Adana 2. Asliye Ticaret Mahkemesinde kavun alım satımına dair sözlü anlaşmanın ihlali, çek bedeli ödemesi ve ürün teslimatı eksikliği iddialarına dayalı menfi tespit-istirdat davası.
Özet: Bu menfi tespit ve istirdat davası, taraflar arasında Adanada bulunan kavunların kabala satışı konusunda yapılan sözlü anlaşmadan kaynaklanmakta olup, davacı, davalının ürünleri başkasına satması üzerine kendisine verilen iki çekten dolayı borçlu olmadığının tespitini ve zararlarının tazminini talep ederken; davalı ise davacının hasadı yapmayarak sözleşmeyi ihlal ettiğini, üç çekten birinin bedelini davacıya iade ettiğini ve kendi uğradığı zararın davacı tarafından karşılanması gerektiğini savunmaktadır. Mahkeme, tarafların çek sayısı ve iade konusundaki çelişkili beyanları ile sözleşme ihlali iddialarını değerlendirmektedir.

T.C. ADANA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ Esas-Karar No: 2022/438 Esas - 2024/106
T.C. ADANA 2. ASLİYE TİCARET MAHKEMESİ TÜRK MİLLETİ ADINA GEREKÇELİ KARAR ESAS NO : 2022/438 KARAR NO : 2024/106BAŞKAN : ...ÜYE : ...ÜYE : ...KATİP : ...DAVACI : ...VEKİLİ : ...DAVALI : ... VEKİLİ : ...DAVA : Menfi Tespit-istirdat)DAVA TARİHİ : 14/06/2022KARAR TARİHİ : 06/02/2024GEREKÇELİ KARARINYAZILDIĞI TARİH : ...Mahkememizde görülmekte olan Menfi Tespit davasının yapılan açık yargılaması sonunda,GEREĞİ DÜŞÜNÜLDÜ:DAVA : Davacı vekili dava dilekçesinde özetle;Taraflar arasında 09/04/2022 tarihinde kavun alım satımı konusunda sözlü bir anlaşma yapıldığını, davalıya ait olup Tabaklar Mah. Tuzla Yolu üzerindeki kavun bahçesindeki ürünlerin davacıya satıldığını, satış bedelinin nakit ve çeklerle ödendiğini, anlaşmaya göre; ürünlerin ilaçlama, gübre, sulama vs. tüm bakımlarının satıcı tarafından yapılacağını, davalıyla yapılan şifahi görüşmelerde, bakımın devam ettiğinin ve ürünlerin olgunlaşmak üzere olduğunun söylendiğini, kavunların olgunlaşma durumu müvekkili tarafından mayıs ayında kontrol edildiğinde kavunların toplandığının anlaşıldığını, çevreden yapılan araştırmada davalının kavunları toplayarak 3. kişilere sattığının tespit edildiğini, Karataş Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2022/... D. İş. sayılı dosyasında durumun ve zararların tespit edildiğini, satış bedeline mahsuben her biri 250.000,00 TL tutarında 2 adet çek verildiğini, karşılığında ürünlerin teslim edilmediğini, sözleşmeye aykırı davranıldığını belirterek müvekkilinin bu çeklerden dolayı borçlu olmadığının tespitine, çeklerin ödenmesinin tedbiren durdurulmasına, ürünlerin davacıya teslim edilmemesinden ve davalı tarafından satılmasından dolayı davacının uğradığı zararlar nedeniyle fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak üzere şimdilik 10.000,00 ticari kayıp ve zararın davalıdan tahsiline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.SAVUNMANIN ÖZETİ; Davalı vekili cevap dilekçesinde özetle; Dava dilekçesinin HMK'nın 119. maddesine uygun olmadığını, müvekkili tarafından başlatılan bir icra takibi bulunmadığını, çek bedellerinin ödenmediğini, davacının uğradığı bir zarar olmadığını, davacının