bakanlıkta çalışan elektronik teknisyeninin kurşun maruziyeti gerekçesiyle 7,5 saatlik çalışma süresi ve eksik ödenen hak talebi davasında verilen kararın temyiz incelemesi.

Bakanlıkta çalışan elektronik teknisyeninin kurşun maruziyeti gerekçesiyle 7,5 saatlik çalışma süresi ve eksik ödenen hak talebi davasında verilen kararın temyiz incelemesi.

Özet: Elektronik teknisyeni olan davacının, çalıştığı iş yerindeki kurşun ve kurşun buharı maruziyeti nedeniyle Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkındaki Yönetmelik uyarınca 7.5 saatten fazla çalıştırılmaması gerektiği; buna rağmen fazla çalıştırıldığı ve toplu iş sözleşmesinden doğan haklarının eksik ödendiği iddialarıyla açtığı fazla çalışma ve kısa çalışma primi alacağı davasında, hem ilk derece hem de istinaf mahkemesi, yerinde yapılan keşif ve bilirkişi raporunu esas alarak davacının haklı olduğuna karar vermiştir. Davalı ise temyiz başvurusunda, incelemelerin yetersizliğini ve işin niteliğini gerekçe göstererek kararın bozulmasını talep etmektedir.

9. Hukuk Dairesi 2026/1828 E. , 2026/2241 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : Ankara Bölge Adliye Mahkemesi 34. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2025/1978 E., 2025/3042 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : Ankara 1. İş Mahkemesi

SAYISI : 2024/121 E., 2025/202 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davalı vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçesinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacı vekili dava dilekçesinde; müvekkilinin davalı Bakanlığa bağlı .. Müdürlüğü .. Başkanlığı nezdinde elektronik teknisyeni olarak çalıştığını, ... Sendikası üyesi olduğunu, müvekkilinin çalıştığı işyerinde kurşun havuzu da bulunan çalışma bölgesinde kurşuna ve kurşun buharına maruz kalacak şekilde, Sağlık Kuralları Bakımından Günde Azami Yedi Buçuk Saat veya Daha Az Çalışılması Gereken İşler Hakkındaki Yönetmelik (Yönetmelik) hükümlerine göre günde 7,5 saat çalıştırılması ve buna bağlı haklarının ödenmesi gerekirken, fazla çalışma yaptığı ve toplu iş sözleşmesinin ilgili hükümlerine göre ücretinin eksik ödendiğini, kısa çalışma priminin de ödenmediğini ileri sürerek günde 7,5 saati aşmayacak şekilde çalıştırılması gerektiğinin tespiti ile kısa çalışma primi ve fazla çalışma ücretinin davalıdan tahsiline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

