumlu olacağına dair bir sözleşme hükmünün de bulunmaması nedeniyle, alt yüklenici firmaların hizmet dönemleri itibariyle hesaplanan miktarların tamamının rücuen tahsilinin talep edilebileceği anlaşıldığından aşağıdaki şekilde karar verilmiştir.

HÜKÜM :Gerekçesi yukarıda açıklandığı üzere;

1-Davanın kabulü ile;

A) 2.235,22 TL rücuen tazminat alacağının, 100,00 TL'sine 25/08/2022 kesinti tarihinden, 2.135,22 TL'sine 25/02/2025 ıslah tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanun'un 2/2. maddesinde belirtilen şekilde değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalı ... ... Tarım Fidancılık San. ve Tic. Ltd. Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine,

B) 9.506,72 TL rücuen tazminat alacağının, 100,00 TL'sine 25/08/2022 kesinti tarihinden, 9.406,72 TL'sine 25/02/2025 ıslah tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanun'un 2/2. maddesinde belirtilen şekilde değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalı Koçak Peyzaj İnşaat Tur. Ltd. Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine,

C) 257,19 TL rücuen tazminat alacağının, 100,00 TL'sine 25/08/2022 kesinti tarihinden, 157,19 TL'sine 25/02/2025 ıslah tarihinden itibaren işleyecek 3095 sayılı Kanun'un 2/2. maddesinde belirtilen şekilde değişen oranlarda avans faizi ile birlikte davalı Kayıran Peyzaj Gıda İnş. Ltd. Şti.'nden alınarak davacıya verilmesine,

2-Kabul edilen toplam 11.999,13 TL üzerinden binde 68,31 oranında hesaplanan 819,66 TL karar ve ilam harcından 427,60 TL peşin harç, 200,00 TL ıslah harcı toplamı olan 627,60 TL harcın düşümü ile eksik kalan 192,06 TL harcın, kabul oranlarına göre 35,78 TL'sinin davalı ... ... Tarım Fidancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. 'den, 152,17 TL'sinin davalı Koçak Peyzaj Tur. Ltd. Şti. 'den, 4,11 TL'sinin davalı Kayıran Peyzaj Gıda İnş. Ltd. Şti.'den alınarak hazineye gelir kaydına,

3-Davacı tarafından yatırılan 427,60 TL başvuru harcı, 427,60 TL peşin harç, 60,80 TL vekalet harcı, 200,00 TL ıslah harcı olmak üzere toplam 1.116,00 TL harcın, kabul oranlarına göre 207,91 TL'sinin davalı ... ... Tarım Fidancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. 'den, 884,21 TL'sinin davalı Koçak Peyzaj Tur. Ltd. Şti. 'den, 23,88 TL'sinin davalı Kayıran Peyzaj Gıda İnş. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,

4-Davacının karşıladığı 1.069,00 TL yazışma gideri, 4.500,00 TL bilirkişi ücreti olmak üzere toplam 5.569,00 TL yargılama giderinin, kabul oranlarına göre 1.037,50 TL'sinin davalı ... ... Tarım Fidancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. 'den, 4.412,32 TL'sinin davalı Koçak Peyzaj Tur. Ltd. Şti. 'den, 119,18 TL'sinin davalı Kayıran Peyzaj Gıda İnş. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,

5-6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu'nun 18/A maddesinin 13. fıkrası uyarınca Adalet Bakanlığı bütçesinden karşılanan 3.600,00 TL arabuluculuk ücretinin, kabul oranlarına göre 670,68 TL'sinin davalı ... ... Tarım Fidancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. 'den, 2.852,28 TL'sinin davalı Koçak Peyzaj Tur. Ltd. Şti. 'den, 77,04 TL'sinin davalı Kayıran Peyzaj Gıda İnş. Ltd. Şti.'den alınarak hazineye gelir kaydına,

6-Davacı kendisini vekil ile temsil ettirdiğinden, ihtiyari dava arkadaşı olan davalıların her biri yönünden kabul edilen miktar üzerinden hüküm tarihinde yürürlükte bulunan Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi uyarınca davacı lehine ayrı vekalet ücreti takdirine, buna göre;

A) Davalı ... ... Tarım Fidancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. yönünden kabul edilen 2.235,22 TL üzerinden takdir edilen 2.235,22 TL vekalet ücretinin davalı ... ... Tarım Fidancılık San. ve Tic. Ltd. Şti. 'den alınarak davacıya verilmesine,

B) Davalı Koçak Peyzaj Tur. Ltd. Şti. yönünden kabul edilen 9.506,72 TL üzerinden takdir edilen 9.506,72 TL vekalet ücretinin davalı Koçak Peyzaj Tur. Ltd. Şti. 'den alınarak davacıya verilmesine,

C) Davalı Kayıran Peyzaj Gıda İnş. Ltd. Şti. yönünden kabul edilen 257,19 TL üzerinden takdir edilen 257,19 TL vekalet ücretinin davalı Kayıran Peyzaj Gıda İnş. Ltd. Şti.'den alınarak davacıya verilmesine,

7-Karar kesinleştiğinde taraflardan alınan avansın harcanmayan kısmının re'sen yatırana iadesine,

Dair tarafların ve vekillerinin yokluğunda, dava değeri itibarı ile kesin olarak verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 15/04/2025

¸ e-imzalıdır ¸ e-imzalıdır