uğradığı bir zarar varsa istirdat talepli dava açılması gerektiğini, aynı anda maddi tazminat ve menfi tespit davası açılamayacağını, müvekkilinin çiftçilik yaptığını, Karataş İlçesi Tuzla Mah. Hakkı Beyli sınırları içerisinde ... parselde bulunan 79 dekarlık taşınmaza kavun ektiğini, bu kavunların satışı konusunda davacı ile sözlü bir anlaşma yapıldığını, tarladaki ürünlerin davacı tarafından hasat edilerek nakliyesinin yapılacağını, bu tip satışlar konusunda Adana bölgesinde ticari örf ve adet bulunduğunu, davacıdan satış bedeli karşılığında her biri 250.000,00 tutarında 3 adet çek alındığını, toplam bedelin 750.000,00 TL olduğunu, müvekkilinin çekleri ... 'ndan takasa vererek nakde çevirdiğini, davacı şirket yetkilisi ... 'ün müvekkili ile irtibata geçerek son çekin tarihini yanlışlıkla bir önceki çek ile yakın tarihe attığını, bu çek bedelini kendilerine vermesini, ürünleri toplamak için paraya ihtiyaçları olduğunu, ürünleri toplayacaklarını, hasattan yana sıkıntı olmadığını beyan ederek tahsil edilen bedelden 250.000,00 TL'sini göndermesini istediğini, 250.000,00 TL'sinin davacıya iade edildiğini, davacınında stopaj doğmaması için aynı tutarda fatura düzenlediğini, hasat zamanı geldiğinde davacının herhangi bir hazırlık yapmadığını, müvekkili ile irtibatı koparmaya başladığını, ... ile görüşüldüğünü, ürünleri toplamayacağını, takasa verilen çekler için ödeme yasağı getirteceğini, hasat işlemlerini yapmadıkları için bedel ödemek zorunda olmadıklarını söylediğini, kavunların tarlada çürümeye başladığını, müvekkilinin zarara uğradığını, ürünlerin hasat edilmeyeceği zamanında bildirilmediği için müvekkilinin bütün bir yıl yetiştirdiği ürünlerden dolayı zarar ettiğini, Karataş İlçe Tarım Müdürlüğü'ne müracaat ederek tespit yaptırdığını, müvekkilinin zararının 2.133.000,00 TL olarak belirlendiğini, bu zarardan davacının sorumlu olduğunu, tarlada halen hasat edilmeyen kavunlar bulunduğunu, davacının sözleşmeyi ihlal ettiğini, kötü niyetli olduğunu belirterek davanın reddine karar verilmesini talep etmiştir.DELİLLERİN DEĞERLENDİRİLMESİ VE GEREKÇE;Taraflar arasında, davalıya ait Adana ili Karataş ilçesi Tuzla Mahallesi'nde kain taşınmaza ekilen kavunların davacıya kabala satışı konusunda sözlü olarak anlaşma yapıldığı her iki tarafında kabulündedir. Bu satış karşılığında davalı her biri 250.000,00 TL tutarında 3 adet çek aldığını, ancak bunlardan bir tanesinin bedelini bankadan tahsil ettikten sonra davacıya iade ettiğini beyan etmiştir. Davacı ise satış nedeniyle her biri 250.000,00 TL tutarında 2 adet çek verdiğini, 3. bir çek vermediğini belirtmektedir. Davaya konu edilen çekler ... Serik Şubesine ait 18.07.2022 tarihli ... seri numaralı 250.000,00-TL ve ... seri nolu 15.08.2022 keşide tarihli 250.000,00-TL tutarındaki çeklerdir. ... seri numaralı çek 18.07.2022 tarihinde, ... numaralı çek ise 15.08.2022 tarihinde ödenmiştir. Çekler dava tarihinden sonra ödendiği için İİK'nın 72. maddesi gereğince dava, istirdat davasına dönüşmüştür. Davalının satış bedeli olarak aldığını beyan ettiği 3. çek ... Bankası'na ait 25/05/2022 keşide tarihli ... seri numaralı 250.000,00 TL tutarındaki çektir. Keşidecisi ... 