Davalı vekili cevap dilekçesinde; zamanaşımı def'inde bulunulduğunu, alacağın belirli olması nedeniyle belirsiz ve kısmî alacak davası açılamayacağını, davacının çalıştığı atölyenin üretim atölyesi olmadığını, ihtiyaç durumunda lehim işlerinin yapıldığı atölyeler olduğunu, her atölyenin havalandırmasının bulunduğunu, çalışanlara kişisel koruyucu donanımları sağlandığını, gerekli tedbirlerin alındığını, belirli periyotlarla ortam ölçümlerinin yapıldığını, 23. Dönem Toplu İş Sözleşmesinin 60. maddesinde çalışma ortamının tehlike içinde olduğu saptanan işlerin belirlendiğini, davacının yaptığı işin bu maddede yer almadığını, yaptığı işin Yönetmeliğin 4/a maddesinde belirtilen işlerden de olmadığını, emsal dosyalarda teknik bilirkişilerin çalışanların kanunda bulunan ağır metalleri gösteren test örnekleri, işyerinde kullanılan lehim teli miktarı ve ana iş konusunun lehim işi olmadığı, onarım işleri kapsamında lehim işi yapıldığının tespit edildiğini, davacınında ağırlıklı ve sürekli yaptığı işin lehim işi olmaması nedeniyle, Yönetmelik kapsamında değerlendirilemeyeceğini, faiz türüne ve temerrüt tarihlerine itiraz edildiğini savunarak davanın reddini istemiştir.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; davacı ve arkadaşlarının çalışmalarının tespiti için, yapılan keşifte Mühimmat Silah Sistem Geliştirme Başkanlığı-Tapa İmalat Atölyesi Elektronik Bölümü, Epoksil Dolum Odası ve Elektronik Sistemler Müdürlüğü Binasında teknik bilirkişi heyet raporuna göre, davacının, dava konusu dönem itibarıyla yaptığı lehimleme işinin, çalışanların ihtiyaca göre lehim havuzu başında ve masa başında lehimleme işinde, puante esasına göre değil, günlük çalışma süresinin tamamına şamil olarak, Yönetmeliğin 4/a kapsamında olduğu kanaatine varıldığı, ücret bordrolarında belirtilen saatlik ücretler üzerinden hesaplama yapıldığı, zamanaşımından etkilenen alacak olmadığı, puantaj kayıtları esas alınarak Yönetmelik doğrultusunda 7,5 saatin üzerindeki 0,5 saatlik fazla çalışma alacağının, yürürlükte olan toplu iş sözleşmeler gereği 1,8 zamlı saatlik ücret üzerinden işverene bildirim tarihi veya aidat kesinti tarihlerine ve sendika üyelik başlangıcına da dikkat edilerek hesaplanması gerektiği, puantaj kayıtları ile belirlenen çalışma sürelerince, fazla çalışma süreleri dışlanarak günlük çalışma süreleri ile 0,14 zamlı saatlik ücret üzerinden, talep edilebilecek, kısa çalışma primi alacağı hesaplandığı belirtilerek davanın kabulüne karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile; İlk Derece Mahkemesince mahallinde yapılan keşif ve sonrasında verilen bilirkişi raporundan dava konusu edilen işin Yönetmelik kapsamındaki işler olduğunun anlaşıldığı, bu bağlamda İlk Derece Mahkemesi kabulünün yerinde olduğu gerekçesiyle istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

Davalı vekili temyiz dilekçesinde;

1. Mahallinde keşif yapıldığını ancak tamamen eksik inceleme ile herhangi bir ölçüm yapılmadan tehlikenin varlığının kabul edilmesinin hatalı olduğunu,

2. Çalışanların sürekli olarak lehimleme yapmadığını, iş kapasitesi durumuna göre çalışılan sürenin de günün her saati olmadığı dikkate alınarak ... ekipleri tarafindan yapılan ölçümler sonucunda oluşturulan ve dosyaya sunulan 03... tarihli raporda atölyede 2 noktadan alınan ölçümlerde Konsantrasyon (mg/m3) "T.E.D.B." (Tespit Edilen Değer Bulunamadı) ve 0,0007 mg/m3 değerleri tespit edilmiş ve değerlerin referans değerin çok altında çıktığının görülüğünü,

3. Davacının çalıştığı işyerindeki Elektrik Elektronik Atölyesinde elektronikçinin ana iş konusunun lehim işi olmadığı, onarım işleri kapsamında lehim yapma işinin gerektiği zaman yapılmakta olduğuna ilişkin emsal dosyalarda bilirkişi raporlarının bulunduğunu,

4. Davacının, kart onarım ve montaj işi yaptığını, kurşun ve kurşun alaşımlarına maruz kalmadığını,

5. Bilirkişi raporundaki hesaplamaların hatalı olduğunu,

6.Temerrüt tarihinin hatalı tespit edildiğini, faiz türü ve faiz başlangıç tarihlerinin yasal dayanaktan yoksun olduğunu ileri sürmüştür.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık, davacının fazla çalışma ücretine ve kısa çalışma prim alacağına hak kazanıp kazanmadığı, alacakların hesaplanması, faize ilişkindir.

