imar planı geri dönüşü sonrası ifraz ve yola terk edilen parsellerin tapu kayıtlarının iptali ile eski hale getirilmesi talepli davada uyuşmazlığın idari yoldan çözülmesi gerekliliği.

İmar planı geri dönüşü sonrası ifraz ve yola terk edilen parsellerin tapu kayıtlarının iptali ile eski hale getirilmesi talepli davada uyuşmazlığın idari yoldan çözülmesi gerekliliği.

Özet: Davacıların, taşınmazlarının ifraz ve yola terk işlemlerine yol açan karmaşık imar planı değişiklikleri ile idari mahkeme kararları sonrası tapu kayıtlarının eski haline getirilmesi talebiyle açtığı davada, ilk derece mahkemesi talebi kabul etmiş, ancak Bölge Adliye Mahkemesi 3194 sayılı İmar Kanununa eklenen yeni düzenleme uyarınca uyuşmazlığın idari başvuru yoluyla çözülmesi gerektiğine hükmederek davanın reddine karar vermiştir.

7. Hukuk Dairesi 2025/4750 E. , 2026/2620 K.

"İçtihat Metni"

MAHKEMESİ : İzmir Bölge Adliye Mahkemesi 22. Hukuk Dairesi

SAYISI : 2024/741 E., 2025/1566 K.

İLK DERECE MAHKEMESİ : İzmir 4. Asliye Hukuk Mahkemesi

SAYISI : 2018/81 E., 2023/467 K.

Bölge Adliye Mahkemesi kararı davacılar vekilleri ile davalı Hazine vekili tarafından temyiz edilmekle; kesinlik, süre, temyiz şartı ve diğer usul eksiklikleri yönünden yapılan ön inceleme sonucunda, temyiz dilekçelerinin kabulüne karar verildikten ve Tetkik Hâkimi tarafından hazırlanan rapor dinlendikten sonra dosyadaki belgeler incelenip gereği düşünüldü:

I. DAVA

Davacılar vekili dava dilekçesinde özetle; davacıların İzmir ili, ... ilçesi, ... Mahallesi 18 94... parselin maliki olduklarını, taşınmazın en başta imar planında okul alanı olarak ayrıldığını, davacıların taşınmazın geri kalanının konut alanı olarak ayrılması şartıyla 2500 m²'lik kısmını Millî Eğitim Bakanlığına bağışladıklarını, bunun üzerine ... Belediyesinin aldığı karar sonrasında taşınmazın 62 77... parsel (2104 m²) ve 18 94... parsel (2500 m²) olmak üzere iki ayrı parsele ifraz edildiğini, 1345 m²'lik kısmın ise yola terk edildiğini, 601 numaralı imar uygulaması nedeni ile tapuya tescilinden sonra İl Genel Meclisinin 03.12.1999 tarihli kararı ile plan kapsamında okul alanının tümünün ihtiyaç olması nedeni ile bağışın reddine, parselin tamamının okul alanı içerisinde olması gerektiği gerekçesi ile iptaline karar verildiğini, bu plan değişiklik önerisinin ... Belediyesinin 24.04.2000 tarihli kararı ile iptal edildiğini, imar planı değişikliğinin iptali ile ilk plana dönülmesine, önceki plan değişikliği uyarınca yapılmış işlemlerin de iptali ile geriye dönüşün aynen sağlanmasına karar verildiğini, ... Belediyesine başvuruda bulunulduğunu, ... Belediyesinin başvuruya olumsuz yanıt verdiğini, sonrasında İzmir 4. İdare Mahkemesine başvurulduğunu, başvurunun reddine yönelik idari işlemin iptal edildiğini, bu kararın onandığını, 601 numaralı imar uygulaması sonucu oluşan 62 77... numaralı parsel, 18 94... numaralı parsel ve yola terk edilen kısmın kesinleşen mahkeme kararı doğrultusunda 18 94... parsele dönüştürülmesi için ... numaralı geri dönüş planını .... Belediyesinin 23.07.2015 tarih ve 1412 sayılı Encümen kararı alındığını, tapu kaydını eski haline getirmek üzere KonakTapu Sicil Müdürlüğüne müracaat edildiğini, ancak verilen 23.02.2016 tarihli müzekkerede tapu kaydının düzeltilmesi yolunda ancak yargı kararı olacağı bilgisinin verildiğini, tescil işlemi için gerekli başvuru ve belgeleri ... Belediyesinin tamamlayacağını, işlemi ise Tapu Müdürlüğünün yapacağını, bu nedenle her iki kurumun davalı olarak gösterildiğini ileri sürerek, ifraz sonrası oluşan parsellere ait tapu kaydının iptali ile tapu kaydının eski hale getirilmesine, tapu kaydının ilk hâli gibi kayıt ve tesciline karar verilmesini talep etmiştir.

II. CEVAP

1. Davalı Tapu Müdürlüğüne izafeten Maliye Hazinesi vekili cevap dilekçesinde özetle; davalıya husumet yöneltilemeyeceğini, davaya konu olan olay ve işlemlerle ilgili olarak davalıca yapılmış herhangi bir işlem bulunmadığını, zamanaşımı ve hak düşürücü sürelerin geçtiğini, yapılan işlemin imar uygulaması olmayıp Tapu Sicil Tüzüğünün 17, 18... . maddeleri gereğince yapılmış olan yola terk ve ifraz işlemleri olduğunu, bu sebeple bu işlemin bir imar uygulamasının geriye dönüşü olarak değerlendirilmesi mümkün olmamakla birlikte bahsi geçen işlemin tüm taşınmaz maliklerinin muvafakat ve imzası ve gerekli harç, döner sermaye ücretlerinin yatırılması ile gerçekleştirilebilecek bir işlem olduğunu belirterek davanın reddini savunmuştur.