'dir. Bu çek davanın konusu değildir.Karataş Ziraat Odası Başkanlığı 05/05/2023 tarihli yazı cevabında, Karataş İlçesi Tuzla bölgesinde yetiştirilen ürünlerin çiftçi tarafından tüccarlara satışı konusunda yerleşen örf ve adetlere göre sözlü anlaşma ile kabala veya miktara göre aralarında anlaşarak satış yapıldığı bildirilmiştir. Karataş İlçe Tarım ve Orman Müdürlüğü 04/05/2023 tarihli yazı cevabında, Tuzla bölgesinde yetiştiriciliği yapılan kavun karpuz gibi ürünlerin çiftçi tarafından tüccarlara sözlü anlaşma ile satılması genel manada örf ve adet olmakla birlikte, bölgede üreticinin mahsulleri tarlada hasat edilmemiş hali ile tüccara sattığı, hasat/tasnif/nakliye gibi hasat ve hasat sonrası işlere karışmadığını, kabala satılan bu ve buna benzer ürünlerin hasat ve hasat akabindeki iş ve işlemlerin alıcıya ait olduğu bildirilmiştir.Adana Ticaret Odası Başkanlığı ise, Karataş İlçesi Tuzla bölgesinde yetişen ürünlerin tüccarlara sözlü anlaşma ile satılması konusunda yerleşik bir uygulama olduğu, anlaşmanın şekline bağlı olarak hasat ve nakliyenin alıcıya veya mal sahibine ait olabileceği belirtilmiştir. Bölgede yaygın olarak uygulanan kabala usulde (götürü usul); taraflar bahçeyi birlikte gezip, inceleyerek hasat edilmesi muhtemel tüm meyveler için toplu bir satış bedeli üzerinden anlaşma yapılmaktadır. Aksi kararlaştırılmadığı sürece, hasat zamanına kadar bahçenin bakımı, sulanması, ilaçlanması vs. satıcıya , hasat işleri ise alıcıya aittir. Taraflar da aksini iddia etmemiştir.Davacının talebi üzerine Karataş İlçe Tarım Müdürlüğü tarafından yerinde yapılan inceleme sonucunda 12/05/2022 tarihli tutanak düzenlenmiştir. Bu tutanakta köy muhtarının da imzası bulunmaktadır. Tutanakta Karataş İlçesi Tuzla Mahallesi ... parselde 79 dekar kavun ekili olduğu kavunların toprağa gelen kısımlarında çürümeler görüldüğü, en az 1 hafta önce hasat edilmesi gerektiği, tüccar tarafından zamanında hasat edilmemesi, geciktirilmesinden dolayı kavunların toprağa gelen kısmında çürümeler başladığı, tüccarın kırımdan vazgeçmesi neticesinde ...'in hasat yapamadığı, ürünün toptancı halde üreticiden alış fiyatının 6 TL olduğu, yaklaşık 355,5 ton ürün alınacağı, kavunun tamamının çürüdüğü, ürünün %100'ü çürümüş olduğundan 355,5x6.000=2.133.000,00 TL zarar bulunduğu belirtilmiştir.Davacının talebi üzerine Karataş Sulh Hukuk Mahkemesi'nin 2022/... D. İş. sayılı dosyasında 01/06/2022 tarihinde fen ve ziraat mühendisi bilirkişilerinin katılımı ile keşif gerçekleştirilmiştir. Fen bilirkişisi raporunda toplamda 75942,93 m2 yüz ölçümündeki kavun ekili alanın 37009,17 ve 992,44 m2'lik kısımlarının ... parsel sayılı taşınmazın sınırları içinde, kalan kısmının ise komşu ...,...,... ve ... parsellerin içinde kaldığı belirtilmiştir. Bilirkişiler 09/06/2022 tarihli raporlarında: Kavun meyvelerinin hasat işleminin %90 oranında tamamlandığı, bu sebeple kavun bitkilerinin çökmeye başladığı, bitkilerin sulama, gübreleme, ilaçlama ve her