Somut uyuşmazlıkta İlk Derece Mahkemesince mahallinde yapılan keşif üzerine düzenlenen Bilirkişi Heyet Raporunda; davacının .. .. Bakanlığı .. Müdürlüğü Mühimmat Silah/Sistem Geliştirme ve Üretim Başkanlığı bünyesinde elektronik teknisyeni olarak görev yaptığı, dava konusu dönem itibarıyla davacının çalıştığı alanda hangarda farklı tiplerde kartların bulunduğu, bu alanda kartların hazırlanış, mekanik bakım ve lehimleme işlemlerinin de yapıldığı, lehim teline ait güvenlik bilgi formunun dosya muhteviyatında görülmediği, fakat atölyede yapılan işlemler sırasında standart nitelikte lehim teli kullanıldığının anlaşıldığı, lehim teli içeriğinde kurşun ve kalay bulunduğu, yutulduğunda ve solunduğunda sağlığa zararlı olduğu, alerjik deri reaksiyonlarına neden olabileceği, çocuğa anne karnında zarar verebileceği, uzun ve tekrarlayıcı maruziyet ile organlara zarar verebileceği, lehim faaliyetlerinin çalışma alanının hemen her yerinde yapılabildiği, .. .. Müdürlüğüne taşınan lehim havuzunun tecrit edilmiş ayrı bir alanda aktif olarak kullanıldığı, çalışanların ihtiyaca göre lehim havuzu başında ve masa başında lehimleme işinde çalıştıklarının anlaşıldığı, davacının içeriğinde kurşun bulunan lehim teli ile lehimleme işlemi yaptığı ve lehim havuzunda yapılan cüruf temizleme işlemi sırasında sağlığa zararlı kurşun buharlarına maruz kalabileceği, ilgili Yönetmeliğin 4. maddesinde kurşun veya kurşun alaşımıyla çalışılan işlerde çalışan işçilerin günde ancak 7,5 saat çalıştırılabileceğinin belirtildiği, lehimle çalışılan işlerde, işçilerin ilgili Yönetmelik kapsamında kabul edilmesi için her hangi bir konsantasyon/doz değerinin öngörülmediği dikkate alınarak, davacının dava konusu dönem itibarıyla yaptığı lehimleme işinin Yönetmelik kapsamında olduğu kanaatine varıldığı belirtilmiştir.

Bilirkişi heyet raporunda davacının elektronikçi olarak lehimleme işi yaptığı belirtilmekle yetinilmiş olup davacının yaptığı fiilî işe ilişkin herhangi bir inceleme ve değerlendirme yapılmamış olması nedeniyle davacının aktif olarak süreklilik arz edecek şekilde kalay ve kurşuna maruz kalıp kalmadığı anlaşılamamaktadır. Mahkemece makine mühendisi, elektrik mühendisi, iç hastalıkları uzmanı ve iş güvenliği uzmanından oluşacak bilirkişi heyeti ile mahallinde keşif yapılmak suretiyle, davacının çalışmakta olduğu .. Fabrika Müdürlüğü Mühimmat Silah/Sistem Geliştirme ve Üretim Başkanlığı elektronikçi sıfatını haiz işçilerin bizzat yaptıkları fiilî işler belirlenerek (örneğin montaj ve bakım onarım işlemi mi, kart onarım atölyesinde aktif olarak sürekli çalışma mı, sevk ve idare mi), davacının fiilen yaptığı işin lehim işlemi yoğunluğunda gerçekleşen işlerden olup olmadığı, maruziyet oranı ile süreklilik arz edip etmediği hususlarının tereddüte yer vermeyecek şekilde tespit edilmesi, sonucuna ve tüm dosya kapsamına göre karar verilmesi gerekir. Bu husus gözetilmeden eksik inceleme ile yazılı şekilde karar verilmesi hatalı olup bozmayı gerektirmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

1. Temyiz olunan, İlk Derece Mahkemesi kararına karşı istinaf başvurusunun esastan reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının ORTADAN KALDIRILMASINA,

2. İlk Derece Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, bozma kararının bir örneğinin kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,

11.03.2026 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.