2. Davalı ... vekili cevap dilekçesinde özetle; 601 No.lu imar planı uygulaması ile terk edilen 1345 m² alanın mahkeme kararı doğrultusunda yapılan ... no.lu geri dönüş uygulamasında ihdas edilmesi koşulunda kimin adına yazılacağı hususunda yargı kararına ihtiyaç duyulduğunu, geri dönüşüm uygulamasının tescilinin sağlanamaması hakkında müvekkili belediyenin herhangi bir sorumluluğunun bulunmadığını belirterek davanın reddini savunmuştur.

III. İLK DERECE MAHKEMESİ KARARI

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile davanın kabulüne, davalıların dava açılmasına sebebiyet vermediği gerekçesiyle yargılama giderlerinin davacılar üzerinde bırakılmasına karar verilmiştir.

IV. İSTİNAF

İlk Derece Mahkemesinin yukarıda belirtilen kararına karşı süresi içinde davalı Hazine vekili tarafından istinaf başvurusunda bulunulması üzerine Bölge Adliye Mahkemesinin yukarıda tarih ve sayısı belirtilen kararı ile dava konusu uyuşmazlığın 3194 sayılı İmar Kanunu'na 14.02.2020 tarihli ve 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 7. maddesiyle eklenen ek fıkra uyarınca idareye başvuru yoluyla çözülmesi gerektiği gerekçesiyle İlk Derece Mahkemesi kararının kaldırılmasına, yeniden esas hakkında karar verilmesine, davanın reddine karar verilmiştir.

V. TEMYİZ

A. Temyiz Sebepleri

1. Davacılar vekilleri temyiz dilekçesinde özetle; dava tarihinde yürürlükte olmayan bir hükmün, kazanılmış hak doğuran bir davada geriye dönük uygulanması hukuken mümkün olmadığını, davacıların mülkiyet hakkının kısıtlandığını belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

2. Davalı Hazine vekili temyiz başvuru dilekçesinde özetle; dava reddedilmesine rağmen davalı lehine vekâlet ücretine hükmedilmemesinin doğru olmadığını, davalının vekâlet ücreti ve yargılama giderlerinden sorumlu tutulmasının usul ve yasaya aykırı olduğunu belirterek kararın bozulmasını talep etmiştir.

B. Değerlendirme ve Gerekçe

Uyuşmazlık; 3194 sayılı Kanun'un 16. maddesinden kaynaklanan tapu iptali ve tescil ilişkindir.

1. Davacılar 3194 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca yapılan ifraz işleminden sonra imar planlarında yapılan değişiklikler nedeniyle ve imar planları uyarınca 3194 sayılı Kanun'un 16. maddesi gereğince ifraz işleminden önceki duruma döndürmeye yönelik alınan belediye encümen kararının yerine getirilmesi amacıyla eldeki davayı açarak, ifraz öncesi haliyle taşınmazın adlarına tescilini talep etmiş, mülkiyetin ve çap sınırlarının ifraz öncesi duruma getirilmesi talebinde bulunmuşlardır.

2. Gerçekten de dava konusu taşınmaz 18 94... parsel iken ilk imar planında okul alanı olarak ayrılmış, davacılar taşınmazın geri kalanının konut alanı olarak ayrılması şartıyla 2500 m²'lik kısmını Millî Eğitim Bakanlığına bağışlamayı talep etmişler, davacıların talebinin kabulü ile imar planı değişikliği yapılmış, maliklerin talebiyle 3194 sayılı Kanun'un 16. maddesi uyarınca taşınmaz 18 94... parsel, 62 77... parsel ve 13 45... yol olarak ifraz edilmiş, tapuya bu şekilde tescil edilmiş, bundan sonra taşınmazın tamamınn okul alanı olması gerektiği gerekçesiyle imar plan değişikliği iptal edilmiş ve taşınmazın tadilat öncesi durumuna döndürülmesine ilişkin karar alınmış, davacılar tapu müdürlüğüne geri dönüşüm için başvurmuş ise de tapu müdürlüğünce yargı kararına ihtiyaç duyulduğu gerekçesiyle talepleri reddedildiğinden davacılar eldeki davayı açmışlardır.

3. Hâl böyle olunca; somut olayda 3194 sayılı Kanun'a 14.02.2020 tarihli ve 7221 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılması Hakkında Kanun'un 7. maddesiyle eklenen ek fıkranın uygulama yeri bulunmadığından, işin esası incelenerek bir karar verilmesi gerekirken, yanılgılı değerlendirme ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmemiş, hükmün bu nedenle bozulması gerekmiştir.

VI. KARAR

Açıklanan sebeplerle;

Temyiz olunan Bölge Adliye Mahkemesi kararının BOZULMASINA,

Peşin alınan temyiz karar harcının istek hâlinde davacılara iadesine,

Dosyanın kararı veren Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine,11.05.2026 tarihinde kesin olmak üzere oy birliğiyle karar verildi.