türlü bakım işlerinin tam olarak yapıldığı, bitki gelişiminin iyi olduğu, bitkilerde ekonomik zarar eşiği üzerinde hastalık ve zararlı belirtilerin bulunmadığı, meyve tutumunun iyi olduğu, bitkilerin üzerinde az da olsa olgunlaşmış ve hasat edilmemiş kavun meyveleri incelendiğinde balkovan kavun çeşidi özelliği taşıdığı, bu kavunun erkenci bir çeşit olduğunu, genellikle ocak ayı sonu ve şubat başlarında ekildiğini, nisan sonu veya mayıs başlarında hasat işlemine başlandığını, hasat işleminin yaklaşık 1 ay sürdüğünü, 307569 KG kavun meyvesi hasat edilmiş olabileceğini, bunlarında yaklaşık değerinin 2.768.121,00 TL olacağını beyan etmişlerdir. Davalı ... tespit dosyasına itirazda bulunarak, taşınmazda hasat yapmadığını, tespit isteyen tarafından mağdur edildiğini, defalarca ikaz etmesine rağmen davacının ürünleri toplattırmadığını, bu nedenle ürünlerin yandığını ve çürümeye bırakıldığını, ilçe tarım müdürlüğünden zarar tespiti yaptırdığını, beyan etmiştir. Tanık ... beyanında; ...'e ait yaklaşık 80 dönüm kavunun davacıya satışı konusunda sözlü olarak anlaştıklarını, satışın kabala yapıldığını, bu tip satışta hasat zamanına kadar ki bakımın tarla sahibine ait olduğunu, meyve olgunlaştığında tüccarın toplayarak yükleyip götürdüğünü, hatırladığı kadarıyla 1.000.000,00 TL bir bedelle anlaştıklarını, davacının 2 tane çek verdiğini, Karataş Sulh Hukuk Mahkemesi tarafından yapılan keşif sırasında hazır bulunduğunu, kavunların yaklaşık %90'ının toplanıp götürüldüğünü, kalanların yaralı ve işçi zaiyatı olduğunu, beyan etmiştir. Tanık ... ; tarlalarda çavuşluk yaptığını, davalı ...'in yaklaşık 80 dönüm kavunun davacıya kabala satışı konusunda 4. ayda sözlü olarak anlaştıklarını, bu satış usulünde tarlanın tamamı üzerinden anlaşma yaparak hasada kadar tarla sahibinin bahçenin bakımını yaptığını, hasat, toplama ve nakil masraflarının tüccara ait olduğunu, tarafların yaklaşık olarak 1.000.000,00 TL bedelle anlaştığını, hatırladığı kadarıyla 2 adet çek verildiğini, 2022 yılının mayıs sonu ya da haziran başı gibi tarlaya gittiğinde kavunların işçiler tarafından toplandığını gördüğünü, işçilere sorduğunda ... için topladıklarını ve Mersin'e gönderileceklerini söylediklerini, malın yarısının toplanmış durumda olduğunu, beyan etmiştir. Tanık ... ; satışa tanık olmadığını, ancak daha sonra ...'ten bu satışı duyduğunu, davalının 3 adet çek aldığını, 1 tanesinin ödendiğini, diğerlerinin ödenmediğini, satışın kabala yapıldığını söylediğini, bu usulde kavunların tamamının toplu olarak satıldığını, hasat zamanına kadar tarlanın bakımının çiftçi tarafından yapıldığını, hasat zamanı gelince alıcının kavunları toplatarak nakliyesi de kendisine ait olmak üzere götürdüğünü, kavun ekili bölümün yaklaşık 80 dönüm olduğunu, hasat zamanı gelince davacının hasadı yapmadığını, bunun üzerine tarım müdürlüğünden bir ekip gelerek tutanak düzenlediğini, kavunların akmaya başladığını, hasat edilemeyecek durumda olduğunu beyan etmiştir.Tanık ... ; ...'in tarla komşusu olduğunu, hatırladığı kadarıyla davalının ... ve ... numaralı parsellerinin bulunduğunu, işleri yoğun olduğu için ... parseldeki tarlanın bakımının kendisinin yaptığını, ... ile davacı arasında kabala satış için anlaşma yapıldığını, bu anlaşma sırasında ... dedikleri komisyoncunun da bulunduğunu, detayını tam bilmemekle beraber 750.000,00 TL tutarında bir çek verildiğini duyduğunu, ayrıca para verilip verilmediğini bilmediğini, davacının satılan kavunlarının ... parselde olduğunu, bu parseldeki kavunların bakımını ...'in yaptığını, hasat zamanında kavunların toplanmadığını ve çürüdüğünü, haziran ayında ... parseldeki ... toplamak için yardım ettiğini, kavunların aktığını, ...'in topladığı kavunların ... parselde kaldığını, ... ile ... arasında kavunlar toplandığı için kavga çıktığını, ...'in çeklerden birini iade ettiğini, daha doğrusu çekin parasını iade ettiğini, bu tartışmanın mayıs ayında gerçekleştiğini, ...'in çeklerden birinin bedelini neden ödediğini ve iade ettiğini bilmediğini, beyan etmiştir. Davacıya yemin teklifi etme hakkı hatırlatılmış ve davalıya yemin teklif edilmiştir. Yemin teklifinin yapıldığı 29/12/2023 tarihli dilekçe açık olmadığı için davacı vekilinden izahat istenmiş, ancak bu dilekçenin tekrar edildiği beyan edilmiştir. 06/02/2024 tarihli duruşmaya katılan davalı asil; kabala satış konusunda davacıyla sözlü olarak anlaştıklarını, Karataş da en erkenci cins olarak bilinen çıtıreks cinsi kavunun şubat başlarında ekilip nisan ayının 10'undan itibaren hasat edilmeye başlandığını, bu kavunun hassas ve nazik bir tür olduğunu, çabuk bozulduğunu ve hemen toplanması gerektiğini, kavunları ocak ayının 27'sinde ektiğini, hasat zamanı geldiğinde davacıya haber verdiğini, ancak kavunları hasat etmek istemediğini, kendisini oyaladığını, çeşitli bahaneler ürettiğini, bunun üzerine Tarım Müdürlüğü'ne müracaat ederek tespit yaptırdığını, kavunların çürümeye başladığını, çürüyen kavunları toplayarak kanala attığını, sağlam kavunlardan toplamadığını, davacının yaptırmış olduğu tespit sırasında toplandığı belirtilen kavunlar çürüdüğü için toplanan kavunlar olduğunu, beyan etmiştir.Davalı ... Adana 9. Asliye Hukuk Mahkemesinin 2023/... E. Sayısına kaydedilen davada, kavunların geç hasat edilmesinden dolayı uğradığı zararın ...Tarım Ticaret Limited Şirketi'nden tazminini istemiştir. Bu dava halen derdesttir.TBK'nın 106. maddesinde; Yapma veya verme edimi gereği gibi kendisine önerilen alacaklı, haklı bir sebep olmaksızın onu kabulden veya borçlunun borcunu ifa edebilmesi için kendisi tarafından yapılması gereken hazırlık fiillerini yapmaktan kaçınırsa, temerrüde düşmüş olur.Aynı kanunun 208/2 maddesinde ise; taşınır satışlarında, alıcının satılanın zilyetliğini devralmada temerrüde düşmesi durumunda zilyetliğin devri gerçekleşmişçesine satılanın yarar ve hasarı alıcıya geçer.Davaya konu kavunlar, yörede kabala olarak tabir edilen usul ile davacıya toptan satılmıştır. Kabala satış usulü bölgede naranciye ürünlerinin satışında da yaygın olarak kullanılmaktadır. Az önce de açıklandığı üzere bu usulde; hasat zamanı geldiğinde ürünlerin tarladan toplanması, taşınması ve bunlar için işçi, araç temini ile masrafları alıcıya aittir. Taraflar da aksini iddia etmemiştir. Davacının talebi üzerine yapılan tespite ait raporda kavunların Nisan sonu, Mayıs başı hasat işleminin başladığı belirtilmektedir. Karataş İlçe Tarım Müdürlüğü tarafından düzenlenen tutanakta da hasadın mayıs başında olması gerektiği belirtilmiştir. Davacı meyvenin ticaretini yapan bir tacir olmasının yanı sıra, satış usulüne göre hasat zamanını bilen ve bilmesi gereken kişidir. Karataş İlçe Tarım Müdürlüğü'nün düzenlediği tutanağın sahteliği ileri sürülmemiştir. Davacı hasat için hazırlıklarını tamamlayarak Nisan sonu-Mayıs başı hasada başlaması gerekirken hasadı yapmamıştır. Engellendiğini yada tarlaya sokulmadığını ileri sürmemiştir. Davacı hasat döneminin sonunda tespit yaptırmıştır. Bu tespit raporunda, kavunların %90'ının hasat edilmiş olduğunun belirtildiği, zamanında toplanmayan kavunların çürüdüğünün ve bu nedenle toplanıp atıldığının savunulduğu, bu savunmanın toplanan delillere ve tespit raporuna uygun olduğu, çürüyen kavunların toplanması nedeniyle de bitkisinden koparılmış ve dolayısıyla 01/06/2023 tarihi itibariyle toplanmış görüneceği, tanıklardan ... haziran ayı başında tarlaya gittiğinde kavunların işçiler tarafından toplandığını gördüğünü ve işçilere sorduğunda ... için toplandığını ve Mersin'e gönderileceğini, malın yarısının toplanmış olduğunu söylediklerini beyan etmişse de, bu beyanının gerek İlçe Tarım Müdürlüğü tarafından düzenlenen tutanak gerekse tespit raporu ile uyumlu olmadığı, diğer tanıkların beyanları ile çeliştiği, davacının iddiasını ispat için yeterli olmadığı, davacının TBK'nın 106. Maddesi gereğince temerrüde düştüğü, aynı kanunun 208/2. maddesi gereğince, kavunları teslim almış gibi hasarın alıcı olarak kendisine geçeceği, dolayısıyla ürünlerin çürümesinden kendisinin sorumlu olacağı, davacının yemin teklifinde bulunduğu, yemine icabet eden davalının duruşmaya katılarak yemini eda ettiği, davanın ispatlanamadığı anlaşıldığından reddine karar vermek gerekmiş aşağıdaki şekilde hüküm kurulmuştur. ( Sakarya BAM 7. HD. 2019/400 esas 2019/490 karar)HÜKÜM: Nedenleri gerekçeli kararda açıklanacağı üzere;1-Davanın REDDİNE,2-Karar ve ilam harcı olarak hesaplanan 427,60 TL'nin peşin alınan 8.709,53 TL harçtan mahsubu ile fazla alınan 8.281,93 TL harcın TL harcın karar kesinleştiğinde ve istek halinde davacıya iadesine, 3-Davalı kendisini bir vekil ile temsil ettirdiğinden kararın verildiği tarihte yürürlükte olan AAÜT'ne göre hesaplanan 77.400,00 TL vekalet ücretinin davacıdan tahsil edilerek davalıya ödenmesine, 4-Davacının yaptığı yargılama giderlerinin üzerinde bırakılmasına,5-Dair, HMK.'nun 341/1 ve 345.maddesi gereğince; kararın tebliğinden itibaren 2 hafta içinde, aynı yasanın 343.maddesi gereğince mahkememize yada başka bir yer Asliye Ticaret Mahkemesine verilecek dilekçe ile İSTİNAF YOLUNA başvurulabileceği belirtilerek taraf vekillerin yüzüne karşı oy birliği ile verilen karar açıkça okunup usulen anlatıldı. 06/02/2024Başkan ...E-İmza Üye ...E-İmza Üye ... E-İmzaKatip ... E-İmza